Trong phòng bệnh Khoa Ngoại Gan Mật Tụy Thoát vị của Bệnh viện Phụ thuộc Phổ Nhân, Đại học Khoa học và Công nghệ Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, mẹ của nam sinh họ Lý nhìn con trai nằm trên giường bệnh mà vừa xót xa vừa bất lực. Chỉ hơn nửa tháng nghỉ ngơi buông thả, chàng trai đang tuổi đôi mươi đã rơi vào tình trạng nguy kịch.
Sau khi về quê nghỉ lễ, Lý, sinh viên năm nhất, bước vào chế độ “nghỉ xả hơi” đúng nghĩa. Lý thường xuyên ăn gà rán, trà sữa, thịt mỡ và hàng loạt món nhiều chất béo, nhiều đường. Thêm vào đó là lịch sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ngủ thất thường.
Rạng sáng một ngày đầu năm nay, Lý đột ngột đau bụng dữ dội, mồ hôi vã ra nên được gia đình đưa đến Khoa Cấp cứu của bệnh viện.
Kết quả xét nghiệm khiến cả ê kíp y tế giật mình. Chỉ số triglycerid, tức mỡ trung tính trong máu, cao gấp 47 lần mức bình thường. Khi lấy máu, điều dưỡng nhận thấy mẫu máu có màu trắng đục như pha sữa. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy cấp và chuyển ngay vào Khoa Ngoại Gan Mật Tụy Thoát vị để điều trị.
Bác sĩ điều trị cho biết, mỡ máu tăng nghiêm trọng không chỉ làm nặng thêm tình trạng viêm tụy mà còn có thể gây rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng.
Lý lập tức được điều trị hạ mỡ máu, ức chế men tụy, truyền dịch và các biện pháp hỗ trợ khác. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến nhanh chóng. Nam sinh xuất hiện sốt cao, chướng bụng dữ dội, tim đập nhanh, huyết áp tăng vọt, tình trạng nguy kịch.
Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sĩ quyết định chuyển bệnh nhân vào Khoa Hồi sức tích cực. Tại đây, Lý được thực hiện lọc máu, sử dụng thiết bị chuyên dụng để loại bỏ lượng lipid dư thừa và các chất chuyển hóa độc hại khỏi máu. Nhờ nỗ lực cấp cứu và chăm sóc tích cực, các chỉ số dần cải thiện. Bệnh nhân đã được chuyển ra khỏi phòng hồi sức, tiếp tục điều trị củng cố tại khoa thường.
Bác sĩ cảnh báo, viêm tụy cấp nặng do tăng lipid máu là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển nhanh, tỷ lệ tử vong và để lại di chứng cao. Những năm gần đây, tỉ lệ bệnh nhân trẻ tuổi có xu hướng gia tăng, chủ yếu liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh. Dịp lễ Tết, liên hoan, tụ tập ăn uống nhiều hơn, nguy cơ càng tăng.
Thông tin trên Sức khỏe & Đời sống, triệu chứng của viêm tụy cấp do tăng mỡ máu tương tự các thể viêm tụy cấp khác và thường xuất hiện đột ngột. Biểu hiện điển hình gồm:
-Đau dữ dội vùng thượng vị (trên rốn).
-Cơn đau lan ra sau lưng hoặc hai bên mạn sườn.
-Đau tăng dần sau vài giờ và kéo dài liên tục.
-Buồn nôn và nôn nhiều, gặp ở khoảng 70 – 80% người bệnh.
-Bụng chướng, đầy hơi, bí trung tiện hoặc đại tiện.
-Có thể kèm sốt, mệt mỏi, tụt huyết áp nếu bệnh diễn biến nặng.
-Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể xuất hiện suy hô hấp, suy thận, rối loạn đông máu, sốc và suy đa cơ quan.
Do triệu chứng ban đầu khá giống nhiều bệnh lý tiêu hóa khác, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện cơn đau bụng dữ dội vùng thượng vị, đặc biệt nếu có tiền sử tăng mỡ máu hoặc đái tháo đường.
Các bác sĩ khuyến cáo, phần lớn trường hợp viêm tụy cấp do tăng triglycerid hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt rối loạn lipid máu.
Người mắc tăng triglycerid cần:
-Duy trì chế độ ăn ít chất béo bão hòa, hạn chế thực phẩm nhiều đường.
-Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
-Duy trì cân nặng hợp lý.
-Tập luyện thể lực đều đặn.
