Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ngày 12/5 cho biết lá chắn Vòm Vàng dự kiến tiêu tốn khoảng 1.200 tỷ USD để phát triển, biên chế và vận hành trong vòng 20 năm. Con số này cao hơn hai lần so với ước tính được CBO công bố cùng kỳ năm ngoái.
Theo CBO, riêng chi phí mua sắm hệ thống đã chiếm hơn 1.000 tỷ USD, trong đó khoảng 70% dành cho lớp đánh chặn ngoài không gian với 7.800 vệ tinh. Lá chắn Vòm Vàng sẽ bao phủ toàn bộ lãnh thổ Mỹ, trong đó có bang Alaska và Hawaii, có khả năng đối phó đòn đánh của đối thủ khu vực như Triều Tiên.
Dù vậy, CBO cảnh báo hệ thống vẫn có nguy cơ quá tải nếu đối đầu với cuộc tấn công toàn diện từ những cường quốc ngang hàng như Nga và Trung Quốc.
“Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) được đánh giá có năng lực vượt trội hơn tất cả vũ khí phòng thủ mà Mỹ đang biên chế. Tuy nhiên, nó không phải lá chắn bất khả xâm phạm hay có khả năng đối phó cuộc tấn công quy mô lớn như Nga và Trung Quốc có thể tiến hành”, CBO cho biết.
NMD là thuật ngữ được CBO sử dụng để đề cập lá chắn Vòm Vàng.
Văn phòng phụ trách chương trình Vòm Vàng thuộc Lầu Năm Góc từ chối bình luận về đánh giá trên.
Tổng thống Trump hồi tháng 1 ký sắc lệnh phát triển hệ thống phòng không với tên gọi “Vòm Sắt của Mỹ” nhằm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ trước tên lửa hiện đại của đối phương. Giới chức Mỹ sau đó đổi tên tổ hợp thành Vòm Vàng, dường như để phân biệt với hệ thống Vòm Sắt của Israel.
Dự án Vòm Vàng sẽ mở rộng các phương tiện phòng thủ mặt đất như tên lửa đánh chặn, cảm biến và hệ thống chỉ huy, bổ sung những thành phần đặt ngoài không gian với nhiệm vụ phát hiện, theo dõi và bắn hạ mối đe dọa trên quỹ đạo.
Michael Guetlein, giám đốc chương trình Vòm Vàng, hồi tháng 3 cho biết chi phí về “cấu trúc mục tiêu” của chương trình đã tăng thêm 10 tỷ USD, lên mức 185 tỷ USD. Dù vậy, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định ước tính này dường như chỉ tính đến một phần cấu trúc của Vòm Vàng.
Quân chủng Vũ trụ Mỹ đã trao các hợp đồng với tổng trị giá lên tới 3,2 tỷ USD cho 12 công ty để phát triển những hệ thống đánh chặn tên lửa đặt trên không gian, với kỳ vọng chúng sẽ giúp quân đội Mỹ phá hủy mối đe dọa sớm hơn so với dùng khí tài mặt đất.
Lầu Năm Góc cho biết về lâu dài, các doanh nghiệp có thể giành được những hợp đồng trị giá 1,8-3,4 tỷ USD mỗi năm. Dù vậy, chi phí phát triển ban đầu rất cao và các công ty dự kiến phải tự bỏ khoản vốn từ 200 triệu đến hai tỷ USD.
Những doanh nghiệp hàng đầu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ như Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing và RTX nhiều khả năng sẽ cạnh tranh để giành hợp đồng chế tạo thành phần trong Vòm Vàng.
“Cái gọi là ‘Vòm Vàng’ của Tổng thống Mỹ chẳng khác nào món quà khổng lồ dành cho doanh nghiệp quốc phòng, còn người lao động Mỹ sẽ phải gánh toàn bộ chi phí”, thượng nghị sĩ Jeff Merkley, đảng viên Dân chủ và thành viên cấp cao trong Ủy ban Ngân sách Thượng viện Mỹ, cho biết.
Tối 25.4 giờ Mỹ (sáng 26.4 giờ VN), một vụ nổ súng đã làm gián đoạn buổi tiệc thường niên do Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng (WHCA) tổ chức tại khách sạn Washington Hilton ở Washington D.C.
Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân Melania và các thành viên nội các lần lượt được hộ tống khỏi sự kiện trong khi Mật vụ Mỹ cùng các lực lượng an ninh khác ứng phó với vụ việc.
Một nghi phạm đã bị bắt giữ.
Tại buổi họp báo, ông Trump xác nhận kẻ xả súng đã bị khống chế và cho biết một sĩ quan đã bị bắn ở cự ly gần nhưng may mắn sống sót nhờ áo chống đạn. "Tôi vừa nói chuyện với sĩ quan đó, anh ấy đang rất ổn", ông Trump nói.
Ông Trump đã đăng tải ảnh và video về nghi phạm trên mạng xã hội Truth Social để kèm theo bài phát biểu của mình.
"Một người đàn ông đã xông vào điểm kiểm soát an ninh với nhiều vũ khí", ông Trump nói, đồng thời ca ngợi lực lượng Mật vụ và cảnh sát đã hành động "rất nhanh chóng" để ngăn chặn nghi phạm. Giám đốc Cục Điều tra liên bang (FBI) Kash Patel cũng nói rằng đã tìm thấy một "khẩu súng dài" và nhiều vỏ đạn tại hiện trường.
Tổng thống Trump cho biết nghi phạm có thể sống tại California và căn hộ của đối tượng đã bị khám xét. "Hắn ta là kẻ bệnh hoạn", ông Trump nói, cho rằng người này hành động đơn độc. Theo AP, nghi phạm tên Cole Tomas Allen (31 tuổi), sống ở thành phố Torrance, bang California.
Tại cuộc họp báo, quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche dự kiến sẽ sớm có cáo trạng được đưa ra sau vụ nổ súng. "Cuộc điều tra đang tiếp diễn. Tôi dự kiến các bạn sẽ sớm thấy các cáo trạng được đưa ra. Hiển nhiên các cáo buộc dựa trên hành vi nhưng như các bạn sẽ nghe, sẽ có nhiều cáo buộc liên quan đến vụ nổ súng, liên quan đến việc sở hữu vũ khí và bất cứ điều gì khác mà chúng tôi có thể buộc tội người này", ông Blanche nói.
Tại cuộc họp báo, Tổng thống Donald Trump đã nhắc lại những lần ông bị ám sát hụt trước đó, gồm các vụ ám sát hụt ở Butler bang Pennsylvania và Palm Beach bang Florida, đồng thời kêu gọi người dân Mỹ "giải quyết những khác biệt của chúng ta".
"Như các bạn đã biết, đây không phải là lần đầu tiên trong vài năm qua nền cộng hòa của chúng ta bị tấn công bởi một kẻ ám sát muốn giết người. Ở Butler, Pennsylvania, chưa đầy 2 năm trước, tất cả các bạn đều biết câu chuyện đó, và ở Palm Beach, Florida, vài tháng sau đó, chúng ta đã suýt nữa thì gặp nạn, thực sự là vậy. Nhưng dù vậy, tất cả mọi người trong căn phòng đó… đều có một tình yêu thương và sự đoàn kết to lớn", Tổng thống Trump nói thêm, nhắc đến việc các quan chức của cả hai đảng lên án vụ nổ súng lần này.
Trước đó, Chủ tịch WHCA Weijia Jiang đã có bài phát biểu xúc động trên bục phát biểu sau vụ nổ súng, nói rằng hiệp hội sẽ tổ chức lại bữa tiệc tối vào một thời điểm khác, theo NBC News.
"Tổng thống sẽ có một cuộc họp báo tại Nhà Trắng trong 30 phút nữa. Đó không phải là chuyện đùa và ông ấy nhấn mạnh rằng chúng tôi sẽ lên lịch lại sự kiện này trong vòng 30 ngày tới", bà Jiang nói với những người tham dự.
