Theo Hãng tin Reuters, tàu vũ trụ Orion dự kiến đáp xuống vùng biển ngoài khơi bang California vào khoảng 20h07 tối 10-4 (giờ Mỹ), tức 7h07 sáng 11-4 (giờ Việt Nam), kết thúc hành trình gần 10 ngày trong vũ trụ.
Trên chặng quay về, con tàu sẽ phải vượt qua thử thách khắc nghiệt: tái nhập khí quyển ở vận tốc xấp xỉ 38.400km/h. Ở tốc độ này, ma sát và áp suất khí quyển sẽ đẩy nhiệt độ bề mặt bên ngoài tàu lên hơn 2.760 độ C.
Phi hành gia Victor Glover cho biết ông đã nghĩ đến khoảnh khắc này từ ngày đầu nhận nhiệm vụ. “Chúng tôi còn nhiều điều chưa kịp cảm nhận hết… và việc ‘cưỡi một quả cầu lửa’ xuyên qua khí quyển thực sự là một trải nghiệm sâu sắc” – ông chia sẻ.
Theo Reuters, Artemis II được đánh giá là bước đi then chốt trong chương trình Artemis – kế hoạch đưa con người trở lại Mặt trăng và thiết lập sự hiện diện lâu dài tại đây.
Các sứ mệnh tiếp theo, đặc biệt là Artemis III và IV, sẽ hướng tới mục tiêu đưa con người đổ bộ lên bề mặt Mặt trăng lần đầu tiên kể từ sau Apollo 17 vào năm 1972.
Phi hành gia Christina Koch ví chương trình như một “cuộc chạy tiếp sức”: “Chúng tôi cầm trên tay những ‘cây gậy’ tượng trưng để trao lại cho thế hệ kế tiếp. Mọi nỗ lực hôm nay đều vì họ”.
Trong suốt hành trình, phi hành đoàn đã bay xa Trái đất khoảng 406.771km, phá vỡ kỷ lục tồn tại suốt 56 năm của sứ mệnh Apollo 13.
Họ cũng thực hiện chuyến bay vòng qua Mặt trăng kéo dài khoảng 6 giờ, cung cấp nhiều nguồn dữ liệu quan sát trực tiếp quý giá cho các nhà khoa học dưới mặt đất.
"Đơn vị đặc biệt Prymary thuộc Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) đã thực hiện những cuộc tập kích thành công nhằm vào hai tàu đổ bộ cỡ lớn của đối phương, gồm tàu Yamal và Nikolai Filchenkov, ở bán đảo Crimea vào đêm 18, rạng sáng 19/4", GUR thông báo hôm nay.
Tình báo Ukraine cho biết hai tàu thuộc biên chế Hạm đội Biển Đen hải quân Nga và đang neo đậu ở cảng Sevastopol vào thời điểm bị tấn công, khẳng định cả hai tàu đã bị vô hiệu hóa. "Trong khuôn khổ chiến dịch tại Sevastopol, các đơn vị trinh sát còn phá hủy một đài radar Podlet-K1. Giá trị của tổ hợp radar này là xấp xỉ 5 triệu USD", GUR tuyên bố.
Video đăng kèm cho thấy thiết bị bay không người lái (drone) Ukraine lần lượt lao vào tàu Yamal, Nikolai Filchenkov và radar Podlet-K1. Video bị cắt ngay trước khi drone va chạm với mục tiêu và không có hình ảnh xác nhận hậu quả, nên chưa thể đánh giá thiệt hại cụ thể.
Bộ Quốc phòng Nga chưa đưa ra bình luận.
Tàu Yamal thuộc Đề án 775, được Ba Lan chế tạo cho hải quân Liên Xô vào năm 1988, có chiều dài 112 m và khả năng chở 500 tấn hàng hóa, trong đó có thiết giáp và binh sĩ. GUR tuyên bố giá trị ước tính của chiến hạm này là hơn 80 triệu USD.
