Theo đánh giá của Cục Dân số, Bộ Y tế, các chính sách dân số thời gian qua đã góp phần duy trì mức sinh thay thế và từng bước thay đổi nhận thức của người dân.
Tuy nhiên nhiều quy định hiện không còn phù hợp với Luật Dân số. Bên cạnh đó, Cục Dân số đánh giá mức hỗ trợ ở nhiều địa phương còn quá thấp, chưa đủ tạo động lực để các cặp vợ chồng quyết định sinh thêm con.
Thông tư 01/2021 của Bộ Y tế đã tạo hành lang pháp lý để các địa phương chủ động ban hành nghị quyết hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật đối với cá nhân, tập thể thực hiện tốt công tác dân số, dù không có nguồn ngân sách Trung ương.
Cụ thể, theo báo cáo của Cục Dân số, giai đoạn 2023-2025, Tây Ninh chi gần 8 tỉ đồng hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; Đồng Nai hỗ trợ hơn 6.000 phụ nữ với tổng kinh phí trên 6 tỉ đồng. Hải Phòng, Đà Nẵng cùng nhiều địa phương khác cũng ban hành các chính sách riêng nhằm khuyến khích sinh đủ hai con.
Hay tại TP.HCM, năm 2026 TP đã khen thưởng từ 3-5 triệu đồng cho người sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
Nhiều địa phương biểu dương gia đình sinh hai con gái, lồng ghép nội dung bình đẳng giới vào hương ước, quy ước cộng đồng nhằm từng bước xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ.
Hưng Yên thường xuyên tuyên dương các gia đình sinh hai con gái có thành tích học tập tốt; Hải Phòng biểu dương gia đình sinh con gái và nuôi dạy con thành đạt; Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào phong trào thi đua.
Bên cạnh đó, nhiều tỉnh, thành cũng đầu tư cho sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Hưng Yên hỗ trợ 100% chi phí sàng lọc cho nhóm yếu thế, giúp tỉ lệ sàng lọc sơ sinh đạt trên 85% vào năm 2025. Đà Nẵng, Sơn La, Tây Ninh cũng triển khai nhiều chính sách tương tự.
Theo Cục Dân số, sau khi Chương trình mục tiêu y tế – dân số kết thúc, các địa phương phải tự cân đối kinh phí để thực hiện chính sách dân số. Những tỉnh còn phụ thuộc lớn vào ngân sách Trung ương gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí nguồn lực.
Đơn cử như Điện Biên, hơn 90% ngân sách do Trung ương hỗ trợ nên rất khó dành kinh phí riêng cho các chính sách khuyến sinh.
Ngoài ra nhiều địa phương chưa ban hành nghị quyết chuyên biệt về dân số mà chỉ lồng ghép vào các phong trào thi đua, dẫn đến việc triển khai thiếu đồng bộ và mức hỗ trợ không đáng kể.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó vụ trưởng Vụ Truyền thông – Giáo dục, Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số, Bộ Y tế), nhận định có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.
Thứ nhất, sự khác biệt về điều kiện kinh tế và khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương.
Những tỉnh, thành có nguồn thu tốt có điều kiện bố trí kinh phí để triển khai các chính sách hỗ trợ, trong khi nhiều địa phương còn khó khăn nên dù rất muốn cũng chưa thể thực hiện đầy đủ.
Thứ hai, cơ chế hiện nay chủ yếu mang tính khuyến khích chứ chưa có tính bắt buộc. Khi chưa có quy định thống nhất về mức hỗ trợ và nguồn kinh phí, việc triển khai phụ thuộc nhiều vào sự quan tâm, quyết tâm của từng địa phương.
Cuối cùng, nhận thức về vai trò của công tác dân số chưa thật sự đồng đều. Một số nơi vẫn coi dân số chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, trong khi thực chất đây là vấn đề phát triển bền vững, liên quan trực tiếp đến nguồn nhân lực, chất lượng dân số, an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế của địa phương.
Chính vì vậy, có nơi triển khai rất tích cực, nhưng cũng có nơi chưa dành nguồn lực tương xứng, bác sĩ Phương cho hay.
