Phi hành gia Artemis II chuẩn bị đối mặt khoảnh khắc nguy hiểm nhất hành trình

Khi 3 tàu không người lái của Mỹ lẻn vào một cảng của Iran và phá hủy một tàu ngầm và một cơ sở bảo dưỡng tàu chiến hôm 12/7, nó đánh dấu cột mốc quan trọng đối với hạm đội tàu mặt nước không người lái đang phát triển của Mỹ.

Đây là lần đầu tiên Washington tiến hành cuộc tấn công chưa từng có: dùng thiết bị không người lái tấn công một tàu ngầm và cơ sở đóng tàu của Iran.

Theo thông báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vụ tấn công xảy ra vào ngày 12/7 khi quân đội Mỹ lần đầu sử dụng xuồng không người lái cảm tử phối hợp với thiết bị bay không người lái (UAV) cảm tử và máy bay chiến đấu cùng các tàu chiến của Hải quân trong đợt không kích mới nhất nhằm vào Iran.

Làn sóng tấn công rộng hơn

Các cuộc tấn công bằng tàu không người lái, nằm trong làn sóng tấn công rộng lớn hơn, đã nhắm vào cảng tại căn cứ Hải quân Bandar Abbas trong một nhiệm vụ cảm tử, theo một tuyên bố và các video được Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ công bố.

Trước đó, ngay từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột, Mỹ đã đưa vào sử dụng Hệ thống tấn công chiến đấu không người lái chi phí thấp (LUCAS). Đây là mẫu UAV được phát triển dựa trên thiết kế của Shahed-136 do Iran chế tạo, loại UAV mà Nga đã sử dụng với số lượng lớn trong chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Khi đó, CENTCOM tuyên bố trên mạng xã hội: "Những UAV giá rẻ này, được phát triển dựa trên mẫu Shahed của Iran, giờ đây đang mang đến đòn đáp trả do nước Mỹ tạo ra”.

Vụ tấn công này rõ ràng mở ra những dự đoán về những gì sắp xảy ra khi giao tranh Mỹ - Iran tiếp tục leo thang, một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết.

Iran và Mỹ tăng cường các cuộc tấn công trong những ngày gần đây khi nỗ lực giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Các cuộc tấn công bằng phương tiện không người lái trên biển nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng tăng của công nghệ không người lái, vốn đang được Mỹ thử nghiệm trong chiến đấu lần đầu tiên ở Trung Đông.

Ngoài việc sử dụng phương tiện không người lái để chống lại Iran, Lầu Năm Góc đang tìm cách mua số lượng lớn các hệ thống không người lái để răn đe các đối thủ và tận dụng những bài học kinh nghiệm từ cuộc chiến ở Ukraine.

Các tàu được triển khai trong cuộc tấn công hôm 12/7, được gọi là Saronic Corsairs, là những chiếc thuyền cao tốc dài 6,3 mét, có thể di chuyển hơn 3.700km và chở tải trọng lên đến 450kg.

Theo một quan chức Mỹ, chúng đã được điều đến Trung Đông vào cuối tháng 3 sau khi chiến sự bùng nổ. Những chiếc SUV này do Saronic, một công ty Mỹ của một cựu đặc nhiệm SEAL đồng sáng lập, sản xuất.

Người phát ngôn của công ty này cho biết, chúng có giá dưới 1 triệu USD/chiếc và được thiết kế để thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Hồi tháng 6, một chiếc Corsair đã được sử dụng nhằm giải cứu phi hành đoàn của một máy bay trực thăng Apache bị bắn rơi ngoài khơi bờ biển Oman.

“Chúng tôi tự hào rằng công nghệ tiên tiến của Saronic giúp hỗ trợ nhiệm vụ và làm giảm các mối đe dọa đối với vận tải thương mại”, Saronic cho biết trong một tuyên bố.

Hoạt động của tàu không người lái đánh dấu một cột mốc đáng chú ý đối với Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, người đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm về trí tuệ nhân tạo và thiết bị không người lái ở Trung Đông vào năm 2021.

