Theo Hãng tin Reuters, ngày 24-5, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã sử dụng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik cùng các loại tên lửa Iskander, Kinzhal và Zircon trong đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine đêm trước đó.
Matxcơva khẳng định đây là động thái trả đũa các cuộc tập kích của Kiev nhằm vào những mục tiêu dân sự trên lãnh thổ Nga.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết các đòn tấn công nhắm vào những trung tâm chỉ huy quân sự của Ukraine, bao gồm cơ sở của lực lượng lục quân và cơ quan tình báo quân đội, các căn cứ không quân cùng các cơ sở công nghiệp – quốc phòng. Matxcơva cũng phủ nhận việc nhắm vào dân thường.
Trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã tố tên lửa Oreshnik của Nga đánh trúng thành phố Bila Tserkva – đô thị với dân số khoảng 200.000 người, nằm cách rìa Kiev 64km.
Theo Kiev, đợt tấn công kéo dài nhiều giờ đã khiến 4 người thiệt mạng và hơn 80 người bị thương, hàng chục tòa nhà dân cư và nhiều trường học bị hư hại.
Riêng tại Kiev, Thị trưởng Vitali Klitschko khẳng định ít nhất 2 người thiệt mạng và 69 người bị thương.
Cửa sổ tòa nhà Bộ Ngoại giao Ukraine bị thổi bay, một số khu vực thuộc quảng trường Độc Lập cũng bị hư hại.
Cùng ngày 24-5, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) thông báo các máy bay không người lái (drone) của lực lượng này đã tấn công một trạm điều phối bơm dầu tại tỉnh Vladimir của Nga, mô tả đây là mắt xích quan trọng trong việc vận chuyển sản phẩm dầu mỏ đến Matxcơva và vùng phụ cận.
“Cơ sở này cung cấp nhiên liệu cho các kho dầu lớn quanh Matxcơva và cho các sân bay Sheremetyevo, Domodedovo và Vnukovo”, SBU cho biết trên mạng xã hội, đồng thời thông tin một đám cháy trên diện tích 800m² đã được ghi nhận sau cuộc tấn công.
Ngày 24-5, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã lên án các cuộc tấn công mới của Nga là “gây sốc”, gọi việc sử dụng tên lửa Oreshnik là “một bước leo thang mới”.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng lên án vụ tấn công, cho rằng việc Nga dùng Oreshnik phản ánh “một dạng leo thang và sự bế tắc trong cuộc chiến tranh xâm lược của Nga”.
Cùng ngày, ông Macron đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko. Đây là cuộc trao đổi đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ những ngày đầu Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine hồi tháng 2-2022.
Một nguồn tin thân cận với ông Macron cho biết Tổng thống Pháp đã “nhấn mạnh những rủi ro nếu Belarus để bị kéo vào cuộc chiến tranh xâm lược của Nga”, đồng thời thúc giục ông Lukashenko cải thiện quan hệ với châu Âu.
Thông cáo ngắn trên trang web Phủ Tổng thống Belarus xác nhận hai bên đã “thảo luận các vấn đề khu vực và quan hệ của Belarus với EU, đặc biệt là với Pháp”, đồng thời lưu ý cuộc điện đàm diễn ra “theo sáng kiến của phía Pháp”.
Belarus hiện là nơi tiếp nhận triển khai loại tên lửa Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân mới nhất của Nga. Trước đó vào ngày 18-5, Nga và Belarus đã diễn tập hạt nhân.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, Chánh văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar đã lần lượt tuyên bố trên mạng xã hội rằng họ sẽ trả lại các phần thưởng từng được phía Warsaw được trao trước đây.
Tranh cãi, vốn có nguy cơ đẩy quan hệ giữa hai đồng minh tiếp tục căng thẳng, bắt đầu từ tháng 5 khi ông Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA).
Đây là lực lượng dân tộc chủ nghĩa mà Kiev cho là đã tiến hành cuộc chiến giành độc lập trong và ngay sau Thế chiến II. Tuy nhiên, UPA lại là nguồn gốc căng thẳng giữa Ukraine và Ba Lan do lực lượng này bị cáo buộc có vai trò trong các vụ thảm sát tại vùng Volhynia giai đoạn 1943-1945.
Ước tính khoảng 100.000 người Ba Lan, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em, đã thiệt mạng, theo phía Warsaw.
Để đáp trả, ngày 19/6, ông Nawrocki quyết định thu lại Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, đã trao cho ông Zelensky.
Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông tuyên bố: “Quyết định của Ukraine trong việc tôn vinh UPA là điều không thể lý giải và gây thất vọng sâu sắc. Nó không chỉ làm tổn hại đến lịch sử mà còn làm suy giảm lòng tin đã được xây dựng trong nhiều năm và cả những tháng gần đây".
Cuộc tranh cãi leo thang trong bối cảnh quan hệ giữa Ba Lan và Ukraine đã xuất hiện dấu hiệu rạn nứt sau hơn 4 năm chiến sự với Nga. Cuộc chiến này đã biến quốc gia thành viên Liên minh châu Âu Ba Lan thành trung tâm trung chuyển viện trợ quân sự của phương Tây dành cho Kiev.
