Chuyên gia dinh dưỡng Toàn Thị Ngọc Ánh, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho biết nhiều người có thói quen chọn mọi loại trái cây có sẵn, gọt vỏ, cắt nhỏ và trộn lẫn vào một bát lớn để ăn. Tuy nhiên, không phải mọi sự kết hợp trái cây đều có lợi cho cơ thể. Trên thực tế, một số loại trái cây khi dùng chung với nhau có thể gây rối loạn tiêu hóa, khó chịu, thậm chí có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe về lâu dài.
Trái cây được phân loại thành các nhóm khác nhau như: có tính axit (ví dụ cam, chanh), có tính ngọt (chuối, nho), trung tính (đu đủ, táo), hoặc chứa nhiều nước (dưa hấu, dưa lưới). Mỗi nhóm trái cây có tốc độ tiêu hóa khác nhau và yêu cầu môi trường pH đặc thù trong dạ dày để hấp thụ tối ưu. Việc tiêu thụ trái cây không phù hợp cùng lúc có thể khiến quá trình tiêu hóa bị chậm lại, dẫn đến lên men trong dạ dày, gây ra các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, ợ nóng, hoặc rối loạn tiêu hóa.
Mặc dù trái cây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa thiết yếu, việc kết hợp không đúng cách có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng và gây tác động xấu đến hệ tiêu hóa. Dưới đây là bốn sự kết hợp trái cây cần tránh để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho sức khỏe, đặc biệt là trong mùa hè.
Dưới đây là các loại trái cây không nên kết hợp với nhau, như sau:
Dưa và các loại trái cây khác: Không nên trộn lẫn
Dưa hấu, dưa lưới và các loại dưa khác có hàm lượng nước cao và tiêu hóa rất nhanh. Khi được kết hợp với các loại trái cây tiêu hóa chậm hơn, quá trình lên men có thể xảy ra trong dạ dày, gây đầy hơi và khó chịu. Các loại dưa cũng có đặc điểm riêng biệt về enzyme tiêu hóa, khiến việc kết hợp với trái cây khác làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa. Do đó, nên ăn dưa riêng biệt, cách xa bữa ăn hoặc các loại trái cây khác ít nhất 30 phút để đảm bảo tiêu hóa hiệu quả.
Trái cây giàu tinh bột và trái cây giàu protein: Công thức khó tiêu
Một số loại trái cây như chuối chứa nhiều tinh bột, trong khi các loại như ổi, bơ, kiwi và mâm xôi chứa hàm lượng protein thực vật cao. Khi kết hợp hai nhóm này, cơ thể buộc phải sản sinh cả enzyme acid để tiêu hóa protein và enzyme kiềm để tiêu hóa tinh bột. Sự xung đột enzyme này có thể dẫn đến đầy hơi, lên men thực phẩm trong dạ dày và cảm giác khó chịu kéo dài sau bữa ăn.
Trái cây có tính axit và trái cây ngọt: Dễ gây rối loạn tiêu hóa
Các loại trái cây như dâu tây, cam, bưởi và táo có tính axit, trong khi chuối và nho khô lại ngọt và dễ lên men. Khi trộn hai nhóm trái cây này, sự thay đổi đột ngột về độ pH trong dạ dày có thể gây buồn nôn, nhiễm toan nhẹ hoặc các triệu chứng như đau đầu và mệt mỏi. Thậm chí, ở một số người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, sự kết hợp này có thể làm bùng phát các triệu chứng rối loạn tiêu hóa mãn tính.
Đu đủ và chanh
Mặc dù đu đủ và chanh đều là những loại trái cây bổ dưỡng nếu ăn riêng biệt, khi kết hợp với nhau lại có thể gây mất cân bằng hemoglobin hoặc thậm chí gây thiếu máu. Đối với trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa còn non yếu, sự kết hợp này có thể tạo phản ứng có hại, gây rối loạn chuyển hóa hoặc dị ứng. Vì vậy, dù không phải lúc nào cũng gây tác hại tức thì, sự kết hợp đu đủ và chanh nên được tránh trong các món salad trái cây hoặc nước ép hỗn hợp.
