Bác sĩ Yoko Okayama tốt nghiệp Đại học Y khoa tỉnh Kyoto năm 1996, từng làm bác sĩ gây mê tại bệnh viện này và Bệnh viện Nishijin trước khi chuyển sang lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tại nhà. Năm 2015, bà mở Phòng khám Chăm sóc tại nhà Okayama ở thành phố Kyoto, chuyên hỗ trợ thăm khám tận nơi, chăm sóc giảm nhẹ và điều trị sa sút trí tuệ. Là một bác sĩ chuyên về chăm sóc cuối đời, bà Okayama không chỉ thực hành y khoa tại cộng đồng mà còn chủ trì các nhóm nghiên cứu về vấn đề này.
Theo bác sĩ, có 11 dấu hiệu báo hiệu một người đang bước vào “những giây phút cuối đời”. Vậy những cơ quan nào vẫn tiếp tục duy trì hoạt động cho đến tận giây phút cuối cùng, ngay cả khi mọi chức năng cơ thể dần đình trệ? Bà Okayama đã chia sẻ điều này trong bài viết đăng trên tờ President Online trích từ cuốn sách của bà, do Nhà xuất bản Discover Twenty-One phát hành.
Chuyên gia cho biết cơ thể con người sẽ trải qua những trạng thái biến đổi sinh lý đặc trưng trước khi nhắm mắt xuôi tay. Là bác sĩ đồng hành cùng bệnh nhân ở giai đoạn cuối, bà thường sử dụng những ghi chép chuyên môn để giải thích tình trạng của người bệnh cho gia quyến, giúp họ chuẩn bị tâm lý và tránh rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi hay lo âu quá mức. Những thay đổi này không nhất thiết xảy ra ở mọi người và trình tự có thể khác nhau nhưng là những dấu hiệu phổ biến nhất.
Bà Okayama cho hay một trong những dấu hiệu đầu tiên thường xuất hiện trước khi một người qua đời là chán ăn hoặc ăn uống kém đi đáng kể. Khi một người gần như không còn ăn uống được gì, đó thường là tín hiệu cho thấy sự sống chỉ còn tính bằng ngày.
Tiếp đó, giọng nói của họ sẽ dần mất đi năng lượng và độ vang, đôi khi chỉ còn là những tiếng thào thào, báo hiệu thời gian còn lại thậm chí chỉ có thể tính bằng giờ. Trong giai đoạn này, người bệnh thường rơi vào trạng thái ngủ thiếp đi và thường thức giấc giữa chừng.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là thính giác của họ còn rất nhạy bén, vẫn có thể nghe thấy mọi chuyện ngay cả khi trông như đang ngủ sâu, vì vậy gia đình nên tránh nói những điều có thể gây đau lòng.
Về mặt nhận thức, người bệnh dễ bị nhầm lẫn về không gian, thời gian, thậm chí không nhận ra người thân. Đôi khi họ có thể la hét hoặc có những hành động bất thường như cởi đồ do rơi vào trạng thái mê sảng, lúc này cần có sự can thiệp y tế để hỗ trợ.
Về mặt thể chất, phần thân dưới và mu bàn tay của người bệnh có thể xuất hiện tình trạng phù nề, đôi khi có thể được xoa dịu bằng cách massage nhẹ nhàng, chậm rãi. Hiện tượng phù nề thường có xu hướng trầm trọng hơn sau khi bệnh nhân được truyền dịch.
Bên cạnh đó, hơi thở cũng trở nên nặng nề hơn với những tiếng lọc xọc do nước bọt hoặc nước dãi tích tụ trong cổ họng. Nếu bệnh nhân đang được truyền dịch tĩnh mạch, lượng dịch tiết này có thể tăng lên, làm cho tình trạng khó chịu trở nên trầm trọng hơn.