Để chính sách đi vào cuộc sống, thực hiện hiệu quả, bác sĩ Phương cho hay trước hết cần có khung chính sách thống nhất trên phạm vi cả nước, quy định rõ đối tượng, mức hỗ trợ tối thiểu và nguồn kinh phí để mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận, hạn chế tình trạng mỗi địa phương thực hiện một kiểu.
“Đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các ngành như y tế, tài chính, lao động, giáo dục, bảo hiểm xã hội và chính quyền địa phương để chính sách được triển khai đồng bộ, thuận lợi và minh bạch.
Cuối cùng, cần đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu rõ quyền lợi, điều kiện thụ hưởng và ý nghĩa của chính sách, tăng cường giám sát việc thực hiện nhằm bảo đảm mọi đối tượng đủ điều kiện đều được hưởng chính sách một cách công bằng”, bác sĩ Phương nhấn mạnh.
Trong dự thảo mới về chính sách khen thưởng công tác dân số, Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến 12, 24 hoặc 36 tháng tuổi.
Bác sĩ Phương cho rằng hiện nay chi phí sinh con và nuôi con trong những năm đầu đời là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến nhiều cặp vợ chồng, nhất là ở các đô thị và khu công nghiệp, ngần ngại sinh con hoặc chỉ sinh một con.
“Tôi cho rằng điều kiện ngân sách cho phép thì thời gian hỗ trợ nên kéo dài đến khi trẻ đủ 36 tháng tuổi, vì đây là giai đoạn trẻ cần được chăm sóc, dinh dưỡng và phát triển toàn diện nhất, trong khi nhiều gia đình vẫn còn gặp khó khăn về chi phí.
Về mức hỗ trợ, nên quy định một mức tối thiểu thống nhất trên toàn quốc, đồng thời cho phép hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định mức hỗ trợ cao hơn tùy theo điều kiện phát triển kinh tế – xã hội và khả năng ngân sách của địa phương.
Cách làm này vừa bảo đảm công bằng giữa các địa phương, vừa tạo sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
Bên cạnh hỗ trợ bằng tiền, cần kết hợp các chính sách khác như phát triển hệ thống nhà trẻ, mẫu giáo chất lượng; hỗ trợ dịch vụ chăm sóc trẻ; tăng khả năng tiếp cận y tế, dinh dưỡng và phúc lợi xã hội.
Chỉ khi các chính sách được triển khai đồng bộ thì mới tạo được môi trường thuận lợi để các gia đình yên tâm sinh con và nuôi dạy con tốt”, bác sĩ Phương cho hay.
Nhiều người tin rằng tủ lạnh là "chiếc hộp bảo quản" vạn năng, nhưng thực tế, một số thực phẩm khi để qua đêm có thể sản sinh độc tố vi khuẩn, nitrit hoặc histamine, dẫn đến viêm dạ dày, tiêu chảy cấp, thậm chí nguy hiểm tính mạng.
Bác sĩ Hoàng Sĩ Duy, Tổng giám đốc hệ thống y tế Show Chwan (Đài Loan), chuyên gia ngoại khoa cảnh báo thực phẩm bảo quản không đúng cách sẽ khiến hệ tiêu hóa phải trả giá đắt. Ông đặc biệt chỉ đích danh 5 nhóm thực phẩm "đại kỵ" để qua đêm dưới đây.
Rau lá xanh
Theo bác sĩ Hoàng, đây là nhóm thực phẩm dễ bị ngó lơ nhất nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cao. Các loại rau như rau bina (cải bó xôi), cải thìa... vốn chứa hàm lượng nitrat cao.
Sau khi nấu chín và để trong thời gian dài, vi khuẩn sẽ chuyển hóa nitrat thành nitrit. Quá trình hóa học này vẫn diễn ra bất kể nhiệt độ tủ lạnh thấp đến mức nào. Việc hấp thụ quá mức nitrit có thể gây buồn nôn, chóng mặt, thậm chí dẫn đến hội chứng Methemoglobin (một tình trạng rối loạn máu khiến cơ thể thiếu oxy), đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ. Vì vậy, rau lá xanh tốt nhất là nên ăn ngay sau khi chế biến.
