Hôm vừa rồi, tôi khám cho một bệnh nhân đặc biệt. Em mới 29 tuổi, là giáo viên tiếng Trung, một cô gái Đà Nẵng một thân một mình ra Hà Nội lập nghiệp. Em cầm theo tập hồ sơ và phim chụp cắt lớp vi tính từ một bệnh viện tư đến gặp tôi qua lời giới thiệu của một đồng nghiệp.
Nhìn những lát cắt trên tấm phim CT, tôi thật sự tiếc nuối: Quả thận bên trái của em đã giãn độ IV, nhu mô mỏng dính như tờ giấy, chức năng gần như đã hỏng hoàn toàn.
Tôi nhìn em, xót xa hỏi: “Em có đau lưng bao giờ không? Em đã siêu âm ổ bụng bao giờ chưa? Em chưa từng phát hiện bất thường này sao?”
Em lí nhí bảo: “Dạ em chỉ thấy hơi mỏi mỏi vùng lưng thôi ạ. Cách đây hơn một năm em đi khám ở phòng khám, bác sĩ bảo có cái nang thận, cứ theo dõi thôi không cần làm gì. Vì công việc đi dạy bận quá, lại thấy không đau đớn gì nên em cũng bẵng đi, không kiểm tra lại…”.
Bệnh của em thực chất là hẹp niệu quản vị trí đổ vào bàng quang. Nếu em được phát hiện sớm từ những năm trước, các bác sĩ chỉ cần làm một cuộc phẫu thuật tạo hình cắm lại niệu quản – bàng quang là có thể giữ lại vẹn nguyên quả thận.
Nhưng vì sự “im lặng” đáng sợ của căn bệnh, quả thận ấy đã âm thầm đầu hàng, ứ nước chuyển sang giai đoạn muộn.
Tôi nhẹ nhàng tư vấn em nên nhập viện để chụp xạ hình đánh giá chính xác một lần cuối, rồi tính phương án mổ nội soi cắt bỏ quả thận đã hỏng để tránh nguy cơ nhiễm trùng, biến chứng sau này.
Nghe đến hai từ “cắt thận”, mắt cô giáo trẻ nhòe đi.
Em cúi đầu, giọng nghẹn lại: “Anh cho em suy nghĩ thêm vài ngày nhé… Ngoài này em ở có một mình, để em gọi điện trao đổi với bố mẹ ở trong quê đã ạ…”.
Câu nói của em chạm mạnh vào lòng tôi. Những người con xa quê lập nghiệp, lúc khỏe mạnh thì thanh xuân phơi phới, nhưng đến khi đối mặt với bệnh tật, giữa bốn bề thủ đô xa lạ, nỗi cô đơn và sợ hãi lớn đến nhường nào.
Tôi bảo: “Em cứ suy nghĩ và bàn kỹ với gia đình đi. Nếu em muốn về quê mổ để gần bố mẹ tiện chăm sóc, anh sẽ giới thiệu những đồng nghiệp giỏi nhất trong Đà Nẵng cho em, em không phải lo nhé”.
Câu chuyện của cô giáo trẻ chưa kịp nguôi ngoai thì sáng nay, tại phòng khám, tôi lại gặp một trường hợp khác của một chị bệnh nhân 54 tuổi.
Cách đây 3 năm, chị vào viện cấp cứu vì một cơn đau quặn thận dữ dội. Bác sĩ kiểm tra phát hiện viên sỏi niệu quản kích thước 6mm đang rơi xuống gây tắc nghẽn, nhưng tình trạng lúc đó chưa cần mổ. Bác sĩ kê đơn thuốc cho về uống để sỏi tự ra và hẹn ngày khám lại.
Chị uống hết đơn, thấy người êm ru, không còn đau nữa. Cộng thêm cuộc sống bận rộn, chị tự nghĩ chắc sỏi ra rồi nên quên luôn lời hẹn của bác sĩ. Đến hôm nay, sau 3 năm chị mới thong thả đi kiểm tra lại.
Các cụ có câu thành ngữ rất thấm: “Hết rên quên thầy”.
Lúc đau đớn quằn quại, chúng ta sẵn sàng đánh đổi mọi thứ, tha thiết mong bác sĩ cứu giúp. Nhưng chỉ cần cơn đau vừa dứt, cơ thể vừa êm, chúng ta lại dễ dàng quên đi những lời dặn dò, quên đi lịch hẹn tái khám, rồi ném mình vào guồng quay bận rộn của cơm áo gạo tiền.
Bà con cần hiểu rằng, cơ thể con người, đặc biệt là hệ tiết niệu, có những khoảng lặng rất nguy hiểm. Khi một viên sỏi kẹt lại hoặc một đoạn đường tiểu bị hẹp, cơ thể có thể chỉ đau dữ dội lúc đầu (cơn đau cấp tính). Sau đó, quả thận “chịu đựng” và thích nghi, cơn đau biến mất nhưng sự tàn phá thì vẫn diễn ra âm thầm từng ngày.
