Đây là một trong nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ tập thể, cá nhân làm tốt công tác dân số mà Bộ Y tế đang lấy ý kiến trước khi ban hành. Dự thảo ra đời trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam vẫn ở mức cao, dù cơ quan chức năng đã nhiều năm nỗ lực kiểm soát.
Tỷ số giới tính khi sinh là con số so sánh lượng bé trai so với mỗi 100 bé gái được sinh ra trong một khoảng thời gian nhất định, dùng để xác định xem việc sinh nở có đang diễn ra theo đúng quy luật cân bằng tự nhiên hay không.
Theo dự thảo, các địa phương được chủ động chọn hình thức hỗ trợ phù hợp với mục tiêu dân số và điều kiện thực tế, dành cho những gia đình sinh hai con gái nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học giỏi. Chính sách có thể gồm miễn, giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, hỗ trợ sữa học đường, giúp phụ nữ phát triển kinh tế, đồng thời tôn vinh các gia đình tiêu biểu. Trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng dân tộc thiểu số, miền núi, bãi ngang, ven biển, hải đảo và xã biên giới nằm trong nhóm ưu tiên.
Bên cạnh chính sách cho cá nhân, Bộ Y tế đề xuất khen thưởng những xã có 100% thôn, tổ dân phố đưa nội dung không lựa chọn giới tính thai nhi, không trọng nam hơn nữ vào hương ước, quy ước. Các cơ sở y tế và cơ sở cung cấp dịch vụ liên quan tham gia đầy đủ hoạt động truyền thông, tập huấn và không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng được xem xét khen thưởng bằng tiền hoặc hiện vật.
Bộ Y tế nhận định nhiều mô hình khuyến khích tại địa phương thời gian qua đã bước đầu làm thay đổi nhận thức về bình đẳng giới. Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính vào hương ước, quy ước, khen thưởng 240 ấp năm 2023 và 208 ấp năm 2024 với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng. Hưng Yên biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng tuyên dương các gia đình sinh con gái thành đạt, mỗi gia đình 5 triệu đồng. Khánh Hòa và Sơn La lồng ghép nội dung này vào phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và các chương trình dân số hàng năm.
Dù vậy, việc cân bằng giới tính khi sinh vẫn chuyển biến chậm. Kết quả điều tra biến động dân số cho thấy tỷ số này ở mức 110,5 bé trai trên 100 bé gái năm 2009, tăng lên 111,5 năm 2019 và đạt 111,4 năm 2024, cao hơn hẳn mức cân bằng tự nhiên khoảng 106. Tình trạng lệch giới tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt vùng đồng bằng sông Hồng, nơi nhiều địa phương ghi nhận tỷ số tới 118. Ngược lại, phần lớn tỉnh phía Nam duy trì mức gần cân bằng, dao động 105-108.
Cơ quan thống kê dự báo nếu xu hướng này kéo dài, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2034 và 1,8 triệu người vào năm 2059. Giới chuyên gia lo ngại thực trạng này phá vỡ cấu trúc gia đình, khiến nam giới khó tìm bạn đời, kéo theo hệ lụy kết hôn muộn hoặc sống độc thân suốt đời.
Bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó vụ trưởng Truyền thông – Giáo dục thuộc Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số), cho rằng tâm lý chuộng con trai vẫn phổ biến, trong khi mức sinh đã giảm còn 1,91 con mỗi phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con. Khi mỗi gia đình chỉ sinh một hoặc hai con, nhu cầu lựa chọn giới tính thai nhi càng tăng. Theo ông, quan niệm cần con trai nối dõi, thờ cúng tổ tiên cộng với việc dễ tiếp cận các kỹ thuật chẩn đoán giới tính trước sinh là nguyên nhân chính khiến mất cân bằng kéo dài.
Để giảm lệch giới bền vững, ông Phương cho rằng Việt Nam cần kiềng ba chân là khung pháp lý nghiêm minh, hệ thống giám sát y tế chặt chẽ và chiến dịch truyền thông đủ mạnh để xã hội thay đổi cách nhìn về giá trị của trẻ em gái. Trên thực tế, Luật Dân số quy định bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi sẽ bị tước chứng chỉ hành nghề.
