Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách dân số mới, trong đó điểm nhấn quan trọng là đề xuất cho phép các địa phương chi ngân sách hỗ trợ tiền mặt hàng tháng cho trẻ em từ khi chào đời đến mốc 36 tháng tuổi. Đây là nỗ lực mới nhất nhằm vực dậy mức sinh của Việt Nam vốn đang chạm đáy lịch sử với trung bình 1,91 con trên một phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế cần thiết.
Dự thảo lần này trao quyền chủ động cho các tỉnh, thành phố, theo đó tùy vào tiềm lực tài chính và đặc thù xã hội, mỗi địa phương tự quyết định mức chi và hình thức hỗ trợ sao cho sát thực tế nhất. Thay vì áp dụng một con số chung cho cả nước, các tỉnh có thể chọn cấp tiền mặt hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai và người sinh đủ hai con.
Ngoài khoản trợ cấp hàng tháng cho trẻ đến 3 tuổi, dự thảo còn mở rộng các gói hỗ trợ khác như chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non hoặc khen thưởng trực tiếp cho những phụ nữ hoàn thành mục tiêu sinh con trước 35 tuổi.
Số liệu từ Cục Dân số cho thấy dù các chính sách khuyến sinh đã triển khai 5 năm qua nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng do mức hỗ trợ hiện nay quá thấp. Phần lớn các địa phương mới chỉ dừng lại ở việc thưởng từ 450.000 đồng đến một triệu đồng mỗi trường hợp, con số này trở nên quá nhỏ bé so với chi phí nuôi dạy một đứa trẻ hiện nay.
Thực tế tại một số điểm sáng như Tây Ninh, địa phương này đã chi gần 20 tỷ đồng để thưởng cho các xã đạt tỷ lệ sinh tốt và hỗ trợ hơn 4.500 phụ nữ sinh đủ hai con. Tương tự, Đồng Nai và Hải Phòng cũng chi hàng tỷ đồng từ ngân sách để tiếp sức cho các gia đình. Tuy nhiên, để tạo ra bước ngoặt thực sự, việc chuyển từ thưởng một lần sang hỗ trợ tài chính định kỳ hàng tháng được xem là giải pháp mang tính bền vững và thực chất hơn.
Bên cạnh mục tiêu tăng số lượng con trung bình, dự thảo của Bộ Y tế còn nhắm đến việc cân bằng giới tính và nâng cao chất lượng giống nòi. Các địa phương sẽ xây dựng chính sách tôn vinh gia đình sinh hai con gái, đồng thời miễn giảm học phí và hỗ trợ bảo hiểm y tế cho trẻ em gái tại các vùng nghèo. Nhóm yếu thế, hộ nghèo cũng sẽ nhận hỗ trợ miễn phí về sàng lọc trước sinh, sơ sinh và các dịch vụ tránh thai, chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Sau khi thông tư này chính thức ban hành, Sở Y tế các tỉnh sẽ trực tiếp tham mưu để Hội đồng nhân dân cùng cấp phê duyệt mức chi cụ thể, đảm bảo phù hợp với túi tiền của ngân sách địa phương và nhu cầu của người dân tại chỗ.
Các cường quốc Đông Á như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore cũng chi hàng tỷ USD vào các gói “tiền mặt từ khi sinh” (baby bonuses) và trợ cấp hàng tháng cho trẻ em, song kết quả vẫn chưa thể đảo ngược tình trạng mức sinh thấp kỷ lục.
Tại châu Âu, nhóm nước Bắc Âu đạt được hiệu quả khả quan hơn khi kết hợp trợ cấp tiền mặt với hệ thống phúc lợi toàn diện, tập trung vào việc miễn phí giáo dục mầm non và kéo dài kỳ nghỉ thai sản hưởng nguyên lương cho cả cha lẫn mẹ. Kinh nghiệm từ Hungary cho thấy các biện pháp mạnh tay như miễn thuế thu nhập cá nhân trọn đời cho phụ nữ sinh 4 con có thể tạo ra cú hích tức thời, nhưng khó duy trì sự ổn định dân số nếu thiếu các yếu tố về an sinh xã hội dài hạn.
