Bước sang tuổi 19 hôm 13/7, “thần đồng” Lamine Yamal đã sở hữu bảng thành tích đáng mơ ước khi vô địch EURO, giành danh hiệu Á quân Quả bóng Vàng và kế thừa chiếc áo số 10 huyền thoại của Lionel Messi tại Barcelona. Tại World Cup 2026, tiền đạo trẻ tiếp tục rực sáng trong trận bán kết gặp Pháp, góp phần đưa Tây Ban Nha vào chơi trận chung kết lịch sử gặp Argentina vào ngày 19/7 tới.
Sở hữu khả năng rê bóng lắt léo và chơi cùng vị trí tiền đạo cánh, chân sút trưởng thành từ lò đào tạo La Masia liên tục được so sánh với Messi. Tuy nhiên, để duy trì phong độ cao ở độ tuổi còn rất trẻ tại một giải đấu khắc nghiệt như World Cup, Yamal sở hữu một “vũ khí” bí mật: chế độ dinh dưỡng khoa học nghiêm ngặt kết hợp với những liệu pháp tinh thần đặc biệt.
Trong cuộc phỏng vấn trên tờ Mundo Deportivo, Yamal tiết lộ anh đang học hỏi một số nguyên tắc dinh dưỡng từ đàn anh Lionel Messi bằng cách ăn nhiều cá hơn và kiểm soát chế độ ăn uống khắt khe hơn trước.
Theo beIN Sports, thực đơn hàng ngày của Yamal hiện được kiểm soát bởi chuyên gia dinh dưỡng Silvia Tremoleda của Barcelona, tập trung vào các carbohydrate hấp thụ chậm như yến mạch, gạo, khoai lang và bánh mì nguyên cám, đi kèm nguồn protein sạch từ ức gà, cá và sữa chua nhằm hỗ trợ tối ưu cho một cơ thể đang trong giai đoạn phát triển.
Thế nhưng, nguồn sức mạnh tinh thần lớn nhất của cầu thủ này lại đến từ gian bếp của mẹ anh, bà Sheila Ebana. Trước mỗi trận đấu, anh luôn ăn món cơm gà sốt đậu phộng truyền thống của Guinea Xích Đạo, quê hương của mẹ. Dưới góc nhìn y học thể thao, đây là một bữa ăn bổ trợ thể lực hoàn hảo.
Hàm lượng carbohydrate phức hợp trong cơm cung cấp nguồn năng lượng bền bỉ, trong khi phần sốt đậu phộng tự nhiên mang đến chất béo lành mạnh, protein thực vật, chất xơ cùng các khoáng chất thiết yếu như magie và phốt pho, giúp hỗ trợ phát triển cơ bắp và đẩy nhanh quá trình phục hồi thể trạng. Các chuyên gia dinh dưỡng như Jaume Giménez và May Morón đều đồng tình bơ đậu phộng tự nhiên (không thêm đường hay phụ gia) chính là nguồn thúc đẩy năng lượng tuyệt vời cho các vận động viên đỉnh cao.
Bên cạnh thực đơn đặc biệt, bản lĩnh thể chất của Yamal còn được chứng minh qua khả năng thích nghi phi thường trong tháng lễ Ramadan diễn ra vào đầu năm nay. Trong suốt tháng Ramadan, các tín đồ Hồi giáo phải thực hiện chế độ nhịn ăn nghiêm ngặt vào ban ngày và hoàn thành 5 lượt cầu nguyện mỗi ngày. Dù phải đối mặt với lịch thi đấu và tập luyện cường độ cao tại Barcelona, tiền đạo trẻ vẫn nghiêm túc thực hiện chế độ nhịn ăn hoàn toàn vào ban ngày.
Để bảo vệ thể trạng cho cầu thủ, đội ngũ y tế xứ Catalan đã thiết lập một giáo án sinh học đặc biệt, tập trung vào chế độ ăn ban đêm và liệu trình bù nước. Tại câu lạc bộ, việc hỗ trợ các cầu thủ trải qua tháng Ramadan đã trở thành một quy trình quen thuộc nhờ bề dày kinh nghiệm của đội ngũ chuyên môn trong việc xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá nhân hóa cho các cầu thủ Hồi giáo.
Riêng với trường hợp của Yamal, chiến lược chăm sóc sức khỏe tập trung vào hai trụ cột cốt lõi là chế độ ăn ban đêm và liệu trình bù nước. Sau khi mặt trời lặn, lượng thức ăn nạp vào cơ thể phải được cân đối kỹ lưỡng, tránh tình trạng ăn quá nhiều gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và thể trạng thi đấu vào ngày hôm sau. Trong đó, việc bổ sung nước đóng vai trò quyết định, đặc biệt là vào những ngày tập luyện cường độ cao hoặc ra sân thi đấu.