Tàu Nikolai Filchenkov thuộc Đề án 1171, được đóng tại nhà máy Yantar ở vùng lãnh thổ Kaliningrad và hạ thủy năm 1975, có tải trọng hàng hóa lên tới 1.000 tấn. Tình báo Ukraine nói rằng chiến hạm có giá trị ước tính hơn 70 triệu USD.
Nga phát triển radar Podlet-K1 từ năm 2009, thử nghiệm một năm sau đó và biên chế hệ thống đầu tiên vào năm 2015. Tổ hợp này có nhiệm vụ cảnh giới, phát hiện mục tiêu bay thấp, hỗ trợ cho các tổ hợp phòng không S-300PMU-2 và S-400.
Đây không phải lần đầu tiên Ukraine tuyên bố tập kích tàu đổ bộ Yamal. Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) hôm 18/4 tuyên bố đã đánh trúng chiến hạm này, bên cạnh tàu đổ bộ Azov và một tàu chiến chưa rõ chủng loại ở bán đảo Crimea. Dù vậy, SBU không công bố video về các cuộc tập kích.
Hạm đội Biển Đen của Nga đã hứng chịu nhiều tổn thất sau hơn 4 năm xung đột. Bộ Quốc phòng Ukraine hôm 17/4 cho biết Nga đã mất 9 tàu chiến cỡ lớn, 6 tàu tuần tra, 6 tàu tiếp tế, ba tàu vận tải hoặc đổ bộ và một tàu ngầm kể từ khi chiến sự bùng phát.
Tin Gốc: Vnexpress
3 tháng sau khi Mỹ - Israel mở chiến dịch tấn công Iran, các cuộc giao tranh nóng đã dừng lại nhờ lệnh ngừng bắn, nhưng lệnh phong tỏa cảng biển của Washington và việc Tehran kiểm soát eo biển Hormuz đã tạo ra thế bế tắc toàn diện ở tuyến đường biển huyết mạch với năng lượng toàn cầu.
Đến nay, không bên nào chịu nhượng bộ để mở lại eo biển Hormuz, khiến thiệt hại với kinh tế thế giới ngày càng trầm trọng và nguy cơ xung đột bùng phát trở lại đang tăng lên từng ngày. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tỏ ra mất kiên nhẫn với Iran và ngày 18/5 tuyên bố ông đã phê duyệt chiến dịch không kích Iran trở lại, nhưng đồng ý hoãn theo đề nghị của các nước vùng Vịnh để tiếp tục tạo điều kiện cho đàm phán.
Câu hỏi mà các nhà hoạch định chính sách đặt ra lúc này là tình trạng bế tắc trong đàm phán có thể kéo dài bao lâu trước khi các bên cạn kiên nhẫn và đi đến quyết định nối lại chiến sự.
Những lời kêu gọi nối lại hành động quân sự đang xuất hiện ngày càng nhiều tại Mỹ và Israel, khi một số quan chức lập luận rằng gia tăng áp lực bằng bom đạn có thể làm suy yếu vị thế của Iran và buộc họ phải khuất phục trên bàn đàm phán.
"Nhưng có một vấn đề lớn đối với lập luận này. Mỹ đã thử nghiệm nó, lặp đi lặp lại mà Iran vẫn không đầu hàng", Danny Citrinowicz, chuyên gia cấp cao về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, nhận xét.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các quan chức Iran khẳng định việc nhượng bộ về chương trình tên lửa, năng lực hạt nhân hay quyền kiểm soát eo biển Hormuz không phải thỏa hiệp mà là đầu hàng, bởi chúng đóng vai trò như trụ cột tư tưởng quyết định sống còn của Cộng hòa Hồi giáo.
Citrinowicz cho rằng điều này cho thấy vì sao ngay cả cuộc đối đầu quân sự kéo dài cũng không thể khiến Tehran từ bỏ những lằn ranh đỏ của mình và lý do việc Mỹ đẩy căng thẳng leo thang hơn nữa cũng khó có thể thành công.
Đòn bẩy thời gian
Mỹ muốn Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm và chuyển toàn bộ vật liệu hạt nhân sang nước này.
