Trên thực tế, gan nhiễm mỡ không trực tiếp ngăn cản cơ thể giảm cân nhưng có thể tác động gián tiếp. Bản thân lượng mỡ tích tụ trong gan không khiến cơ thể mất khả năng đốt cháy mỡ, trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Tuy nhiên, phần lớn người bị gan nhiễm mỡ cũng đồng thời gặp tình trạng kháng insulin. Đây là một rối loạn khiến các tế bào phản ứng kém với insulin, hoóc môn có nhiệm vụ đưa đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng.
Khi cơ thể kháng insulin, tuyến tụy phải tiết ra nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết ổn định. Nồng độ insulin cao kéo dài có thể thúc đẩy quá trình tích trữ mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng quanh vùng bụng. Điều này khiến giảm cân trở nên khó khăn hơn, dù người bệnh đã bắt đầu thay đổi chế độ ăn hoặc tăng cường vận động.
Ngoài ra, người bị gan nhiễm mỡ thường có nhiều yếu tố bất lợi khác như béo phì, rối loạn mỡ máu hoặc tiểu đường loại 2. Chính sự kết hợp của các rối loạn này mới là nguyên nhân chính khiến cân nặng khó giảm hơn.
Tuy nhiên, nếu giảm cân thành công, tình trạng gan nhiễm mỡ sẽ được cải thiện. Các bằng chứng nghiên cứu cho thấy khi cân nặng giảm, lượng mỡ tích tụ trong gan cũng giảm theo. Điều này giúp cải thiện tình trạng viêm, giảm nguy cơ tổn thương gan tiến triển.
Cụ thể, một nghiên cứu tổng quan trên chuyên san Journal of Hepatology cho thấy ở người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu, giảm cân giúp giảm mỡ gan và cải thiện men gan. Ngoài ra, người giảm càng nhiều cân nặng thì tình trạng gan cũng được cải thiện càng nhiều.
Theo nhiều hướng dẫn điều trị quốc tế, giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể đã có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan. Nếu giảm được từ 7 – 10% cân nặng, người bệnh có thể nhận được những lợi ích rõ rệt hơn đối với sức khỏe gan, chẳng hạn cải thiện tình trạng viêm và làm chậm quá trình xơ hóa.
Quan trọng hơn, khi lượng mỡ trong gan giảm xuống, độ nhạy insulin thường sẽ tốt lên. Điều này giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, kiểm soát đường huyết tốt hơn và hỗ trợ quá trình giảm cân trong tương lai.
Nếu bị gan nhiễm mỡ, mục tiêu không nên là giảm cân thật nhanh mà là giảm cân bền vững. Người bệnh nên ưu tiên chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc giàu protein và chất béo lành mạnh. Đồng thời cần hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo và các món ăn chứa nhiều đường.
Bên cạnh chế độ ăn, tập luyện cũng rất quan trọng. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc nâng tạ đều giúp giảm mỡ gan và cải thiện độ nhạy insulin. Thậm chí một số nghiên cứu còn cho thấy việc tập luyện đều đặn vẫn mang lại lợi ích cho gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm đáng kể, theo Everyday Health.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), đến năm 2026, dân số VN đã vượt quá 102 triệu người. Theo báo cáo năm 2024 do Cục Thống kê và UNFPA thực hiện, VN đang trong giai đoạn "dân số vàng" với lực lượng lao động trẻ dồi dào (67,4% dân số trong độ tuổi 15 - 64) nhưng đồng thời cũng đang già hóa nhanh chóng. Dân số trên 60 tuổi đạt 14,2% vào năm 2024 (khoảng 14,3 triệu người) và dự kiến sẽ đạt 20,9% vào năm 2034. VN đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt mục tiêu này, VN phải chuyển đổi từ mô hình dựa vào lao động và vốn sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và vốn con người; thanh niên cần được xem là tác nhân của sự thay đổi, không phải là đối tượng thụ hưởng.
"Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng" là chủ đề Ngày Dân số thế giới năm nay (11.7). Theo Cục Dân số (Bộ Y tế), Ngày Dân số thế giới 2026 tại VN chú trọng các hoạt động tăng cường cam kết quốc gia và địa phương về 5 nhóm nội dung lớn:
1. Thúc đẩy việc thực hiện quyền và lựa chọn của thanh niên: chuyển đổi từ phương thức kiểm soát dân số sang các cách tiếp cận dựa trên "quyền và lựa chọn" thông qua trao quyền cho người trẻ, giúp họ đưa ra quyết định về giáo dục, việc làm và cuộc sống gia đình;
2. Thu hẹp khoảng cách giới: vận động toàn dân thay đổi quan niệm trọng nam hơn nữ; giúp phụ nữ trẻ thực hiện quyền tự chủ về cơ thể, nâng cao sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục và chủ động theo đuổi sự nghiệp;
3. Xây dựng khả năng chống chịu và phục hồi sau biến cố: giải quyết cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần đang nổi lên, cũng như các biến cố đối với thanh niên, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương;
4. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo: thanh niên không chỉ là người thụ hưởng mà còn là đối tác trong các giải pháp kỹ thuật số và các hoạt động vận động cộng đồng;
5. Đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau: ưu tiên hòa nhập và quan tâm các nhóm bị thiệt thòi và dễ bị tổn thương như thanh niên khuyết tật, thanh niên LGBTQI+, thanh niên dân tộc thiểu số và thanh niên di cư.
Trong bài viết cảnh báo mới đây trên mạng xã hội, bác sĩ Ngô Thừa Triết, Khoa Thận thuộc Bệnh viện Đa khoa Quách (Đài Loan), chỉ ra những tác nhân phổ biến trong ăn uống hàng ngày có thể tàn phá thận nếu lạm dụng "vô tội vạ".
Nhóm này bao gồm xì dầu, sốt sa tế, nước thịt kho, nước lẩu và thói quen cố uống hết nước dùng vì thấy ngon. Chuyên gia nhấn mạnh việc hạn chế tiêu thụ phần nước canh và các loại sốt công nghiệp là chìa khóa vàng để ngăn ngừa bệnh tật khi đi ăn ngoài.
Ông dẫn chứng chỉ riêng lượng natri trong phần sốt của một bát cơm thịt kho đã chiếm tới một nửa định mức khuyến nghị cho một người trong cả ngày. Phần tinh túy của nước lẩu hay nước hầm xương thực chất chứa lượng lớn muối và purine.
Do đó, người dân cần bỏ thói quen húp nước mì hay canh lẩu để cắt giảm trực tiếp lượng natri nạp vào cơ thể. Mọi người nên thay thế các loại nước chấm đậm đặc bằng gia vị tự nhiên như hành, gừng, tỏi nhằm tăng hương vị món ăn mà vẫn đảm bảo sức khỏe.
Chuyên gia thận học cũng khuyên mọi người hạn chế các loại thực phẩm chế biến sẵn như đồ thả lẩu, cá viên, bò viên do chúng chứa hàm lượng phốt pho vô cơ rất cao. Riêng nhóm bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính tuyệt đối thận trọng với các sản phẩm dán nhãn "giảm muối" hoặc "giảm natri". Để duy trì hương vị khi giảm natri, nhà sản xuất buộc phải sử dụng kali thay thế. Thận khỏe mạnh bài tiết lượng kali thừa rất dễ dàng, nhưng cơ quan lọc máu đã suy giảm chức năng sẽ khiến kali tích tụ trong máu, đe dọa sức khỏe, bác sĩ cho hay.
Chuyên gia dinh dưỡng Phan Phan cũng lưu ý nhiều người vẫn lầm tưởng canh gà, canh cá hay nước hầm thịt bò chứa nhiều dưỡng chất. Thực tế, dinh dưỡng chủ yếu nằm ở phần thịt. Nước canh đa phần chỉ hòa tan dầu mỡ, purine, natri cùng rất nhiều bột gia vị do người nấu nêm nếm. Những người vốn có chức năng thận yếu càng phải từ bỏ thói quen tiêu thụ các loại nước hầm này để tránh tình trạng bệnh diễn biến nặng hơn.