Giới chuyên gia quốc tế đánh giá hỗ trợ tài chính chỉ đóng vai trò “cần” để giảm bớt gánh nặng kinh phí nuôi con, trong khi yếu tố “đủ” nằm ở chính sách cân bằng giữa công việc và cuộc sống cùng sự bình đẳng giới trong việc chăm sóc trẻ. Nhìn chung, tiền mặt là giải pháp hỗ trợ cấp thiết, nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào mức độ sẵn có của hạ tầng dịch vụ công và sự ổn định của nền kinh tế tại mỗi quốc gia.
Nhiều loại quả như nho, sầu riêng, dứa, táo, chuối, hồng xiêm, xoài...có chứa một lượng cồn nhất định. Nguyên nhân là trong các loại quả chín chứa đường cao nên dễ bị lên men, sau đó chuyển hóa thành ethanol (cồn) hoặc bản thân thực phẩm đã lên men có chứa cồn. Đặc biệt, sầu riêng có hàm lượng đường rất lớn, chín, lên men nhanh.
Tuy nhiên, lượng cồn trong hoa quả rất ít, không giống như khi chúng ta trực tiếp uống. Ăn sầu riêng cũng không ảnh hưởng đến việc điều khiển phương tiện giao thông, dù hơi thở chứa cồn.
Để an toàn, bạn nên súc miệng kỹ bằng nước sạch vài lần và uống nhiều nước. Việc này giúp làm sạch lượng đường và cồn bám trong kẽ răng, khoang miệng. Sau đó, bạn nên chờ khoảng 15-30 phút, để lượng cồn tự nhiên trong sầu riêng bay hơi hoàn toàn.
Trong trường hợp hy hữu nếu bạn vừa ăn xong mà bị dừng xe thổi nồng độ cồn và máy báo nhận diện, bạn hoàn toàn có quyền giải trình với lực lượng chức năng rằng mình vừa ăn trái cây (sầu riêng, vải, chôm chôm...) và xin phép ngồi nghỉ 15-20 phút, súc miệng bằng nước lọc trước khi thực hiện thổi lại.
Bạn có thể thử ước tính lượng bia rượu uống và thời gian cơ thể thải hết cồn, bằng cách điền các chỉ số vào bảng dưới đây:
Thực tế không có con số chính xác tuyệt đối sau uống rượu bia sau bao lâu mới được lái xe, hay sau bao lâu uống rượu bia thì hết nồng độ cồn trong cơ thể. Nó phụ thuộc vào lượng bia rượu uống và cơ địa từng người. Những người chức năng gan suy yếu hoặc cơ thể chuyển hóa chậm hơn thì nồng độ cồn chuyển hóa sẽ lâu hơn nhiều.
Các chuyên gia khuyến cáo nam không nên uống quá hai đơn vị cồn một ngày, nữ không quá một đơn vị cồn một ngày và không uống quá 5 ngày một tuần. Một đơn vị cồn tương đương 10 g cồn nguyên chất chứa trong dung dịch uống, tức khoảng 3/4 chai hay lon bia 330 ml (5%) hoặc một cốc bia hơi 330 ml hay một ly rượu vang 100 ml (13,5%) hay một chén rượu mạnh 30 ml (40%).
Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm chuyên gia tại Đại học California, San Francisco (UCSF, Mỹ), dựa trên việc xây dựng bản đồ chi tiết về nhau thai và tử cung trong suốt quá trình mang thai.
Thông qua việc phân tích khoảng 1,2 triệu tế bào từ tuần thứ 5 - 39 của thai kỳ, nhóm nghiên cứu đã phát hiện một dạng tế bào chưa từng được mô tả trước đây, theo trang LiveScience ngày 9-4.
Loại tế bào này không tồn tại trong tử cung ngoài thời kỳ mang thai, mà chỉ xuất hiện khi cơ thể người mẹ bắt đầu thích nghi để nuôi dưỡng phôi thai.
Các nhà khoa học cho biết những tế bào này nằm ở khu vực quan trọng nơi nhau thai kết nối với hệ tuần hoàn của người mẹ.
Chúng đóng vai trò như một "gờ giảm tốc", giúp kiểm soát mức độ xâm nhập của tế bào thai vào thành tử cung - một quá trình cần được điều chỉnh rất chính xác để đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh.