Việc trộn trái cây với rau củ trong các món salad cũng là điều cần cân nhắc. Trái cây chứa nhiều đường tự nhiên, khi kết hợp với rau – vốn giàu chất xơ không hòa tan và cần thời gian tiêu hóa lâu hơn, có thể gây ra phản ứng lên men trong dạ dày, dẫn đến đầy hơi và giảm hấp thụ dinh dưỡng. Ví dụ, sự kết hợp cam với cà rốt, hoặc dứa với dưa leo có thể gây ra tình trạng axit hóa quá mức trong dạ dày, gây khó chịu hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Ngoài việc tránh những sự kết hợp trái cây không phù hợp, cần nhớ rằng lượng tiêu thụ cũng đóng vai trò quan trọng. Ngay cả khi ăn trái cây đơn lẻ, việc tiêu thụ quá nhiều trong thời gian ngắn cũng có thể gây rối loạn đường ruột do lượng đường và chất xơ quá cao. Tốt nhất, nên ăn trái cây vào khoảng thời gian cách bữa chính 1-2 giờ, và nên ưu tiên trái cây tươi, không qua chế biến hoặc bảo quản lâu.
Ngoài ra, mỗi cá nhân nên lắng nghe phản ứng của cơ thể sau khi ăn trái cây. Nếu nhận thấy triệu chứng như đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy nhẹ sau khi trộn trái cây, nên ghi nhận lại các loại đã dùng và cân nhắc loại bỏ một số sự kết hợp nhất định.
Nhìn chung, trái cây là một phần không thể thiếu trong chế độ ăn lành mạnh, đặc biệt vào mùa hè khi nhu cầu bù nước và vitamin tăng cao. Tuy nhiên, để phát huy tối đa lợi ích dinh dưỡng, cần lựa chọn và kết hợp trái cây một cách khoa học. Tránh những sự kết hợp trái cây không phù hợp không chỉ giúp duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh mà còn ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn về lâu dài.
Song, không chỉ lượng cà phê mà thời điểm uống cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Thói quen uống cà phê ngay sau khi thức dậy hoặc nhâm nhi suốt cả ngày tưởng chừng đơn giản nhưng lại tạo ra khác biệt rõ rệt.
Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy thời điểm uống cà phê ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe.
Người uống cà phê vào buổi sáng có nguy cơ tử vong thấp hơn so với người uống rải rác cả ngày hoặc không uống.
Nghiên cứu theo dõi 40.725 người trưởng thành tại Mỹ trong gần 10 năm.
Kết quả cho thấy nhóm uống cà phê buổi sáng giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân.
Cơ thể thường có mức độ viêm cao hơn vào buổi sáng. Cà phê lúc này phát huy tốt hơn tác dụng chống viêm, từ đó hỗ trợ bảo vệ tim mạch.
Tác động này góp phần lý giải vì sao nhóm uống cà phê buổi sáng nhận được lợi ích rõ rệt hơn.
Uống cà phê vào buổi chiều hoặc tối làm giảm melatonin, hormone điều hòa giấc ngủ. Khi melatonin giảm, cơ thể dễ gặp tình trạng huyết áp cao và tăng stress oxy hóa.
Người uống cà phê cả ngày không nhận được lợi ích bảo vệ tim mạch giống nhóm uống buổi sáng. Nguyên nhân đến từ việc rối loạn nhịp sinh học.
Việc hạn chế cà phê vào cuối ngày giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Cà phê ít caffeine là loại cà phê đã được loại bỏ phần lớn caffeine nhưng vẫn còn một lượng nhỏ. Mỗi ly khoảng 240 ml chứa từ 2 đến 15 mg caffeine, thấp hơn nhiều so với cà phê thường.