Với tư cách là chỉ huy các lực lượng Mỹ trong khu vực, Đô đốc Cooper cam kết thúc đẩy mạnh mẽ sự đổi mới và cung cấp các công nghệ tiên tiến cho các binh sĩ.

“Việc quân đội Mỹ lần đầu tiên sử dụng thiết bị không người lái tấn công một chiều trên biển trong chiến đấu là ví dụ khác cho thấy chiến tranh đã thúc đẩy các bên nhanh chóng áp dụng năng lực tiên tiến mới”, Cynthia Cook, một chuyên gia về phương tiện không người lái hải quân tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết.

Trong khi đó, ông Carl Schuster, cựu Giám đốc Trung tâm Tình báo Hỗn hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ, cho hay Washington đã thử nghiệm nhiều loại phương tiện mặt nước không người lái khác nhau, trong đó phương tiện mặt nước không người lái lớp Fleet (Fleet USV) được đánh giá là phù hợp nhất cho các nhiệm vụ tấn công cảm tử.

Theo ông Schuster, phương tiện này ban đầu được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ rà phá thủy lôi và chống tàu ngầm, có tốc độ tối đa vượt quá 64km/h và hoàn toàn có thể được cải tiến để thực hiện các cuộc tấn công cảm tử một chiều.

Ông Schuster cho biết mỗi phương tiện có giá thành trên 2 triệu USD, nhưng sẽ "rất khó bị ngăn chặn". Đồng thời, cả xuồng không người lái USV và UAV LUCAS đều được thiết kế để triển khai từ các tàu tác chiến ven bờ (LCS) của Hải quân Mỹ.

Ukraine đi tiên phong

Các cuộc tấn công bằng thiết bị không người lái trên biển phần lớn là do Ukraine tiên phong khi Kiev tìm cách cách mạng hóa chiến tranh hải quân theo cách tương tự như máy bay không người lái đã làm thay đổi bầu trời.

Ukraine đã sử dụng các phương tiện không người lái ít nhất từ ​​năm 2022, khi nước này tấn công một căn cứ hải quân của Nga. Mùa hè năm sau, họ triển khai phương tiện không người lái hàng hải "Sea Baby" trong một cuộc tấn công vào cây cầu nối Nga với Crimea. Gần đây hơn, Kiev đã sử dụng phương tiện không người lái trên biển để tấn công các tàu chiến và tàu thương mại của Nga.

Lực lượng Ukraine cũng đã gắn tên lửa và rocket lên thiết bị không người lái trên biển bắn hạ máy bay và tấn công các mục tiêu trên đất liền.

Năm ngoái, cơ quan an ninh nước này cho biết đã "vô hiệu hóa hiệu quả" một tàu ngầm Nga bằng thiết bị bay không người lái dưới nước - được cho là lần đầu tiên được sử dụng trong chiến tranh.

Các phương tiện không người lái có nhiều hạn chế. Kích thước nhỏ của chúng có thể ảnh hưởng đến tầm hoạt động. Chúng dễ bị chiến tranh điện tử cắt đứt liên lạc. Và việc liên lạc với thiết bị không người lái dưới nước đặc biệt khó khăn.

Nhưng các lực lượng hải quân đã bắt đầu hướng nhiều hơn đến thiết bị bay không người lái trên biển. Nga đã di chuyển các tàu của mình ra xa khu vực chiến sự hơn để tránh mối đe dọa. Trong khi đó, Anh gần đây cho biết sẽ chế tạo các tàu được thiết kế để hoạt động như tàu mẹ cho thiết bị bay không người lái thay vì thay thế hạm đội tàu khu trục của nước này.

Mỹ đã và đang sử dụng và thử nghiệm thiết bị bay không người lái trên biển ở các vùng biển trên khắp thế giới nhằm thực hiện một loạt nhiệm vụ, bao gồm giám sát hàng hải, rà phá thủy lôi và mô phỏng các cuộc tấn công theo bầy đàn.