Hải sản
Tốc độ phân hủy của hải sản nhanh hơn rất nhiều so với các loại thực phẩm khác do hai nguyên nhân chính:
Protein phân hủy nhanh: Cấu trúc protein đặc thù trong hải sản dù để trong tủ lạnh vẫn bị phân hủy nhanh chóng, tạo ra histamine. Chất này gây ra các phản ứng dị ứng như đỏ mặt, tim đập nhanh, khó tiêu, đau bụng.
Vi khuẩn phát triển mạnh: Các loại vi khuẩn trên bề mặt hải sản rất đa dạng, nhiệt độ thấp chỉ làm chậm chứ không ngăn chặn được sự sinh sôi của chúng. Lời khuyên của chuyên gia là hải sản nên được tiêu thụ hết trong một bữa, không nên giữ lại cho hôm sau.
Trứng lòng đào
Bác sĩ Hoàng phân tích trong khi trứng luộc chín kỹ có thể bảo quản lạnh tương đối an toàn, thì trứng lòng đào, trứng chần hay trứng lòng đào ngâm tương lại là môi trường nuôi cấy vi khuẩn lý tưởng.
Phần lòng đỏ chưa đông đặc rất dễ bị nhiễm khuẩn Salmonella. Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, trứng lòng đào không được để ngoài quá 2 giờ và tuyệt đối không nên để qua đêm để tránh nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa nghiêm trọng.
Các loại nấm
Nấm sau khi nấu chín nếu để qua đêm sẽ dễ tích tụ nitrit tương tự rau lá xanh. Ngoài ra, nấm là loại thực phẩm giàu protein và có độ ẩm cao, rất dễ bị biến chất và nhiễm khuẩn nếu quá trình bảo quản không đảm bảo độ kín và nhiệt độ lý chuẩn.
Đây là món ăn bổ dưỡng thường thấy trong các gia đình, nhưng nếu để qua đêm, nấm tuyết có thể sản sinh ra lượng lớn nitrit. Nghiêm trọng hơn, nếu nấm tuyết bị nhiễm vi khuẩn Pseudomonas gladioli, nó có thể sản sinh ra axit bongkrekic - một loại độc tố cực mạnh, chịu được nhiệt độ cao (không bị tiêu diệt khi đun lại) và có tỷ lệ tử vong rất cao do gây suy gan, thận.
Đặc biệt đối với trẻ em và người cao tuổi - những nhóm có hệ miễn dịch yếu - việc tiêu thụ thực phẩm để qua đêm cần được kiểm soát chặt chẽ. Nguyên tắc vàng là nấu vừa đủ, ăn ngay khi nóng, không nên tiếc rẻ những thực phẩm đã biến chất.
Suốt thời gian qua, đội tuyển Argentina chọn Kansas làm đại bản doanh và duy trì một lối sống khá kín tiếng. Dẫu vậy, những video ghi lại cảnh các cầu thủ quây quần bên bếp nướng thịt được chia sẻ trên mạng xã hội đã nhanh chóng biến họ trở thành những "công dân danh dự" của vùng đất nổi tiếng với văn hóa đồ nướng này, theo The Kansas City Star.
Trên trang cá nhân X, ông Chiqui Tapia, Chủ tịch Hiệp hội Bóng đá Argentina, hào hứng đăng video về buổi tiệc nướng của toàn đội với dòng trạng thái rằng đây đã là buổi tiệc đồ nướng thứ 3 của cả nhóm tại Kansas. Thậm chí, thể hiện đúng tinh thần "mê thịt" đặc trưng của người dân xứ Kansas, các tuyển thủ Argentina thản nhiên duy trì bếp lửa đỏ hồng bất chấp còi báo động lốc xoáy vang lên dồn dập vào đầu tháng này.
