Thông tin được Phó thủ tướng nói tại hội nghị về Tháo gỡ điểm nghẽn trong thể chế trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chiều 15/7.
Theo Phó thủ tướng, làm khoa học là nghiên cứu những cái mới, chưa ai làm, “làm 10 việc có thể thất bại 1-2”. “Nếu thành công, treo thưởng, thất bại đem ra xử lý, thì không ai dám làm”, ông nói. Vì thế, Chính phủ thống nhất tới đây sẽ trình Quốc hội nghị quyết về cơ chế xử lý trách nhiệm. “Chúng ta làm khoa học vô tư, trong sáng, không vụ lợi, không tham ô, tham nhũng, mà thất bại, thì được miễn trừ trách nhiệm”, Phó thủ tướng nói.
Cơ chế này là một trong những bước hoàn thiện thể chế, thực hiện Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo Phó thủ tướng, sau khoảng 18 tháng triển khai, khoảng 400 văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, với gần 30 luật liên quan trực tiếp đến Nghị quyết, trong đó riêng Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng 10 luật. Ngoài ra, 70 nghị định, 30 nghị quyết và 72 quyết định đã ban hành, góp phần chuyển thể chế từ “điểm nghẽn” thành lợi thế cạnh tranh.
“Đến hôm nay, giai đoạn hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn cơ bản đã hoàn thành”, Phó thủ tướng nói, thêm rằng còn một nghị quyết quan trọng về tài chính đang được Chính phủ xem xét. Ông đề nghị các đại biểu góp ý đầy đủ để “gỡ hết những vướng mắc, khơi thông nguồn lực cho sự phát triển”.
Theo ông, Việt Nam hiện đã hội tụ đủ các điều kiện để tạo bước đột phá, gồm chủ trương của Đảng, hệ thống thể chế và nguồn lực tài chính. Năm nay, ngân sách dành cho khoa học và công nghệ được bố trí khoảng 103.000 tỷ đồng, tương đương 3% tổng chi ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tế còn khoảng 18.000 tỷ đồng chưa thể phân bổ, do các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu và trường đại học chưa đề xuất được nhiệm vụ cụ thể. Tiến độ giải ngân đạt khoảng 28%, thấp hơn mức bình quân giải ngân đầu tư công cả nước là 36%.
Phó thủ tướng nêu nguyên nhân, do tâm lý e ngại trách nhiệm trong triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ. Ông kể, nhiều lãnh đạo đơn vị lo ngại việc mua sắm công nghệ, phần mềm rất khó xác định giá trị do công nghệ thay đổi nhanh, dẫn đến áp lực khi bị thanh tra, kiểm tra nhiều năm sau.
Khi thể chế đã được hoàn thiện và có các cơ chế bảo vệ người làm khoa học trước rủi ro, Phó thủ tướng khuyến khích tinh thần đổi mới, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. “Điều mà đất nước hiện nay cần nhất là cần những con người dám hành động, dám dấn thân sự phát triển của đất nước”, ông nói, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương coi tiến độ giải ngân vốn khoa học công nghệ là một tiêu chí đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng hệ thống KPI theo dõi việc này, địa phương thực hiện tốt sẽ được biểu dương, nơi chậm trễ sẽ bị xem xét trách nhiệm.
Giai đoạn tiếp theo, Phó thủ tướng đề nghị bốn chủ thể gồm cơ quan quản lý, nhà khoa học, viện trường và doanh nghiệp cùng thay đổi tư duy. Trong đó, cơ quan quản lý cần chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo, đẩy mạnh phân cấp và tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách mới. Nhà khoa học cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của đất nước, hướng đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Các trường đại học, viện nghiên cứu phải gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp cần trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển để hình thành các sản phẩm công nghệ chiến lược mang thương hiệu Việt Nam.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết đây là giai đoạn chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang đưa chính sách vào cuộc sống, bảo đảm các quy định mới thực sự tạo động lực cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo đó người đứng đầu ngành khoa học và công nghệ muốn lắng nghe ý kiến từ các địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và nhà khoa học để tiếp tục hoàn thiện các quy định trong quá trình triển khai.
Hội nghị “Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển” do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức. Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, đại diện một số bộ, ngành, địa phương.
Trong thông báo ngày 3/7, Tesla cho biết nhân viên sẽ bị giới hạn sử dụng công cụ AI ở mức 200 USD, từ đầu tuần sau (6/7). Tuy nhiên, quy định này không áp dụng cho mô hình Grok của xAI, công ty được Elon Musk sáng lập và hiện đã sáp nhập vào SpaceX.
