Bộ Quốc phòng Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã “thực hiện quyền khám xét”, chặn và lên tàu M/T Tifani “mà không gặp sự cố”.
Lầu Năm Góc cho biết sự việc diễn ra tại khu vực thuộc trách nhiệm của Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (INDOPACOM), song không nêu cụ thể. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chiếc Tifani hôm nay chở dầu ở Ấn Độ Dương, tại khu vực nằm giữa Sri Lanka và Indonesia.
Theo Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, tàu Tifani nằm trong danh sách trừng phạt của nước này vì từng vận chuyển dầu của Iran. Lầu Năm Góc mô tả Tifani là phương tiện “không có quốc tịch”, dù hãng thông tấn AP cho biết con tàu mang cờ Botswana.
Video đăng kèm cho thấy lực lượng Mỹ dùng trực thăng để đổ bộ lên phương tiện này.
“Như đã nói rõ, chúng tôi sẽ theo đuổi các nỗ lực thực thi pháp luật hàng hải trên toàn cầu nhằm phá vỡ các mạng lưới bất hợp pháp, cũng như chặn những tàu bị trừng phạt và đang cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran, bất kể chúng hoạt động ở đâu. Vùng biển quốc tế không phải nơi trú ẩn của tàu bị trừng phạt”, Lầu Năm Góc cho biết.
Đây là động thái mới nhất của Mỹ nhằm chặn tất cả tàu có liên hệ với Iran hoặc bị tình nghi vận chuyển vật tư có thể giúp Tehran, từ vũ khí, dầu mỏ, kim loại cho đến thiết bị điện tử. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine tuần trước cho biết lệnh phong tỏa do Washington áp đặt sẽ được mở rộng ra ngoài vùng biển thuộc Iran và khu vực do Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách.
Theo ông, lực lượng Mỹ tại các khu vực khác sẽ “tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran hoặc cố gắng cung cấp hỗ trợ vật chất” cho Tehran. Tướng Caine đặc biệt nhắc đến hoạt động ở Thái Bình Dương, đồng thời giải thích rằng Mỹ sẽ nhắm mục tiêu cả những tàu đã rời khỏi khu vực eo biển Hormuz trước khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Quân đội Mỹ cũng công bố danh sách chi tiết các hàng hóa được coi là hàng lậu, tuyên bố sẽ lên tàu, khám xét và tịch thu chúng “bất kể ở địa điểm nào”. Trong thông báo được đưa ra hôm 16/4, lực lượng này cho biết mọi hàng hóa “được vận chuyển cho kẻ thù hoặc có khả năng sử dụng trong xung đột vũ trang” đều có thể bị tịch thu ở “bất kể địa điểm nào nằm ngoài lãnh thổ trung lập”.
CENTCOM hôm 19/4 thông báo lực lượng Mỹ đã bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa hàng hải. Iran lên án hành động trên là “bất hợp pháp”, “hành vi cướp biển” và chỉ trích Mỹ “vi phạm lệnh ngừng bắn”.
Theo The Wall Street Journal ngày 26.6 dẫn lời các quan chức Mỹ, phương án này nhằm giảm nguy cơ các căn cứ Mỹ tiếp tục bị Iran tấn công. Các đòn tập kích trả đũa của Iran, sau khi chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu ngày 28.2, đã đánh vào nhiều cơ sở quân sự Mỹ trong khu vực, khiến 13 binh sĩ thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
Theo The Wall Street Journal, thiệt hại tại căn cứ hỗ trợ hải quân Bahrain (NSA Bahrain), nơi đặt trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ, có thể lên tới khoảng 400 triệu USD. Căn cứ này nằm cách Iran khoảng 240 km về phía nam và là căn cứ hải quân duy nhất của Mỹ trong khu vực.
Dựa trên hình ảnh vệ tinh, dữ liệu mạng xã hội, báo cáo mua sắm và mô hình chi phí công khai của Lầu Năm Góc, các công trại bị hư hại gồm trụ sở Hạm đội 5, doanh trại, một số nhà kho và bể chứa nước uống. Quân đội Mỹ cho biết không có người thiệt mạng tại căn cứ này.
Theo The Wall Street Journal, ước tính 400 triệu USD mới chỉ tính chi phí xây dựng. Một chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) cho rằng thiệt hại thực tế có thể cao hơn nhiều, tùy vào chức năng của các công trình bị phá hủy. Chẳng hạn, 2 trạm thu phát tín hiệu vệ tinh bị Iran phá hủy hồi đầu chiến sự được cho là có giá khoảng 20 triệu USD mỗi trạm.