Bản thân tiền đạo trẻ cũng tự sắp xếp thời gian biểu cá nhân trong tháng lễ đặc biệt này khi thường xuyên thức dậy từ 4h để ăn sáng với những món ăn tự chuẩn bị trước khi mặt trời mọc, sau đó nghỉ ngơi rồi đến sân tập như thường lệ. Để giải quyết bài toán mất nước trong ngày, Yamal cho biết chủ động sử dụng các viên uống bổ sung điện giải để ngăn ngừa cảm giác khát nước kéo dài khi tập luyện.
Từ một cậu bé lớn lên tại khu phố nhập cư nghèo khó Rocafonda, thuộc thị trấn ven biển Mataro ở Catalonia, cách Barcelona 35 km, Lamine Yamal đã viết nên một hành trình kỳ diệu. Sự kết hợp giữa ý chí rèn luyện thể chất khoa học, đức tin kiên định và hương vị ấm áp từ tình mẫu tử là bệ phóng vững chắc nhất đưa anh hướng tới chiếc cúp vàng thế giới danh giá.
"Hệ thống Trung tâm phẫu thuật robot công nghệ cao được triển khai với mô hình đa kết nối: kết nối chuyên gia, kết nối bệnh viện và kết nối các đối tác công nghệ hàng đầu thế giới trong cùng một hệ sinh thái", GS-TS Trần Trung Dũng, Tổng giám đốc Hệ thống y tế Vinmec, cho biết tại lễ khai trương hệ thống Trung tâm phẫu thuật robot công nghệ cao diễn ra sáng 27.6, tại Hà Nội.
Điểm khác biệt nổi bật của hệ thống trung tâm này là mô hình hệ sinh thái robot đa kết nối, triển khai đồng bộ nhiều robot phẫu thuật hàng đầu thế giới trong một nền tảng vận hành thống nhất, kết nối giữa các bệnh viện trên toàn hệ thống.
Trong đó, Bệnh viện đa khoa Vinmec Times City giữ vai trò trung tâm điều phối chuyên môn, liên kết với các trung tâm Phẫu thuật robot tại Vinmec Smart city, Vinmec Đà Nẵng, Vinmec Central Park, Vinmec Cần Thơ và các bệnh viện khác trong hệ thống.
Trong lĩnh vực thần kinh - cột sống, tổ hợp công nghệ robot cung cấp khả năng dẫn đường, định vị và kiểm chứng hình ảnh theo thời gian thực ngay trong quá trình phẫu thuật. Nhờ đó, phẫu thuật viên tiếp cận chính xác các cấu trúc giải phẫu phức tạp, nâng cao độ an toàn và giảm thiểu nguy cơ biến chứng trong các can thiệp kỹ thuật cao.
Trong lĩnh vực ngoại tổng quát, kết hợp này cho phép phẫu thuật viên tiếp cận hiệu quả các vị trí giải phẫu sâu, thực hiện các thao tác tinh vi trong không gian hẹp với độ chính xác cao. Trong đó, hệ thống robot Toumai MT-1000 mở ra khả năng phẫu thuật từ xa trên nền tảng kết nối 5G.
Theo GS Dũng, Vinmec phát triển mô hình phẫu thuật robot "3 trong 1": cá thể hóa - tự động hóa - chuẩn hóa. Người bệnh được xây dựng kế hoạch điều trị riêng biệt trên nền tảng dựng hình và mô phỏng 3D trước phẫu thuật; được hỗ trợ bởi hệ sinh thái robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình phẫu thuật; được tiếp cận quy trình điều trị theo các chuẩn mực quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và thực hành lâm sàng.
Đội ngũ chuyên gia được đào tạo bài bản, trải qua các chương trình sát hạch nghiêm ngặt và sở hữu các chứng chỉ phẫu thuật robot quốc tế.
GS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, đánh giá, giá trị của một công nghệ không nằm ở độ phức tạp của thiết bị, mà ở lợi ích cụ thể đem lại cho người bệnh: can thiệp chính xác hơn, ít xâm lấn hơn, phục hồi sớm hơn và mở thêm cơ hội sống với chất lượng tốt hơn. Robot không thay thế người thầy thuốc. Nhưng khi được vận hành bởi đội ngũ chuyên gia giỏi sẽ nâng cao độ chính xác của từng quyết định chuyên môn.
Tại buổi lễ, Vinmec cũng công bố chính thức thành lập Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân phẫu thuật robot với nguồn tài trợ 280 tỉ đồng từ Tập đoàn Vingroup, hỗ trợ chi phí trợ phụ, vật tư tiêu hao, góp phần giảm chi phí phẫu thuật robot.