Một nguồn tin nói với The Infomation, để vượt chi tiêu 200 USD mỗi tháng, nhân viên Tesla cần được cấp phép đặc biệt. Công ty của Musk không bình luận về thông tin này.
Telegraph cho rằng việc Tesla đưa ra giới hạn là bước ngoặt so với xu hướng "tối đa hóa token" trước đây, trong đó nhân viên được đánh giá dựa trên số lượng token mà họ tiêu thụ. Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra. Giống như phát video trực tuyến tiêu tốn megabyte, việc yêu cầu chatbot AI viết bài luận, gỡ lỗi mã hoặc tạo hình ảnh cũng tốn token.
Đầu năm nay, Musk từng nhấn mạnh trên X rằng việc áp dụng AI giúp năng suất của mỗi công nhân Tesla đạt mức "cao ngất trời". Dù vậy, những gì tỷ phú kỳ vọng có thể chưa đạt hiệu quả mong đợi.
Musk hiện đầu tư mạnh mẽ vào AI. Tuy nhiên, mô hình Grok của ông bị đánh giá tụt hậu trước đối thủ, đặc biệt là khả năng lập trình. Hồi tháng 3, tỷ phú thừa nhận xAI có thể phải "xây dựng lại từ đầu".
Theo Reuters, thời gian qua, nhiều công ty chạy đua sử dụng AI với kỳ vọng công nghệ này sẽ tăng hiệu quả công việc. Dù vậy, chiến lược dường như khiến chi phí đẩy lên cao do các hệ thống ngày càng "ngốn" token. Ngoài ra, nhiều nhân viên cũng lãng phí token vào những việc đơn giản chỉ để "chứng minh mình đang dùng AI", khiến hóa đơn hàng tháng tăng vọt.
Một số công ty cũng đang hạn chế việc nhân viên dùng AI, chỉ sử dụng cho những nhiệm vụ quan trọng hoặc khuyến khích hướng đến những hệ thống rẻ hơn. Uber, công ty từng thúc giục nhân viên "dùng AI càng nhiều càng tốt", gần đây giới hạn mức 1.500 USD mỗi tháng. Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ tại Uber, thừa nhận hồi tháng 4 rằng công ty đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI của cả năm 2026 chỉ trong bốn tháng.
Trong khi đó, theo The Verge, Microsoft đang hủy phần lớn giấy phép sử dụng trực tiếp Claude Code, công cụ AI lập trình do Anthropic phát triển, kêu gọi nhân viên chuyển sang GitHub Copilot CLI để ưu tiên sản phẩm nội bộ thay vì bên thứ ba. Một số nguồn tin cho biết, lý do thực sự là chi phí cho Claude Code tăng cao khi lượng người dùng ngày càng lớn. Amazon, Meta, Walmart và Coinbase đều cho biết họ sẽ áp dụng giới hạn chi tiêu.
Thực tế, nhiều thống kê cho thấy số tiền sử dụng cho AI nhiều khi còn cao hơn tiền thuê nhân viên. Tháng trước, Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách học sâu của Nvidia, nói trên Axios: "Trong nhóm của tôi, chi phí điện toán đang vượt xa chi phí cho nhân viên".
Ngân hàng đầu tư Mỹ Goldman Sachs dự báo tác nhân AI có thể thúc đẩy mức tiêu thụ token tăng gấp 24 lần vào năm 2030, đạt 120 triệu tỷ token mỗi tháng. Khi các doanh nghiệp tăng cường dùng tác nhân AI để cải thiện năng suất, tổng chi phí có thể tăng mạnh ngay cả khi giá mỗi token giảm.
Việc doanh nghiệp giảm sử dụng AI làm dấy lên lo ngại về khả năng sụp đổ của thị trường trí tuệ nhân tạo nói chung. Tuy nhiên, Elon Musk vẫn có cái nhìn lạc quan. "Luôn có những sự sụt giảm nhất thời, ngay cả trong nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng. Nhưng những lợi ích về năng suất từ AI và robot vô cùng to lớn, do đó xu hướng vĩ mô đang tăng lên một cách áp đảo", tỷ phú Mỹ viết trên X đầu tuần này.
Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm với các từ khóa như “phim lậu”, “game mod”, “Phim Moi”..., hàng loạt hội nhóm kín trên Facebook, Telegram hay Zalo lập tức hiện ra với những đường link mời tham gia cộng đồng.
Không còn xuất hiện rầm rộ như trước, các nền tảng phim, game lậu giờ hoạt động kín tiếng hơn bằng cách liên tục đổi tên miền, sử dụng chatbot tự động gửi link tải hoặc chia sẻ nội dung trong nhóm riêng.