Khi quyết định chọn thành phố Kansas làm nơi đóng quân, nhà đương kim vô địch thế giới đã lựa chọn tập luyện tại Trung tâm Hiệu suất Quốc gia Compass Minerals của câu lạc bộ Sporting KC và lưu trú tại khách sạn Origin. Thế nhưng, thứ họ mang theo không chỉ có trang thiết bị tập luyện, giày đấu hay trang phục thi đấu. Theo nguồn tin từ trang Potencia Argentina, đội tuyển Nam Mỹ này đã vận chuyển gần 500 kg thịt từ quê nhà sang Kansas để phục vụ cho các cầu thủ.
Quyết định này nằm trong chiến lược dài hạn mà đội tuyển quốc gia Argentina đã theo đuổi nhiều năm qua, coi dinh dưỡng là yếu tố then chốt quyết định hiệu suất thi đấu của các vận động viên. Mục tiêu tối thượng của ban huấn luyện là tránh những thay đổi đột ngột trong chế độ ăn uống của cầu thủ trong suốt thời gian diễn ra giải đấu, giai đoạn đòi hỏi sự tập trung và gắng sức tối đa cả về thể chất lẫn tinh thần.
Đối với các vận động viên đỉnh cao, sự ổn định trong chế độ dinh dưỡng là yếu tố sống còn cho quá trình phục hồi thể chất. Trong bối cảnh lịch thi đấu dày đặc và việc di chuyển liên tục đòi hỏi mức tiêu hao năng lượng cực lớn, đội ngũ y tế và đầu bếp của đội tuyển quốc gia hiểu rằng nguồn protein chất lượng cao và quen thuộc này sẽ tối ưu hóa khả năng tái tạo cơ bắp và duy trì sức bền cho các cầu thủ.
Chuyến hàng được tuyển chọn kỹ lưỡng này hội tụ những phần cắt đặc trưng nhất, gắn liền với văn hóa ẩm thực của quốc gia Nam Mỹ như sườn ngắn, thịt ba chỉ, diềm thăn, thịt sườn áp sườn matambre, thăn nội và thịt tròn đùi bít tết.
Để đưa được số thực phẩm khổng lồ vào Mỹ, đội ngũ hậu cần đã phải mất nhiều tháng lập kế hoạch chi tiết, đồng thời phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định khắt khe về y tế và thủ tục hải quan của Mỹ. Sự kỹ lưỡng này làm dấy lên không ít sự tò mò từ công chúng, từ việc liệu số thịt này có được vận chuyển trên cùng chuyên cơ với các cầu thủ hay không, cho đến việc chúng được bảo quản ở đâu và cần bao nhiêu tủ đông chuyên dụng để chứa hết.
Dù vậy, chuyến vận chuyển thịt đến Kansas vẫn chưa thấm tháp vào đâu so với giải đấu 4 năm trước. Potencia Argentina tiết lộ tại World Cup 2022 ở Qatar, Argentina thậm chí đã vận chuyển tới 2,5 tấn thịt để phục vụ các cầu thủ và kết quả là đội bóng đã bước lên ngôi vị cao nhất của bóng đá thế giới.
Tuy nhiên, Argentina không phải là đội tuyển duy nhất áp dụng công thức đặc biệt này tại World Cup 2026 khi đội tuyển Na Uy cũng có bước đi tương tự ngay khi đặt chân tới Mỹ. Hãng thông tấn AP tiết lộ tuyển Na Uy đã mang theo nhiều sản phẩm đặc sản từ quê nhà nhằm duy trì sự ổn định trong thực đơn của các cầu thủ, đồng thời mang lại hương vị quê hương thân thuộc. Cụ thể, họ đã vận chuyển tổng cộng 580 kg thực phẩm từ Na Uy, gồm 300 kg cá hồi và cá hồi vân Na Uy, 100 kg cá bơn, 80 kg phô mai nâu truyền thống brunost và 100 kg phô mai Jarlsberg.