Đáp lại động thái của Ba Lan, các quan chức Ukraine cho rằng Nga là bên hưởng lợi từ căng thẳng giữa Warsaw và Kiev. Ngoại trưởng Sybiha bày tỏ tiếc nuối khi “cảm xúc đã lấn át Warsaw”. Trong khi đó, Đại sứ Bodnar cho rằng trong bối cảnh xung đột, động thái này đang bị nhìn nhận như một hành động nhằm vào người dân Ukraine.
Căng thẳng gia tăng chỉ vài ngày trước khi ông Zelensky, người hiện chưa bình luận về vụ việc, dự kiến tham dự một hội nghị về tái thiết Ukraine do Ba Lan tổ chức. Các doanh nghiệp, nhà tài trợ và quan chức sẽ thảo luận về công cuộc tái thiết Ukraine sau xung đột, nhưng tranh cãi liên quan đến các huân chương nói trên có khả năng làm lu mờ sự kiện này.
Quốc hội Ba Lan đã mô tả các vụ thảm sát tại những vùng lãnh thổ từ thời Thế chiến II (nay nằm ở miền Tây Ukraine) là hành vi diệt chủng. Trong khi Kiev thừa nhận các hành động tàn sát đó và đã đồng ý cho phép khai quật hài cốt các nạn nhân, Ukraine cũng kêu gọi Warsaw không chính trị hóa vấn đề và tìm kiếm các giải pháp mang tính hòa giải.
Ngày 19/6, Tổng thống Nawrocki khẳng định quyết định tước huân chương Đại bàng Trắng không nhằm vào người dân Ukraine và chính sách an ninh của Ba Lan đối với Kiev cũng như sự ủng hộ dành cho nước láng giềng trong cuộc chiến với Nga vẫn không thay đổi.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người theo đường lối thân Liên minh châu Âu và là đối thủ chính trị với ông Nawrocki, đã kêu gọi 2 tổng thống hạ nhiệt căng thẳng.
"Trong các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Tổng tham mưu trưởng quân đội Asim Munir của Pakistan, họ đã đề nghị tôi hoãn triển khai lực lượng hủy diệt dự kiến nhằm vào Iran tối nay, với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz một cách hoàn toàn, lập tức và an toàn. Tôi đã đồng ý tạm dừng các cuộc ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần. Đây sẽ là lệnh ngừng bắn hai chiều", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social tối 7/4 (sáng 8/4 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.
"Chúng tôi đã nhận được một đề xuất gồm 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để đàm phán. Gần như tất cả vấn đề bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận. Với tư cách Tổng thống Mỹ, đồng thời đại diện cho các quốc gia Trung Đông, tôi cảm thấy vinh dự khi vấn đề kéo dài này đang tiến gần tới việc đạt được giải pháp", Tổng thống Mỹ nêu thêm.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết họ đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. "Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi thông báo: "Trong thời gian hai tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo thông qua sự điều phối với Lực lượng Vũ trang Iran, có tính đến các hạn chế kỹ thuật".
Trước chiến sự, không tồn tại những "hạn chế kỹ thuật" như vậy. Hiện chưa rõ liệu Iran có tiếp tục thu phí tàu thuyền như trong thời gian giao tranh hay không.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ được tổ chức tại Islamabad, thủ đô của Pakistan vào 10/4 và có thể kéo dài để hoàn thiện các chi tiết của một thỏa thuận, với mục tiêu "khẳng định những thành tựu trên chiến trường của Iran".
Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến sự khi các chi tiết được hoàn tất phù hợp với kế hoạch hòa bình 10 điểm của họ. Kế hoạch yêu cầu eo biển Hormuz được áp dụng "cơ chế đi lại có kiểm soát dưới sự điều phối của lực lượng vũ trang Iran", điều sẽ "mang lại cho Iran vị thế kinh tế và địa chính trị đặc biệt". Đồng thời, Iran được dỡ bỏ hoàn toàn lệnh trừng phạt và được bồi thường đầy đủ, Mỹ phải rút toàn bộ lực lượng khỏi các căn cứ trong khu vực.
Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cũng nói rằng đề xuất bao gồm cả điều khoản Iran sẽ tiếp tục làm giàu uranium. Họ khẳng định Iran đã thắng thế và Mỹ chấp nhận toàn bộ kế hoạch 10 điểm. Mỹ không xác nhận thông tin này và Tổng thống Trump chỉ nói rằng ông sẵn sàng thảo luận về kế hoạch này.
Ngoại trưởng Araghchi bày tỏ lòng biết ơn đối với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và ông Asim Munir vì đã thúc đẩy ông Trump thực hiện lệnh ngừng bắn.
Các thông báo được đưa ra khi còn chưa đầy hai giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Mỹ đặt ra với Iran hết hạn. Theo tối hậu thư, Iran phải đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá.
CNN dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết Israel cũng đồng ý tạm dừng chiến dịch ném bom vào Iran trong hai tuần, khi các cuộc đàm phán tiếp tục. Thủ tướng Pakistan nói rằng thỏa thuận sẽ áp dụng trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon.
