Ihor Shkilnyi, tình nguyện viên và nhà sáng lập quỹ từ thiện Zampotech chuyên hỗ trợ quân đội Ukraine, hồi đầu tuần công bố hình ảnh mảnh vỡ nghi là động cơ tên lửa hành trình tầm xa Kh-101 Nga sản xuất cuối năm 2025. Shkilnyi cho biết các nhà điều tra Ukraine tin rằng động cơ sử dụng lá cánh tua-bin đơn tinh thể, thường xuất hiện trong các mẫu động cơ phản lực hiệu suất cao.
“Bộ phận này sẽ giúp động cơ chịu nhiệt lượng cao hơn, cải thiện hiệu suất nhiên liệu và tăng tầm bắn, bù đắp sụt giảm khi mang đầu đạn cỡ lớn. Sự xuất hiện của công nghệ vật liệu tiên tiến như vậy cũng sẽ thu hút sự chú ý của giới hoạch định chính sách quốc phòng Mỹ”, Aamir Khollam, biên tập viên của chuyên trang công nghệ – khoa học Interesting Engineering, cho hay.
Trang tin quốc phòng Ấn Độ IDRW cho biết lá cánh tua-bin đơn tinh thể là một trong những linh kiện tinh vi và khó sản xuất nhất trong công nghệ động cơ hàng không.
Công nghệ này loại bỏ các biên hạt, tức là những khuyết tật hai chiều trong cấu trúc tinh thể, vốn khiến chi tiết kim loại thông thường bị suy yếu dưới điều kiện nhiệt độ và ứng suất cực cao. Lá cánh tua-bin đơn tinh thể cho phép động cơ vận hành ở nhiệt độ cao hơn, cải thiện độ bền và khả năng chống mài mòn.
“Nếu động cơ phản lực hàng không được ca ngợi là ‘ngọc trai trên vương miện của ngành công nghệ hiện đại’, thì lá cánh tua-bin đơn tinh thể chính là ‘kim cương được gắn trên viên ngọc trai đó'”, báo Global Times của Trung Quốc đánh giá.
Theo Shkilnyi, công nghệ sản xuất lá cánh tua-bin đơn tinh thể lâu nay gắn liền với một nhóm nhỏ doanh nghiệp hàng không vũ trụ phương Tây, trong đó có General Electric ở Mỹ và Rolls-Royce tại Anh.
“Nếu Nga tích hợp được công nghệ tương tự vào động cơ tên lửa Kh-101, đó sẽ là bước tiến đáng kể đối với năng lực sản xuất quốc phòng của nước này, bất chấp nhiều năm bị phương Tây cấm vận”, Khollam cho hay.
Tuy nhiên, Đài Phát thanh và Truyền hình Trung ương Trung Quốc hồi năm 2025 cho biết không chỉ Anh, Mỹ mà Trung Quốc, Nga và Pháp đã tự chủ hoàn toàn về công nghệ và quy trình sản xuất lá cánh tua-bin đơn tinh thể. IDRW nhấn mạnh Ấn Độ cũng đã sở hữu công nghệ này.
Wes O’Donnell, cựu quân nhân Mỹ và hiện là nhà phân tích an ninh, lưu ý rằng Liên Xô đã tự phát triển công nghệ đúc đơn tinh thể từ cách đây hàng chục năm, thông qua Viện Vật liệu Hàng không Toàn Nga (VIAM). “Nga không cần phải đánh cắp công nghệ này từ Mỹ hay Anh”, O’Donnell nhấn mạnh.
Nhà phân tích Mỹ cho rằng vấn đề là tại sao Nga lại ứng dụng công nghệ này vào động cơ tên lửa chỉ dùng một lần, cũng như làm cách nào mà Moskva có thể “khiến nó đủ rẻ và đáng tin cậy để sản xuất hàng loạt, trang bị cho thứ sẽ phát nổ sau mỗi lần bay”.
Shkilnyi cho rằng Nga đã sản xuất lá cánh tua-bin đơn tinh thể bằng công nghệ in 3D, song O’Donnell bày tỏ hoài nghi về thông tin này.