Thường thì tất cả bệnh nhân mà tôi khám, tôi đều dặn dò rất kỹ: “Kể cả sau này anh chị không còn đau một chút nào nữa, đúng ngày hẹn vẫn phải quay lại để em kiểm tra. Bởi vì chỉ cần rơi vào 5 – 10% trường hợp sỏi bị kẹt lại không ra được, dù không đau, nó vẫn sẽ âm thầm làm hỏng quả thận của mình”.
Cuộc sống vất vả, ai cũng phải mưu sinh, đặc biệt là những người con đang phải bôn ba nơi đất khách quê người. Chúng ta nỗ lực làm việc hằng ngày suy cho cùng cũng là vì muốn gia đình, bố mẹ bớt lo lắng.
Nhưng các bạn ơi, món quà lớn nhất mà đứa con xa quê có thể gửi về cho cha mẹ chính là sự bình an và khỏe mạnh của bản thân mình.
Vậy nhé! Hãy quan tâm nhiều hơn tới sức khỏe của bản thân, chủ động chăm sóc cho bản thân mình nhiều hơn nhé!
"Công nghệ này cho phép phân tích vật chất ở mức độ chi tiết cao hơn, hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương rất nhỏ, đánh giá đúng tổn thương, đặc biệt trong các bệnh lý tim mạch, thần kinh và ung bướu", PGS.TS Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nói hôm 5/4.
Đây là công nghệ CT đếm photon đầu tiên trên thế giới được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ chứng nhận về độ an toàn và hiệu quả trong lâm sàng. Bạch Mai là cơ sở y tế công lập đầu tiên tại Việt Nam và châu Á vận hành hai hệ thống này.
So với CT truyền thống, công nghệ này có khả năng ghi nhận trực tiếp từng photon tia X, giúp loại bỏ nhiễu tín hiệu, từ đó nâng cao rõ rệt độ tương phản và chất lượng hình ảnh, cho phép bác sĩ quan sát các vi cấu trúc và phát hiện tổn thương cực nhỏ. Công nghệ này đặc biệt hữu ích khi chẩn đoán bệnh lý tim mạch phức tạp như hẹp mạch vành, đánh giá các stent kích thước dưới 2,5 mm hay phát hiện ung thư giai đoạn sớm.
Không chỉ cho phép phát hiện tổn thương từ rất nhỏ, hệ thống có khả năng chụp siêu nhanh, độ phân giải vượt trội, đồng thời tối ưu hóa liều tia và giảm lượng thuốc cản quang sử dụng cho người bệnh. PGS Giáp đánh giá đây là lợi thế lớn đối với các bệnh nhân cần chụp nhiều lần như người mắc bệnh mạn tính, ung thư hoặc trẻ em.
Hệ thống chụp CT mới này nằm trong gói trang thiết bị trị giá khoảng 1.000 tỷ đồng, trích từ nguồn ngân sách tăng thu của bệnh viện. Lãnh đạo bệnh viện khẳng định khoản đầu tư này nhằm chuẩn hóa quy trình chuyên môn, giúp người dân tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại Việt Nam với chi phí hợp lý thông qua bảo hiểm y tế, thay vì phải ra nước ngoài điều trị.
Bệnh viện Bạch Mai là cơ sở y tế tuyến cuối, trung bình mỗi ngày nơi này tiếp nhận 7.000-10.000 người bệnh khám ngoại trú và khoảng 4.000 bệnh nhân điều trị nội trú, thực hiện gần 10.000 xét nghiệm. Trong đó có nhiều ca bệnh nặng, phức tạp, nguy kịch. Việc được đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị y tế hiện đại, số hóa không chỉ giúp nâng cao năng lực chẩn đoán sớm, điều trị chính xác, giảm biến chứng và tử vong, mà còn góp phần giảm chi phí xã hội, giảm gánh nặng cho người bệnh và gia đình.
Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện Nam Hồ Trường Sa đã thực hiện phẫu thuật nội soi lấy sỏi thận qua da cho cô Tiêu. Kíp mổ chia quá trình can thiệp thành ba giai đoạn nhằm loại bỏ toàn bộ khối sỏi kích thước lớn, cấu trúc phức tạp, đồng thời bảo tồn tối đa chức năng thận. Hiện bệnh nhân đã phục hồi thể trạng và xuất viện.