Một loạt các công ty quốc phòng lâu đời, bao gồm BAE Systems và Naval Group, và một loạt các công ty khởi nghiệp - từ Anduril đến Kraken Technology - đang gấp rút cho ra mắt các tàu không người lái mới với tầm hoạt động và sức mạnh tấn công ngày càng lớn.

Tin Gốc: Dân Trí

Hôm qua 2.5, AP đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh giữa hai nước. Ông tuyên bố không hài lòng với đề xuất từ Tehran, đồng thời đổ lỗi cho sự lãnh đạo "rạn nứt" của Iran. Trước đó, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin nước này đã chuyển kế hoạch cho các nhà hòa giải ở Pakistan vào tối 30.4.

Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.5 (theo giờ địa phương) gửi văn bản đến Quốc hội Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran thực tế đã ngừng bắn từ ngày 7.4. Đây được xem là động thái nhằm né tránh quy định Quốc hội phải thông qua nếu cuộc chiến kéo dài quá 60 ngày.

Trả lời trang Axios cùng ngày 1.5, Tổng thống Trump cho rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran để ngăn chặn xuất khẩu hiệu quả hơn là dùng vũ lực tấn công nước này. Chủ nhân Nhà Trắng còn khẳng định các kho dự trữ và đường ống dẫn dầu của Iran "sắp phát nổ" vì Tehran không thể xuất khẩu dầu do phong tỏa. Ông Trump tuyên bố chỉ dừng phong tỏa cảng biển Iran khi Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.

Việc chặn nguồn xuất khẩu dầu thô của Tehran đang là chiến lược của Nhà Trắng nhằm làm kiệt quệ nền kinh tế của Iran. Liên quan chiến lược này, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang tăng cường nỗ lực cắt đứt huyết mạch tài chính quan trọng nhất của Iran là các giao dịch dầu mỏ bí mật với Trung Quốc. Cụ thể hơn, song song việc phong tỏa các cảng và chặn tàu chở dầu, Washington gần đây thực hiện các bước mới nhắm đến các nhà máy lọc dầu tư nhân, thường được gọi là các "ấm trà". Đây là các nhà máy lọc dầu nhỏ, tách biệt khỏi các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc, chuyên tiếp nhận hầu hết nguồn dầu xuất khẩu của Iran. Cách thức này giúp các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc né tránh nguy cơ bị trừng phạt vì các lệnh cấm vận nhằm vào Iran.

Để gây áp lực với nhóm "ấm trà", Bộ Tài chính Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một đơn vị của Hengli Petrochemical, một nhà máy lọc dầu được cho đã mua hàng tỉ USD dầu mỏ của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc có liên quan đến hoạt động này. Đáp trả lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ "không có cơ sở trong luật pháp quốc tế" và Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của các công ty của nước này.

Mặc dù tập trung vào chiến lược bào mòn trên, nhưng Tổng thống Trump cũng không từ bỏ biện pháp quân sự. Axios dẫn một số nguồn tin tiết lộ Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị kế hoạch cho một đợt tấn công "ngắn và mạnh" vào Iran với hy vọng phá vỡ bế tắc đàm phán.

Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc - Cố vấn cấp cao Chương trình Trung Đông của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ trước đã đánh giá: "Khi cuộc chiến chính thức với Iran kết thúc, Israel có thể hy vọng rằng Mỹ sẽ đồng ý xoay trục sang chiến lược "cắt cỏ" chống lại Iran bằng cách thực hiện các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm khả năng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và khiến nước này mất cân bằng".

Theo chuyên gia Mona Yacoubian, thực tế cho thấy hầu như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran. Thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện, Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm năng lực Iran bất cứ khi nào nhận thấy Tehran tái thiết đáng kể kho vũ khí. Với cách thức này, Mỹ và đồng minh có thể kiểm soát mối đe dọa từ Iran, mà vẫn hạn chế các rủi ro chính trị nếu xung đột lớn với Iran. Đây là phương pháp mà giới chuyên gia quân sự Israel đã áp dụng với các lực lượng vũ trang Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng…

