Thận khỏe mạnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như huyết áp, đường huyết, cân nặng và lối sống. Trong đó, chế độ ăn đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, một chế độ ăn cân đối có thể giúp giảm nguy cơ tổn thương thận, đồng thời làm chậm tiến triển của bệnh ở những người đã mắc bệnh thận mạn.
Bác sĩ Shivam Joshi, chuyên gia thận học tại Trường Y Grossman, Đại học New York (Mỹ), cho biết một trong những nguyên tắc quan trọng nhất để bảo vệ thận là giảm lượng natri trong khẩu phần ăn.
Ăn quá nhiều muối khiến huyết áp tăng cao, làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận và buộc thận phải hoạt động nhiều hơn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 gram muối/ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê.
Thay vì thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền hay đồ hộp, chuyên gia khuyến khích ưu tiên thực phẩm tươi, tự chế biến tại nhà để kiểm soát lượng muối.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giúp cải thiện huyết áp, giảm viêm và hỗ trợ chức năng thận.
Bác sĩ Joshi cho biết chất xơ trong thực vật còn giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột. Khi hệ vi sinh khỏe mạnh, cơ thể tạo ra ít chất độc hơn, từ đó giảm gánh nặng lọc bỏ chất thải cho thận.
Đối với người khỏe mạnh, không cần tránh các loại rau hoặc trái cây giàu kali. Chỉ những người mắc bệnh thận mạn giai đoạn tiến triển mới cần điều chỉnh lượng kali theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đạm là dưỡng chất cần thiết để duy trì khối cơ và sức khỏe. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều, đặc biệt là thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, có thể làm tăng lượng chất thải mà thận phải đào thải.
Bà Melanie Betz, chuyên gia dinh dưỡng chuyên về bệnh thận ở Mỹ, khuyến nghị nên ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, đậu phụ, các loại đậu và sữa ít béo. Đồng thời, cần duy trì lượng đạm phù hợp với nhu cầu của cơ thể thay vì ăn quá nhiều.
Theo Viện Quốc gia về Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK), uống đủ nước giúp thận đào thải chất cặn hiệu quả hơn và giảm nguy cơ hình thành sỏi thận ở nhiều người.
Bên cạnh đó, việc duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp cũng quan trọng không kém chế độ ăn. Đây là những yếu tố hàng đầu giúp phòng ngừa bệnh thận mạn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có một “siêu thực phẩm” nào có thể giúp thận khỏe mạnh. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế muối, ưu tiên thực phẩm tươi, ăn đủ chất và kết hợp vận động thường xuyên để bảo vệ thận lâu dài.
Trên thực tế, gan nhiễm mỡ không trực tiếp ngăn cản cơ thể giảm cân nhưng có thể tác động gián tiếp. Bản thân lượng mỡ tích tụ trong gan không khiến cơ thể mất khả năng đốt cháy mỡ, trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Tuy nhiên, phần lớn người bị gan nhiễm mỡ cũng đồng thời gặp tình trạng kháng insulin. Đây là một rối loạn khiến các tế bào phản ứng kém với insulin, hoóc môn có nhiệm vụ đưa đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng.
Khi cơ thể kháng insulin, tuyến tụy phải tiết ra nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết ổn định. Nồng độ insulin cao kéo dài có thể thúc đẩy quá trình tích trữ mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng quanh vùng bụng. Điều này khiến giảm cân trở nên khó khăn hơn, dù người bệnh đã bắt đầu thay đổi chế độ ăn hoặc tăng cường vận động.
Ngoài ra, người bị gan nhiễm mỡ thường có nhiều yếu tố bất lợi khác như béo phì, rối loạn mỡ máu hoặc tiểu đường loại 2. Chính sự kết hợp của các rối loạn này mới là nguyên nhân chính khiến cân nặng khó giảm hơn.
Tuy nhiên, nếu giảm cân thành công, tình trạng gan nhiễm mỡ sẽ được cải thiện. Các bằng chứng nghiên cứu cho thấy khi cân nặng giảm, lượng mỡ tích tụ trong gan cũng giảm theo. Điều này giúp cải thiện tình trạng viêm, giảm nguy cơ tổn thương gan tiến triển.
Cụ thể, một nghiên cứu tổng quan trên chuyên san Journal of Hepatology cho thấy ở người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu, giảm cân giúp giảm mỡ gan và cải thiện men gan. Ngoài ra, người giảm càng nhiều cân nặng thì tình trạng gan cũng được cải thiện càng nhiều.