9 năm trước, người phụ nữ này từng điều trị sỏi thận thành công. Tuy nhiên sau đó, cô chủ quan bỏ qua lịch tái khám định kỳ. Mỗi ngày, bệnh nhân uống một ly đồ uống ngọt thay thế hoàn toàn nước lọc, đồng thời dành trọn các buổi chiều ngồi đánh bài. Do cơ thể không phát ra các tín hiệu cảnh báo như đau lưng hay tiểu ra máu, cô lầm tưởng chức năng bài tiết vẫn hoạt động bình thường cho đến khi khám sức khỏe tổng quát.
Bác sĩ Lý Thụy Phong, Giám đốc Trung tâm Sỏi thận của bệnh viện, giải thích lượng đường và bột béo khổng lồ trong thức uống trên làm tăng gánh nặng chuyển hóa. Quá trình đó đẩy nồng độ canxi cùng oxalate trong nước tiểu lên cao, đẩy nhanh tốc độ lắng đọng tinh thể. Thêm vào đó, thói quen lười vận động khiến dòng chảy nước tiểu ứ trệ, tạo điều kiện cho tạp chất tích tụ thành khối cứng phức tạp. Giai đoạn đầu, bệnh thường ẩn nấp, không biểu hiện triệu chứng nên bệnh nhân rất dễ bỏ qua.
Giới y khoa từng ghi nhận nhiều trường hợp tương tự. Cách đây không lâu, nam thanh niên 28 tuổi ở Quảng Đông nổi hạt tophi do gout ở ngón tay và chân, chảy dịch khớp, hạn chế vận động sau thời gian dài tiêu thụ ba ly trà sữa mỗi ngày. Một nữ thanh niên 20 tuổi khác cũng mắc vô số sỏi thận vì lạm dụng thức uống có đường.
Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên uống trà sữa tối đa 1-2 lần một tháng. Khi gọi đồ uống, nên chọn cỡ ly nhỏ, ưu tiên các tùy chọn không đường hoặc ít đường để giảm thiểu lượng đường dung nạp vào cơ thể. Nếu đang có thói quen uống trà sữa, cảm thấy nước lọc nhạt nhẽo khó uống, hoặc thỉnh thoảng bị đau mỏi vùng thắt lưng mà chưa từng đi khám, người dân nên đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe định kỳ càng sớm càng tốt.
Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM nhiệm kỳ 2025-2030 ngày 1/4, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang giao ngành y tế nhiệm vụ cấp bách là tổ chức tầm soát sức khỏe cho 100% người dân. Khác với các kế hoạch trước chia nhỏ thành nhiều giai đoạn, lần này lãnh đạo thành phố yêu cầu hoàn thành trong một năm và mỗi người phải được khám đủ một lần.
Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng thừa nhận đây là bài toán khó với một đô thị đông dân và biến động như TP HCM. Ngành y tế dự định chọn mô hình "kiềng ba chân" để giải quyết.
Giải pháp đầu tiên là xóa rào cản địa lý. TP HCM tập trung nhiều lao động tự do, công nhân và người thường xuyên di chuyển nên buộc họ khám theo nơi thường trú sẽ tạo ra khoảng trống lớn. Cả hệ thống y tế công lẫn tư đủ điều kiện đều tham gia chiến dịch, dùng chung dữ liệu và quy trình thống nhất để người dân tự chọn nơi khám thuận tiện.
Chân thứ hai nhắm vào nhóm dễ bị bỏ sót nhất, gồm người cao tuổi, người yếu thế và bệnh nhân mạn tính. Thay vì chờ họ tự đến, trạm y tế phường xã sẽ chủ động xuống tận nơi khám, quản lý và theo dõi định kỳ. Đây là cách để tuyến y tế cơ sở thực sự gánh vai trò "gác cổng" sức khỏe cộng đồng.
Cuối cùng là dữ liệu y tế. Kết quả khám từ trường học, doanh nghiệp, cơ quan và bệnh viện sẽ được kéo về một hồ sơ sức khỏe điện tử chung. "Cách làm này tránh khám chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực và giúp thành phố theo dõi sức khỏe toàn dân theo thời gian thực", người đứng đầu ngành y tế cho hay.
Sở Y tế cũng sẽ thiết kế và công bố các gói khám chia theo độ tuổi và nhóm nguy cơ để người dân chủ động lựa chọn. Ông Thượng cho biết tài chính cho chiến dịch đến từ ba nguồn là ngân sách nhà nước và xã hội hóa, với cơ chế thanh toán minh bạch là điều kiện tiên quyết để triển khai.
Trước đó, TP HCM triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn bộ người cao tuổi (không phân biệt thường trú hay tạm trú) từ đầu năm 2024, sau khi thí điểm ở một số xã phường vào cuối năm 2023. Trên cả nước, Bộ Y tế vừa đề xuất triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí từ năm 2026, ưu tiên nhóm yếu thế trước khi mở rộng toàn dân trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, đang được lấy ý kiến. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, mục tiêu để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản năm 2030.