Nội dung được đăng tải đa dạng, từ phim chiếu rạp chưa kiểm duyệt đến game “mod VIP”, vật phẩm hiếm hay phần mềm bẻ khóa mà người dùng thông thường phải trả phí mới có thể sở hữu.
Chia sẻ với phóng viên Tuổi Trẻ Online, bạn T., một sinh viên tại Hà Nội, cho biết mình thường tìm phần mềm crack trên các website lậu. Sau khi nhiều trang quen thuộc bị chặn truy cập, T. chuyển sang tham gia các nhóm Telegram chuyên chia sẻ ứng dụng miễn phí.
“Mình vào nhóm thấy hầu hết đều là chatbot tự động đăng link tải. Nhưng càng dùng càng lo vì không biết file có chứa mã độc hay không nên cuối cùng quyết định dừng lại, chuyển sang dùng các phần mềm trả phí có giá hợp lý để an toàn hơn”, T. chia sẻ.
Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển từ website sang mạng xã hội cho thấy tình trạng vi phạm bản quyền trên Internet đang thay đổi cách tồn tại để khó kiểm soát hơn.
Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, tâm lý muốn sử dụng miễn phí các nội dung trả phí đã tồn tại từ lâu và khó thay đổi trong thời gian ngắn. Chính điều này khiến nhiều người dễ rơi vào bẫy của các hội nhóm phim, game lậu.
Người dùng thường bị dẫn dụ bằng những cụm từ như “bản crack”, “nhận quà miễn phí”, “link dự phòng” hay “vào nhóm riêng để lấy link”. Sau đó họ bị yêu cầu bấm vào link rút gọn, tải file APK ngoài kho ứng dụng chính thức hoặc đăng nhập tài khoản vào các website giả mạo.
Đây được xem là “cánh cửa” để mã độc xâm nhập thiết bị, đánh cắp dữ liệu cá nhân, tài khoản Facebook, Telegram, Gmail, ví điện tử hay thậm chí cả tài khoản ngân hàng.
Ông Hiếu cảnh báo, nếu một đường link yêu cầu nhập OTP, tắt bảo mật điện thoại, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc chuyển tiền để “mở khóa nội dung”, người dùng nên dừng lại ngay lập tức.
Trong khi đó, Telegram đang trở thành nơi tập trung của nhiều cộng đồng chia sẻ phim và game lậu nhờ tính bảo mật cao, khó kiểm soát nội dung. Không ít bộ phim còn đang chiếu rạp vẫn bị phát tán tràn lan dưới dạng xem trực tuyến hoặc tải trực tiếp.
Chuyên gia cho rằng khi những nền tảng hợp pháp ngày càng dễ tiếp cận hơn, giá thành phù hợp hơn và nhận thức về an ninh mạng được nâng cao, thói quen sử dụng nội dung lậu của người dùng mới có thể dần thay đổi.
Năm ngoái, chip nhớ là mặt hàng được quan tâm nhất tại Hoa Cường Bắc (Huaqiangbei), khu chợ điện tử lớn nhất Trung Quốc nằm ở Thâm Quyến. Tuy nhiên năm nay, đặc biệt từ tháng 4, sự chú ý chuyển sang một linh kiện nhỏ hơn: tụ điện gốm đa lớp (MLCC).
Theo SCMP, các nhà cung cấp và lái buôn đang "tận hưởng làn sóng giá" MLCC tăng vọt do sự bùng nổ AI toàn cầu. Chi tiết nhỏ bé này cấu tạo từ nhiều lớp vật liệu điện môi gồm gốm, điện cực kim loại xen kẽ nhau, sau đó nung kết thành khối nhỏ gọn, đóng vai trò lưu trữ năng lượng, lọc nhiễu và ổn định điện áp trên bo mạch.
Trên chip AI, GPU và bo mạch máy chủ AI, MLCC là một trong những linh kiện thụ động quan trọng nhất, theo Arrow DXP. Vai trò chính của chúng giúp ổn định nguồn điện cho bộ xử lý. Trong quá trình huấn luyện hoặc suy luận AI, GPU có thể thay đổi mức tiêu thụ điện năng trong thời gian cực ngắn, tạo đột biến dòng điện. MLCC được bố trí sát GPU, CPU và bộ nhớ hiệu năng cao (HBM) đóng vai trò khử nhiễu, cung cấp dòng điện tức thời và giảm sụt áp, giúp chip hoạt động ổn định ngay cả khi tải tính toán biến động mạnh.