Trong khi đó, Iran muốn Mỹ - Israel chấm dứt các cuộc tấn công, được bảo đảm an ninh, bồi thường chiến tranh và được công nhận chủ quyền đối với eo biển Hormuz, những điều khoản mà Washington đến nay vẫn bác bỏ.
Tổng thống Trump cuối tuần trước cảnh báo Iran rằng "thời gian không còn nhiều", đồng thời tuyên bố họ "tốt nhất nên hành động nhanh lên, nếu không sẽ chẳng còn lại gì". Ông đe dọa nếu Tehran không đạt được thỏa thuận với Washington, họ sẽ phải đối mặt với "một khoảng thời gian vô cùng tồi tệ".
Theo Ali Vaez từ Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, không bên nào chịu nhượng bộ để đạt được thỏa thuận bởi "cả hai đều tin thời gian ủng hộ mình và bản thân đang chiếm ưu thế". "Chính suy nghĩ đó đang khiến thỏa thuận trở nên bất khả thi", ông nói.
Hệ quả là một cuộc chiến sức bền đang tập trung vào eo biển Hormuz. Trước xung đột, eo biển này vận chuyển khoảng 25% lượng dầu thô và 20% lượng khí hóa lỏng toàn cầu. Hiện tại, Hormuz gần như bị đóng cửa, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng, khiến thiệt hại kinh tế với Mỹ nói riêng và thế giới nói chung ngày càng tăng. Giá xăng tại Mỹ đã liên tiếp tăng trong những tuần qua, trong khi chính quyền Trump không còn nhiều công cụ hữu hiệu để hạ giá năng lượng.
Cựu quan chức phụ trách vấn đề Iran thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ Alan Eyre, người từng tham gia các cuộc đàm phán trước đây giữa Washington và Tehran, nhận định mục tiêu đạt được thỏa thuận giữa các bên đang nằm ngoài tầm với.
"Hai bên sẽ không bao giờ đạt được đồng thuận. Tổng thống Trump không chỉ muốn thắng, ông ấy muốn được nhìn nhận là đã nghiền nát Iran", Eyre cho hay.
Iran lại coi kho dự trữ uranium làm giàu cũng như quyền kiểm soát eo biển Hormuz là những tài sản chiến lược cốt lõi quyết định sự tồn vong của quốc gia. "Vì vậy, Iran quyết tâm sử dụng những tài sản này để bảo đảm lợi ích", một quan chức cấp cao nước này tuyên bố, đồng thời khẳng định đầu hàng "không phải một lựa chọn".
"Chúng tôi chiến đấu, chúng tôi ngã xuống, nhưng chúng tôi không chấp nhận bị hạ nhục. Đầu hàng là điều hoàn toàn không có trong bản sắc của Iran", ông nói.
Áp lực ngày càng tăng với Iran
Một quan chức Iran khác lập luận rằng Tehran thực chất đã thắng, không phải bằng cách đánh bại Washington về mặt quân sự, mà bằng việc không chịu khuất phục. Việc chiến dịch không kích do Mỹ - Israel thực hiện suốt nhiều tuần không thể khiến Iran lùi bước càng củng cố quan điểm ở nước này lâu nay rằng sở hữu uranium và kiểm soát eo biển Hormuz là yếu tố cốt lõi trong năng lực răn đe của họ.
"Tổng thống Trump muốn tuyên bố chiến thắng, nhưng Iran sẽ không giúp ông ấy làm được điều đó. Liệu nền kinh tế thế giới có chịu đựng nổi áp lực này không? Đây là câu hỏi mà ông Trump đang nợ thế giới câu trả lời", quan chức Iran nói thêm.
Theo ông, thêm nhiều cuộc không kích hơn nữa cũng không thay đổi được tính toán của Iran mà chỉ đẩy nhanh tiến trình leo thang căng thẳng. Tehran sẽ không bao giờ từ bỏ làm giàu uranium hay cúi đầu trước tối hậu thư nếu không nhận được tín hiệu thỏa hiệp từ Washington.