Ê-kíp phẫu thuật lồng ngực thực hiện cắt u phổi và nạo hạch bằng robot da Vinci Xi - Ảnh: BVCC
Trong thời gian điều trị nhiễm trùng máu tại một bệnh viện ở TP.HCM, bà N.T.Thêm (62 tuổi, ngụ TP.HCM) thường xuyên gặp tình trạng thở hay bị đứt hơi.
Kết quả chụp cắt lớp sau đó xác nhận bà có hai nốt u ở thùy dưới phổi trái, trong đó nốt nghi ngờ nhất đã được sinh thiết xuyên thành ngực cho kết quả là ung thư.
Khoảng 2 tuần sau khi xuất viện, bà Thêm được con trai đưa đến Bệnh viện FV để thăm khám và tìm kiếm phương án điều trị u phổi.
TS.BS.CKII Đặng Đình Minh Thanh, Trưởng khoa Phẫu thuật Lồng ngực, kiêm Trưởng Trung tâm Phẫu thuật Robot FV da Vinci, nhận định dù các khối u của bệnh nhân còn khá nhỏ, nhưng lại nằm sát mạch máu và gần khí quản.
Nếu lựa chọn điều trị bằng thuốc, khi xảy ra biến chứng thì khả năng mổ thành công sẽ rất thấp. Tin tưởng vào kinh nghiệm và sự tư vấn tận tình của bác sĩ, gia đình đã quyết định lựa chọn phẫu thuật bằng robot tại bệnh viện FV.
Thách thức của ca mổ là dù các cục u còn nhỏ, nhưng bệnh nhân lại có rất nhiều hạch - ở cả hai bên. Với nhóm hạch bên trái, phẫu thuật nội soi thường rất khó nạo vét được.
Đặc biệt, kết quả CT cũng cho thấy bà Thêm có một hạch khoảng 7mm ở phía bên phải - nếu mổ nội soi từ vị trí ngực bên trái thì phẫu thuật viên cũng không thể tiếp cận được.
Với phẫu thuật mở hoặc nội soi truyền thống, bác sĩ phải tạo thêm đường mổ hoặc thậm chí tiến hành một ca phẫu thuật thứ hai để tiếp cận hạch đối bên.
Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ của robot da Vinci Xi, ê-kíp FV đã thực hiện trọn vẹn việc nạo hạch hai bên chỉ trong một lần mổ.
TS.BS.CKII Đặng Đình Minh Thanh cho biết: "Chúng tôi quyết định nạo hạch trung thất ở cả hai bên ngay trong cùng một cuộc mổ, trên nguyên tắc loại bỏ tối đa tổn thương và đánh giá đầy đủ tình trạng hạch nhưng không làm gia tăng nguy cơ cho người bệnh".
Ngay ngày thứ 2 sau ca đại phẫu, bà Thêm đã có thể tự ngồi dậy, bước xuống giường đi đứng và ăn uống sinh hoạt bình thường dưới sự hỗ trợ của điều dưỡng.
"Tôi bất ngờ vì sau mổ gần như không đau nhiều. Sức khỏe hồi phục nhanh hơn tôi tưởng và ngủ ngon hơn hẳn trước khi phẫu thuật", bà Thêm phấn khởi chia sẻ trước ngày xuất viện.
TS.BS.CKII Đặng Đình Minh Thanh khuyến cáo: "Đối với các nốt phổi nhỏ từ 6mm trở lên, người bệnh không nên chủ quan mà cần được theo dõi định kỳ và đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa để có hướng xử trí phù hợp, tránh bỏ lỡ ‘thời điểm vàng’ trong điều trị ung thư phổi.
Đặc biệt, phẫu thuật robot đang mở rộng giới hạn trong điều trị ung thư phổi, đem lại kết quả chính xác hơn, ít xâm lấn hơn và bệnh nhân hồi phục nhanh hơn".
Theo bác sĩ, nhiều trường hợp ung thư phổi nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm vẫn có thể được phẫu thuật triệt căn với tiên lượng rất khả quan. Ngay cả những khối u có kích thước khoảng 4cm, nếu đáp ứng đủ điều kiện chuyên môn, người bệnh vẫn có cơ hội được điều trị bằng phẫu thuật ngay từ đầu.