Theo WHO, theo báo cáo gần đây nhất (trong 4 tuần của tháng 4 và 5.2026) có 60.286 mẫu đã được xét nghiệm virus SARS-CoV-2 tại 69 quốc gia. Đây là dữ liệu WHO thu thập từ mạng lưới toàn cầu gồm các địa điểm giám sát virus trọng điểm và có hệ thống. Trong số này, 701 mẫu (1,2%) cho kết quả dương tính với virus. Trong giai đoạn này, hoạt động của SARS-CoV-2 nhìn chung vẫn ở mức thấp và ổn định trên toàn cầu.
WHO đang theo dõi một số biến thể của virus SARS-CoV-2 gây bệnh dịch Covid-19. Trong đó, JN.1 là biến thể đáng quan tâm.
Các biến thể đang được theo dõi: XFG, NB.1.8.1, BA.3.2 và KP.3.1.1.
Ở cấp độ toàn cầu, biến thể phổ biến nhất là XFG, chiếm 31% tổng số trình tự được báo cáo (đến thời điểm 10.5.2026). Khoảng 1 tháng trước đó, tỷ lệ này là 40%.
Trong cùng kỳ báo cáo, biến thể NB.1.8.1 chiếm 25% tổng số trình tự được gửi, duy trì ổn định so với 26%; và BA.3.2 chiếm 20%, duy trì ổn định so với 19% trong các tuần trước đó.
Hiện các biến thể XFG, NB.1.8.1 và BA.3.2 không gây ra thêm rủi ro nào cho sức khỏe cộng đồng so với các biến thể SARS-CoV-2 đang lưu hành khác.
Trước đó, năm 2025, biến thể NB.1.8.1 từng được cảnh báo có các đột biến gai bổ sung (T22N, F59S, G184S, A435S, V445H và T478I). Các đột biến gai có thể làm tăng khả năng lây truyền của biến thể, tăng khả năng né tránh kháng thể.
Về các ca nhiễm mới và tử vong do Covid-19, báo cáo gần đây nhất ( 4 tuần của tháng 4 và 5) từ 62 quốc gia, ghi nhận 11.560 ca nhiễm mới (giảm so với 18.707 ca nhiễm mới được báo cáo từ 64 quốc gia trong 4 tuần trước đó).
Có 33 quốc gia báo cáo cộng có 383 ca tử vong mới được báo cáo, giảm so với 756 ca tử vong mới được báo cáo từ 37 quốc gia trong 4 tuần trước đó. 88% số ca tử vong được báo cáo có thông tin về độ tuổi, là các trường hợp từ 65 tuổi trở lên.
Bác sĩ Yoko Okayama tốt nghiệp Đại học Y khoa tỉnh Kyoto năm 1996, từng làm bác sĩ gây mê tại bệnh viện này và Bệnh viện Nishijin trước khi chuyển sang lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tại nhà. Năm 2015, bà mở Phòng khám Chăm sóc tại nhà Okayama ở thành phố Kyoto, chuyên hỗ trợ thăm khám tận nơi, chăm sóc giảm nhẹ và điều trị sa sút trí tuệ. Là một bác sĩ chuyên về chăm sóc cuối đời, bà Okayama không chỉ thực hành y khoa tại cộng đồng mà còn chủ trì các nhóm nghiên cứu về vấn đề này.
Theo bác sĩ, có 11 dấu hiệu báo hiệu một người đang bước vào "những giây phút cuối đời". Vậy những cơ quan nào vẫn tiếp tục duy trì hoạt động cho đến tận giây phút cuối cùng, ngay cả khi mọi chức năng cơ thể dần đình trệ? Bà Okayama đã chia sẻ điều này trong bài viết đăng trên tờ President Online trích từ cuốn sách của bà, do Nhà xuất bản Discover Twenty-One phát hành.
Chuyên gia cho biết cơ thể con người sẽ trải qua những trạng thái biến đổi sinh lý đặc trưng trước khi nhắm mắt xuôi tay. Là bác sĩ đồng hành cùng bệnh nhân ở giai đoạn cuối, bà thường sử dụng những ghi chép chuyên môn để giải thích tình trạng của người bệnh cho gia quyến, giúp họ chuẩn bị tâm lý và tránh rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi hay lo âu quá mức. Những thay đổi này không nhất thiết xảy ra ở mọi người và trình tự có thể khác nhau nhưng là những dấu hiệu phổ biến nhất.
