Hà Nội: Các cụ ở tuổi xưa nay hiếm hào hứng khám sức khỏe miễn phí

Cai Le, 48 tuổi, 7 năm qua chống chọi với bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS) - căn bệnh nan y tấn công các tế bào thần kinh vận động, khiến cơ thể mất dần khả năng cử động, theo SCMP ngày 21/6. Gần đây, sức khỏe chuyển biến xấu nhưng ông vẫn làm việc 12 tiếng mỗi ngày, tận dụng quỹ thời gian ít ỏi còn lại để thúc đẩy hành trình tìm kiếm phương pháp chữa bệnh.

Ông từng nhiều lần cận kề cái chết. Có lần, đờm mắc trong cổ họng khiến ông ngạt thở gần một phút. Hiện, những cử động nhỏ nhất ông cũng cần hỗ trợ đặc biệt. Cần 4 người chăm sóc mới có thể giúp ông rời ghế hoặc lên giường. Tình trạng teo cơ cũng khiến ông thường xuyên đau nhức, tê bì.

Trong bài viết hồi tháng 10/2025, tờ Phoenix cho biết ông Cai uống thuốc 5 lần một ngày. Ngay cả việc uống nước cũng trở nên khó khăn. Nước phải pha chất làm đặc để tránh sặc vào phổi, sau đó dùng ống tiêm bơm từng ml vào miệng. Chỉ một lần khạc đờm cũng có thể khiến ông nghẹt thở.

Năm 2019, khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp và vừa đón con trai đầu lòng chào đời, ông Cai, khi đó 41 tuổi, khám tại khoa Thần kinh, Bệnh viện số 3 Đại học Bắc Kinh, bất ngờ được chẩn đoán mắc ALS.

ALS là bệnh hiếm, chưa rõ nguyên nhân và chưa có thuốc chữa khỏi. Tỷ lệ sống sót sau 5 năm rất thấp. Ban đầu, ông rơi vào tuyệt vọng. Nhưng nhìn con trai còn nhỏ, ông từ chối đầu hàng số phận, tự nghiên cứu kiến thức y khoa để giành giật sự sống.

Hành trình chiến đấu với ALS được ông ghi lại trong cuốn tự truyện Believe, xuất bản lần đầu năm 2023, khiến hàng triệu độc giả xúc động, theo Xinhua. Trong bản tái bản tháng 5/2026, ông viết rằng mình đã bước vào giai đoạn cuối của bệnh, mất hoàn toàn khả năng nói và chỉ còn hai nhãn cầu có thể cử động. Bằng thiết bị định vị chuyển động mắt, ông kiên trì viết 80.000 chữ.

Cuốn sách mô tả quá trình cơ thể ông dần bị "đóng băng". Từ những bước đi loạng choạng, ngón tay mất lực, cơ cổ suy yếu, đến khi mất giọng nói, không thể ăn nuốt, phải duy trì sự sống bằng máy trợ thở và cuối cùng liệt toàn thân, ngoại trừ đôi mắt. Chịu đựng đau đớn vượt ngoài sức tưởng tượng, ông chưa từng buông xuôi. Ông giữ vững niềm tin: "Dù có bị đánh bại, tôi cũng quyết không khuất phục".

Đồng hành cùng ông là vợ, bà Duan Rui - một cử nhân ngành dược. Khi mới phát bệnh, vì không muốn trở thành gánh nặng, ông từng đề nghị ly hôn nhưng bà từ chối. Thay vì ở nhà tĩnh dưỡng hay ra nước ngoài điều trị, ông bán nhà, xe và toàn bộ cổ phiếu để dồn nguồn lực nghiên cứu ALS. Ông gọi đây là "cuộc khởi nghiệp cuối cùng của đời mình", với sứ mệnh không chỉ tự cứu bản thân mà còn cứu những bệnh nhân khác.

Ông thành lập nền tảng dữ liệu lớn do cộng đồng bệnh nhân ALS xây dựng, thu thập thông tin về tiến triển bệnh, gene, triệu chứng và nhật ký dùng thuốc của hơn 20.000 người, góp phần giải quyết tình trạng thiếu mẫu và dữ liệu phân mảnh trong nghiên cứu bệnh hiếm.

