Người phát ngôn quân đội Iran, Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, tuyên bố eo biển Hormuz sẽ không bao giờ được mở lại thông qua chiến tranh, hành động gây hấn hay các hành động thù địch của Mỹ.
Ông tuyên bố các quân nhân Iran sẽ kiên quyết chiến đấu “đến hơi thở cuối cùng” và sẽ không nhượng bộ “dù chỉ một tấc” đối với các quyền của nước này tại eo biển Hormuz.
“Cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tôn trọng các quyền của người dân Iran và tuân thủ các điều khoản của bản ghi nhớ”, ông Akraminia tuyên bố.
Ông cũng cảnh báo bất kỳ hành động vi phạm nào của Mỹ đối với bản ghi nhớ đều sẽ vấp phải phản ứng khốc liệt từ Iran.
Cùng ngày, truyền thông Mỹ dẫn một nguồn tin an ninh cấp cao tại Tehran cho biết Iran sẽ đáp trả “tàn khốc” nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump thực hiện lời đe dọa tấn công núi Pickaxe.
“Nếu ông Trump biến những lời đe dọa thành hành động, chúng tôi sẽ đáp trả tàn khốc và cái giá phải trả sẽ là các binh sĩ Mỹ cùng các đối tác của Washington trong khu vực”, nguồn tin cảnh báo.
Nguồn tin an ninh Iran khẳng định các cáo buộc của Mỹ cho rằng núi Pickaxe đang diễn ra các hoạt động hạt nhân là không đúng sự thật.
Đề cập đến eo biển Hormuz, nơi Iran tuyên bố “đóng cửa” vào cuối tuần qua, nguồn tin nhấn mạnh Tehran sẽ “không lùi bước trong việc bảo vệ các quyền lợi của người dân Iran”.
Nguồn tin cũng cho biết, bất kể Tổng thống Trump có quyết định tấn công núi Pickaxe hay không, điều đó cũng “không tạo ra bất kỳ khác biệt nào đối với việc Iran thực hiện các hành động của mình tại eo biển Hormuz”.
Trước đó, Tổng thống Trump cho biết ông có thể sẽ sớm ra lệnh tấn công vào địa điểm hạt nhân núi Pickaxe của Iran. Ông Trump nói rằng Mỹ đã và đang giám sát chặt chẽ khu vực này.
Hình ảnh vệ tinh cuối tuần qua cho thấy Iran có thể đang cố gắng tái thiết các cơ sở hạt nhân của mình, với các xe tải đang ra vào cơ sở hạt nhân tại núi Pickaxe.
Núi Pickaxe là một phức hợp đường hầm kiên cố ở dãy núi Zagros thuộc miền trung Iran, gần địa điểm hạt nhân Natanz. Đây là nơi không nằm trong số 3 cơ sở hạt nhân Iran bị Mỹ nhắm tới vào năm ngoái.
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra khi quân đội Mỹ tấn công Iran 3 đêm liên tiếp.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tấn công hàng loạt địa điểm tại Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại các nước Vùng Vịnh.
Thỏa thuận đình chiến và bản ghi nhớ ghi nhớ được ký kết bởi Mỹ và Iran vào ngày 17/6 đã đổ vỡ sau khi các cuộc không kích tái diễn vào tuần trước, với việc cả hai bên đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận.
Mỹ và Iran tiếp tục đưa ra tuyên bố trái ngược về eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Trong khi phía Mỹ khẳng định eo biển mở cửa cho tất cả, Iran tuyên bố đóng tuyến đường thủy này cho đến khi có thông báo mới, đồng thời cảnh báo nổ súng vào bất cứ tàu thuyền nào qua eo biển Hormuz mà không có sự đồng ý của Tehran.
Tổng thống Trump ngày 13/7 tuyên bố Mỹ sẽ “tiếp quản” eo biển Hormuz và thu phí đối với các tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy chiến lược này. Ông nói rằng Mỹ sẽ thu phí bảo vệ tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz tương đương 20% giá trị hàng hóa.