"Tối nay, tôi đã nói rằng báo chí là một dịch vụ công cộng, bởi vì khi có tình huống khẩn cấp, chúng ta phải lao vào cuộc khủng hoảng chứ không phải chạy khỏi đó. Và trong một đêm khi chúng ta đang suy nghĩ về các quyền tự do được ghi trong Tu chính án thứ nhất, chúng ta cũng phải nghĩ về sự mong manh của chúng", bà Jiang nói thêm.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 13-4 (giờ địa phương), ông Peter Magyar, lãnh đạo Đảng Tisza vừa giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Hungary, tuyên bố cam kết "khôi phục các chuẩn mực dân chủ" và khai thông nguồn tài trợ đang bị đóng băng từ Liên minh châu Âu (EU).
Trước đó hôm 12-4, Đảng Tisza đã giành được 2/3 số ghế Quốc hội trong cuộc bầu cử quốc gia cùng ngày.
Với tỉ lệ áp đảo này, chính phủ mới sẽ có toàn quyền hành động để theo đuổi các chương trình nghị sự của mình.
Tại cuộc họp báo ngày 13-4, ông Magyar bày tỏ hy vọng EU sẽ sớm có quyết định tháo gỡ nguồn tiền trên, vốn đang chịu sức ép thời hạn gắt gao. Ông cho biết sẽ trao đổi với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngay trong ngày.
Trong nhiệm kỳ kéo dài 16 năm, ông Viktor Orban, Thủ tướng Hungary đương nhiệm và là người vừa thất bại trước ông Magyar trong cuộc bầu cử, thường xuyên có bất đồng quan điểm với Brussels về các vấn đề pháp quyền và quyền con người. Hệ quả là nhiều tỉ euro tài trợ dành cho Hungary đã bị EU đóng băng.
Ông Magyar tuyên bố: "Tôi hy vọng chúng tôi có thể chuẩn bị một thỏa thuận", đồng thời cam kết chính phủ mới sẽ nhanh chóng triển khai "các biện pháp chống tham nhũng, khôi phục tính độc lập của tư pháp và bảo đảm tự do báo chí".
"Chúng tôi sẽ làm mọi thứ để khôi phục nền pháp quyền, nền dân chủ đa nguyên và hệ thống kiểm soát quyền lực", ông tuyên bố.
Đáng chú ý, ông Magyar cho biết sẽ sửa đổi hiến pháp để giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng tối đa là hai. Theo ông, quy định này sẽ áp dụng cả với ông Orban, đồng nghĩa chính trị gia lão làng này sẽ không còn cơ hội quay lại ghế lãnh đạo Hungary.
Kết quả bầu cử Hungary phần nào mang lại sự nhẹ nhõm cho Ukraine. Trong nhiều năm qua, ông Orban duy trì quan hệ ấm áp với Nga và là rào cản lớn nhất trong nội bộ EU đối với việc hỗ trợ Kiev. Đặc biệt, ông đang chặn khoản vay trị giá 90 tỉ euro (khoảng 105 tỉ USD) mà khối này dành cho Ukraine.
Trong chiến dịch tranh cử, ông Orban liên tục dùng cuộc chiến tại nước láng giềng làm vũ khí chính trị, lập luận rằng nếu ông Magyar thắng cử, Hungary sẽ bị kéo vào vòng xoáy xung đột và ngân sách lẽ ra dành cho các gia đình Hungary sẽ bị chuyển sang vũ trang cho Kiev.
Dù không chia sẻ thái độ thù địch công khai của ông Orban đối với Ukraine, ông Magyar cũng không hoàn toàn đồng tình với việc Kiev gia nhập EU theo lộ trình ưu tiên. Theo ông, cách Ukraine đối xử với cộng đồng thiểu số gốc Hungary ở miền tây nước này sẽ là yếu tố then chốt để hai bên hàn gắn quan hệ.
"Chúng tôi sẽ nỗ lực xây dựng liên minh với tất cả các nước láng giềng. Nhưng riêng với Ukraine, điều kiện tiên quyết sẽ là giải quyết thỏa đáng các quyền của cộng đồng thiểu số Hungary - bao gồm quyền ngôn ngữ và quyền văn hóa", ông Magyar nhấn mạnh.
Nga có thể đã phóng không phải 1 mà là 2 tên lửa đạn đạo tầm trung siêu vượt âm Oreshnik trong cuộc tập kích đêm 24/5. Một trong số đó có thể đã gặp trục trặc và rơi xuống khu vực Donetsk do Nga kiểm soát, theo phân tích của tổ chức Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ.