Uống cà phê mỗi ngày không chỉ giúp tỉnh táo, tăng sự tập trung và giảm cảm giác mệt mỏi mà còn có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe thận. Tuy nhiên, tác động này phụ thuộc vào lượng tiêu thụ, cách pha chế cùng tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Hỗ trợ bảo vệ chức năng thận
Theo Mayo Clinic, cà phê chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học như polyphenol và các chất chống oxy hóa, có thể giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào. Những tác động này được cho là góp phần bảo vệ chức năng thận về lâu dài.
Một nghiên cứu công bố năm 2019 trên tạp chí Nephrology Dialysis Transplantation đã phân tích dữ liệu của hơn 4.860 người trưởng thành mắc bệnh thận mạn tại Mỹ. Người tham gia được chia thành 4 nhóm theo lượng caffeine tiêu thụ hằng ngày. Nhóm uống ít nhất tiêu thụ dưới 28,2 mg caffeine mỗi ngày (tương đương chưa đến 1/3 tách cà phê), nhóm thứ hai tiêu thụ 28,2-103 mg, nhóm thứ ba 103-213,5 mg và nhóm cao nhất trên 213,5 mg mỗi ngày (xấp xỉ từ hai tách cà phê trở lên).
Trong thời gian theo dõi 5 năm, có khoảng 1.280 người tử vong. Sau khi điều chỉnh các yếu tố gây nhiễu, kết quả cho thấy cả ba nhóm tiêu thụ caffeine nhiều hơn đều có nguy cơ tử vong thấp hơn so với nhóm uống ít nhất, với mức giảm dao động từ 22% đến 26%.
Lợi tiểu nhưng không gây mất nước
Caffeine trong cà phê có tác dụng lợi tiểu nhẹ, khiến cơ thể đi tiểu nhiều hơn trong thời gian ngắn sau khi uống. Điều này khiến nhiều người cho rằng cà phê có thể gây mất nước hoặc làm thận phải hoạt động nhiều hơn.
Tuy nhiên, theo Harvard Health, ở những người thường xuyên uống cà phê, cơ thể dần thích nghi với tác động của caffeine. Lượng chất lỏng từ cà phê vẫn góp phần vào tổng lượng nước nạp vào cơ thể mỗi ngày và thường không gây mất nước đáng kể nếu người dùng vẫn uống đủ nước.
Dù vậy, cà phê không nên thay thế hoàn toàn nước lọc. Uống đủ nước vẫn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu để hỗ trợ thận đào thải chất thải và duy trì các chức năng sinh lý bình thường.
Giảm sỏi thận
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, caffeine có thể làm tăng thể tích nước tiểu, từ đó giúp giảm sự lắng đọng và kết tinh của các khoáng chất tạo sỏi trong đường tiết niệu. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận giảm nguy cơ sỏi thận ở những người thường xuyên tiêu thụ cà phê. Tuy nhiên, lợi ích này không đồng nghĩa với việc uống càng nhiều cà phê càng tốt, theo Very Well Health. Tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể gây mất ngủ, bồn chồn, hồi hộp hoặc đánh trống ngực ở một số người.
Với đa số người khỏe mạnh, uống cà phê điều độ không gây hại cho thận và thậm chí có thể mang lại một số lợi ích. Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành khỏe mạnh nên giới hạn lượng caffeine ở mức khoảng 400 mg mỗi ngày, tương đương 3-4 tách cà phê pha thông thường. Tuy nhiên, cà phê không phù hợp với tất cả mọi người.
Caffeine có thể làm huyết áp tăng nhẹ trong thời gian ngắn sau khi uống, đặc biệt ở những người nhạy cảm với chất này. Ngoài ra, lợi ích của cà phê cũng có thể giảm đi nếu thường xuyên thêm nhiều đường, sữa đặc, kem béo hoặc siro hương vị, làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể. Người mắc bệnh thận, tăng huyết áp hoặc các bệnh lý nền khác nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng caffeine phù hợp.
