Người được nhắc đến là Phan Thị Thu Trang (26 tuổi), thủ khoa đầu ra ngành ngôn ngữ Trung Quốc, Trường ĐH Thủ Dầu Một với GPA 3,96/4,0 năm 2026.
Trang là người Khmer, sinh ra trong gia đình có hoàn cảnh khó khăn ở xã Cô Tô, tỉnh An Giang. Sau khi tốt nghiệp THPT năm 2018, thay vì thi đại học như nhiều bạn bè, Trang lên tỉnh Bình Dương cũ (nay là TP.HCM) làm công nhân để phụ giúp gia đình.
Từ tháng 7.2018 đến tháng 4.2021, Trang làm việc tại Công ty TNHH quốc tế Miền Đông Việt Nam, doanh nghiệp sản xuất gỗ. Trang cho biết mỗi ngày làm việc từ 6 giờ sáng đến gần 22 giờ, trung bình 14 tiếng làm việc mỗi ngày.
“Công việc của em khi đó có thu nhập khoảng 10 triệu đồng/tháng nhưng cường độ làm việc rất cao, môi trường nhiều bụi gỗ nên sức khỏe cũng bị ảnh hưởng”, Trang nhớ lại.
Trang nghỉ việc vì dịch Covid-19. Những tháng ở phòng trọ, Trang tự học tiếng Trung với hy vọng tìm được công việc tốt hơn.
Nỗ lực ấy giúp cô trở thành phiên dịch văn phòng tại một doanh nghiệp hóa chất ở tỉnh Bình Dương. Công việc ổn định, môi trường tốt hơn, đúng với mục tiêu ban đầu. Nhưng sau gần một năm làm việc, Trang nhận ra mình vẫn còn có thể đi xa hơn. “Em muốn trở thành người đầu tiên trong gia đình có bằng đại học”, Trang chia sẻ.
Trang nhớ lại, quyết định nghỉ việc để đi học không nhận được sự đồng thuận của gia đình vì kinh tế còn nhiều khó khăn. Dù vậy, Trang vẫn lựa chọn theo đuổi con đường học vấn. Tháng 10.2022, Trang chính thức trở thành sinh viên.
Những ngày đầu trở lại giảng đường sau nhiều năm đi làm, điều khiến Trang lo lắng nhất không phải kiến thức mà là khoảng cách tuổi tác với bạn bè. “Em sợ mình lớn tuổi hơn nên sẽ khó hòa nhập. Nhưng rồi các bạn rất cởi mở. Em cũng nhận ra chỉ cần mình cố gắng thì sẽ theo kịp”, Trang kể.
Trang cho biết khó khăn lớn nhất trong những năm đại học là vấn đề tài chính. Vào năm học thứ hai, Trang từng tính chuyện bảo lưu vì mẹ không còn khả năng đóng học phí.
“May mắn, các giảng viên của khoa biết hoàn cảnh của em nên đã kết nối với một hiệp hội thương gia để trao học bổng, giúp em tiếp tục việc học. Đó là sự giúp đỡ mà em luôn ghi nhớ và biết ơn”, Trang nói.
Để có tiền tự trang trải cuộc sống, những năm sinh viên Trang liên tục đi làm thêm, từ nhân viên siêu thị, quán cà phê, gia sư đến dạy tiếng Trung tại trung tâm… “Có thời điểm dịp Tết, em vừa làm thời vụ 8 tiếng mỗi ngày vừa đến trường học khiến cơ thể kiệt sức, mắc bệnh gần một tháng mới hồi phục”, Trang kể và chia sẻ về bí quyết học tập: “Dù vậy, em luôn giữ nguyên tắc học ngay từ đầu học kỳ, chia nhỏ kiến thức để ôn tập và duy trì kỷ luật mỗi ngày. Theo em, điều quan trọng không phải học bao nhiêu mà là duy trì sự kỷ luật trong thời gian dài”.
