Mới đây, trao đổi với báo chí, ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD-ĐT), cho biết, Bộ GD-ĐT đang nghiên cứu định hướng xây dựng quy định mới về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS). Những đề xuất được tiếp cận theo hướng phân cấp triệt để cho các cơ sở đại học (các trường), đặt liêm chính khoa học lên hàng đầu và kiến tạo cơ chế hậu kiểm nghiêm khắc.
Theo ông Vũ Minh Đức, trọng tâm lớn nhất trong định hướng đổi mới lần này là việc thay đổi mô hình xét chọn theo hướng tiếp cận hiện đại. Thay vì quy trình 2 cấp như trước đây, Bộ GD-ĐT dự kiến sẽ phân cấp mạnh mẽ gắn liền với trách nhiệm giải trình, đề cao vai trò của người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học.
Bộ GD-ĐT ban hành tiêu chí, tiêu chuẩn. Trên cơ sở quy định chung, các trường có quyền chủ động quy định chi tiết tiêu chuẩn GS, PGS phù hợp điều kiện thực tế, định hướng chiến lược phát triển của đơn vị. Các quy định nội bộ này phải phù hợp nhất với đặc thù lĩnh vực, chuyên ngành đào tạo riêng biệt và tuyệt đối không thấp hơn quy định chung của bộ.
Các trường sẽ tự thành lập hội đồng xét chọn, tổ chức phản biện và trực tiếp ban hành quyết định bổ nhiệm chức danh GS, PGS dựa trên nhu cầu vị trí việc làm thực tế tại đơn vị.
Bộ GD-ĐT dự kiến đặt ra những nguyên tắc cốt lõi, có tính nền tảng, mang tính chiến lược xuyên suốt để định hình toàn bộ quy trình bổ nhiệm chức danh GS, PGS, làm "kim chỉ nam" cho mô hình bổ nhiệm mới: gắn chặt với thực tiễn và vị trí việc làm; cạnh tranh bình đẳng và không phân biệt đối xử; tự chủ gắn liền với giám sát, chuyển đổi số; hội nhập qua chuẩn mực quốc tế.
"Bộ GD-ĐT dự kiến sẽ không can thiệp sâu vào khâu đánh giá chuyên môn hay trực tiếp phê duyệt, rà soát lại từng hồ sơ của các trường. Thay vào đó, bộ sẽ đóng vai trò giám sát quy trình xét bổ nhiệm nhằm kiểm tra, giám sát tính chính xác, minh bạch, việc tuân thủ quy phạm pháp luật của nhà trường và giải quyết các phản ánh, khiếu nại nếu có", ông Vũ Minh Đức nói.
Ông Vũ Đức Minh cũng cho biết, quan điểm của Bộ GD-ĐT xem liêm chính khoa học là "tấm khiên" bảo vệ danh hiệu GS, PGS. Toàn hệ thống sẽ được quán triệt yêu cầu cao nhất về đạo đức học thuật, định hướng quy định mới dự kiến đưa liêm chính khoa học thành một nội dung độc lập, trực diện với hệ thống chế tài nghiêm khắc.
Các hành vi gian lận học thuật, đạo văn, mua bán bài báo, trục lợi trong công bố quốc tế hoặc kê khai không trung thực sẽ bị xử lý nghiêm minh. Ứng viên vi phạm sẽ bị hủy bỏ kết quả, thu hồi quyết định và đối diện với mức phạt cấm đăng ký xét bổ nhiệm từ 3 - 5 năm, thậm chí là cấm vĩnh viễn nếu vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
"Người đứng đầu nhà trường và các thành viên trong hội đồng xét bổ nhiệm tại cơ sở phải chịu trách nhiệm cá nhân bằng danh dự và pháp lý đối với từng lá phiếu, từng quyết định chuyên môn của mình", ông Vũ Đức Minh nói.
Cũng theo ông Vũ Đức Minh, để đảm bảo hài hòa giữa số lượng và chất lượng đội ngũ, Bộ GD-ĐT dự kiến quy định định mức, cơ cấu bổ nhiệm GS, PGS dựa trên số lượng giảng viên có trình độ tiến sĩ, quy mô đào tạo nghiên cứu sinh và năng lực nghiên cứu khoa học của các trường.
Tuy nhiên, tỷ lệ định mức này hoàn toàn không áp dụng một cách cứng nhắc hay cào bằng, mà được vận dụng linh hoạt, gắn chặt chẽ với đề án vị trí việc làm riêng biệt của từng trường.
Tin Gốc: Thanh Niên