-Hạn chế hoặc tuyệt đối không sử dụng rượu, bia.
-Tuân thủ điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã được chẩn đoán rối loạn mỡ máu.
Đặc biệt, những người mắc đái tháo đường, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa cần kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu để giảm nguy cơ biến chứng.
Ngoài ra, nên khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm mỡ máu thường xuyên để phát hiện sớm tình trạng tăng triglycerid, từ đó điều trị kịp thời.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn nhiều hoặc đau bụng kéo dài, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị. Việc phát hiện sớm, xử trí đúng thời điểm không chỉ giúp hạn chế tổn thương tuyến tụy mà còn giảm nguy cơ suy đa cơ quan và tử vong.
Theo chuyên gia ẩm thực Eric Vũ, trung tâm Eric Cooking Class nguyên nhân của những thất bại này thường không nằm ở sự thiếu cẩn thận, mà do việc áp dụng sai các nguyên lý hóa học và vật lý cơ bản trong quá trình sơ chế, chế biến.
Để luộc lòng ngon, cần phải làm chuẩn từ khâu vệ sinh lòng đến luộc.
Sai lầm khi lạm dụng muối để chà xát
Mùi hôi đặc trưng của lòng non xuất phát từ lớp dịch nhầy bên trong chứa hợp chất sulfur (lưu huỳnh). Cả lớp nhầy này và thành ruột đều có bản chất là protein.
Nhiều người có thói quen dùng lượng lớn muối bóp mạnh để làm sạch. Tuy nhiên, thao tác này gây ra hai phản ứng bất lợi. Thứ nhất, muối tạo ra áp suất thẩm thấu, kéo nước ra khỏi thớ thịt khiến các protein co rút lại, làm miếng lòng trở nên dai. Thứ hai, lực chà xát mạnh sẽ làm rách lớp màng mỏng, khiến dịch nhầy tràn ra và thấm sâu hơn vào cấu trúc thịt, làm món ăn nặng mùi hơn.
Thay vì chà xát mạnh, các đầu bếp chuyên nghiệp sử dụng tinh bột và axit để loại bỏ dịch nhầy một cách nhẹ nhàng. Hạt tinh bột có cấu trúc xốp, sở hữu khả năng hấp phụ tốt, giúp bám vào và cuốn trôi dịch nhầy cùng các hợp chất gây mùi mà không làm phá vỡ cấu trúc của lòng.
Quy trình sơ chế chuẩn cho 500 gr lòng non bao gồm các bước:
- Cho 50 gr bột mì vào lòng non, xoa bóp nhẹ nhàng trong 2-3 phút để bột len lỏi vào các nếp gấp, sau đó xả sạch dưới vòi nước lạnh.
- Pha 30 ml nước cốt chanh (hoặc giấm gạo) với 10 gr muối, tiếp tục xoa bóp nhẹ khoảng 1-2 phút. Axit trong chanh sẽ trung hòa các amin có tính kiềm (tác nhân gây mùi) thành muối hữu cơ không bay hơi, triệt tiêu hoàn toàn mùi hôi.
- Xả lại bằng nước sạch. Tổng thời gian sơ chế không nên vượt quá 10 phút. Nếu mua được lòng tươi, người nấu chỉ cần tuốt nhẹ cho phần dịch thoát ra, không cần lộn trái đoạn ruột. Việc ngâm trong axit quá lâu (10-15 phút) cũng sẽ làm protein biến tính và se cứng trước khi luộc.
Kiểm soát nhiệt độ khi luộc
Nguyên tắc vật lý cốt lõi khi luộc lòng non là nước phải sôi già (100 độ C) và lượng nước phải gấp 4-5 lần lượng lòng. Nếu cho lòng vào khi nước lạnh hoặc đun ít nước, nhiệt độ tụt xuống mức 70-80 độ C, các sợi protein sẽ chín chậm và trở nên dai.
Khi nước sôi sùng sục, người nấu thêm vài lát gừng đập dập rồi thả lòng vào. Thời gian luộc chuẩn xác là 7 phút tính từ thời điểm nước sôi trở lại (với loại ống nhỏ, thành mỏng chỉ cần 5-6 phút).
Ngay khi vớt ra, lòng phải được ngâm ngay vào thau nước đá lạnh (có vắt thêm 20 ml nước cốt chanh). Cú sốc nhiệt từ 100 độ C xuống 0 độ C khiến các sợi protein co lại đột ngột, tạo ra độ giòn cho món ăn. Quá trình ngâm nước đá cũng giúp ngăn chặn hiện tượng chín tiếp do nhiệt dư - nguyên nhân khiến lòng bị dai dù đã vớt ra khỏi nồi.