Trang cho hay bản thân tự tạo môi trường sử dụng tiếng Trung hằng ngày bằng cách đọc sách, xem tin tức, luyện nghe, giao tiếp và cả đi dạy để nâng cao năng lực.
Chính những nỗ lực ấy giúp Trang đạt học bổng khuyến khích học tập suốt 8 học kỳ liên tiếp và tốt nghiệp với GPA 3,96/4,0, trở thành thủ khoa đầu ra của ngành ngôn ngữ Trung Quốc năm 2026.
Khoảnh khắc biết mình là thủ khoa, người đầu tiên Trang nghĩ đến là mẹ. “Em muốn mẹ biết rằng em đã làm được đúng như lời mình từng hứa”, Trang nói.
Theo Trang, yếu tố quan trọng nhất giúp tạo nên “cú lội ngược dòng ngoạn mục” chính là gia đình và niềm tin vào giá trị của việc học. “Học vì bản thân, vì thế hệ con cháu sau này và để có thể phụng sự quê hương”, Trang chia sẻ.
Là nữ sinh người Khmer, Trang mong muốn sau này tiếp tục học lên thạc sĩ, xa hơn là có cơ hội tiếp cận các mô hình giáo dục tiên tiến ở nước ngoài trước khi trở về Việt Nam làm giảng viên.
Trang chia sẻ ước mơ: “Em mong mọi người nhớ đến mình là người luôn biết ơn những người đã trao cơ hội và sẵn sàng trao lại cơ hội ấy cho thế hệ sau. Nếu có thể giúp nhiều bạn trẻ, đặc biệt là các bạn người Khmer và các bạn có hoàn cảnh khó khăn, tin rằng tri thức có thể thay đổi cuộc đời thì đó mới là thành công lớn nhất đối với em”.
Ông Bùi Đức Anh, Giám đốc Trung tâm Ngoại ngữ, Phó trưởng khoa Ngoại ngữ, Trường ĐH Thủ Dầu Một, nhận xét: “Phan Thị Thu Trang là sinh viên có thành tích học tập nổi bật, luôn giữ thái độ nghiêm túc và tinh thần cầu tiến trong suốt quá trình học. Hoàn cảnh gia đình của Trang khá khó khăn nhưng em có ý thức vượt khó rất lớn, nhận thức tốt và trưởng thành hơn nhiều bạn cùng trang lứa. Em luôn học tập nghiêm túc và có tinh thần tự giác cao”.
Theo ông Đức Anh, việc Trang trở thành thủ khoa đầu ra là hoàn toàn xứng đáng với những nỗ lực đã bỏ ra. “Kết quả này vẫn khiến nhiều giảng viên bất ngờ bởi ngoài việc học tốt chuyên ngành, Trang còn đạt điểm rất cao ở các học phần đại cương. Trang giữ được kết quả xuất sắc ở nhiều môn học nên đạt GPA rất cao và trở thành thủ khoa đầu ra. Đó là thành quả xứng đáng cho sự cố gắng của em”, ông Đức Anh nói.
Bước vào quán cà phê Bồ Công Anh (trên đường Lê Phước Thọ, P.Long Tuyền, TP.Cần Thơ), thực khách cảm thấy dễ chịu vì không khí trong lành, cây xanh phủ khắp khuôn viên. Cảnh trí thiết kế hầu hết bằng gỗ, kết hợp các tiểu cảnh mộc mạc, tạo cảm giác thư thái như những quán cà phê sân vườn ở Đà Lạt.
Điểm nhấn đặc biệt của quán là ruộng dưa hấu xanh tốt nằm cạnh khu cà phê. Những luống dưa trải dài trở thành góc check-in thu hút đông đảo bạn trẻ và các gia đình vào dịp cuối tuần.