Chuyên gia Mỹ cho biết giới kỹ sư đã thử nghiệm sử dụng công nghệ in 3D để chế tạo cấu trúc siêu hợp kim đơn tinh thể trong 10 năm qua, song chủ yếu nhằm sửa chữa lá cánh bị hỏng thay vì chế tạo mới.
“Đây vẫn là kỹ thuật cực kỳ khó và chủ yếu mang tính thử nghiệm, ngay cả tại các phòng thí nghiệm phương Tây. Theo những tài liệu công khai, chưa có bên nào sản xuất hàng loạt lá cánh tua-bin đơn tinh thể hoàn chỉnh cho động cơ theo cách này”, O’Donnell cho hay.
Nhà phân tích Mỹ cho rằng nếu thực sự chế tạo được số lượng lớn lá cánh loại này bằng công nghệ in 3D, Nga đã giải quyết được bài toán mà các phòng thí nghiệm phương Tây đang phải vật lộn để xử lý. Dù vậy, O’Donnell nhấn mạnh cần có thêm rất nhiều bằng chứng để xác định tính chính xác của thông tin.
Ông nêu giả thuyết Trung Quốc bí mật cung cấp máy móc, thiết bị để giúp Nga “đưa năng lực thời Liên Xô ra khỏi viện thí nghiệm” và mở rộng thành dây chuyền sản xuất thật sự. “Nga không cần bí mật của ai để biết lá cánh đơn tinh thể là gì, mà chỉ cần sự trợ giúp để sản xuất với quy mô lớn”, O’Donnell nêu quan điểm.
Giới chuyên gia Ukraine được cho là đang nghiên cứu lá cánh tua-bin đơn tinh thể trên động cơ của tên lửa Kh-101 để xác định cách bộ phận này được sản xuất.
Giới chức Nga chưa bình luận về thông tin.
Tên lửa hành trình Kh-101 là vũ khí chính của oanh tạc cơ chiến lược Tu-95MS và Tu-160. Mỗi quả được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh và khớp ảnh địa hình nhờ bản đồ kỹ thuật số, cho phép đánh trúng mục tiêu trong vòng tròn bán kính 6-10 m. Các tên lửa lắp đầu dò quang – điện tử được cho là đủ sức tấn công mục tiêu cỡ nhỏ đang di chuyển.
Kh-101 sử dụng động cơ tua-bin phản lực TRDD-50A, đạt tầm bay 2.500-3.500 km, tốc độ hành trình 700 km/h và có thể lao tới mục tiêu với tốc độ tối đa 970 km/h.
Đây là một trong những vũ khí chủ lực trong các đòn tập kích hiệp đồng của Nga nhằm vào Ukraine kể từ đầu chiến sự. Nga dường như bắt đầu trang bị đầu đạn kép cho dòng tên lửa này từ năm 2024, tăng tổng khối lượng đầu đạn lên khoảng 800 kg, gần gấp đôi so với mức 450 kg nguyên bản.
Phương án tăng kích thước đầu đạn buộc các kỹ sư Nga giảm lượng nhiên liệu mang theo, đòi hỏi trang bị hệ thống đẩy hiệu quả hơn để duy trì tầm bắn và hiệu suất bay. Theo Shkilnyi, lá cánh tua-bin đơn tinh thể giúp tên lửa Kh-101 mang đầu đạn lớn hơn và tăng tầm bay lên tới 5.500 km.
Các tên lửa Kh-101 mà Ukraine thu được gần đây cho thấy Nga liên tục điều chỉnh và cải tiến thiết kế. Mọi thay đổi động cơ của dòng Kh-101 đều được Lầu Năm Góc và NATO chú ý, do tên lửa này là một phần trong kho vũ khí chiến lược phi hạt nhân của Nga.
“Đối với các nhà phân tích quốc phòng Mỹ, thông tin về nâng cấp trên là rất quan trọng, cho thấy Nga vẫn tiếp tục phát triển công nghệ tên lửa chiến lược, bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và trừng phạt”, Khollam nêu quan điểm.