Tuy nhiên, đằng sau lập trường cứng rắn, các nguồn tin Iran thân cận với chính quyền mô tả một thực tế nhiều mâu thuẫn hơn. Tehran không muốn kéo dài tình trạng "lửng lơ", nhất là khi lạm phát leo thang, thất nghiệp trầm trọng và các đợt không kích vào những ngành công nghiệp then chốt đang khiến nền kinh tế vốn đã kiệt quệ ngày càng lao đao.
Thay vào đó, các nguồn tin cho biết Iran đang tìm kiếm một thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột, mở cửa lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa, trước khi giải quyết những vấn đề nan giải hơn như gỡ bỏ trừng phạt hay hạn chế chương trình hạt nhân.
Về vấn đề hạt nhân, các nguồn tin Iran cho hay Tehran có thể pha loãng 440 kg uranium làm giàu ở cấp độ cao hoặc chuyển một phần ra nước ngoài, lý tưởng nhất là sang Nga, với lập luận rằng họ có thể lấy lại nếu Mỹ vi phạm thỏa thuận. Tuy nhiên, phía Mỹ từ chối đề xuất này.
Iran cũng đang thúc đẩy rút ngắn thời gian tạm dừng làm giàu uranium so với mức 20 năm mà Mỹ yêu cầu, đồng thời đòi được lấy lại toàn bộ 30 tỷ USD tài sản bị đóng băng ở nước ngoài. Tuy nhiên, Mỹ chỉ đồng ý giải phóng 1/4 số tài sản trên theo lộ trình.
Không có chỗ cho giải pháp quân sự
Iran đang tìm kiếm một cơ chế quản trị mới đối với Hormuz và từ chối quay lại trạng thái như trước xung đột, trong khi Mỹ kiên quyết yêu cầu mở cửa eo biển trở lại vô điều kiện. Đây được cho là bất đồng còn khó khỏa lấp hơn cả vấn đề hạt nhân.
Aaron David Miller, cựu quan chức kiêm nhà đàm phán Trung Đông của Mỹ, nhận định việc kiểm soát eo biển Hormuz sẽ là thước đo thành bại chính đối với Washington.
"Kết cục của vấn đề này có thể định hình chính sách đối ngoại của ông Trump", Miller nói, thêm rằng Tổng thống Mỹ "đặc biệt nhạy cảm trước nguy cơ bị coi là bên thất bại".
Nếu muốn mở lại Hormuz mà không đạt được thỏa thuận chính trị, Mỹ sẽ phải triển khai bộ binh để "kiểm soát lâu dài lãnh thổ Iran", điều có thể gây ra rủi ro rất lớn với binh sĩ Mỹ, Miller cho hay.
Đồng tình với quan điểm trên, Ali Vaez lập luận rằng không có giải pháp quân sự nào cho vấn đề eo biển Hormuz ngoài một lựa chọn vô cùng tốn kém mà Tổng thống Trump có thể không sẵn lòng thực hiện như Miller nêu ra. Vì vậy, đàm phán vẫn là con đường khả thi duy nhất.
Dù chiến dịch không kích của Mỹ và Israel đã đạt được những kết quả nhất định về mặt chiến thuật, chiến đấu cơ Mỹ vẫn không thể tung ra đòn dứt điểm mang tính chiến lược, Citrinowicz nhận xét.
"Mỹ không thể khiến chính quyền Iran sụp đổ mà chỉ khiến họ trở nên cứng rắn hơn. Quân đội Mỹ chưa xóa sổ được năng lực tên lửa của Iran, trong khi Tehran vẫn nắm trong tay uranium làm giàu cao", ông nói.
Citrinowicz tin rằng việc đánh giá quá cao áp lực quân sự và coi thường khả năng chống chịu của Tehran tiềm ẩn những nguy cơ riêng đối với Mỹ.
"Điều này làm tăng nguy cơ Washington một lần nữa bước vào cuộc đối đầu với kỳ vọng rằng cứ tăng sức ép, đối phương sẽ phải đầu hàng, để rồi nhận ra rằng chính quyền Iran sẵn sàng chịu đựng nhiều tổn hại hơn dự tính", ông nói.