Chị Phan Ngọc Nhị (34 tuổi), chủ quán, cho biết quán có diện tích hơn 4.000 m2, chia thành 2 khu riêng biệt gồm khu cà phê và khu ruộng dưa trải nghiệm. "Khách đến đây ngoài uống cà phê còn có thể xuống ruộng hái dưa, thưởng thức tại chỗ hoặc mua mang về với giá 8.000 đồng/kg. Tôi muốn tạo cảm giác gần gũi thiên nhiên để mọi người có thêm trải nghiệm thay vì chỉ đến uống nước, chụp ảnh", chị Nhị chia sẻ.
Theo chị Nhị, mỗi năm, quán trồng khoảng 2 - 3 vụ dưa hấu. Sau mỗi mùa thu hoạch, khu ruộng được bơm nước để thả vịt phục vụ khách tham quan, ngắm cảnh và chụp ảnh. "Mô hình này ban đầu chỉ làm để tạo cảnh quan cho quán, nhưng không ngờ được nhiều người yêu thích. Đặc biệt, trẻ nhỏ rất thích cảm giác xuống ruộng cắt dưa", chị Nhị nói thêm.
Điều khiến nhiều người thích thú là được chọn trái dưa mình yêu thích, dùng kéo cắt rồi cân ký tại chỗ. Nhiều du khách chọn thưởng thức dưa ngay trong khu vườn thoáng mát.
Những ngày cuối tuần, quán thường có rất đông khách đến thư giãn, chụp ảnh và trải nghiệm hái dưa. Nhiều gia đình đưa con nhỏ đến để trẻ được tiếp xúc với không gian xanh và trải nghiệm thu hoạch nông sản.
Nguyễn Trúc Linh (22 tuổi, ở P.Ninh Kiều) cho biết đây là lần đầu tiên bản thân được trải nghiệm hái dưa hấu trong quán cà phê. "Không gian ở đây rất mát, nhiều cây xanh tạo nên cảm giác dễ chịu. Tôi thích nhất là được tự chọn trái dưa rồi cắt mang về. Vừa đi cà phê vừa có thêm trải nghiệm như đi nông trại nên rất thú vị", Linh chia sẻ.
Lần đầu ghé quán khi du lịch Cần Thơ, chị Phạm Thảo Vy (26 tuổi, ở TP.HCM) tỏ ra thích thú với mô hình độc đáo này. "Tôi xem video trên mạng xã hội nên tìm đến trải nghiệm. Giữa thành phố mà có một không gian giống nông trại như vậy khiến tôi khá bất ngờ. Cảm giác tự tay hái dưa và ăn ngay tại vườn rất vui và đáng nhớ", chị Vy chia sẻ.
Trong bối cảnh nhu cầu tìm kiếm không gian xanh, gần gũi thiên nhiên ngày càng được ưa chuộng, mô hình quán cà phê kết hợp trải nghiệm nông nghiệp đang trở thành xu hướng mới, thu hút đông đảo bạn trẻ và các gia đình đến thư giãn, vui chơi vào dịp cuối tuần.
Giai Du đã trở thành tâm điểm của làng văn khi vừa nhận giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng với truyện dài "Nên làm gì khi trời nổi gió?".
Giai Du cho biết bắt đầu viết từ khá sớm, khi còn là học sinh THCS. Thời điểm đó, việc đọc những truyện ngắn trên các ấn phẩm quen thuộc với học trò như Mực Tím, Hoa Học Trò đã âm thầm nuôi dưỡng tình yêu chữ nghĩa với chàng trai này.
"Các tác phẩm được tiếp xúc từ nhỏ là thứ nuôi dưỡng việc đọc và viết của mình khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tuy nhiên thời điểm ấy việc nghiêm túc theo đuổi một câu chuyện vẫn chưa đến", Giai Du chia sẻ.
Phải đến khi trưởng thành hơn, khi bắt đầu đặt ra nhiều câu hỏi về thế giới và nhận ra sự tồn tại của những cuộc đời khác ngoài bản thân, Giai Du mới thực sự bước vào hành trình sáng tác một cách có ý thức. Chàng trai người An Giang kể: "Khao khát muốn sống nhiều cuộc đời hơn, bước vào nhiều thế giới hơn là một trong những động lực lớn để thúc đẩy mình bắt đầu viết".