Nhiều người bị tăng huyết áp thường cố gắng ăn nhạt hơn bằng cách bớt cho muối vào món ăn. Tuy nhiên theo các chuyên gia tim mạch, đây chưa phải yếu tố quan trọng nhất. Phần lớn lượng natri mà cơ thể hấp thụ mỗi ngày thực tế lại đến từ thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn ngoài hàng.
Theo bác sĩ tim mạch Sonal Chandra (Bệnh viện Đại học Chicago, Mỹ), việc chỉ tập trung vào lọ muối trên bàn ăn có thể tạo ra "cảm giác an toàn giả". Nhiều người nghĩ mình đang ăn nhạt nhưng vẫn vô tình nạp quá nhiều natri từ xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, đồ hộp, nước xốt, bánh mì hay các món ăn nhà hàng.
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho biết hơn 70% lượng natri trong khẩu phần ăn hiện đại đến từ thực phẩm chế biến sẵn chứ không phải lượng muối nêm trực tiếp khi nấu ăn.
Điều đáng nói là nhiều món ăn không hề có vị quá mặn nhưng vẫn chứa lượng natri rất cao. Chỉ một phần thức ăn nhanh hoặc một món đóng gói sẵn cũng có thể chứa hơn 1.000mg natri, tương đương phần lớn mức khuyến nghị mỗi ngày đối với người bị tăng huyết áp.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Anna Kallianteri (Hiệp hội Dinh dưỡng Anh), nếu thói quen ăn uống không thay đổi, thuốc điều trị huyết áp khó có thể giải quyết triệt để vấn đề. "Thuốc có thể hỗ trợ, nhưng không loại bỏ được nguyên nhân gốc rễ nếu chế độ ăn vẫn quá nhiều natri", bà cho biết.
Các bác sĩ cảnh báo lượng natri cao khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích máu và tạo thêm áp lực lên thành mạch máu. Điều này khiến huyết áp khó giảm dù người bệnh vẫn uống thuốc đều đặn.
Bác sĩ Sonal Chandra cho biết chế độ ăn nhiều natri còn có thể làm giảm hiệu quả của một số nhóm thuốc điều trị huyết áp phổ biến như thuốc ức chế men chuyển ACE, thuốc chẹn thụ thể ARB hay thuốc lợi tiểu.
Trong khi đó, bác sĩ tim mạch Padma Shenoy giải thích rằng natri dư thừa sẽ kích thích cơ thể giải phóng các hormone làm tăng huyết áp và tăng lượng dịch trong mạch máu. Về lâu dài, tình trạng này khiến thành mạch kém đàn hồi hơn và làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh tim và tổn thương thận.
Các chuyên gia cho rằng không cần loại bỏ hoàn toàn muối, nhưng nên kiểm soát tổng lượng natri hấp thụ mỗi ngày.
Một số thay đổi đơn giản có thể giúp ích gồm:
- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, thịt nguội, snack, thức ăn nhanh và bữa ăn đông lạnh.
- Ưu tiên nấu ăn tại nhà để kiểm soát gia vị.
- Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, chọn sản phẩm có hàm lượng natri thấp.
- Rửa rau củ hoặc đậu đóng hộp trước khi sử dụng để giảm bớt natri dư thừa.
- Dùng tỏi, tiêu, chanh, giấm hoặc rau thơm để tăng hương vị thay cho muối.
- Ăn nhiều thực phẩm giàu kali như chuối, cam, rau xanh và các loại đậu vì kali có thể hỗ trợ cân bằng tác động của natri đối với huyết áp.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng kiểm soát huyết áp hiệu quả không chỉ nằm ở việc "ăn bớt muối", mà quan trọng hơn là thay đổi toàn bộ thói quen ăn uống theo hướng ít chế biến, cân bằng và lành mạnh hơn.