"Các quốc gia châu Âu bị đổ lỗi là không hỗ trợ, nhưng làm sao có thể làm điều đó khi mà ngay từ đầu chúng tôi đã không được mời tham gia", Tổng thống Czech Petr Pavel nói hôm 2/5.
Sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hồi cuối tháng 2, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần công kích các đồng minh trong NATO vì họ chỉ trích thay vì hỗ trợ hành động của Washington. Ông cũng đe dọa rút lực lượng đồn trú Mỹ khỏi Đức, Italy và Tây Ban Nha sau khi lãnh đạo các nước này lên tiếng phản đối xung đột.
Tổng thống Pavel cho rằng lãnh đạo Mỹ cần hiểu các đồng minh châu Âu "không phải kẻ thù", ngay cả khi tồn tại những bất đồng giữa các bên. "Chúng ta ở cùng một phe. Điều chúng tôi muốn là sự đối xử công bằng và tôi tin là nếu các nước châu Âu được tham gia ngay từ đầu, họ chắc chắn sẽ sẵn lòng góp sức hơn", ông cho hay.
Lãnh đạo Czech thêm rằng các nước châu Âu không được xem như đồng minh ngay từ đầu và sau đó bị đổ lỗi là "những kẻ hèn nhát" khiến họ thấy mình bị đối xử "không công bằng". "Chúng ta phải nói chuyện với nhau như những người bình đẳng, không phải như một bên phụ thuộc", ông nói.
Mỹ dường như đang quyết tâm gây sức ép với những đồng minh không ủng hộ nước này trong xung đột với Iran, cũng như không tham gia nỗ lực gỡ phong tỏa và tuần tra tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới đang bị Tehran khóa chặt.
Reuters tuần trước dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Lầu Năm Góc đã nghiên cứu phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là "thiếu hợp tác với Washington" trong chiến dịch Iran.
Các lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) tháng trước họp thượng đỉnh tại Cộng hòa Cyprus và thảo luận về điều khoản 42.7 vốn ít khi được nhắc tới. Điều khoản quy định các quốc gia thuộc EU có "nghĩa vụ viện trợ và hỗ trợ bằng mọi phương tiện trong khả năng của mình" nếu một nước thành viên bị chính phủ nước ngoài hay thực thể phi nhà nước tấn công.
Hai máy bay không người lái (UAV) của Ukraine hồi tuần trước trong khi tiến hành đợt tập kích vào lãnh thổ Nga đã bay lạc sang biên giới vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này, gây ra hỏa hoạn.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga ngày 10/5 thừa nhận hai UAV trên là của nước này đang tiến hành cuộc tập kích vào mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, giải thích rằng chúng bay lạc vào Latvia do "tác chiến điện tử của Nga".
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi lực lượng phòng không nước này không thể phát hiện và ứng phó với UAV xâm nhập lãnh thổ.
Thủ tướng Latvia Evika Silina tuyên bố rằng Bộ trưởng Quốc phòng Adris Spruds đã đánh mất niềm tin của bà và công chúng.
Theo bà Silina, các hệ thống chống UAV đã không được triển khai đủ nhanh để đối phó. "Sự việc đã chứng minh rõ ràng rằng giới lãnh đạo quốc phòng không giữ được lời hứa về bầu trời an toàn cho đất nước. Đó là trách nhiệm to lớn, cần phải có kết quả rõ ràng", Thủ tướng Silina cho biết.
Người đứng đầu chính phủ Latvia nói thêm nước này là một trong những quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho quốc phòng trong NATO. Latvia dành gần 5% GDP cho quốc phòng.
Sau lời chỉ trích của Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Spruds hôm 10/5 đã từ chức. Ukraine cũng cam kết sẽ triển khai các chuyên gia chống UAV tới hỗ trợ các quốc gia vùng Baltic để tăng cường năng lực phòng không.