Truyền thông Mỹ đưa tin Washington đã ngừng các cuộc không kích bên trong lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, Israel cho biết vẫn phát hiện hai loạt tên lửa bay tới từ Iran. Cảnh báo tên lửa cũng vang lên ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.
Giá dầu chuẩn của Mỹ giảm mạnh với diễn biến mới. Một thùng dầu WTI được giao dịch ở mức khoảng 93,03 USD, giảm 17,64%.
Sau cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào ngày 6/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã kêu gọi khẩn cấp các đối tác quốc tế của Kiev về việc cung cấp thêm tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không Patriot để tăng cường khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo.
"Các binh sĩ của chúng ta hôm nay đã làm tốt nhiệm vụ trong việc đánh chặn máy bay không người lái và tên lửa hành trình, nhưng đáng tiếc là không thể đánh chặn tên lửa đạn đạo của Nga. Và lý do nằm ở việc nguồn cung tên lửa đánh chặn không đủ”, ông Zelensky cho biết.
Theo ông Zelensky, “điều vô cùng quan trọng là cộng đồng quốc tế - trước hết là Mỹ và các đối tác châu Âu của Ukraine - cần đưa ra những quyết định mạnh mẽ tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara để hỗ trợ năng lực phòng không của chúng ta, và do đó bảo vệ tính mạng của dân thường”.
“Chừng nào tên lửa Patriot vẫn còn nằm trong kho dự trữ của các đồng minh của chúng ta, Nga càng có thêm động lực để tiếp tục tập kích các khu vực. Mỹ và châu Âu có đủ sức mạnh để ngăn chặn hành động này”, nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh.
Vài giờ trước khi cuộc không kích của Nga diễn ra, Tổng thống Zelensky cho biết tình báo Ukraine dự báo rằng Nga đang lên kế hoạch cho một làn sóng không kích mới.
Ông Zelensky cũng nhắc lại lời kêu gọi các đồng minh, đối tác viện trợ bổ sung tên lửa phòng không Patriot, lưu ý rằng sự chậm trễ trong việc cung cấp các hệ thống này đang khiến Ukraine phải trả giá bằng mạng sống.
Bình luận về khả năng Nga tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn tiếp theo, người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat cho biết, trung bình cứ 10 ngày một lần, Nga lại tăng cường hoạt động.
Tuy nhiên, ông Ihnat nhấn mạnh mọi thứ phụ thuộc vào khả năng của Nga và liệu Nga có quyết định giữ lại vũ khí cho các cuộc tấn công trong tương lai hay không.
"Họ có thể tăng tần suất và tiến hành một cuộc tấn công khác ngay ngày hôm sau. Chúng ta phải chuẩn bị cho khả năng đó. Đối phương có thể lặp lại một cuộc tấn công như vậy, vì vậy không bao giờ được bỏ qua các cảnh báo không kích", ông Ihnat tuyên bố.
Trong khi đó, ông cho rằng khả năng của Nga không phải là vô hạn.
"Nếu họ có khả năng tấn công chúng ta mỗi ngày, họ đã làm vậy rồi", người phát ngôn Không quân Ukraine nhận định.
Vào đêm 5/7, rạng sáng 6/7, Nga đã phát động một cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn vào Ukraine bằng máy bay không người lái (UAV) cũng như các loại tên lửa phóng từ trên không, trên bộ và trên biển.
Hệ thống phòng không Ukraine đã bắn hạ 363 trong số 419 tên lửa và UAV của Nga. Tuy nhiên, 29 tên lửa đạn đạo và 18 máy bay không người lái đã lọt lưới và tấn công các mục tiêu tại 34 địa điểm trên khắp lãnh thổ Ukraine.
Mặc dù hệ thống phòng không Ukraine đạt tỷ lệ đánh chặn rất cao đối với tên lửa hành trình và máy bay không người lái của Nga, nhưng họ đã không bắn hạ được bất kỳ tên lửa đạn đạo nào.
Cuộc không kích mới nhất của Nga nhắm mục tiêu chủ yếu vào Kiev. Tính đến 10h hôm nay (giờ địa phương), đã có 11 người thiệt mạng và gần 60 người khác bị thương.
Trước khi không kích Ukraine, Nga cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc tấn công có hệ thống vào các cơ sở quân sự của Kiev để trả đũa các vụ tấn công gây chết người. Nga cho rằng chiến dịch gần đây nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng của Ukraine đã làm suy yếu đáng kể khả năng sản xuất vũ khí tầm xa của Kiev.
Cuộc không kích của Nga diễn ra chỉ vài ngày trước khi Tổng thống Zelensky dự kiến gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 8/7 nhằm tìm lối thoát cho cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm.
Tuần trước, Tổng thống Trump đã có cuộc điện đàm kéo dài gần 90 phút với Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong đó tổng thống Mỹ đề nghị giúp chấm dứt xung đột ở Ukraine.
Vài ngày trước cuộc điện đàm, Tổng thống Putin cam kết sẽ tiếp tục chiến dịch tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái quy mô lớn của Moscow nhằm vào các thành phố của Ukraine.