Bộ Y tế khẳng định việc khen thưởng, hỗ trợ các gia đình sinh con gái không nhằm khuyến khích sinh con theo giới tính, mà hướng tới xóa bỏ định kiến “trọng nam khinh nữ”, nâng cao vị thế trẻ em gái và đưa tỷ số giới tính khi sinh về dưới 109 vào năm 2030. Đây cũng là một phần trong nhóm chính sách mới nhằm duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với quá trình già hóa.
"Chính thức đi vào vận hành từ 26.6 này, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình sẽ là cơ sở chính. Cá nhân giám đốc bệnh viện đã đăng ký lịch công tác cố định, trong tuần có 3 buổi làm việc trực tiếp tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình vào các ngày thứ ba, thứ năm, thứ bảy. Các ngày làm việc khác công tác tại Bệnh viện Bạch Mai ở Hà Nội", PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết.
Về nhân lực chuyên môn tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, ông Cơ cho biết thêm, đã điều động 1.288 viên chức, người lao động có kinh nghiệm, có thâm niên công tác về công tác tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình; bệnh viện hoàn tất các thủ tục cấp phép hoạt động; lên kế hoạch đối với vật tư, hóa chất xét nghiệm, vật tư tiêu hao dùng chung và vật tư, hóa chất kiểm soát nhiễm khuẩn, dịch xử lý chất thải y tế… cho các chuyên khoa và đấu giá các gói cung cấp dịch vụ khác phục vụ cho công tác quản lý, vận hành tổng thể…
Ông Cơ khẳng định, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình trang thiết bị hiện đại, đồng bộ và đội ngũ y bác sĩ, kỹ thuật viên, nhân viên y tế giỏi, nhiều kinh nghiệm sẽ trực tiếp tham gia khám chữa bệnh, do đó, chất lượng dịch vụ chuyên môn sẽ tương đương hoặc tốt hơn Bệnh viện Bạch Mai tại Hà Nội.
Bệnh viện đã hoàn tất các thủ tục cấp phép hoạt động. Công tác chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị đang được triển khai đồng bộ và khẩn trương với quyết tâm cao.
Về chuyên môn, các khoa lâm sàng đã sẵn sàng kế hoạch bố trí nhân sự và trang thiết bị hiện đại. Đặc biệt, các phòng mổ sẽ được hoàn thiện để sẵn sàng cho các ca có phẫu thuật.
Về cận lâm sàng, hệ thống máy chụp chiếu, xét ngiệm tân tiến đang được lắp đặt, kiểm tra kỹ lưỡng để cho kết quả chính xác.
Về công nghệ: bệnh viện hướng tới mô hình "bệnh viện thông minh" đầu tiên trong hệ thống y tế công, với hệ thống phần mềm quản lý (HIS, LIS...) được kết nối liên thông toàn diện giữa 2 cơ sở, giúp việc quản lý và chăm sóc người bệnh được tối ưu.
Về hậu cần, các phương án đảm bảo nguồn thuốc, vật tư, suất ăn dinh dưỡng cho người bệnh và chỗ ở, đi lại cho cán bộ đều đã được tính toán chi tiết...
Bộ Y tế đang đề xuất Chính phủ ban hành cơ chế, chính sách đặc thù đảm bảo vận hành hiệu quả cơ sở tại Hà Nội và Ninh Bình của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện hữu nghị Việt Đức. Trong đó, về chuyên môn kỹ thuật, được "thông tuyến" khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, chuyển tuyến điều trị giữa 2 cơ sở tại Hà Nội và Ninh Bình; danh mục thuốc là tương đương nhau.
Dù đã cố gắng ăn nhạt nhưng huyết áp vẫn ở mức cao "lì lợm", bạn có thể đang bỏ lỡ chìa khóa quan trọng: Bổ sung các dưỡng chất giúp cơ thể điều hòa áp lực máu từ bên trong.
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần cắt giảm muối là đủ để kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Nutrition Research and Practice (2021), chế độ ăn giàu kali, magie và ít natri mới là "kiềng ba chân" giúp giảm đáng kể nguy cơ cao huyết áp.
Đặc biệt, ở phụ nữ, chế độ ăn giàu kali có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh lên tới 70%. Các dưỡng chất này không chỉ điều hòa điện giải mà còn giúp thư giãn mạch máu và cải thiện lưu thông máu.