Cùng với ổn định nguồn, MLCC còn có nhiệm vụ lọc nhiễu tần số cao trong hệ thống. Các máy chủ AI hiện sử dụng nhiều giao tiếp tốc độ cao như PCIe Gen5, NVLink, CXL và kết nối với bộ nhớ HBM, tạo ra lượng lớn nhiễu điện từ và dao động tín hiệu. Nhờ đặc tính đáp ứng nhanh ở dải tần số cao, tụ điện giúp loại bỏ nhiễu trên đường nguồn và đường tín hiệu.
Theo ALF Achemic, một máy chủ AI thế hệ mới thường sử dụng tới 28.000 tụ MLCC, gấp 10-15 lần so với máy chủ thông thường, khiến linh kiện này ngày càng được săn lùng gắt gao.
"Tôi chưa thấy bất kỳ dấu hiệu nào chỉ ra giá cả MLCC sắp hạ nhiệt", một nhà phân phối họ Wu, chuyên cung cấp tụ điện thương hiệu Murata Manufacturing (Nhật Bản) cho thương nhân và đơn vị cung ứng thứ cấp tại Trung Quốc, nói với SCMP. Ông nói thêm, ở thị trường giao ngay, giá trung bình tụ điện đã tăng từ 10 nhân dân tệ (1,48 USD) lên 40 nhân dân tệ (5,9 USD) cho 1.000 chiếc, tức tăng bốn lần.
Một số mẫu tụ điện thậm chí bị đẩy giá lên cao hơn. Theo một thương nhân họ Zheng chuyên bán MLCC thương hiệu Samsung Electro-Mechanics (Semco) và các công ty trong nước như Chaozhou Three-Circle Group, loại tụ 0805 22μF đã tăng giá hơn 20 lần kể từ đầu năm. Một thương nhân khác thêm rằng tình trạng thiếu hàng diễn ra thường xuyên, sản lượng không đáp ứng kịp nhu cầu kể từ tháng 4 khiến việc kinh doanh của ông ngày càng khó khăn.
Thị trường MLCC toàn cầu hiện do 5 doanh nghiệp lớn thống trị gồm Murata Manufacturing, Samsung Electro-Mechanics, Taiyo Yuden, TDK và Kyocera AVX. Trong đó, Murata của Nhật Bản là nhà sản xuất lớn nhất thế giới, chuyên cung ứng MLCC cho các thiết bị điện tử tiêu dùng, ôtô điện và máy chủ AI. Samsung Electro-Mechanics đứng thứ hai với các dòng dung lượng cao phục vụ GPU AI, bộ nhớ HBM và trung tâm dữ liệu. Hai doanh nghiệp Nhật Bản khác là Taiyo Yuden và TDK cũng giữ vai trò quan trọng nhờ thế mạnh về các dòng MLCC hiệu suất cao, kích thước siêu nhỏ. Kyocera AVX là nhà cung cấp tụ điện lớn cho lĩnh vực công nghiệp, ôtô và hạ tầng điện tử chuyên dụng.
Những gì đang diễn ra tại khu chợ điện tử ở Hoa Cường Bắc phản ánh điều ngân hàng đầu tư Goldman Sachs gọi là "chu kỳ tăng trưởng lớn nhất và kéo dài nhất trong lịch sử" liên quan đến AI. Riêng tụ điện, các nhà sản xuất hàng đầu từ Nhật Bản và Hàn Quốc đang nhận lượng đơn hàng dồn dập, làm dấy lên lo ngại về tình trạng khủng hoảng nguồn cung nghiêm trọng trong thời gian dài.
Tuần trước, công ty nghiên cứu thị trường TrendForce cho biết ngành công nghiệp tụ điện đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nửa cuối năm nay do các nền tảng AI thế hệ mới liên tục điều chỉnh thiết kế ở giai đoạn kiểm định cuối, khiến số lượng MLCC cao cấp cần sử dụng trên mỗi bo mạch chủ tăng đáng kể. Chẳng hạn, một loại tụ điện MLCC trong chip AI AMD MI450 chuyên đào tạo và suy luận mô hình ngôn ngữ lớn đã tăng 632%, từ 1.440 đơn vị mỗi bo mạch lên 10.544 đơn vị, sau khi kỹ sư thay thế tất cả tụ điện nhôm điện phân và tụ tantalum.
Cũng theo TrendForce, nhu cầu MLCC sẽ đạt "đỉnh mới" vào cuối năm, khi Google, Amazon Web Services hay Meta tăng cường sản xuất chip AI tùy chỉnh của riêng mình. Thông thường, các nhà sản xuất tụ điện ưu tiên ký kết với những doanh nghiệp này, khiến thị trường giao ngay dễ rơi vào tình trạng tăng giá và chậm trễ giao hàng nghiêm trọng.