Nói về những ảnh hưởng, Giai Du không nhắc đến một cái tên cụ thể, mà gọi đó là "những người thầy không tên", những người đã kể các câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm, cổ tích, thần thoại, văn hóa dân gian… Bên cạnh đó, những người bạn, là các độc giả đầu tiên từ thời học sinh, cũng là những người góp phần nuôi dưỡng niềm tin để chàng trai này tiếp tục viết.
"Các độc giả mà mình có từ trước đến nay là những người ảnh hưởng đến công việc sáng tác của mình nhất", Giai Du bộc bạch.
Nói về truyện dài "Nên làm gì khi trời nổi gió?" giúp bản thân vừa đạt giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ 1, Giai Du cho hay khi viết tác phẩm này, chưa biết đến cuộc thi.
"Lúc viết truyện dài ấy, mình vẫn chưa biết đến cuộc thi, vì thế chưa có ý định sẽ gửi thi bất kỳ đâu", anh kể. Chỉ đến khi biết thông tin về Giải thưởng Văn học Kim Đồng, Giai Du mới quyết định gửi bản thảo, như một cách đặt niềm tin vào câu chuyện mình đã dốc nhiều tâm huyết.
"Lúc gửi đi mình cũng có khá nhiều kỳ vọng, mình nghĩ đó là cảm xúc khi chúng ta viết ra một tác phẩm tâm huyết và đặt hết niềm tin vào câu chuyện của mình", Giai Du nói.
Tuy nhiên, theo Giai Du: "Sau đó là một khoảng lặng kéo dài. Suốt gần một năm, không có bất kỳ phản hồi nào từ ban tổ chức. Bản thảo dần rơi vào quên lãng, mình cũng không còn chờ đợi. Thời điểm đó mình gần như quên mất bản thảo đã được gửi, cũng không còn chút suy nghĩ mong ngóng đợi phản hồi".
Vì thế, khi nhận được cuộc gọi báo tin đoạt giải, Giai Du cho biết cảm xúc đầu tiên là vô cùng bất ngờ. "Tất nhiên cũng có cả cảm giác mừng rỡ, vì những gì mình muốn nói đã có cơ hội được nói lên, được lắng nghe và nhận định", Giai Du nhớ lại.
Dù vậy, khoảng thời gian "bặt vô âm tín" không khiến chàng trai gen Z chùn bước. Chàng cựu sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM cho hay: "Mình chưa từng bỏ cuộc trong văn chương. Trong thời gian cả một năm không nhận phản hồi, mình vẫn tiếp tục viết những tác phẩm khác, vẫn duy trì sáng tác mỗi ngày và tìm kiếm những câu chuyện mới".
Sau giải thưởng lớn, điều đáng chú ý là Giai Du không đặt nặng áp lực phải vượt qua chính mình. "May mắn là khi nhận giải thưởng mình cũng đã có các tác phẩm ra mắt từ trước, đồng thời cũng đã viết nhiều bản thảo đợi xuất bản. Vì thế mình không cảm thấy áp lực phải trở thành ai đó. Điều quan trọng hơn là được là chính mình. Có thể sẽ tiến lên hay thụt lùi, nhưng được làm chính bản thân vẫn là điều quan trọng nhất", Giai Du nói và lý giải: "Nếu có một tác phẩm được khen ngợi nhưng bản thân lại cảm thấy "đó không phải mình", thì sự thành công đó cũng không mang lại sự hài lòng".
Khi nói về thế hệ gen Z đang theo đuổi văn chương, Giai Du cho rằng rất khó đưa ra nhận định bao quát khi bản thân có góc nhìn tương đối nhỏ hẹp và ít va chạm. Tuy nhiên, chàng trai này cho rằng: "Nếu muốn nổi tiếng thì mình và các bạn gen Z có nhiều lựa chọn hơn là đi viết văn".