Theo Hãng tin Reuters dẫn thông tin từ hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa xã, Bộ Thương mại Trung Quốc nêu tên 5 doanh nghiệp gồm Nhà máy lọc dầu Hằng Lực - Hengli (thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh) và các nhà máy lọc dầu tư nhân quy mô nhỏ (teapot) gồm Tập đoàn hóa dầu Kim Thành (tỉnh Sơn Đông), Tập đoàn hóa chất Tân Hải (tỉnh Hà Bắc), Công ty hóa dầu Lỗ Thanh (thành phố Thọ Quang, tỉnh Sơn Đông) và Công ty hóa chất Thịnh Hưng (tỉnh Sơn Đông). Đây là những đơn vị nằm trong diện bị ảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt của Mỹ.
Trong tháng 4, Bộ Tài chính Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với Nhà máy lọc dầu Hằng Lực, cáo buộc công ty này mua dầu Iran trị giá hàng tỉ USD kể từ năm 2023.
Hãng tin AP cho biết doanh nghiệp Hằng Lực vận hành nhà máy lọc dầu công suất 400.000 thùng/ngày.
Theo chỉ số tỉ phú Bloomberg, ngay sau lệnh trừng phạt, cổ phiếu của Công ty Lọc hóa dầu Hằng Lực giảm 10%.
Hãng tin Bloomberg cũng đánh giá động thái này được xem là lần mạnh tay nhất từ trước đến nay của Washington nhằm vào lĩnh vực lọc dầu Trung Quốc
Chính quyền Tổng thống Donald Trump năm ngoái cũng áp đặt lệnh trừng phạt đối với 4 nhà máy lọc dầu còn lại được Bộ Thương mại Trung Quốc nêu tên, cùng nhiều thực thể khác.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ đã vi phạm "luật pháp quốc tế và các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế".
"Lệnh cấm quy định Mỹ không được công nhận, thực thi hoặc tuân thủ các biện pháp trừng phạt áp đặt lên 5 công ty Trung Quốc nói trên", người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết thêm.
Các lệnh trừng phạt đã tạo ra một số trở ngại cho các nhà máy lọc dầu, bao gồm khó khăn trong việc tiếp nhận dầu thô và phải bán các sản phẩm tinh chế dưới những tên gọi khác.
Các nhà máy lọc dầu teapot hiện chiếm khoảng một phần tư công suất lọc dầu của Trung Quốc, hoạt động với biên lợi nhuận hẹp và đôi khi âm, đồng thời gần đây chịu áp lực từ nhu cầu dầu trong nước tăng mạnh.
Đám cháy bùng lên sáng nay tại Flourish Stay, khách sạn bình dân ở khu dân cư đông đúc phía nam thành phố New Delhi, Ấn Độ. Khách sạn này gồm nhà hàng ở tầng trệt và phòng nghỉ ở các tầng phía trên.
Hình ảnh phát sóng trên truyền hình Ấn Độ cho thấy ngọn lửa dữ dội bao trùm tòa nhà và những cột khói đen bốc cao lên bầu trời. Cảnh sát cho biết đám cháy đã được khống chế.
"Chúng tôi vô cùng đau buồn khi 21 người được xác nhận thiệt mạng trong vụ cháy thảm khốc này", tuyên bố của cảnh sát cho biết.
Họ thêm rằng hoạt động tìm kiếm cứu hộ đang tiếp tục và hơn 40 người bị thương được đưa đến bệnh viện. Một bệnh viện tiếp nhận các nạn nhân vụ cháy cho biết có 8 người đang trong tình trạng nguy kịch.
Satish Upadhyay, nhà lập pháp địa phương, cho hay khách sạn có 47 khách lưu trú vào thời điểm xảy ra hỏa hoạn. Đài truyền hình Ấn Độ cho biết trong số những người thiệt mạng có 18 người nước ngoài, gồm công dân Bangladesh, Nigeria, Mozambique và Liberia.
