“Chúng ta sẽ kiểm soát được núi Pickaxe. Hãy bảo Iran chuẩn bị sẵn sàng”, Tổng thống Trump nói trong cuộc phỏng vấn với chương trình Hugh Hewitt Show ngày 13.7.
Ông Trump cho biết nước này đang theo dõi sát sao địa điểm này và “không thấy hoạt động nào ở đó”. “Tình hình hạt nhân của [Iran] không ổn. Mỗi lần chúng tôi nghe [Iran] nói về nó, chúng tôi lại cho nổ tung. Vì vậy, họ không thích nói về nó. Nhưng có lẽ chúng tôi sẽ thử tấn công Pickaxe trong thời gian tương đối sớm thôi”, Reuters dẫn lời ông Trump nói.
Núi Pickaxe nằm gần cơ sở hạt nhân Natanz, thuộc dãy Zagros (Iran). Đây được cho là nơi có hệ thống đường hầm chôn sâu dưới lòng đất, có thể liên quan hoạt động làm giàu uranium và cất giữ vật liệu hạt nhân. Địa điểm này không nằm trong số 3 cơ sở hạt nhân Iran bị Mỹ tập kích hồi tháng 6.2025.
Theo các chuyên gia, Pickaxe được bảo vệ đặc biệt kiên cố và có thể nằm sâu khoảng 610 m dưới lớp đá granit, khiến ngay cả các loại bom xuyên phá mạnh nhất trong kho vũ khí Mỹ cũng khó phá hủy hoàn toàn. Mục đích chính xác của cơ sở này hiện chưa rõ, trong khi các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) chưa từng được phép tiếp cận, theo The Times of Israel.
Hình ảnh vệ tinh được công bố gần đây cho thấy hoạt động xây dựng và di chuyển phương tiện tại khu vực Pickaxe. Viện Khoa học và An ninh quốc tế (ISIS-Mỹ) cho rằng hoạt động đào bới tại đây đã diễn ra liên tục từ tháng 4, sau khi lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran được công bố. ISIS nhận định bất kỳ hoạt động nào tại Pickaxe cũng có thể vi phạm bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran.
Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong lúc căng thẳng Mỹ – Iran tiếp tục leo thang. Ngày 13.7, Mỹ tiến hành đêm không kích thứ 3 liên tiếp nhằm vào Iran. Truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra tại thành phố cảng Bandar Abbas, các đảo Kish và Qeshm, cũng như đảo Abu Musa ở vịnh Ba Tư.
Bộ chỉ huy quân sự chung của Iran ngày 14.7 tuyên bố sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào việc quản lý eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo đáp trả mạnh mẽ trước bất kỳ hành động nào gây gián đoạn hoạt động vận chuyển thương mại.
Cùng ngày, Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad khẳng định xuất khẩu dầu của Iran sẽ không bị gián đoạn, bất chấp quyết định của Mỹ chấm dứt cơ chế miễn trừ trừng phạt 60 ngày. Ông cũng cáo buộc Mỹ vi phạm bản ghi nhớ giữa 2 bên khi thu hồi quyết định miễn trừ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng cáo buộc Mỹ có hành vi “bất hợp pháp và khiêu khích” tại eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế buộc Washington chịu trách nhiệm.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ngày 12/5 cho biết lá chắn Vòm Vàng dự kiến tiêu tốn khoảng 1.200 tỷ USD để phát triển, biên chế và vận hành trong vòng 20 năm. Con số này cao hơn hai lần so với ước tính được CBO công bố cùng kỳ năm ngoái.
Theo CBO, riêng chi phí mua sắm hệ thống đã chiếm hơn 1.000 tỷ USD, trong đó khoảng 70% dành cho lớp đánh chặn ngoài không gian với 7.800 vệ tinh. Lá chắn Vòm Vàng sẽ bao phủ toàn bộ lãnh thổ Mỹ, trong đó có bang Alaska và Hawaii, có khả năng đối phó đòn đánh của đối thủ khu vực như Triều Tiên.
Dù vậy, CBO cảnh báo hệ thống vẫn có nguy cơ quá tải nếu đối đầu với cuộc tấn công toàn diện từ những cường quốc ngang hàng như Nga và Trung Quốc.
"Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) được đánh giá có năng lực vượt trội hơn tất cả vũ khí phòng thủ mà Mỹ đang biên chế. Tuy nhiên, nó không phải lá chắn bất khả xâm phạm hay có khả năng đối phó cuộc tấn công quy mô lớn như Nga và Trung Quốc có thể tiến hành", CBO cho biết.
NMD là thuật ngữ được CBO sử dụng để đề cập lá chắn Vòm Vàng.
Văn phòng phụ trách chương trình Vòm Vàng thuộc Lầu Năm Góc từ chối bình luận về đánh giá trên.
Tổng thống Trump hồi tháng 1 ký sắc lệnh phát triển hệ thống phòng không với tên gọi "Vòm Sắt của Mỹ" nhằm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ trước tên lửa hiện đại của đối phương. Giới chức Mỹ sau đó đổi tên tổ hợp thành Vòm Vàng, dường như để phân biệt với hệ thống Vòm Sắt của Israel.