Vai trò của kali, magie và vitamin D trong việc hạ áp
Một báo cáo tổng hợp trên tạp chí Journal of Hypertension (2024) khẳng định tính nhất quán của chế độ ăn giàu kali trong việc hạ huyết áp thông qua 46 nghiên cứu khác nhau. Bên cạnh đó, magie và vitamin D cũng đóng vai trò hỗ trợ đắc lực.
Ngược lại, nghiên cứu trên tạp chí Heart and Mind (2022) cảnh báo rằng chế độ ăn "thừa natri, thiếu kali" gây tổn hại nghiêm trọng đến mạch máu và thận. Việc đảo ngược thói quen này sẽ mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe tim mạch. Chọn đúng thực phẩm giàu kali đôi khi còn hiệu quả hơn việc bạn chỉ cố nhịn vài miếng gà rán mặn.
5 "siêu thực phẩm" hạ huyết áp được khoa học công nhận
Dưới đây là danh sách 5 loại thực phẩm vàng giúp ổn định huyết áp mà bạn nên bổ sung vào thực đơn hàng ngày:
Quả bơ
Chứa hàm lượng kali và magie dồi dào, giúp giãn mạch máu, cân bằng tỉ lệ natri - kali và giảm viêm nhờ các chất béo lành mạnh.
Cá hồi
Axit béo omega-3 trong cá hồi có tác dụng chống viêm, giúp thư giãn mạch máu, từ đó cải thiện chức năng tim mạch.
Cải bó xôi (Chân vịt)
Là nguồn cung cấp kali cao nhưng lại ít natri. Thực phẩm này còn giàu axit folic hỗ trợ phục hồi mạch máu và chống oxy hóa.
Chuối
Loại trái cây giàu kali tự nhiên, giúp cơ thể tăng cường đào thải natri, giảm tình trạng tích nước và giảm áp lực lên thành mạch.
Đậu gà
Chứa nhiều protein và chất xơ hòa tan, hỗ trợ đắc lực trong việc kiểm soát cả huyết áp lẫn đường huyết.
Theo một thử nghiệm ngẫu nhiên trên tạp chí Frontiers in Endocrinology (2023), chế độ ăn ít natri có thể giúp huyết áp tâm thu giảm khoảng 8,1 mmHg, đồng thời nồng độ kali trong máu được cải thiện rõ rệt.
Đáng chú ý hơn, nghiên cứu trên Frontiers in Nutrition (2023) chỉ ra rằng việc kết hợp sử dụng muối thấp natri (loại thay thế 23% natri bằng kali) cùng chế độ ăn DASH có thể giúp huyết áp giảm tới 19 mmHg mà vẫn đảm bảo tính an toàn.
Bác sĩ Keiko Amano là thành viên Hội đồng quản trị của Hiệp hội Y học Giới tính Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp khoa Y, Đại học Tokyo năm 1967, bà đóng vai trò nòng cốt trong việc thành lập phòng khám ngoại trú dành cho phụ nữ đầu tiên tại một bệnh viện công vào năm 2002. Từ năm 2009, bà phụ trách phòng khám ngoại trú dành cho phụ nữ tại Bệnh viện Seifuso, tỉnh Saitama, và hiện là cố vấn đặc biệt tại đây. Bà cũng là tác giả của một số cuốn sách như "Nội tiết tố nữ quyết định cuộc đời người phụ nữ".
Dù đã ở tuổi 80, bác sĩ Amano vẫn duy trì nhịp làm việc đều đặn tại phòng khám. Bà tin rằng bản thân vẫn có thể hoạt động bền bỉ và giữ được thể trạng tốt là nhờ đặc biệt chú trọng đến chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ và duy trì một lối sống điều độ.
Bà Amano kể từ thời thơ ấu đã rèn được thói quen thức dậy vào khoảng 4-5h và đi ngủ lúc 20-21h. Gần đây, bà thường bị tỉnh giấc do ảnh hưởng của chứng tiểu đêm ở người cao tuổi nhưng chấp nhận điều đó như một quy luật tự nhiên của lão hóa. Theo bác sĩ, không nên quá lo lắng về thời lượng ngủ. Người cao tuổi chỉ cần ngủ bất cứ khi nào cơ thể cho phép, thậm chí có thể dậy đọc sách hoặc uống chút đồ ấm nếu không thể ngủ tiếp ngay lập tức.