Với những người trẻ còn do dự trước trang viết, lời khuyên của tác giả trẻ tuổi này không phải là xua đi nỗi sợ, mà ngược lại, Giai Du cho rằng: "hãy sợ hãi nhiều hơn nữa, nỗi sợ hãi rất tốt cho việc sáng tác. Hành trình làm nghệ thuật không thể tách rời khỏi việc vượt qua những nỗi sợ vô hình không thể gọi tên".
Ngoài giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần 1 với "Nên làm gì khi trời nổi gió?", Giai Du còn nhận giải Văn học trẻ của Hội Nhà văn TP.HCM 2025 với tác phẩm "Lân tinh".
Dù vậy, Giai Du không vội gắn mình với một danh xưng cố định. "Hiện tại, mình vẫn còn nhiều thứ muốn trải nghiệm, nên chưa có ý định sẽ tìm một danh xưng ổn định cho bản thân. Mình ước mơ sao có cuộc đời hoàn toàn tự do làm nghệ thuật, sáng tạo và dốc hết mình cho văn chương", Giai Du cho hay.
Hiện tại, viết văn là công việc chính, bên cạnh đó chàng trai gen Z này còn làm thêm bán thời gian để nuôi dưỡng các sáng tác.
Nhà văn Tống Phước Bảo, Hội viên Hội nhà văn Việt Nam, cho biết: "Giai Du là một cây bút trẻ giàu nội lực, có tinh thần dấn thân và ý thức rõ ràng trong hành trình sáng tác, dù còn ở giai đoạn đầu của sự nghiệp. Tôi đánh giá cao việc Giai Du không chọn lối đi an toàn, mà liên tục thử thách chính mình qua từng tác phẩm, từ chất liệu bản địa đậm đặc trong "Chiều chiều quạ nói với diều" đến hướng tiếp cận giàu tính triết luận, hư ảo nhưng phản ánh hiện thực trong "Kiện trời"...
"Giai Du có nhiều điểm mạnh nổi bật như tư duy sáng tạo và bứt thoát của thế hệ gen Z, có độ chín trong giọng văn so với tuổi đời, có khả năng xây dựng cốt truyện và ý tưởng rất tốt, có ý thức lồng ghép văn hóa và ngụ ngôn vào tác phẩm như một lớp dẫn giải, giúp tăng chiều sâu và khả năng liên tưởng cho người đọc. Với tinh thần học hỏi, ý thức làm mới và đam mê mạnh mẽ, Giai Du có tiềm năng tạo ra những "cú bứt phá" trong tương lai. Tôi tin rằng nếu tiếp tục con đường này, Giai Du có thể xây dựng được một "vùng độc giả riêng" trong làng văn", nhà văn Tống Phước Bảo nói thêm.
Trong lễ đính hôn mới đây, cô dâu Nguyễn Thị Lan Duy (26 tuổi, ngụ Tây Ninh) đã “thổi hồn” tuổi thơ vào ngày trọng đại theo phong cách Doraemon với gam màu xanh, trắng chủ đạo. Từ cổng chào, phông nền đến khu check-in đều được thiết kế đồng bộ, nổi bật với hình ảnh chú mèo máy Doraemon.
Cô dâu trang trí lễ đính hôn theo phong cách Doraemon
Lan Duy cho biết ý tưởng trang trí lễ đính hôn theo phong cách Doraemon đã được cô ấp ủ từ rất lâu. Từ nhỏ, cô đã yêu thích nhân vật mèo máy đáng yêu này, xem đó như một phần ký ức tuổi thơ không thể thiếu.
“Nhân vật mèo ú Doraemon là cả bầu trời tuổi thơ của mình và bao bạn trẻ khác. Có lẽ ai cũng từng đọc, từng xem và ao ước mình có được một người bạn như vậy. Khi lớn lên, mình vẫn thích xem Doraemon vì những tập phim mang lại sự vui vẻ, giúp mình thoải mái hơn, giảm stress sau ngày dài học tập, làm việc, đồng thời cũng rút ra được nhiều bài học ý nghĩa”, cô dâu chia sẻ.