Kể từ khi phát bệnh, ông liên tục nâng cao nhận thức cộng đồng về ALS thông qua sách, diễn thuyết, phát sóng trực tiếp và các cuộc phỏng vấn. Hiện ông thúc đẩy hơn 300 chương trình phát triển thuốc. Một liệu pháp nhắm vào đột biến đơn gene đã cứu sống một số bệnh nhân, nhưng không thể cứu chính ông cũng như phần lớn bệnh nhân ALS thể tản phát.

Đầu năm nay, ông thông báo RAG-17, loại thuốc do đội ngũ phát triển, đạt bước đột phá lâm sàng khi nhiều người tham gia thử nghiệm ghi nhận chuyển biến tích cực. Một bệnh nhân tên Hà Kiện cho biết đã phục hồi lực cánh tay sau mũi tiêm đầu tiên; hai liều tiếp theo giúp tình trạng ổn định hơn. Dù biết loại thuốc này không có tác dụng với thể bệnh của mình, ông Cai vẫn dốc toàn lực thúc đẩy nghiên cứu với tâm niệm "cứu được người nào hay người đó".

Ông Cai hiện là chủ tịch một công ty công nghệ y tế tại Bắc Kinh. Theo các nguồn tin, ông đã quyên góp hơn 100 triệu nhân dân tệ (khoảng 345 tỷ đồng) cho nghiên cứu ALS, đồng thời thành lập 4 quỹ từ thiện và xây dựng nhiều phòng thí nghiệm.

Nỗ lực của ông diễn ra trong bối cảnh gần hai thế kỷ kể từ khi ALS được phát hiện, y học thế giới vẫn chưa tìm ra loại thuốc có thể ngăn chặn hoàn toàn tiến trình hủy hoại cơ thể của căn bệnh này. Trung Quốc hiện có khoảng 200.000 bệnh nhân ALS, phần lớn cần chăm sóc y tế chuyên sâu. Với nhiều người, hành trình của ông Cai là biểu tượng của hy vọng.

Trong thư ngỏ đầu năm 2026 gửi các bệnh nhân ALS, ông viết: "Lịch sử đã được viết lại và ALS chắc chắn sẽ bị chinh phục". Ông hiểu cơ thể mình đang bước vào trận chiến cuối cùng nhưng nói rằng không hối tiếc, vì đã "chiến đấu hết mình, không lãng phí một giây phút nào".

"Con đường phía trước có thể còn nhiều gian truân, nhưng chúng ta đang ở gần đáp án hơn bao giờ hết", ông viết.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo tiến sĩ - bác sĩ Ngô Thị Kim Oanh, Trưởng khoa Châm cứu Dưỡng sinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh, gió lạnh thổi trực tiếp vào vùng mặt - tai - cổ gáy, cộng với điều kiện sức khỏe không ổn định có thể tạo điều kiện thuận lợi cho rối loạn thần kinh mặt ở một số người.

Liệt mặt ngoại biên là tình trạng dây thần kinh mặt (dây thần kinh số 7) bị tổn thương ở ngoại biên, gây yếu hoặc liệt các cơ biểu cảm ở một bên mặt.

Bác sĩ Kim Oanh cho biết, về mặt sinh lý, sau khi tắm nước nóng, mạch máu ngoại vi giãn ra, vùng đầu - mặt - cổ còn ẩm và cơ thể đang tỏa nhiệt. Nếu vào phòng lạnh ngay hoặc để gió điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, cơ thể phải thích nghi đột ngột với chênh lệch nhiệt độ. Ở một số người, kích thích lạnh này có thể ảnh hưởng đến phản ứng mạch máu, gây viêm và làm tăng nhạy cảm của dây thần kinh mặt.

“Điều này không có nghĩa cứ tắm nước nóng rồi nằm điều hòa là sẽ bị liệt mặt. Ở một số người có cơ địa nhạy cảm, đang mệt mỏi, thiếu ngủ, nhiễm siêu vi hoặc có bệnh nền, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể trở thành yếu tố thuận lợi làm khởi phát hoặc làm nặng tình trạng rối loạn chức năng dây thần kinh mặt”, bác sĩ Kim Oanh nói.