Bếp trưởng của đội tuyển Na Uy, ông Aron Espeland, cho hay khi các vận động viên thi đấu ở cấp độ cao nhất, sự nhất quán trong ăn uống là cực kỳ quan trọng. Việc được thưởng thức những hương vị và sản phẩm quen thuộc không chỉ đảm bảo giá trị dinh dưỡng mà còn đóng góp lớn vào trạng thái tâm lý thoải mái của các cầu thủ trong suốt giải đấu đầy khắc nghiệt.
Bình Minh (Theo NDTV, The Kansas City Star, Times Now)
Ngày 26/5, đại diện Bệnh viện K cho biết đơn vị đang tiếp nhận hơn 2.000 lượt người đến khám và điều trị nội trú mỗi ngày. Để hỗ trợ người dân giữa thời tiết khắc nghiệt, cơ sở Tân Triều mở cửa đón khách từ 5h, bắt đầu khám lúc 6h. Hai cơ sở Quán Sứ và Tam Hiệp phục vụ từ 6h sáng. Cơ sở chính bố trí 33 bàn khám, trong khi hai cơ sở còn lại vận hành 18 bàn nhằm đẩy nhanh tốc độ chẩn đoán. Trước đây, bệnh viện thường khám lúc 7h.
Bên cạnh đó, cơ sở Quán Sứ còn cho người dân đặt lịch hẹn qua tổng đài và đến thẳng phòng khám theo giờ mà không cần làm thủ tục đăng ký. Hai cơ sở còn lại ưu tiên những trường hợp đã đặt lịch trước. Bệnh viện yêu cầu các bác sĩ chủ động hẹn giờ thăm khám để tạo điều kiện tối đa cho bệnh nhân ngoại tỉnh.
Bệnh viện K cũng lắp đặt thêm điều hòa và bật liên tục 24/24 tại tất cả buồng bệnh lẫn khu vực khám. Cơ sở này bổ sung quạt công suất lớn, bố trí hệ thống lọc nước uống miễn phí và tăng cường ghế ngồi ở sảnh chờ để mang lại sự thoải mái cho người dân.
Trong khi đó, Bệnh viện Bạch Mai luôn đối mặt tình trạng đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng bệnh nhân đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp khi nhiệt độ lên cao. Nhằm ứng phó, bệnh viện đã trang bị máy điều hòa cho hầu hết phòng bệnh, đồng thời vận hành hệ thống phun sương và cung cấp nước uống miễn phí ở khu vực cấp cứu.
Tương tự, Bệnh viện Nhi Trung ương, Việt Đức đồng loạt triển khai phương tiện chống nóng như quạt, bạt che và nước sinh hoạt nhằm xoa dịu sự ngột ngạt cho người nhà cũng như bệnh nhân.
Các cơ sở y tế điều động thêm nhân sự hướng dẫn tại phòng khám, khu chẩn đoán hình ảnh, nội soi và xét nghiệm để rút ngắn thời gian chờ. Hệ thống máy bấm số tự động, thanh toán không dùng tiền mặt và quét mã QR trả kết quả giúp quy trình diễn ra trơn tru.
Ngoài ra, ban quản lý các bệnh viện trồng thêm nhiều cây xanh quanh khuôn viên, đặc biệt tại khoa khám và phòng điều trị, nhằm thanh lọc không khí và làm dịu bức xạ nhiệt.
Đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026 đang bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Cơ quan khí tượng đánh giá cường độ đợt này gay gắt hơn đợt giữa tháng, lọt nhóm ba đợt nóng nhất tháng 5 kể từ năm 2021, đồng thời cảnh báo tình trạng thời tiết cực đoan này chưa có dấu hiệu suy giảm vàtiếp tục kéo dài trong những ngày tới.
Nắng nóng gay gắt kéo dài khiến số ca nhập viện tại nhiều cơ sở y tế cả nước tăng 20-30%, chủ yếu do sốc nhiệt, đột quỵ, rối loạn tâm thần và suy giảm sức khỏe vì bệnh nền. Bộ Y tế vừa khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h trong những ngày nắng nóng gay gắt, đồng thời uống đủ nước, tránh làm việc quá lâu dưới trời nắng để phòng say nắng, đột quỵ nhiệt và các bệnh do thời tiết cực đoan.