Điều đó đẩy Tổng thống Trump vào thế bí, trên bàn cờ chiến lược nơi ông không thể đảo ngược hay kiểm soát những hệ lụy từ cuộc chiến với Iran, Robert Kagan, chuyên viên nghiên cứu cao cấp tại Viện Brookings, nhận định.
Tin Gốc: Vnexpress
Thế Giới
Người dân Iran lo sợ sau lời tuyên bố leo thang của ông Trump: 'Chúng tôi đã bị trừng phạt quá đủ'
Tại Iran, cuộc sống thường nhật của người dân bị đảo lộn khi họ vừa phải đối mặt với bom đạn, vừa lo ngại hệ thống hạ tầng thiết yếu có thể sụp đổ bất cứ lúc nào, theo tờ Wall Street Journal ngày 7-4.
Trong nhiều khu dân cư, các gia đình dán kín cửa sổ, tránh ngủ gần kính và tụ lại trong những căn phòng an toàn hơn.
Động thái này nhằm đối phó với các vụ nổ xảy ra gần như mỗi đêm, trong bối cảnh Tehran hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ sau cuộc chiến Iran - Iraq.
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở an toàn tính mạng, mà còn lan sang nguy cơ mất điện, nước và các dịch vụ thiết yếu, khiến nhiều người đổ xô mua máy phát điện và tích trữ nhu yếu phẩm.
"Ông Trump từng nói sự giúp đỡ đang đến với người dân Iran, nhưng việc chiến tranh kéo dài và các cơ sở hạ tầng, trường đại học, công ty dược bị phá hủy khiến chúng tôi rất lo lắng", một phụ nữ 43 tuổi đang điều trị ung thư vú tại Tehran chia sẻ. Với bà, nguy cơ gián đoạn điều trị đáng sợ không kém tiếng bom mỗi đêm.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal hôm 5-4, ông Trump cảnh báo Iran có thể mất tới 20 năm để phục hồi sau chiến tranh, đồng thời đe dọa phá hủy toàn bộ nhà máy điện và cầu đường nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Tại cuộc họp báo ngày 6-4 ở Nhà Trắng, ông cũng cho rằng người dân Iran "sẵn sàng chịu đựng để có được tự do".
Tuy nhiên thực tế lại cho thấy tâm lý hoàn toàn khác. "Chúng tôi đã bị trừng phạt quá đủ rồi", nữ bệnh nhân ung thư nói thẳng.
Một người đàn ông 38 tuổi ở Tehran cho biết anh đã chuẩn bị sẵn bộ đồ sinh tồn gồm thực phẩm đóng hộp, nước, pin dự phòng và đèn khẩn cấp.
"Nếu cơ sở hạ tầng bị phá hủy, chúng tôi có thể cầm cự được bao lâu?", anh băn khoăn, đồng thời cho biết đang cân nhắc rời khỏi nơi mình sinh sống.
Chiến sự diễn ra trong bối cảnh Iran vốn đã đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đồng nội tệ mất giá, lạm phát tăng cao và các lệnh trừng phạt kéo dài đã bào mòn đời sống lẫn tinh thần người dân. Giờ đây, họ lại phải đối mặt với bom đạn và một tương lai mờ mịt khi không biết cuộc chiến sẽ đi về đâu.
Chính quyền Mỹ và Israel vẫn khẳng định các cuộc không kích chủ yếu nhắm vào mục tiêu quân sự và cơ quan nhà nước. Song rủi ro với dân thường vẫn rất lớn, do không ai biết chính xác vị trí các mục tiêu này.
Một phụ nữ sống gần khu phức hợp của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kể lại khoảnh khắc bị đánh thức bởi tiếng nổ lúc rạng sáng. Cô cho biết đã tận mắt chứng kiến một tòa nhà dân cư sụp đổ sau không kích.
"Hình ảnh trên Internet không thể truyền tải hết những gì chúng tôi phải chứng kiến. Những người ở bên ngoài không thể hiểu được thực tế chúng tôi đang sống - âm thanh, mùi, không khí, tất cả đều rất khác", cô nói.