Khi dây thần kinh số 7 bị tổn thương, người bệnh thường có các dấu hiệu dễ nhận biết như:

Một số trường hợp kèm đau sau tai, khô hoặc chảy nước mắt, thay đổi vị giác ở phần trước lưỡi và nghe âm thanh vang hơn ở bên bị ảnh hưởng.

Theo bác sĩ Kim Oanh, một điểm rất quan trọng là cần phân biệt liệt mặt ngoại biên với đột quỵ.

“Nếu méo miệng đi kèm yếu tay chân, nói khó, nuốt khó, lơ mơ, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội đột ngột, người bệnh cần được đưa đến cơ sở cấp cứu ngay. Đây là nhóm dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh trung ương (đột quỵ), không nên tự theo dõi tại nhà và không nên tự xử trí bằng các biện pháp dân gian”, bác sĩ Kim Oanh nhấn mạnh.

Để giảm nguy cơ, bác sĩ khuyên:

Người thường xuyên tắm nước nóng và sử dụng điều hòa trong mùa hè nên tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột.

Sau khi tắm, cần lau khô người và tóc, đặc biệt là vùng đầu, mặt, tai và cổ gáy. Không nên vào ngay phòng quá lạnh hoặc nằm ngay dưới luồng gió điều hòa.

Nên chỉnh hướng gió lệch khỏi mặt, duy trì nhiệt độ phòng ở mức dễ chịu và tránh để phòng ngủ quá lạnh so với môi trường bên ngoài.

Nếu vừa đi ngoài nắng về hoặc đang ra nhiều mồ hôi, nên nghỉ vài phút để cơ thể hạ nhiệt dần rồi mới tắm.

Trong đời sống hằng ngày, người dân nên chú ý nếu buổi sáng ngủ dậy thấy miệng bị lệch, đánh răng nước chảy ra một bên, mắt một bên nhắm không kín, cười méo hoặc không thể nhăn trán đều hai bên. Đây là những dấu hiệu gợi ý tổn thương dây thần kinh mặt và nên đi thăm khám sớm.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hôm vừa rồi, tôi khám cho một bệnh nhân đặc biệt. Em mới 29 tuổi, là giáo viên tiếng Trung, một cô gái Đà Nẵng một thân một mình ra Hà Nội lập nghiệp. Em cầm theo tập hồ sơ và phim chụp cắt lớp vi tính từ một bệnh viện tư đến gặp tôi qua lời giới thiệu của một đồng nghiệp.

Nhìn những lát cắt trên tấm phim CT, tôi thật sự tiếc nuối: Quả thận bên trái của em đã giãn độ IV, nhu mô mỏng dính như tờ giấy, chức năng gần như đã hỏng hoàn toàn.

Tôi nhìn em, xót xa hỏi: "Em có đau lưng bao giờ không? Em đã siêu âm ổ bụng bao giờ chưa? Em chưa từng phát hiện bất thường này sao?"

Em lí nhí bảo: "Dạ em chỉ thấy hơi mỏi mỏi vùng lưng thôi ạ. Cách đây hơn một năm em đi khám ở phòng khám, bác sĩ bảo có cái nang thận, cứ theo dõi thôi không cần làm gì. Vì công việc đi dạy bận quá, lại thấy không đau đớn gì nên em cũng bẵng đi, không kiểm tra lại...".

Bệnh của em thực chất là hẹp niệu quản vị trí đổ vào bàng quang. Nếu em được phát hiện sớm từ những năm trước, các bác sĩ chỉ cần làm một cuộc phẫu thuật tạo hình cắm lại niệu quản - bàng quang là có thể giữ lại vẹn nguyên quả thận.

Nhưng vì sự "im lặng" đáng sợ của căn bệnh, quả thận ấy đã âm thầm đầu hàng, ứ nước chuyển sang giai đoạn muộn.

Tôi nhẹ nhàng tư vấn em nên nhập viện để chụp xạ hình đánh giá chính xác một lần cuối, rồi tính phương án mổ nội soi cắt bỏ quả thận đã hỏng để tránh nguy cơ nhiễm trùng, biến chứng sau này.

