Ihor Shkilnyi, tình nguyện viên và nhà sáng lập quỹ từ thiện Zampotech chuyên hỗ trợ quân đội Ukraine, hồi đầu tuần công bố hình ảnh mảnh vỡ nghi là động cơ tên lửa hành trình tầm xa Kh-101 Nga sản xuất cuối năm 2025. Shkilnyi cho biết các nhà điều tra Ukraine tin rằng động cơ sử dụng lá cánh tua-bin đơn tinh thể, thường xuất hiện trong các mẫu động cơ phản lực hiệu suất cao.
“Bộ phận này sẽ giúp động cơ chịu nhiệt lượng cao hơn, cải thiện hiệu suất nhiên liệu và tăng tầm bắn, bù đắp sụt giảm khi mang đầu đạn cỡ lớn. Sự xuất hiện của công nghệ vật liệu tiên tiến như vậy cũng sẽ thu hút sự chú ý của giới hoạch định chính sách quốc phòng Mỹ”, Aamir Khollam, biên tập viên của chuyên trang công nghệ – khoa học Interesting Engineering, cho hay.
Trang tin quốc phòng Ấn Độ IDRW cho biết lá cánh tua-bin đơn tinh thể là một trong những linh kiện tinh vi và khó sản xuất nhất trong công nghệ động cơ hàng không.
Công nghệ này loại bỏ các biên hạt, tức là những khuyết tật hai chiều trong cấu trúc tinh thể, vốn khiến chi tiết kim loại thông thường bị suy yếu dưới điều kiện nhiệt độ và ứng suất cực cao. Lá cánh tua-bin đơn tinh thể cho phép động cơ vận hành ở nhiệt độ cao hơn, cải thiện độ bền và khả năng chống mài mòn.
“Nếu động cơ phản lực hàng không được ca ngợi là ‘ngọc trai trên vương miện của ngành công nghệ hiện đại’, thì lá cánh tua-bin đơn tinh thể chính là ‘kim cương được gắn trên viên ngọc trai đó'”, báo Global Times của Trung Quốc đánh giá.
Theo Shkilnyi, công nghệ sản xuất lá cánh tua-bin đơn tinh thể lâu nay gắn liền với một nhóm nhỏ doanh nghiệp hàng không vũ trụ phương Tây, trong đó có General Electric ở Mỹ và Rolls-Royce tại Anh.
“Nếu Nga tích hợp được công nghệ tương tự vào động cơ tên lửa Kh-101, đó sẽ là bước tiến đáng kể đối với năng lực sản xuất quốc phòng của nước này, bất chấp nhiều năm bị phương Tây cấm vận”, Khollam cho hay.
Tuy nhiên, Đài Phát thanh và Truyền hình Trung ương Trung Quốc hồi năm 2025 cho biết không chỉ Anh, Mỹ mà Trung Quốc, Nga và Pháp đã tự chủ hoàn toàn về công nghệ và quy trình sản xuất lá cánh tua-bin đơn tinh thể. IDRW nhấn mạnh Ấn Độ cũng đã sở hữu công nghệ này.
Wes O’Donnell, cựu quân nhân Mỹ và hiện là nhà phân tích an ninh, lưu ý rằng Liên Xô đã tự phát triển công nghệ đúc đơn tinh thể từ cách đây hàng chục năm, thông qua Viện Vật liệu Hàng không Toàn Nga (VIAM). “Nga không cần phải đánh cắp công nghệ này từ Mỹ hay Anh”, O’Donnell nhấn mạnh.
Nhà phân tích Mỹ cho rằng vấn đề là tại sao Nga lại ứng dụng công nghệ này vào động cơ tên lửa chỉ dùng một lần, cũng như làm cách nào mà Moskva có thể “khiến nó đủ rẻ và đáng tin cậy để sản xuất hàng loạt, trang bị cho thứ sẽ phát nổ sau mỗi lần bay”.
Shkilnyi cho rằng Nga đã sản xuất lá cánh tua-bin đơn tinh thể bằng công nghệ in 3D, song O’Donnell bày tỏ hoài nghi về thông tin này.
Chuyên gia Mỹ cho biết giới kỹ sư đã thử nghiệm sử dụng công nghệ in 3D để chế tạo cấu trúc siêu hợp kim đơn tinh thể trong 10 năm qua, song chủ yếu nhằm sửa chữa lá cánh bị hỏng thay vì chế tạo mới.
“Đây vẫn là kỹ thuật cực kỳ khó và chủ yếu mang tính thử nghiệm, ngay cả tại các phòng thí nghiệm phương Tây. Theo những tài liệu công khai, chưa có bên nào sản xuất hàng loạt lá cánh tua-bin đơn tinh thể hoàn chỉnh cho động cơ theo cách này”, O’Donnell cho hay.