Một số UAV của Nga và Ukraine đã bị rơi tại ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi cuộc xung đột Moskva - Kiev bắt đầu hồi tháng 2/2022.
Đến hôm qua, các phi hành gia của sứ mệnh Artemis 2 đã bày tỏ sự choáng ngợp trước cảnh tượng trái đất dần khuất xa phía sau, và mặt trăng ngày càng lớn hơn ở phía trước. Nằm trong số vài người ít ỏi từng chứng kiến cảnh tượng này, phi hành gia NASA Victor Glover cảm thán: "Chúng ta thật đặc biệt giữa khoảng không vô tận", theo Đài CBS.
Còn nữ phi hành gia duy nhất trong đoàn Christina Koch diễn tả cảm giác sững sờ khi lần đầu tiên nhìn thấy trái đất đơn độc ngoài cửa sổ của tàu Orion, bao quanh chỉ là không gian tăm tối. "Tất cả những điều đó làm trỗi dậy trong tôi lòng biết ơn, biết ơn vì trong vũ trụ rộng lớn này, chúng ta có thể chung sống với nhau trên hành tinh mang tên trái đất", bà chia sẻ.
Vào rạng sáng qua (giờ VN), Trung tâm Không gian Johnson ở TP.Houston (bang Texas, Mỹ) đã báo cho phi hành đoàn rằng "trước đó 30 giây, các bạn đã gần mặt trăng hơn trái đất". Và chỉ huy Reid Wiseman chia sẻ tinh thần của mọi người trên tàu vô cùng phấn khởi. Dù vậy, chuyến đi cũng không quá suôn sẻ.
Kể từ khi phóng hôm 1.4, phi hành đoàn gặp trục trặc với nhà vệ sinh, đôi khi buộc phải sử dụng các túi chứa nước thải dự phòng mà mỗi người có 2 cái. Phía Trung tâm Không gian Johnson nghi ngờ đường ống xả có thể bị đóng băng, khiến việc thải chất thải ra ngoài không gian gặp khó khăn. Đến nay, tình trạng này vẫn chưa được xử lý triệt để.
May mắn là tàu Orion vẫn vận hành bình thường bất chấp một số trục trặc nhỏ. Trong hai ngày liên tiếp, phi hành đoàn không cần đến thao tác điều chỉnh quỹ đạo do tàu vẫn duy trì đường bay gần như hoàn hảo.
Trong ngày 5.4 (giờ VN), chỉ huy Wiseman và phi hành gia Glover đã hoàn tất việc thử điều khiển tàu vũ trụ bằng tay nhằm hỗ trợ các kỹ sư trên mặt đất đánh giá hiệu suất bay, và cung cấp thêm thông tin cho những sứ mệnh có người lái kế tiếp thuộc khuôn khổ chương trình Artemis.
Kế đến, toàn bộ 4 thành viên phi hành đoàn rà soát lại kế hoạch ghi hình cũng như dùng camera lập bản đồ bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất vào thời điểm tàu Orion bay qua phần tối mặt trăng. Dự kiến tàu đến vị trí gần mặt trăng nhất hơn 6 giờ sáng 7.4 (giờ VN), ở độ cao khoảng 6.600 km cách phần tối mặt trăng.
Khi đó, trong vòng 6 giờ liên tục, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ có cơ hội trực tiếp quan sát những đặc điểm ở phía khuất của mặt trăng, điều mà chưa người nào được trải nghiệm. Trước đó, phi hành đoàn đã trải qua hơn 2 năm huấn luyện để dùng mắt thường quan sát và ghi nhận các chi tiết trên bề mặt mặt trăng bên cạnh máy ảnh chuyên nghiệp, theo AFP. Họ còn có cơ hội chứng kiến hiện tượng nhật thực kéo dài khoảng 53 phút trong hành trình bay quanh mặt trăng. Sau khi hoàn tất quá trình này, tàu Orion bắt đầu quay về trái đất.