Nghe đến hai từ "cắt thận", mắt cô giáo trẻ nhòe đi.

Em cúi đầu, giọng nghẹn lại: "Anh cho em suy nghĩ thêm vài ngày nhé... Ngoài này em ở có một mình, để em gọi điện trao đổi với bố mẹ ở trong quê đã ạ...".

Câu nói của em chạm mạnh vào lòng tôi. Những người con xa quê lập nghiệp, lúc khỏe mạnh thì thanh xuân phơi phới, nhưng đến khi đối mặt với bệnh tật, giữa bốn bề thủ đô xa lạ, nỗi cô đơn và sợ hãi lớn đến nhường nào.

Tôi bảo: "Em cứ suy nghĩ và bàn kỹ với gia đình đi. Nếu em muốn về quê mổ để gần bố mẹ tiện chăm sóc, anh sẽ giới thiệu những đồng nghiệp giỏi nhất trong Đà Nẵng cho em, em không phải lo nhé".

Câu chuyện của cô giáo trẻ chưa kịp nguôi ngoai thì sáng nay, tại phòng khám, tôi lại gặp một trường hợp khác của một chị bệnh nhân 54 tuổi.

Cách đây 3 năm, chị vào viện cấp cứu vì một cơn đau quặn thận dữ dội. Bác sĩ kiểm tra phát hiện viên sỏi niệu quản kích thước 6mm đang rơi xuống gây tắc nghẽn, nhưng tình trạng lúc đó chưa cần mổ. Bác sĩ kê đơn thuốc cho về uống để sỏi tự ra và hẹn ngày khám lại.

Chị uống hết đơn, thấy người êm ru, không còn đau nữa. Cộng thêm cuộc sống bận rộn, chị tự nghĩ chắc sỏi ra rồi nên quên luôn lời hẹn của bác sĩ. Đến hôm nay, sau 3 năm chị mới thong thả đi kiểm tra lại.

Các cụ có câu thành ngữ rất thấm: "Hết rên quên thầy".

Lúc đau đớn quằn quại, chúng ta sẵn sàng đánh đổi mọi thứ, tha thiết mong bác sĩ cứu giúp. Nhưng chỉ cần cơn đau vừa dứt, cơ thể vừa êm, chúng ta lại dễ dàng quên đi những lời dặn dò, quên đi lịch hẹn tái khám, rồi ném mình vào guồng quay bận rộn của cơm áo gạo tiền.

Bà con cần hiểu rằng, cơ thể con người, đặc biệt là hệ tiết niệu, có những khoảng lặng rất nguy hiểm. Khi một viên sỏi kẹt lại hoặc một đoạn đường tiểu bị hẹp, cơ thể có thể chỉ đau dữ dội lúc đầu (cơn đau cấp tính). Sau đó, quả thận "chịu đựng" và thích nghi, cơn đau biến mất nhưng sự tàn phá thì vẫn diễn ra âm thầm từng ngày.

Thường thì tất cả bệnh nhân mà tôi khám, tôi đều dặn dò rất kỹ: "Kể cả sau này anh chị không còn đau một chút nào nữa, đúng ngày hẹn vẫn phải quay lại để em kiểm tra. Bởi vì chỉ cần rơi vào 5 - 10% trường hợp sỏi bị kẹt lại không ra được, dù không đau, nó vẫn sẽ âm thầm làm hỏng quả thận của mình".

Cuộc sống vất vả, ai cũng phải mưu sinh, đặc biệt là những người con đang phải bôn ba nơi đất khách quê người. Chúng ta nỗ lực làm việc hằng ngày suy cho cùng cũng là vì muốn gia đình, bố mẹ bớt lo lắng.

Nhưng các bạn ơi, món quà lớn nhất mà đứa con xa quê có thể gửi về cho cha mẹ chính là sự bình an và khỏe mạnh của bản thân mình.

Vậy nhé! Hãy quan tâm nhiều hơn tới sức khỏe của bản thân, chủ động chăm sóc cho bản thân mình nhiều hơn nhé!

Tin Gốc: Tuổi Trẻ