Theo nhiều hướng dẫn điều trị quốc tế, giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể đã có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan. Nếu giảm được từ 7 - 10% cân nặng, người bệnh có thể nhận được những lợi ích rõ rệt hơn đối với sức khỏe gan, chẳng hạn cải thiện tình trạng viêm và làm chậm quá trình xơ hóa.
Quan trọng hơn, khi lượng mỡ trong gan giảm xuống, độ nhạy insulin thường sẽ tốt lên. Điều này giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, kiểm soát đường huyết tốt hơn và hỗ trợ quá trình giảm cân trong tương lai.
Nếu bị gan nhiễm mỡ, mục tiêu không nên là giảm cân thật nhanh mà là giảm cân bền vững. Người bệnh nên ưu tiên chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc giàu protein và chất béo lành mạnh. Đồng thời cần hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo và các món ăn chứa nhiều đường.
Bên cạnh chế độ ăn, tập luyện cũng rất quan trọng. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc nâng tạ đều giúp giảm mỡ gan và cải thiện độ nhạy insulin. Thậm chí một số nghiên cứu còn cho thấy việc tập luyện đều đặn vẫn mang lại lợi ích cho gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm đáng kể, theo Everyday Health.
Thông tin với phóng viên Dân trí ngày 16/7, ThS.BSCKII Đinh Phương Đông, Trưởng khoa Bỏng - Tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Trưng Vương (TPHCM), cho biết thời gian qua, khoa đã tiếp nhận trường hợp gặp biến chứng nặng nề sau khi sử dụng một loại ghế massage.
Bệnh nhân là bà T. (70 tuổi, ngụ TPHCM), có tiền sử đau nhức xương khớp và tê bì 2 bên chân. Theo lời kể của bệnh nhân, cách nhập viện 4 ngày, bà đến một cơ sở gần nhà để trải nghiệm ghế massage xông nhiệt hồng ngoại, vì nghe người xung quanh quảng cáo thiết bị này có tác dụng thư giãn, giảm đau nhức và mệt mỏi.
Ngay khi nhiệt nóng tỏa lên, bệnh nhân đã cảm thấy đau rát, nhưng vì tin tưởng vào công dụng "thần kỳ" cho sức khỏe nên vẫn cố ngồi lại cho đến hết liệu trình 15 phút.
Trở về nhà, bệnh nhân phát hiện bị bỏng vùng bẹn phải, phồng và bong tróc da nhiều. Người phụ nữ tự mua thuốc điều trị nhưng không khỏi, ngược lại còn gây nhiễm trùng, viêm tấy lan tỏa.
Đáng chú ý, khi nghe bà T. thông báo việc bị biến chứng, cơ sở bán máy massage chỉ chuyển cho bà một loại thuốc thoa và hướng dẫn bệnh nhân tự xử lý, nhưng tình trạng không cải thiện.
Thời điểm người phụ nữ vào viện cầu cứu, qua thăm khám, các bác sĩ Bệnh viện Trưng Vương chẩn đoán bệnh nhân bị bỏng nhiệt nóng diện tích 100cm2 độ 3-4 vùng bẹn phải. Vết bỏng đã gây hoại tử sâu, làm da quanh vết thương viêm tấy lan tỏa.
Bệnh nhân được điều trị liên tục bằng kháng sinh, kháng viêm và theo dõi tích cực, đến nay vết thương giảm viêm nhiều. Dự kiến, người phụ nữ còn phải phẫu thuật cắt bỏ mô của toàn bộ lớp da bị hoại tử, chăm sóc vết thương tích cực và khâu đóng lại vết thương nếu diễn tiến thuận lợi.
Trong trường hợp vùng mất da lớn, bệnh nhân sẽ cần tính đến phương án phẫu thuật ghép da. Thời gian điều trị để lành thương cho người phụ nữ kéo dài đến 2 tuần.
ThS.BS Nguyễn Xuân Thiện, Khoa Bỏng và Tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Trưng Vương, chia sẻ, hiện nay tình trạng người dân nghe quảng cáo hấp dẫn và tìm đến trải nghiệm ghế massage diễn ra khá phổ biến. Có trường hợp khách được tổ chức theo từng đoàn đến các chương trình giới thiệu và trải nghiệm sản phẩm.