Từ tình cảm đặc biệt đó, Lan Duy quyết định đưa hình ảnh Doraemon vào lễ đính hôn của mình như một cách lưu giữ kỷ niệm. Không gian buổi lễ được thiết kế theo tone xanh, trắng đặc trưng, đồng bộ từ cổng chào, phông nền chụp ảnh cho đến khu vực check-in. Các chi tiết trang trí đều xoay quanh hình ảnh chú mèo máy Doraemon.
Để hiện thực hóa ý tưởng, cô dâu đã chủ động tìm hiểu và tham khảo nhiều mẫu trang trí trên mạng xã hội trước khi trao đổi với đơn vị thi công. Trong toàn bộ không gian, khu vực khiến Lan Duy thích nhất là phần phông nền chụp ảnh. Theo cô, đây là nơi hội tụ đầy đủ yếu tố từ màu sắc đến hình ảnh, mang lại cảm giác siêu dễ thương cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ khi check-in.
Dù lựa chọn phong cách theo sở thích cá nhân, Lan Duy cho biết cô vẫn đặc biệt chú trọng đến yếu tố truyền thống trong lễ đính hôn. Khi chia sẻ ý tưởng với gia đình hai bên, cô nhận được sự ủng hộ.
“Khi mình chia sẻ ý tưởng này với gia đình hai bên thì mọi người không có ý kiến gì. Ba mẹ vui vẻ để mình làm theo sở thích vì đời người chỉ có một lần. Việc trang trí như vậy cũng không ảnh hưởng đến sự trang nghiêm ở bàn thờ ông bà, vì khu vực này mình vẫn giữ đúng lễ nghĩa. Hình ảnh Doraemon chỉ xuất hiện ở cổng, phông nền chụp hình hay nhãn dán trên chai nước để mọi người check-in”, cô dâu cho biết.
Chính sự phân chia rõ ràng giữa không gian sáng tạo và khu vực nghi lễ đã giúp buổi đính hôn vừa mang màu sắc trẻ trung, vừa đảm bảo tính trang nghiêm cần thiết. Điều này cũng góp phần giúp gia đình hai bên yên tâm, đồng thuận với ý tưởng của cô dâu.
Không chỉ nhận được sự ủng hộ từ gia đình, buổi lễ còn khiến khách mời thích thú. Theo Lan Duy, nhiều người, đặc biệt hơn là những khách lớn tuổi, cũng bày tỏ sự yêu thích với nhân vật Doraemon.
Lan Duy chia sẻ thêm rằng cô không ngờ những hình ảnh từ lễ đính hôn của mình lại nhận được sự quan tâm lớn trên mạng xã hội. “Mình chỉ nghĩ đơn giản đây là ngày trọng đại nên muốn làm những gì đẹp và ý nghĩa theo sở thích của bản thân. Không nghĩ lại được nhiều người quan tâm như vậy. Mình cũng mong mọi người xem và hoan hỉ đón nhận những hình ảnh dễ thương này”, cô bộc bạch.
Về phía chú rể Nguyễn Xuân Trinh (35 tuổi), anh cho biết luôn ủng hộ mọi mong muốn, sở thích của vợ. “Được làm điều cô ấy thích, cô ấy vui thì tôi cũng vui”, anh chia sẻ.
Là khách mời tham dự và là bạn của cô dâu, Phan Thị Như Hảo (26 tuổi, ngụ Tây Ninh), cho biết đây là lần đầu tiên dự một lễ đính hôn được trang trí theo phong cách hoạt hình. “Vì cô dâu rất thích Doraemon nên đã mang nhân vật này vào ngày trọng đại của mình. Tham dự một buổi tiệc như vậy, mình thấy vừa lạ vừa rất dễ thương. Không chỉ riêng mình mà hầu như mọi khách mời hôm đó ai cũng rất thích thú”, Hảo nói.