Tuy nhiên, chuyên gia Yacoubian cho rằng: "Iran không phải là Hamas. Đây là quốc gia lớn thứ hai ở Trung Đông với dân số hơn 90 triệu người; nước này hiện sở hữu 400 kg uranium được làm giàu cao và cũng đang kiểm soát eo biển Hormuz trên thực tế. Quan trọng nhất, Iran sẽ tiếp tục có đủ UAV và tên lửa để tái lập chiến lược phá vỡ mới của mình nếu họ cảm thấy bị đe dọa đáng kể". "Chiến lược "cắt cỏ" cũng sẽ không giải quyết được thách thức về tham vọng hạt nhân của Iran. Thay vào đó, theo đuổi chính sách tấn công từng đợt vào Iran sẽ tái khẳng định tham vọng của Tehran về khả năng răn đe lâu dài - có thể thông qua việc theo đuổi vũ khí hạt nhân", vị chuyên gia cảnh báo.

Thực tế, Press TV mới đây dẫn nguồn tin an ninh cấp cao của Iran tiết lộ việc phong tỏa hải quân của Mỹ "sẽ sớm được đáp trả bằng hành động thực tế và chưa từng có".

Tin Gốc: Thanh Niên

Báo SCMP ngày 16-7 dẫn lời nhà khoa học Lý Minh Đào, trưởng nhóm khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu giám sát và cảnh báo sớm tiểu hành tinh, thuộc Cục Quản lý không gian quốc gia Trung Quốc (CNSA), cho biết nước này sẽ triển khai nhiều kính thiên văn mặt đất cùng một chùm vệ tinh trên quỹ đạo để theo dõi các thiên thể có khả năng gây nguy hiểm.

Hơn 95% các tiểu hành tinh gần Trái đất có đường kính lớn hơn 1km - đủ gây thảm họa toàn cầu - đã được nhận diện. Tuy nhiên chỉ khoảng 45% số tiểu hành tinh có đường kính khoảng 140m, có khả năng tàn phá một quốc gia nhỏ, được cho là đã được phát hiện.

Những tiểu hành tinh chưa được phát hiện mới là mối nguy lớn nhất vì chúng có số lượng nhiều, rất mờ trước khi tiến gần Trái đất và thậm chí có thể bất ngờ bay đến từ hướng Mặt trời.

"Chúng ta không thể xem nhẹ nguy cơ va chạm, nhưng cũng không cần quá lo lắng", ông Lý nói.

Theo kế hoạch, Trung Quốc sẽ lựa chọn các địa điểm phù hợp để xây dựng nhiều kính thiên văn quang học khẩu độ lớn nhằm mở rộng phạm vi quan sát và nâng cao độ chính xác trong đo đạc.

Hệ thống vệ tinh trên quỹ đạo sẽ khắc phục những hạn chế của đài quan sát mặt đất do ảnh hưởng của chu kỳ ngày - đêm và thời tiết, đồng thời phát hiện các tiểu hành tinh bay đến từ hướng Mặt trời.

Khi phát hiện một vật thể có nguy cơ, hệ thống sẽ đánh giá quỹ đạo và xác suất va chạm. Nếu mối đe dọa được xác định là đáng tin cậy và khẩn cấp, cơ quan chức năng sẽ được thông báo.

Năm ngoái, Trung Quốc bắt đầu tuyển dụng các nhà nghiên cứu về phòng thủ hành tinh sau khi tiểu hành tinh 2024 YR4 từng được Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đánh giá có xác suất 2,2% va chạm Trái đất vào năm 2032. Tuy nhiên, các nhà khoa học sau đó nhận định khả năng xảy ra vụ va chạm là rất thấp.

Ông Lý nhận định thêm biện pháp khả thi nhất hiện nay để ứng phó với tiểu hành tinh nguy hiểm là sử dụng tàu vũ trụ để đâm làm thay đổi quỹ đạo của thiên thể (va chạm động học), phương pháp đã được NASA chứng minh hiệu quả vào năm 2022. Trong khi đó, các phương án như laser, chùm hạt hay lực hấp dẫn được đánh giá kém hiệu quả hơn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