Thiệt hại tại NSA Bahrain đã thúc đẩy các cuộc thảo luận trong nội bộ Mỹ về việc cải tạo căn cứ này, bao gồm khả năng đưa các trung tâm chỉ huy xuống lòng đất và không xây dựng lại một số công trình đã bị phá hủy.
Các quan chức Mỹ cho biết Washington có thể giảm bớt hiện diện quân sự tại Kuwait và Ả Rập Xê Út, sau khi Iran nhắm vào các cơ sở quân sự ở 2 nước này. Một phần lực lượng và khí tài có thể được chuyển về phía tây. Theo 2 quan chức, Israel là một trong những địa điểm đang được cân nhắc.
Trước khi xung đột với Iran bùng phát, hàng chục máy bay chiến đấu Mỹ đã được triển khai tại sân bay Ben Gurion ở Israel, gây ảnh hưởng đến hoạt động đi lại của người dân nước này, theo The Times of Israel.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt nhiều chỉ trích trong nước về chi phí ngày càng lớn của cuộc chiến với Iran. Xung đột cũng khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng của thế giới.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth được cho là đang tìm kiếm khoản ngân sách bổ sung khoảng 80 tỉ USD để củng cố nguồn cung quốc phòng sau chiến sự.
Hiện Mỹ - Iran đã bước vào giai đoạn ngừng bắn từ ngày 8.4. Tuần trước, Mỹ và Iran đạt được một bản ghi nhớ hợp tác, mở đường cho 60 ngày đàm phán nhằm chấm dứt các cuộc xung đột trong khu vực.
Israel không tham gia bản ghi nhớ cũng như các cuộc đàm phán này. Một số quan chức Israel đã chỉ trích thỏa thuận, cho rằng văn kiện yêu cầu Israel ngừng các hoạt động chống lực lượng Hezbollah tại Li Băng và chưa có nhượng bộ cụ thể nào từ Iran về chương trình hạt nhân.
Kyodo News ngày 27.6 dẫn một số nguồn tin cho hay chính phủ Nhật Bản dự định sẽ nêu rõ "việc tăng cường khả năng phản ứng" ở Thái Bình Dương trong 3 văn kiện liên quan an ninh dự kiến được sửa đổi vào cuối năm nay.
Chính phủ nước này đang xem xét việc đưa vào sử dụng tàu ngầm không người lái có khả năng mang ngư lôi và thủy lôi, có thể di chuyển quãng đường xa trong thời gian dài. Cũng có đề xuất phát triển các mô hình tự hành được trang bị trí tuệ nhân tạo.
Theo kế hoạch, chính phủ Nhật Bản có kế hoạch triển khai tàu ngầm không người lái cùng với các tàu khu trục và tàu ngầm có người lái, cũng như các tàu nổi không người lái được trang bị bệ phóng tên lửa.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã dành 100,1 tỉ yên (619 triệu USD) trong ngân sách năm tài chính 2026 (kết thúc vào cuối tháng 3.2027) để thiết lập hệ thống Phòng thủ ven biển nâng cao, tích hợp, hỗn hợp và đồng bộ (SHIELD), nhằm đẩy lùi cuộc tấn công của đối phương vào các đảo xa xôi, sử dụng số lượng lớn phương tiện không người lái.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản dự định mua các máy bay không người lái cỡ nhỏ phục vụ mục đích tấn công cũng như các tàu ngầm không người lái để thu thập thông tin tình báo, bên cạnh các tàu ngầm tấn công.
Nước này cũng sẽ xem xét thiết lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên quần đảo Ogasawara ở Thái Bình Dương, đồng thời lên kế hoạch triển khai các radar giám sát và kiểm soát đến quần đảo này, cũng như đảo Kitadaito ở phía Thái Bình Dương.
Ngoài ra còn có đề xuất gia cố đường băng trên đảo Iwoto thuộc quần đảo Ogasawara, nằm cách Tokyo khoảng 1.250 km về phía nam, để cho phép triển khai nhiều máy bay chiến đấu hơn tại đó.
Dù mục tiêu là nhằm khắc phục những lỗ hổng trong khả năng phòng thủ của Nhật Bản, nhưng vẫn có khả năng những nỗ lực này sẽ làm leo thang thêm căng thẳng giữa Tokyo và Bắc Kinh, theo Kyodo News.