Mỗi buổi sáng sau khi thức dậy, bà Amano luôn dành 15 phút ngâm mình trong bồn nước nóng từ 41 đến 42 độ C. Thói quen này giúp tăng thân nhiệt lên 1-2 độ, thúc đẩy tuần hoàn máu và làm mềm các khớp xương trước khi bắt đầu ngày mới. Theo bác sĩ Amano, duy trì thân nhiệt trên 36,5 độ C là chìa khóa để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Ngược lại, tình trạng cơ thể bị lạnh thường xuyên sẽ dẫn đến hàng loạt hệ lụy như đau khớp, mệt mỏi, táo bón và rối loạn thần kinh thực vật. Đặc biệt với phụ nữ trung niên và cao tuổi, những người vốn có ít cơ bắp và khả năng sinh nhiệt kém hơn nam giới, các liệu pháp làm ấm cơ thể là vô cùng cần thiết.
Bà chia sẻ sở dĩ chọn chuyên ngành chăm sóc sức khỏe phụ nữ là bởi từng trải qua giai đoạn tiền mãn kinh khó khăn từ năm 48 đến 59 tuổi. Lúc đó, cơ thể bà lúc nào cũng thấy lạnh buốt. Bà thường xông hơi khô ở nhiệt độ thấp để cải thiện nhưng sau khi nuôi mèo không còn nhiều thời gian nên đã chuyển sang liệu pháp ngâm bồn. Để đạt hiệu quả tương đương, bà tắm 2 lần mỗi ngày. Buổi tối, bà ngâm mình trong nước ấm vừa phải (40-41°C) để kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn. Sau mỗi lần tắm sáng và tối, bác sĩ luôn uống một cốc nước ấm để làm ấm các cơ quan nội tạng và thúc đẩy lưu thông máu. Bà cũng luôn mang theo nước ấm bên mình và uống thường xuyên ngay cả khi chưa thấy khát.
Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện thể chất của nữ bác sĩ. Sau khi phát hiện các dấu hiệu cao huyết áp và tiểu đường nhẹ ở tuổi 75, bà đã chuyển sang thực đơn giàu thực vật với món súp rau củ không gia vị. Món súp gồm hành tây, cà rốt, bắp cải, bí đỏ và các loại rau theo mùa như bông cải xanh hay nấm được ninh kỹ để tận dụng vị ngọt tự nhiên. Chính việc cắt giảm muối thông qua thói quen ăn nhạt này đã giúp huyết áp của bà trở lại mức bình thường. Bên cạnh đó, bà cũng chú trọng bổ sung protein từ trứng, cá và đậu phụ để bù đắp lượng cơ bắp và mật độ xương vốn dễ bị suy giảm sau tuổi 50.
Bác sĩ Amano muốn tiếp tục làm nghề y cho đến năm 100 tuổi nên không chỉ chú trọng dinh dưỡng, bà còn duy trì tập luyện với huấn luyện viên cá nhân hai lần mỗi tuần trong suốt 7 năm qua. Mục tiêu của bà là cải thiện tính linh hoạt của khớp và tăng cường khối lượng cơ để bảo vệ khung xương. Những bài tập tự chăm sóc tại nhà như xoay cổ chân và ngón chân cũng được bà thực hiện thường xuyên để giữ cho cơ thể luôn linh hoạt.
Từ trải nghiệm cá nhân về việc thay đổi nội tiết và những phản ứng của cơ thể với thuốc khi về già, bác sĩ Amano rút ra bài học về sự nhạy cảm đối với các tín hiệu của cơ thể. Ngày nay, cứ hai phụ nữ thì có một người sống thọ trên 90 tuổi. Trong bối cảnh đó, bà cho rằng điều quan trọng nhất là tận hưởng mỗi ngày một cách thoải mái bằng cách từ bỏ những áp lực không cần thiết và chuyện vụn vặt gây lãng phí thời gian. Những bất ổn nhỏ trong sức khỏe không nên là nỗi lo sợ mà cần được nhìn nhận như những "tín hiệu" để điều chỉnh lối sống sao cho phù hợp và trân trọng bản thân hơn.