Đồng thời, bàn tay và bàn chân sẽ dần trở nên lạnh và nhợt nhạt do cơ thể ưu tiên đưa máu về các cơ quan nội tạng quan trọng để duy trì sự sống cuối cùng, dẫn đến tình trạng mất nước và giảm thiểu (hoặc mất hẳn) lượng nước tiểu. Cơn sốt cũng có thể xuất hiện trong giai đoạn này và thường không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
Càng gần thời khắc cuối cùng, nhịp thở của người bệnh càng trở nên bất ổn. Có thể xuất hiện kiểu thở Cheyne-Stokes, trong đó nhịp thở chậm dần rồi ngưng hẳn khoảng 30 giây trước khi bắt đầu lại dồn dập. Sau đó là kiểu “thở cơ hàm” (mandibular breathing), dấu hiệu cận tử rõ rệt nhất, khi người bệnh há miệng thở dốc, hàm dưới chuyển động lên xuống. Đây là phản ứng sinh lý tự nhiên diễn ra vài giờ trước khi ra đi.
Khi cái chết thực sự đến, việc xác định “hơi thở cuối cùng” đôi khi khó khăn ngay cả với các chuyên gia y tế nếu không có máy điện tâm đồ (EGC) hỗ trợ. Sau khi tim ngừng đập, máy móc có thể vẫn hiển thị những dạng sóng điện học nhưng đó không phải là dấu hiệu của sự hồi sinh. Một số hiện tượng tự nhiên khác như bài tiết không tự chủ hoặc những âm thanh phát ra khi dịch chuyển thi thể do không khí thoát ra từ phổi cũng có thể xảy ra.
Dù cơ thể có trải qua bao nhiêu biến đổi về mặt sinh lý (như tim ngừng đập, hơi thở lọc xọc hay mất ý thức), thì vẫn có một thứ không hề thay đổi, đó chính là khả năng nghe của người bệnh. Điều này ngụ ý người bệnh vẫn có thể nghe thấy lời nói của người thân ngay cả khi họ có vẻ như đã hôn mê hoặc sắp ra đi.
Nhận định này đồng nhất với nghiên cứu của Đại học British Columbia (Canada) công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports năm 2020. Nghiên cứu sử dụng điện não đồ chứng minh não bộ của bệnh nhân vô thức vẫn ghi nhận phản ứng với âm thanh trong những giờ cuối đời, tương đương với não của người khỏe mạnh.
Vì vậy, thay vì hoảng loạn gọi bác sĩ ngay lập tức khi thấy người thân ngừng thở, gia đình nên dành những khoảnh khắc tĩnh lặng đó để trò chuyện và gửi gắm những lời yêu thương cuối cùng, bởi tiếng nói của những người quen thuộc chính là sự an ủi lớn nhất đối với họ trong hành trình đi về cõi vĩnh hằng.
Khuya 4-5, lãnh đạo Bệnh viện Trường đại học Y Dược Huế cho biết vừa phẫu thuật thành công nối lại bàn chân đứt lìa cho bệnh nhân nam 69 tuổi bị tai nạn máy cắt cỏ.
Bệnh nhân là ông Trần Ngọc Tuất (trú Quảng Trị), nhập viện sau khoảng 3 giờ 30 phút kể từ khi tai nạn xảy ra.
Ngay khi tiếp nhận theo quy trình báo động đỏ, ê kíp đơn vị tạo hình thẩm mỹ khoa chấn thương chỉnh hình nhanh chóng đánh giá tổn thương và triển khai phẫu thuật khẩn cấp.
Ca mổ do ê kíp gồm TS.BS Lê Hồng Phúc và ThS.BS Nguyễn Bá Lưu phối hợp cùng kíp gây mê hồi sức của Trung tâm cấp cứu - đột quỵ thực hiện.
Sau khi làm sạch vết thương, các bác sĩ kết hợp xương bằng đinh K để cố định xương chày và xương mác.
Trong 4 giờ phẫu thuật, các cấu trúc quan trọng gồm mạch máu, thần kinh (chày trước, chày sau), tĩnh mạch hiển lớn cùng các nhóm cơ cẳng chân được khâu nối, phục hồi.