Dự án Vòm Vàng sẽ mở rộng các phương tiện phòng thủ mặt đất như tên lửa đánh chặn, cảm biến và hệ thống chỉ huy, bổ sung những thành phần đặt ngoài không gian với nhiệm vụ phát hiện, theo dõi và bắn hạ mối đe dọa trên quỹ đạo.
Michael Guetlein, giám đốc chương trình Vòm Vàng, hồi tháng 3 cho biết chi phí về "cấu trúc mục tiêu" của chương trình đã tăng thêm 10 tỷ USD, lên mức 185 tỷ USD. Dù vậy, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định ước tính này dường như chỉ tính đến một phần cấu trúc của Vòm Vàng.
Quân chủng Vũ trụ Mỹ đã trao các hợp đồng với tổng trị giá lên tới 3,2 tỷ USD cho 12 công ty để phát triển những hệ thống đánh chặn tên lửa đặt trên không gian, với kỳ vọng chúng sẽ giúp quân đội Mỹ phá hủy mối đe dọa sớm hơn so với dùng khí tài mặt đất.
Lầu Năm Góc cho biết về lâu dài, các doanh nghiệp có thể giành được những hợp đồng trị giá 1,8-3,4 tỷ USD mỗi năm. Dù vậy, chi phí phát triển ban đầu rất cao và các công ty dự kiến phải tự bỏ khoản vốn từ 200 triệu đến hai tỷ USD.
Những doanh nghiệp hàng đầu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ như Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing và RTX nhiều khả năng sẽ cạnh tranh để giành hợp đồng chế tạo thành phần trong Vòm Vàng.
"Cái gọi là 'Vòm Vàng' của Tổng thống Mỹ chẳng khác nào món quà khổng lồ dành cho doanh nghiệp quốc phòng, còn người lao động Mỹ sẽ phải gánh toàn bộ chi phí", thượng nghị sĩ Jeff Merkley, đảng viên Dân chủ và thành viên cấp cao trong Ủy ban Ngân sách Thượng viện Mỹ, cho biết.
"Bộ trưởng Hải quân John C. Phelan sẽ rời chính quyền, hiệu lực ngay lập tức. Chúng tôi cảm ơn Phelan vì những đóng góp của ông cho Lầu Năm Góc và Hải quân Mỹ", phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell thông báo ngày 22/4.
Ông Parnell không nêu lý do cụ thể dẫn đến thay đổi đột ngột này. Một cấp phó của Phelan sẽ làm quyền Bộ trưởng Hải quân.
Bộ trưởng Hải quân là quan chức dân sự đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ. Vị trí này chịu trách nhiệm về hành chính, nhân sự, ngân sách và mua sắm, không điều hành tác chiến trực tiếp.
CNN dẫn các nguồn thạo tin cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và ông Phelan đã căng thẳng suốt nhiều tháng.
Ông Hegseth cho rằng ông Phelan chậm trễ triển khai các cải cách về đóng tàu, đồng thời không hài lòng với việc Bộ trưởng Hải quân có hành động "vượt cấp" là liên lạc trực tiếp với Tổng thống Donald Trump, theo các nguồn tin. Trong khi đó, Thứ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg cũng muốn quản lý hoạt động đóng tàu và mua sắm hải quân, những công việc thuộc thẩm quyền của Phelan.
Phelan không có kinh nghiệm trong quân đội hay từng theo học trường quân sự. Ông tốt nghiệp đại học SMU ở Texas vào năm 1986 và có bằng thạc sĩ của Trường Kinh doanh Harvard. Danh tiếng của Phelan gắn liền với ngành đầu tư tài chính và sưu tầm nghệ thuật.
Tổng thống Trump đề cử Phelan làm Bộ trưởng Hải quân hồi tháng 11/2024, mô tả ông có "thành tích rất thuyết phục" và khẳng định ứng viên này là "hiện thân của sự táo bạo và tài năng kiểu Mỹ". Thượng viện phê chuẩn vị trí của Phelan vào tháng 10/2025.
Ông nhấn mạnh đây là "cử chỉ nhân đạo từ Mỹ, các quốc gia Trung Đông và đặc biệt là từ Iran". Tuy nhiên ông Trump lưu ý "nếu tiến trình nhân đạo này bị cản trở bằng bất kỳ cách nào thì động thái đó sẽ phải được xử lý một cách cứng rắn".
Cũng trong ngày 3-5, ông Trump khẳng định các đại diện của ông "đang có những cuộc thảo luận rất tích cực với Iran và có thể dẫn đến những kết quả rất tích cực", song không làm rõ chi tiết.
Ngày 4-5, ông Ebrahim Azizi - người đứng đầu Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran - tuyên bố Tehran sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Quân đội Iran sau đó cũng cảnh báo hành động quân sự sau tuyên bố của Tổng thống Trump. "Chúng tôi cảnh báo bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, đặc biệt là quân đội Mỹ hung hăng, nếu họ có ý định tiếp cận hoặc tiến vào eo biển Hormuz, sẽ bị nhắm mục tiêu và tấn công" - thiếu tướng Ali Abdollahi thuộc Bộ Chỉ huy trung tâm quân đội Iran nói trên Đài truyền hình nhà nước IRIB.
Cùng ngày 4-5, truyền thông Iran đưa tin một tàu khu trục Mỹ đã trúng tên lửa ở eo biển Hormuz. Trang tin Axios sau đó dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ bác bỏ thông tin này.