Nhà phân tích Mỹ cho rằng nếu thực sự chế tạo được số lượng lớn lá cánh loại này bằng công nghệ in 3D, Nga đã giải quyết được bài toán mà các phòng thí nghiệm phương Tây đang phải vật lộn để xử lý. Dù vậy, O’Donnell nhấn mạnh cần có thêm rất nhiều bằng chứng để xác định tính chính xác của thông tin.
Ông nêu giả thuyết Trung Quốc bí mật cung cấp máy móc, thiết bị để giúp Nga “đưa năng lực thời Liên Xô ra khỏi viện thí nghiệm” và mở rộng thành dây chuyền sản xuất thật sự. “Nga không cần bí mật của ai để biết lá cánh đơn tinh thể là gì, mà chỉ cần sự trợ giúp để sản xuất với quy mô lớn”, O’Donnell nêu quan điểm.
Giới chuyên gia Ukraine được cho là đang nghiên cứu lá cánh tua-bin đơn tinh thể trên động cơ của tên lửa Kh-101 để xác định cách bộ phận này được sản xuất.
Giới chức Nga chưa bình luận về thông tin.
Tên lửa hành trình Kh-101 là vũ khí chính của oanh tạc cơ chiến lược Tu-95MS và Tu-160. Mỗi quả được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh và khớp ảnh địa hình nhờ bản đồ kỹ thuật số, cho phép đánh trúng mục tiêu trong vòng tròn bán kính 6-10 m. Các tên lửa lắp đầu dò quang – điện tử được cho là đủ sức tấn công mục tiêu cỡ nhỏ đang di chuyển.
Kh-101 sử dụng động cơ tua-bin phản lực TRDD-50A, đạt tầm bay 2.500-3.500 km, tốc độ hành trình 700 km/h và có thể lao tới mục tiêu với tốc độ tối đa 970 km/h.
Đây là một trong những vũ khí chủ lực trong các đòn tập kích hiệp đồng của Nga nhằm vào Ukraine kể từ đầu chiến sự. Nga dường như bắt đầu trang bị đầu đạn kép cho dòng tên lửa này từ năm 2024, tăng tổng khối lượng đầu đạn lên khoảng 800 kg, gần gấp đôi so với mức 450 kg nguyên bản.
Phương án tăng kích thước đầu đạn buộc các kỹ sư Nga giảm lượng nhiên liệu mang theo, đòi hỏi trang bị hệ thống đẩy hiệu quả hơn để duy trì tầm bắn và hiệu suất bay. Theo Shkilnyi, lá cánh tua-bin đơn tinh thể giúp tên lửa Kh-101 mang đầu đạn lớn hơn và tăng tầm bay lên tới 5.500 km.
Các tên lửa Kh-101 mà Ukraine thu được gần đây cho thấy Nga liên tục điều chỉnh và cải tiến thiết kế. Mọi thay đổi động cơ của dòng Kh-101 đều được Lầu Năm Góc và NATO chú ý, do tên lửa này là một phần trong kho vũ khí chiến lược phi hạt nhân của Nga.
“Đối với các nhà phân tích quốc phòng Mỹ, thông tin về nâng cấp trên là rất quan trọng, cho thấy Nga vẫn tiếp tục phát triển công nghệ tên lửa chiến lược, bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và trừng phạt”, Khollam nêu quan điểm.
Trong thông điệp được truyền hình nhà nước Iran Press TV đưa ngày 18-4, ông Khamenei ca ngợi quân đội Iran đã “dũng cảm bảo vệ đất liền, vùng biển và quốc kỳ của đất nước” trước chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel.
“Với sự hậu thuẫn vững chắc từ niềm tin tôn giáo và nhân dân, cùng quân số đông đảo, vững chắc và sự sát cánh của các lực lượng khác, quân đội Iran đã đối đầu với hai lực lượng quân đội bất tín và kiêu ngạo hàng đầu, phơi bày sự yếu kém và thất bại của họ trước thế giới”, Đại giáo chủ Iran phát biểu.
Theo ông Khamenei, máy bay không người lái của quân đội Iran đã tấn công “nhanh như chớp” vào lực lượng Mỹ và Israel. Lực lượng hải quân Iran đã khiến đối thủ “nếm trải những thất bại cay đắng".
Ngoài ra, lãnh tụ Khamenei cho rằng cần phải thúc đẩy phát triển quân đội với nỗ lực gấp đôi. Tehran sẽ sớm ban hành các biện pháp cần thiết để đạt được mục tiêu này.