Đáng chú ý, thời gian từ lúc nhập viện đến khi phẫu thuật được rút ngắn tối đa, góp phần hạn chế tình trạng thiếu máu nóng - yếu tố then chốt quyết định khả năng sống còn của chi thể.
Sau mổ, bàn chân bệnh nhân bước đầu hồng ấm, tuần hoàn được tái lập. Hiện bệnh nhân đang được theo dõi sát trong những giờ đầu sau phẫu thuật.
Theo TS.BS Lê Hồng Phúc, kết quả tích cực ban đầu có được nhờ sự phối hợp nhanh chóng, nhịp nhàng giữa các bộ phận, đặc biệt là kíp gây mê hồi sức, giúp tận dụng hiệu quả "thời gian vàng" trong cấp cứu chấn thương nặng.
Cảnh sát Bắc Kinh vừa triệt phá một đường dây lừa đảo y tế quy mô lớn, bắt giữ hơn 30 nghi phạm với cáo buộc chiếm đoạt hơn 10 triệu nhân dân tệ (khoảng 39,5 tỷ đồng) của hơn 100 người cao tuổi, SCMP đưa tin.
Cơ quan chức năng công bố thông tin vụ án ngày 19/6, vạch trần thủ đoạn lén pha xì dầu vào dung dịch súc ruột để tạo "độc tố giả", khủng bố tinh thần nhằm ép các nạn nhân mua những liệu trình điều trị đắt đỏ.
Hành vi gian lận này bị phát giác khi người nhà của bà Lý, một nạn nhân ngoài 60 tuổi sống tại Bắc Kinh, phát hiện bà đã chi tới 700.000 nhân dân tệ (khoảng 2,5 tỷ đồng) cho một trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Ban đầu, nạn nhân chỉ đến cơ sở này để sử dụng phiếu massage chân ưu đãi trị giá 38 nhân dân tệ (138.000 đồng). Tại đây, các nhân viên chủ động tiếp cận, chăm sóc ân cần và ghi nhớ ngày sinh nhật của bà để tạo lòng tin. Khi đã lấy được tình cảm, nhóm này đưa bà Lý vào bẫy "khám bệnh miễn phí" cùng các chuyên gia giả mạo.
Những chuyên gia rởm này liên tục hù dọa bà Lý mắc bệnh hiểm nghèo, tích tụ nhiều độc tố để ép bà mua các liệu trình súc rửa đường ruột giá hàng chục nghìn nhân dân tệ mỗi buổi. Nhóm lừa đảo sử dụng xì dầu pha vào nước thụt tháo để tạo ra chất lỏng màu nâu đen sau khi súc ruột, khiến nạn nhân tin rằng cơ thể đang đào thải độc tố. Khi bà Lý cạn kiệt tài chính, nhân viên trung tâm thậm chí ép bà cầm cố vòng vàng kèm lời đe dọa giữ tiền cũng vô ích nếu không chữa khỏi bệnh.
Cảnh sát xác định đây là băng nhóm tội phạm có tổ chức, vận hành hệ thống hơn 20 trung tâm chăm sóc sức khỏe giả mạo khắp các quận ở Bắc Kinh, đạt doanh thu bất thường hơn 30 triệu nhân dân tệ (109 tỷ đồng). Nạn nhân chịu thiệt hại nặng nhất trong đường dây này đã bị chiếm đoạt hơn 2 triệu nhân dân tệ (7,3 tỷ đồng). Nhóm tội phạm thường nhắm vào những người cao tuổi có điều kiện kinh tế nhưng sống neo đơn hoặc thiếu thốn tình cảm gia đình.
Vụ án xảy ra trong bối cảnh Trung Quốc đối mặt với tình trạng già hóa dân số nhanh chóng. Số liệu tính đến cuối năm 2025 cho thấy quốc gia này có khoảng 323 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 23% dân số, trong đó 60% sống cô độc do không có con hoặc con cái sống xa nhà. Sự cô đơn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhóm người cao tuổi này đang trở thành kẽ hở cho các băng nhóm lừa đảo khai thác.