Nếu quá trình này diễn ra không đúng mức (thâm nhập không đủ sâu hoặc quá sâu), nó có thể dẫn đến các biến chứng như tiền sản giật hoặc nhau cài răng lược.
Một điểm đáng chú ý khác là các tế bào mới này mang các thụ thể phản ứng với cannabinoid - các hợp chất có trong cần sa cũng như do cơ thể tự sản sinh.
Điều này có thể góp phần giải thích vì sao việc sử dụng cần sa trong thai kỳ liên quan đến các nguy cơ như giảm lưu lượng máu đến nhau thai, thiếu oxy cho thai nhi, sinh non hoặc trẻ sơ sinh nhẹ cân.
Tuy nhiên các nhà khoa học nhấn mạnh đây chỉ là một trong nhiều yếu tố cần tiếp tục nghiên cứu.
Ngoài ra nghiên cứu còn kết hợp dữ liệu di truyền để xác định những loại tế bào dễ bị ảnh hưởng bởi các biến thể gene liên quan đến biến chứng thai kỳ.
Điều này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cơ chế bệnh lý và có thể mở đường cho các phương pháp điều trị nhắm trúng mục tiêu trong tương lai.
Dù mang lại nhiều dữ liệu quan trọng, nhóm nghiên cứu cho biết đây mới chỉ là bước khởi đầu. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung so sánh giữa thai kỳ khỏe mạnh và thai kỳ có biến chứng, nhằm làm rõ hơn vai trò của loại tế bào mới này trong sức khỏe sinh sản.
Dù một số trường hợp run tay không gây nguy hiểm, nhưng cũng có những ngoại lệ tiến triển nặng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Ông Rahul Chawla, bác sĩ thần kinh từng được đào tạo tại Viện Khoa học Y khoa toàn Ấn Độ (AIIMS) cho biết, dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến gây run.
Run vô căn (Essential tremor): Một rối loạn thần kinh khá phổ biến, thường lành tính và có yếu tố di truyền. Bệnh gây ra tình trạng run nhịp nhàng và không kiểm soát ở tay, đầu hoặc giọng nói. Theo bác sĩ Chawla, tình trạng này thường có thể kiểm soát bằng thuốc, và nhiều người vẫn sống bình thường khi triệu chứng được điều trị tốt.
Run do lo âu hoặc căng thẳng: Trong một số trường hợp, run tay chân có thể xảy ra do lo âu hoặc stress. Triệu chứng thường rõ hơn khi người bệnh phải nói trước đám đông, đi phỏng vấn hoặc rơi vào trạng thái căng thẳng, hồi hộp.
Bệnh Parkinson: Là một rối loạn vận động tiến triển, có xu hướng nặng dần theo thời gian. Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng điều trị có thể giúp kiểm soát triệu chứng, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Bác sĩ Chawla cho biết ở người mắc Parkinson, não bộ bị giảm dopamine - chất dẫn truyền thần kinh quan trọng giúp kiểm soát vận động. Ngoài run tay, người bệnh còn có thể bị cứng cơ, vận động chậm và thay đổi dáng đi. Ông nhấn mạnh Parkinson là bệnh tiến triển, nghĩa là triệu chứng có thể nặng hơn theo thời gian và bệnh cũng có nhiều thể khác nhau.
Tổn thương tiểu não: Theo bác sĩ Chawla, run tay cũng có thể xuất hiện khi tiểu não - vùng não kiểm soát thăng bằng và phối hợp vận động - gặp vấn đề. Một số tình trạng như nhiễm trùng, viêm hoặc khối u ở vùng này có thể gây run và khiến người bệnh mất thăng bằng khi đi lại.
Bác sĩ Chawla nhấn mạnh mọi người không nên bỏ qua tình trạng run kéo dài, vì rất khó xác định bệnh có tiến triển hay không nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
Ông khuyến cáo mọi người nên đi khám chuyên khoa thần kinh sớm nếu run kéo dài để xác định đúng nguyên nhân. Trong nhiều trường hợp, phát hiện và điều trị sớm có thể giúp làm chậm tiến triển bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.