Bên cạnh việc bán trực tiếp, các công ty còn có dịch vụ cho thuê sử dụng sản phẩm tại chỗ và tính tiền theo gói (như trường hợp của bà T. phải đóng số tiền 270.000 đồng/tháng để sử dụng máy).
Theo bác sĩ Thiện, nhiều người - nhất là người cao tuổi mang bệnh nền có sẵn như tiểu đường - thường mất cảm giác da. Nếu không chú ý vấn đề nhiệt độ khi ngồi ghế massage xông nhiệt hồng ngoại, nguy cơ gặp biến chứng bỏng nặng hoàn toàn có thể xảy ra.
Bên cạnh đó, trên thị trường hiện có đầy rẫy các loại ghế massage được quảng cáo hấp dẫn, với nhiều công dụng chưa được kiểm chứng. Vì vậy, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần tìm hiểu kỹ thương hiệu, các tiêu chuẩn chất lượng đã được cơ quan chức năng thẩm định cho sản phẩm trước khi sử dụng, để tránh tiền mất, tật mang.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết ngủ đủ về lượng (khoảng 8 tiếng) nhưng vẫn mệt mỏi thường là dấu hiệu cho thấy chất lượng giấc ngủ hoặc trạng thái chuyển hóa của cơ thể đang có vấn đề. Bạn nên xem xét các yếu tố sau đây:
Một giấc ngủ tiêu chuẩn gồm nhiều chu kỳ, mỗi chu kỳ khoảng 90 phút. Nếu bạn thức dậy đúng vào giai đoạn ngủ sâu (Deep Sleep), cơ thể sẽ rơi vào trạng thái "quán tính giấc ngủ", gây cảm giác lờ đờ, mệt mỏi kéo dài.
Vậy nguyên nhân của mệt mỏi có thể do bạn đang thiếu giai đoạn ngủ sâu hoặc ngủ mơ (REM) - 2 giai đoạn quan trọng nhất để phục hồi não bộ và cơ bắp.
Đây là khía cạnh liên quan mật thiết đến dinh dưỡng. Nếu bữa tối có chỉ số đường huyết (GI) quá cao, nồng độ insulin tăng vọt rồi hạ thấp đột ngột trong đêm.
Hạ đường huyết về đêm khiến cơ thể tiết ra các hormone căng thẳng (như cortisol) để nâng đường huyết lên, làm giấc ngủ bị chập chờn dù bạn không hề tỉnh giấc. Do đó nên kiểm soát kỹ các thực phẩm GI (chỉ số đường) cao vào buổi tối để giữ mức năng lượng ổn định suốt đêm.
Ngưng thở khi ngủ thường bị bỏ qua. Lúc này đường thở bị hẹp khiến nồng độ oxy trong máu giảm xuống, buộc não bộ phải "giật mình" tỉnh giấc để thở (dù bạn không nhớ gì vào sáng hôm sau). Sáng dậy thường kèm theo đau đầu, khô miệng hoặc đau họng. Về lâu dài, điều này gây áp lực rất lớn lên hệ tim mạch
Nếu hệ thống tĩnh mạch và tuần hoàn làm việc không hiệu quả, các sản phẩm phụ của quá trình chuyển hóa (axit lactic, các gốc tự do) không được đào thải tốt khỏi cơ bắp trong đêm.
Cảnh báo: Cảm giác nặng nề ở chân hoặc mỏi cơ ngay khi vừa ngủ dậy. Điều này đôi khi liên quan đến việc lưu thông máu ở các chi dưới bị cản trở
Đôi khi cơ thể không mệt, nhưng tâm trí bị quá tải bởi những lo âu chưa được giải quyết. Theo quan điểm của triết học thực hành, việc để tâm trí "lang thang" quá nhiều vào những điều không thể kiểm soát sẽ tiêu tốn năng lượng nhiều hơn cả việc vận động thể chất. Điều này cảnh báo bạn đang trải qua tình trạng kiệt sức về thần kinh (burnout).
Các bước kiểm tra nhanh:
"Nếu tình trạng ngủ đủ giấc nhưng vẫn mệt mỏi kéo dài hơn 2 tuần dù đã điều chỉnh chế độ ăn (GI thấp, đủ protein), thì bạn nên cân nhắc thực hiện một vài xét nghiệm cơ bản về máu và tầm soát tim mạch để xác định chính xác nguyên nhân", bác sĩ khuyến cáo.