ISW cho biết các nguồn tin tình báo nguồn mở của Ukraine ngày 25/5 đã công bố một đoạn video mà họ mô tả là vụ Nga phóng tên lửa Oreshnik thứ 2 trong cuộc tấn công đêm 24/5.
Đoạn video được cho là ghi lại cảnh 6 đầu đạn con rơi xuống. Một nguồn tin nhận định tên lửa có thể đã rơi xuống Avdiivka hoặc Yasynuvata, khu vực Nga kiểm soát cách tiền tuyến khoảng 40km. ISW không nêu nguyên nhân vì sao tên lửa của Nga được cho là rơi vào khu vực do Moscow kiểm soát.
Thông tin này chưa được kiểm chứng và Nga chưa bình luận về đoạn video này. Hiện chưa rõ nguồn gốc và tính chính xác của đoạn video mà ISW phân tích về đường bay bí ẩn của tên lửa Nga. Phía Ukraine tới nay mới chỉ xác nhận một vụ phóng Oreshnik nhằm vào tỉnh Kiev.
Theo ước tính của hãng tin ArmyInform thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, đòn tấn công hiệp đồng của Nga trong ngày 23-24/5 tiêu tốn khoảng 361 triệu USD, trong đó riêng một tên lửa Oreshnik có giá khoảng 50 triệu USD. Nếu Nga phóng 2 quả Oreshnik như ISW nhận định, tổng chi phí cuộc tấn công sẽ tăng lên khoảng 411 triệu USD.
Trong đêm 24/5, Nga đã tiến hành cuộc tập kích hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào Ukraine, sử dụng 90 tên lửa và 600 UAV các loại, bao gồm cả tên lửa Oreshnik, theo Không quân Ukraine.
Tên lửa được phóng từ bãi thử Kapustin Yar, và vụ tấn công được ghi nhận tại khu vực Bila Tserkva thuộc tỉnh Kiev.
Cùng với Oreshnik, Nga được cho còn phóng 2 tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Kh-47M2 Kinzhal, ba tên lửa chống hạm 3M22 Zircon, 30 tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-400, 54 tên lửa hành trình Kh-101, Iskander-K và Kalibr, cùng 600 UAV Shahed, Gerbera, Italmas, “Banderol” và “Parodiya”.
Bộ Quốc phòng Nga xác nhận đã sử dụng Oreshnik và mô tả cuộc tấn công là đòn đáp trả vụ UAV Ukraine bị cáo buộc tập kích ký túc xá trường cao đẳng tại Starobilsk, thuộc tỉnh Lugansk do Nga kiểm soát.
Tuy nhiên, Bộ Tổng tham mưu Ukraine phủ nhận việc nhắm mục tiêu vào ký túc xá này và cho biết UAV của họ đã tấn công sở chỉ huy Trung tâm Công nghệ Không người lái Tiên tiến “Rubicon” của Nga tại cùng khu vực.
Nga lần đầu sử dụng Oreshnik nhằm vào Dnipro ngày 21/11/2024. Lần sử dụng thứ hai diễn ra ngày 9/1, khi tên lửa đánh trúng tỉnh Lviv trong một cuộc tấn công hiệp đồng lớn hơn.
Giống như nhiều hệ thống vũ khí khác của Nga, Oreshnik có thể mang cả đầu đạn hạt nhân lẫn đầu đạn thông thường. Trước đó, Ukraine từng mô tả tên lửa này đạt tốc độ khoảng 13.600km/h.
Tổng thống Nga Vladimir Putin từng tuyên bố rằng Oreshnik là không thể bị đánh chặn và có sức công phá mạnh mẽ, ngay cả khi chỉ được trang bị đầu đạn thông thường.
Nhà lãnh đạo Nga khẳng định rằng các đầu đạn tách rời của Oreshnik lao xuống với tốc độ cao và không thể bị ngăn lại, đồng thời cho rằng việc sử dụng nhiều đầu đạn như vậy trong một cuộc tập kích thông thường có thể gây sức công phá tương đương một đòn hạt nhân.