Thông điệp trên được đưa ra cùng thời điểm Tehran tuyên bố tái áp đặt lệnh đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này.
Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran cho biết đang xem xét các đề xuất mới của Mỹ, đồng thời khẳng định Tehran quyết tâm sẽ thực thi việc giám sát và kiểm soát giao thông tại eo biển Hormuz "cho đến khi chiến tranh kết thúc hoàn toàn".
Sau khi Tehran tái áp đặt lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp tại Phòng Tình huống Nhà Trắng để thảo luận về cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz, cũng như tiến trình đàm phán với Iran, theo trang tin Axios.
Một quan chức Nhà Trắng tiết lộ nếu hai bên không sớm đạt được bước đột phá, xung đột có thể tiếp diễn trong những ngày tới, đặc biệt sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần Mỹ - Iran hết hạn vào ngày 22-4.
Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) - quốc gia từng được tờ Wall Street Journal đưa tin đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi đầu tháng 4 - đã chuyển sang ủng hộ tiến trình hòa bình, cùng với Saudi Arabia, Qatar, Jordan, Bahrain, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.
Quá trình xây dựng đồng thuận này đã phần nào hàn gắn sự bất đồng lâu năm về ảnh hưởng giữa UAE và Saudi Arabia, khi nhiều cuộc điện đàm cấp cao giữa hai bên đã diễn ra trong những tuần gần đây.
Ông Masood Khan - cựu Đại sứ Pakistan tại Mỹ - cho biết thành công của Pakistan trong vai trò trung gian đàm phán giữa Mỹ và Iran đã kéo thêm nhiều quốc gia khác tham gia tiến trình hòa bình, theo báo Guardian.
Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Saudi Arabia và Qatar đã hoạt động theo các cách riêng của mình để hỗ trợ nỗ lực này.
Trong suốt cuộc xung đột Mỹ - Iran, Pakistan đã triển khai 8.000 quân, một phi đội máy bay chiến đấu và một hệ thống phòng không tới Saudi Arabia, trong khi binh sĩ và máy bay chiến đấu Ai Cập đã đóng quân tại UAE - nhà tài trợ tài chính lớn nhất của Cairo, theo Hãng tin Reuters.
Theo nhà nghiên cứu Andreas Krieg tại Đại học King’s College London (Anh), các quốc gia vùng Vịnh đã “bị sốc” trước việc Washington ưu tiên đứng về phía Israel trước các cuộc không kích của Iran, bất chấp việc vùng Vịnh đã đổ hàng nghìn tỉ USD đầu tư vào Mỹ.
“Chúng ta có lẽ đang chứng kiến những ngày cuối cùng của đế chế Mỹ ở Trung Đông. Khắp vùng Vịnh, người ta hoàn toàn vỡ mộng với ảnh hưởng của Mỹ và khả năng dẫn dắt của nước này”, ông Krieg bày tỏ quan điểm.
Vào ngày 25-5 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump đã kêu gọi các quốc gia Trung Đông bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel như một phần của thỏa thuận hòa bình với Iran, đồng thời thúc giục Saudi Arabia và Qatar ký kết Hiệp định Abraham.
Tuy nhiên triển vọng này vẫn rất mờ nhạt. Giới phân tích nhận định khả năng các nước này đồng ý là rất thấp, nếu xét đến các điều kiện mà họ đã đặt ra trước đây về việc bình thường hóa quan hệ với Israel, cũng như hệ quả ngoại giao từ cuộc xung đột ở Dải Gaza, theo New York Times.
Saudi Arabia vẫn giữ lập trường dựa trên Sáng kiến Hòa bình Ả Rập năm 2002. Theo đó việc bình thường hóa quan hệ với Israel chỉ có thể xảy ra sau khi có một giải pháp toàn diện dựa trên mô hình hai nhà nước đối với cuộc xung đột ở Gaza.
Một quan chức Mỹ nói với Axios rằng sau yêu cầu tham gia Hiệp định Abraham của ông Trump, các nhà lãnh đạo Trung Đông, đặc biệt là giới chức Saudi Arabia, Qatar và Pakistan đã khá bất ngờ, khiến cuộc trò chuyện rơi vào im lặng.
Thủ đô Kiev của Ukraine đã ban hành cảnh báo không kích, trong khi chính quyền Kiev yêu cầu người dân tìm nơi trú ẩn vào rạng sáng nay 23/6.
Các cuộc tấn công cũng được ghi nhận ở những khu vực khác tại Ukraine.
Thị trưởng thành phố Kharkov, Ihor Terekhov, cho biết Kharkov, thành phố lớn thứ hai của Ukraine, đã bị tấn công bằng máy bay không người lái và 2 tên lửa, đồng thời nói thêm rằng một phụ nữ đã bị thương.
Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cuối tuần qua cảnh báo người dân nâng cao cảnh giác vì Nga có thể đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công quy mô lớn khác.
Lời cảnh báo của ông Zelensky được đưa ra vài ngày sau khi Ukraine phát động hai cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay không người lái (UAV) vào Moscow trong vòng một tuần, khiến Điện Kremlin tuyên bố sẽ trả đũa.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov hôm 18/6 cho biết, Moscow sẽ tiến hành các cuộc tấn công mới vào "những mục tiêu mà hiệu quả chiến đấu của các lực lượng vũ trang Ukraine phụ thuộc trực tiếp".
Các bình luận của ông là phản ứng trực tiếp đối với việc Ukraine tấn công Moscow bằng cuộc tập kích lớn nhất kể từ khi xung đột nổ ra. Cuộc tập kích đã làm tê liệt nhà máy lọc dầu Moscow.
Tổng thống Zelensky cho biết, Ukraine biết vị trí các nhà máy quân sự, kho chứa dầu và các cơ sở lưu trữ khí đốt của Nga. "Chúng tôi cần có các công cụ với tầm bắn lớn hơn. Và chúng tôi đang làm điều đó", ông nói thêm.
Ông tuyên bố, Ukraine sẽ đáp trả hàng ngày các cuộc tập kích của Nga. “Không còn nghi ngờ gì nữa, cường độ sẽ gia tăng sau mỗi ngày trôi qua", nhà lãnh đạo Ukraine nói.
Ukraine kêu gọi ngừng bắn hoàn toàn và vô điều kiện
Đại sứ Ukraine tại Liên hợp quốc Andrii Melnyk ngày 22/6 tuyên bố Ukraine có thể xem xét lại đề nghị ngừng bắn với Nga dọc theo chiến tuyến nếu Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc không thông qua nghị quyết kêu gọi chấm dứt hoàn toàn và vô điều kiện các hành động thù địch.
“Ukraine sẵn sàng tham gia đàm phán trực tiếp với Nga để đảm bảo một nền hòa bình công bằng và lâu dài phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc, nhưng sự kiên nhẫn của chúng tôi không phải là vô hạn”, ông Melnyk phát biểu tại một phiên họp kéo dài của Hội đồng Bảo an, cuộc họp thứ sáu được triệu tập để giải quyết vấn đề xung đột trong những tháng gần đây.
Ông Melnyk nhấn mạnh rằng Ukraine đã nhiều lần kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua nghị quyết về một lệnh ngừng bắn hoàn toàn và vô điều kiện.
“Nếu Hội đồng Bảo an tiếp tục lựa chọn cách tiếp cận chờ đợi và quan sát, tôi không loại trừ khả năng Ukraine sẽ điều chỉnh lại và sửa đổi đề nghị của mình. Đề nghị ngừng bắn dọc theo chiến tuyến trên thực tế đã là một sự thỏa hiệp rất lớn rồi”, nhà ngoại giao Ukraine nêu rõ.
Đại sứ Melynk khẳng định Ukraine đã thay đổi cục diện cuộc chiến, hiện đã bước sang năm thứ 5, bằng các cuộc tấn công gần đây, đồng thời cho biết thêm khoảng 40% nhà máy lọc dầu của Nga đã bị hư hại.
Cùng với các thành viên khác của Hội đồng Bảo an, ông Melnyk đã chỉ trích cuộc tập kích của Nga vào tu viện Pechersk Lavra lịch sử ở thủ đô Kiev tuần trước.
Nga đã phủ nhận việc tấn công tu viện tại Kiev, nơi được công nhận là di sản thế giới, đồng thời cáo buộc tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất là nguyên nhân khiến cơ sở này bị thiệt hại.
Moscow cho biết cuộc tấn công của Nga chỉ nhắm mục tiêu và đánh trúng các cơ sở sản xuất máy bay không người lái, chứ không phải các mục tiêu dân sự.
Nga và Ukraine tiếp tục không kích vào lãnh thổ của nhau khi cuộc xung đột đã kéo dài hơn 4 năm, các cuộc đàm phán tiếp tục bế tắc.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề xuất một cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Kiev đã chuyển đề xuất này thông qua các bên trung gian, tuy nhiên, Điện Kremlin nêu rõ, Nga chỉ sẵn sàng cho một cuộc gặp như vậy tại Moscow.
Tại hội nghị thượng đỉnh G7 vào tuần trước, Tổng thống Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thảo luận về khả năng tổ chức một cuộc gặp với ông Putin trên lãnh thổ Mỹ.