Quan hệ song phương đã xấu đi kể từ khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaishi vào tháng 11.2025 có phát ngôn ám chỉ khả năng Nhật Bản can thiệp vào tình huống khẩn cấp ở Đài Loan, khiến Trung Quốc tức giận.
Trong các đề xuất do đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền soạn thảo cho chính phủ Nhật Bản trước khi sửa đổi 3 văn kiện nói trên, LDP dường như ám chỉ Trung Quốc, lưu ý rằng "trong trường hợp xảy ra xung đột kéo dài, các cuộc tấn công chống lại Nhật Bản có thể được phát động từ phía Thái Bình Dương".
Những đề xuất này kêu gọi phát triển khả năng phản ứng chỉ huy và kiểm soát mang tích hợp, và cơ sở hạ tầng hoạt động của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.
Theo các chuyên gia quốc phòng, Lực lượng Phòng vệ trên biển của Nhật Bản cần duy trì trạng thái cảnh giác dọc theo vùng biển nằm giữa nước này và bán đảo Triều Tiên, và xung quanh quần đảo Nansei, vốn tạo thành biên giới giữa biển Hoa Đông và biển Philippines thuộc Thái Bình Dương.
Một quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng nhấn mạnh: "Đối với một quốc gia bị bao quanh bởi đại dương ở mọi phía, việc tiết kiệm nhân lực và các hoạt động không người lái là rất cần thiết cho 'phương thức chiến đấu mới' của Nhật Bản".
NBC dẫn lời hai quan chức Mỹ thạo tin cho biết, hôm 11/6, trước thời điểm tấn công Iran khoảng 3 tiếng theo kế hoạch, quân đội Mỹ bất ngờ nhận được lệnh của Tổng thống Donald Trump về việc hủy tấn công vì có triển vọng đạt một thỏa thuận với Tehran.
Theo các quan chức này, ban đầu, quân đội Mỹ đã nhận được lệnh từ ông Trump về việc tấn công Iran vào đêm 11/6, và các tàu chiến của Hải quân Mỹ đã điều chỉnh các hoạt động của họ cũng như chuẩn bị sẵn sàng đạn dược cho các cuộc không kích.
Các cuộc tấn công theo kế hoạch được dự định là "rất giống" với những gì đã diễn ra một ngày trước đó. Các quan chức cũng cho biết, mặc dù ông Trump tuyên bố lực lượng Mỹ có thể kiểm soát đảo Kharg của Iran, nhưng thực tế hòn đảo dầu chiến lược này không nằm trong danh sách mục tiêu tấn công của quân đội Mỹ.
Theo hai quan chức Mỹ, trong nhiều tháng qua, quân đội Mỹ đã chuẩn bị sẵn sàng các kế hoạch tấn công và kiểm soát đảo Kharg nếu điều đó trở nên cần thiết, mặc dù Tổng thống Trump chưa bao giờ phê duyệt các kế hoạch này. Mỹ đã tấn công hòn đảo này lần gần đây nhất vào tháng 4, nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự, bao gồm cả hệ thống phòng không của đảo Kharg.
Một trong các quan chức cho hay, lời đe dọa của ông Trump hôm qua về việc tấn công đảo Kharg không khớp với "bất kỳ kế hoạch hay hành động nào" mà quân đội Mỹ đã chuẩn bị để đảm nhận.
Điều khiến quân đội Mỹ còn ngạc nhiên hơn là bài đăng của ông Trump thông báo hủy kế hoạch tấn công.
Quyết định hủy bỏ này được đưa ra sau khi ông Trump gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine để thảo luận về các lựa chọn đối với Iran.
Sau cuộc họp, ông tuyên bố hủy bỏ các cuộc không kích và ném bom theo lịch trình nhằm vào Iran vì một thỏa thuận với Iran đã được đồng ý. Ông nói thỏa thuận với Iran đã được tất cả các bên liên quan thông qua "cả về mặt khái niệm lẫn các chi tiết lớn".
Ông nhấn mạnh, Mỹ vẫn duy trì biện pháp phong tỏa hàng hải với Iran cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất, đồng thời cho biết thêm rằng một chiến dịch quân sự nhằm vào đảo Kharg của Iran hiện đã được rút khỏi chương trình nghị sự.
Ông Trump không nêu cụ thể thỏa thuận nhưng ông tin rằng việc ký kết có thể diễn ra vào cuối tuần này tại châu Âu và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance được ấn định sẽ tham dự.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Iran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận khả thi với Mỹ và sẽ không thỏa hiệp về “các lằn ranh đỏ” của mình trong các cuộc đàm phán.