Nhà chức trách phát đi cảnh báo khẩn cấp, khuyến cáo người dân cảnh giác trước các bẫy trải nghiệm miễn phí, vật lý trị liệu giá rẻ, và tuyệt đối không tin các quảng cáo trị dứt điểm bệnh mãn tính hay súc ruột thải độc. Cơ quan an ninh cũng kêu gọi con cái chủ động quan tâm đến đời sống tinh thần, giám sát các khoản chi tiêu lớn bất thường của cha mẹ để kịp thời ngăn chặn các kịch bản lừa đảo tương tự.
Ngày 10.4, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cho biết cơ thể con người luôn duy trì nhiệt độ lõi ổn định khoảng 36,5 - 37,5 độ C. Khi thời tiết quá nóng, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài, hệ điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục để tỏa bớt nhiệt. Không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu, nắng nóng còn âm thầm ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung của học sinh trong giai đoạn ôn thi.
Theo bác sĩ Hoàng, các bệnh lý do nóng tồn tại trên một “phổ” từ nhẹ đến rất nặng. Việc nhận biết sớm từng mức độ sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và học sinh chủ động xử trí, tránh biến chứng nguy hiểm. 3 tình trạng thường gặp gồm:
Thường xảy ra khi vận động trong môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi nhưng chỉ bù nước mà không bổ sung điện giải. Khi đó, natri trong máu giảm tương đối, gây co cứng các nhóm cơ lớn như bắp chân, đùi, cánh tay hoặc bụng. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của tình trạng mất điện giải.
Đây là giai đoạn cơ thể đã mất nhiều nước và điện giải, nhưng cơ chế điều hòa thân nhiệt vẫn còn hoạt động. Người bệnh thường ra mồ hôi nhiều, da lạnh ẩm, nhợt nhạt; mạch nhanh nhưng yếu; kèm theo chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và cảm giác mệt lả. Nhiệt độ cơ thể dao động từ 38 độ C đến dưới 40 độ C. Nếu không được nghỉ ngơi và bù dịch kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Khi đó, trung tâm điều nhiệt bị rối loạn, cơ thể không còn khả năng tiết mồ hôi, thân nhiệt tăng trên 40 độ C. Người bệnh có da nóng, khô, đỏ; rối loạn ý thức như lú lẫn, nói sảng, mất định hướng, thậm chí co giật hoặc hôn mê. Nếu không được hạ nhiệt nhanh, nguy cơ tổn thương não, suy gan, suy thận và tử vong rất cao.
“Tóm lại, người bị kiệt sức do nhiệt thường vẫn còn đổ mồ hôi, mệt nhưng còn tỉnh táo. Ngược lại, sốc nhiệt thường có da khô, nóng, không còn mồ hôi, kèm rối loạn ý thức - đây là dấu hiệu báo động đỏ”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Khi phát hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu, chóng mặt, uể oải, chuột rút, buồn nôn hoặc da nóng, cần nhanh chóng:
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch điện giải. Không nên uống quá nhiều cùng lúc để tránh nôn.
Trường hợp người bệnh lơ mơ, nôn liên tục hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay và không cố cho uống nước vì dễ gây sặc.
Bác sĩ Hoàng lưu ý, sốc nhiệt không phải là sốt do nhiễm trùng nên các thuốc hạ sốt như paracetamol không có tác dụng. Ngược lại, sử dụng thuốc trong bối cảnh gan, thận bị ảnh hưởng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ độc tính. Nguyên tắc xử trí là hạ nhiệt nhanh bằng phương pháp vật lý, bù dịch và chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Đối với học sinh đang ôn thi, chỉ một đợt kiệt sức do nhiệt cũng có thể làm giảm sức bền, trí nhớ và khả năng tập trung trong nhiều ngày. Vì vậy, phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém hơn điều trị.