Bà Okayama cho hay một trong những dấu hiệu đầu tiên thường xuất hiện trước khi một người qua đời là chán ăn hoặc ăn uống kém đi đáng kể. Khi một người gần như không còn ăn uống được gì, đó thường là tín hiệu cho thấy sự sống chỉ còn tính bằng ngày.
Tiếp đó, giọng nói của họ sẽ dần mất đi năng lượng và độ vang, đôi khi chỉ còn là những tiếng thào thào, báo hiệu thời gian còn lại thậm chí chỉ có thể tính bằng giờ. Trong giai đoạn này, người bệnh thường rơi vào trạng thái ngủ thiếp đi và thường thức giấc giữa chừng.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là thính giác của họ còn rất nhạy bén, vẫn có thể nghe thấy mọi chuyện ngay cả khi trông như đang ngủ sâu, vì vậy gia đình nên tránh nói những điều có thể gây đau lòng.
Về mặt nhận thức, người bệnh dễ bị nhầm lẫn về không gian, thời gian, thậm chí không nhận ra người thân. Đôi khi họ có thể la hét hoặc có những hành động bất thường như cởi đồ do rơi vào trạng thái mê sảng, lúc này cần có sự can thiệp y tế để hỗ trợ.
Về mặt thể chất, phần thân dưới và mu bàn tay của người bệnh có thể xuất hiện tình trạng phù nề, đôi khi có thể được xoa dịu bằng cách massage nhẹ nhàng, chậm rãi. Hiện tượng phù nề thường có xu hướng trầm trọng hơn sau khi bệnh nhân được truyền dịch.
Bên cạnh đó, hơi thở cũng trở nên nặng nề hơn với những tiếng lọc xọc do nước bọt hoặc nước dãi tích tụ trong cổ họng. Nếu bệnh nhân đang được truyền dịch tĩnh mạch, lượng dịch tiết này có thể tăng lên, làm cho tình trạng khó chịu trở nên trầm trọng hơn.
Đồng thời, bàn tay và bàn chân sẽ dần trở nên lạnh và nhợt nhạt do cơ thể ưu tiên đưa máu về các cơ quan nội tạng quan trọng để duy trì sự sống cuối cùng, dẫn đến tình trạng mất nước và giảm thiểu (hoặc mất hẳn) lượng nước tiểu. Cơn sốt cũng có thể xuất hiện trong giai đoạn này và thường không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
Càng gần thời khắc cuối cùng, nhịp thở của người bệnh càng trở nên bất ổn. Có thể xuất hiện kiểu thở Cheyne-Stokes, trong đó nhịp thở chậm dần rồi ngưng hẳn khoảng 30 giây trước khi bắt đầu lại dồn dập. Sau đó là kiểu "thở cơ hàm" (mandibular breathing), dấu hiệu cận tử rõ rệt nhất, khi người bệnh há miệng thở dốc, hàm dưới chuyển động lên xuống. Đây là phản ứng sinh lý tự nhiên diễn ra vài giờ trước khi ra đi.
Khi cái chết thực sự đến, việc xác định "hơi thở cuối cùng" đôi khi khó khăn ngay cả với các chuyên gia y tế nếu không có máy điện tâm đồ (EGC) hỗ trợ. Sau khi tim ngừng đập, máy móc có thể vẫn hiển thị những dạng sóng điện học nhưng đó không phải là dấu hiệu của sự hồi sinh. Một số hiện tượng tự nhiên khác như bài tiết không tự chủ hoặc những âm thanh phát ra khi dịch chuyển thi thể do không khí thoát ra từ phổi cũng có thể xảy ra.
Dù cơ thể có trải qua bao nhiêu biến đổi về mặt sinh lý (như tim ngừng đập, hơi thở lọc xọc hay mất ý thức), thì vẫn có một thứ không hề thay đổi, đó chính là khả năng nghe của người bệnh. Điều này ngụ ý người bệnh vẫn có thể nghe thấy lời nói của người thân ngay cả khi họ có vẻ như đã hôn mê hoặc sắp ra đi.
Nhận định này đồng nhất với nghiên cứu của Đại học British Columbia (Canada) công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports năm 2020. Nghiên cứu sử dụng điện não đồ chứng minh não bộ của bệnh nhân vô thức vẫn ghi nhận phản ứng với âm thanh trong những giờ cuối đời, tương đương với não của người khỏe mạnh.
Vì vậy, thay vì hoảng loạn gọi bác sĩ ngay lập tức khi thấy người thân ngừng thở, gia đình nên dành những khoảnh khắc tĩnh lặng đó để trò chuyện và gửi gắm những lời yêu thương cuối cùng, bởi tiếng nói của những người quen thuộc chính là sự an ủi lớn nhất đối với họ trong hành trình đi về cõi vĩnh hằng.