Press Trust of India đưa tin một số người bị mắc kẹt ở các tầng trên của tòa nhà đã nhảy xuống những tấm đệm do người dân địa phương trải trên con phố bên ngoài.
"Một số người đã nhảy từ tầng hai và tầng ba", một người dân địa phương chia sẻ.
Đây là một trong những vụ cháy thảm khốc nhất xảy ra tại thủ đô Ấn Độ trong những năm gần đây. Thủ tướng Narendra Modi mô tả vụ hỏa hoạn là "thảm kịch" và gửi lời chia buồn đến gia đình các nạn nhân.
Hiện chưa rõ nguyên nhân của vụ cháy. Một số nguồn tin ban đầu cho thấy khách sạn này chỉ có một cửa ra vào duy nhất và thiếu hệ thống thông gió phù hợp.
"Cuộc điều tra sẽ được tiến hành. Bất kỳ ai vi phạm quy định và phải chịu trách nhiệm về vụ hỏa hoạn sẽ bị bắt ngay lập tức", nghị sĩ Upadhyay nói.
Vụ hỏa hoạn lớn gần đây nhất xảy ra ở New Delhi là vào năm 2019, khi đám cháy bùng lên tại một tòa nhà trong khu phố cổ và cướp đi sinh mạng của 43 công nhân đang ngủ trong đó.
Sự việc xảy ra hôm 25/6 tại khu vực cách Dahit, Oman khoảng 14 km về phía đông nam. "Tàu hàng đã bị một vật thể chưa xác định đánh trúng mạn phải, khiến khoang lái bị hư hại. Thuyền trưởng báo cáo không có thương vong hay tác động đến môi trường", Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), do hải quân Anh điều hành, cho hay.
Hai quan chức Mỹ nói với Reuters rằng một tàu hàng đã bị Iran tập kích khi tìm cách đi qua eo biển Hormuz. Theo một nguồn tin an ninh, có khả năng phương tiện đã trúng đòn của máy bay không người lái.
Công ty an ninh hàng hải Vanguard Tech của Anh cho rằng mục tiêu là tàu container Ever Lovely treo cờ Singapore.
Sự việc khiến Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đình chỉ hoạt động sơ tán khoảng 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt do eo biển Hormuz đóng cửa. Chương trình này bắt đầu được triển khai từ tối 23/6.
"Tôi đã quyết định ngừng thực hiện kế hoạch để xác nhận lại rằng các đảm bảo an toàn cần thiết vẫn được duy trì đối với những tàu nằm trong danh sách sơ tán của chúng tôi, cũng như tất cả tàu hoạt động trong khu vực", Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết, thêm rằng tàu bị tấn công không di chuyển trong khuôn khổ kế hoạch sơ tán của tổ chức này.
Giới chức Iran và Mỹ chưa đưa ra bình luận.
Tàu hàng bị tấn công tại eo biển Hormuz sau khi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng ngày yêu cầu tàu thuyền phải đi qua eo biển Hormuz theo tuyến đường do lực lượng này công bố, cảnh báo sẽ xử lý phương tiện vi phạm. IRGC trước đó nói rằng "một số cơ quan chức năng công bố luồng di chuyển mới trên eo biển Hormuz", gọi đây là điều không thể chấp nhận.
Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp, thuộc UKMTO, ngày 18/6 cho biết "luồng di chuyển phía nam, dọc theo bờ biển Oman, được đảm bảo không có thủy lôi và là tuyến đường khuyến nghị", đồng thời công bố loạt tọa độ xác định hướng đi an toàn.
Theo Reuters, vụ tấn công nhiều khả năng sẽ tiếp tục thu hút chú ý về mức độ kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz trong tương lai. Tuyến đường biển này là nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt trên toàn thế giới trong thời bình.
Trước khi sự việc xảy ra, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo Iran có thể đối mặt hậu quả nếu đe dọa hoặc chặn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Trong khi đó, Tehran đã phát tín hiệu rằng sẽ tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải này.