Ngay cả khi áp dụng đúng kỹ thuật, món ăn vẫn có thể thất bại nếu khâu chọn nguyên liệu sai. Lòng non ngon nhất là phần đoạn đầu: ống căng tròn, thành dày, khi bóp nhẹ thấy dịch bên trong có màu trắng sữa. Nếu đoạn ống to, thành mỏng, dịch bên trong màu vàng thì đây là phần lòng già, thường bị đắng và dai bẩm sinh, không thể khắc phục bằng các kỹ thuật trên.
Khi bụng ngày càng lớn, kèm theo cảm giác nặng nề hoặc đau âm ỉ, nhiều người thường cho rằng đó chỉ là hệ quả của tăng cân, tuổi tác hoặc lối sống ít vận động. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp lại ẩn chứa những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được phát hiện sớm.
Trường hợp dưới đây là một lời nhắc đáng chú ý chỉ vì chủ quan với một triệu chứng tưởng chừng quen thuộc, người phụ nữ đã phát hiện hàng chục khối u xơ trong cơ thể, tổng trọng lượng lên tới 3kg. Câu chuyện không chỉ khiến nhiều người giật mình mà còn là lời cảnh báo rõ ràng rằng bất kỳ thay đổi bất thường nào của cơ thể cũng không nên xem nhẹ.
Chị Vương 42 tuổi, sống tại Thượng Hải, Trung Quốc là một lời cảnh báo điển hình.
Trong thời gian gần đây, chị nhận thấy vòng bụng tăng lên rõ rệt, nhìn giống như đang mang thai vài tháng. Dù vậy, chị vẫn chủ quan cho rằng đây chỉ là dấu hiệu "phát tướng" theo tuổi nên không đi kiểm tra y tế ngay.
Chỉ đến khi xuất hiện đau bụng kinh dữ dội kèm thiếu máu ngày càng rõ rệt, chị mới đến Bệnh viện Sản Phụ khoa quận Gia Định thăm khám.
Kết quả siêu âm khiến cả bệnh nhân lẫn bác sĩ đều bất ngờ: trong tử cung có hơn 30 khối u xơ, trong đó có nhiều khối kích thước trên 5 cm.
Theo bác sĩ Tào Vân Quế Trưởng khoa Phụ sản, những trường hợp có trên 10 khối u xơ đã được xem là nhiều, còn con số vượt quá 30 như bệnh nhân này là rất hiếm gặp.
Sự xuất hiện dày đặc của các khối u đã gây chèn ép tử cung, dẫn đến đau bụng kinh dữ dội, rong kinh và thiếu máu kéo dài. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng có thể tiến triển nặng và gây biến chứng nguy hiểm.
Ngay sau đó, ê-kíp bác sĩ đã chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, trong quá trình mổ, tình trạng thực tế còn nghiêm trọng hơn kết quả siêu âm ban đầu. Tử cung gần như bị bao phủ bởi các khối u phân bố dày đặc ở nhiều vị trí như mặt trước, mặt sau và đáy tử cung.
Các khối u có kích thước dao động từ 0,5 cm đến 6 cm, nằm ở cả trong cơ và dưới thanh mạc. Tổng cộng, bác sĩ đã lấy ra tới 50 khối u, với tổng trọng lượng khoảng 3 kg.
Do số lượng u quá lớn, việc xử lý không hề đơn giản, đặc biệt trong trường hợp bệnh nhân mong muốn giữ lại tử cung.
Nếu mổ nội soi, các khối u phải được cắt nhỏ để đưa ra ngoài, làm tăng thời gian phẫu thuật và nguy cơ chảy máu. Sau khi cân nhắc, ê-kíp quyết định mổ mở để đảm bảo loại bỏ triệt để và kiểm soát an toàn trong quá trình khâu phục hồi.
Sau mổ, kết quả giải phẫu bệnh xác nhận toàn bộ các khối u đều là lành tính. Bệnh nhân hồi phục tốt và đã được xuất viện.
Theo các chuyên gia, u xơ tử cung là khối u lành tính thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nguyên nhân có thể liên quan đến rối loạn nội tiết, yếu tố di truyền hoặc căng thẳng kéo dài.
Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ nên dễ bị bỏ qua.
Khi khối u phát triển lớn hoặc xuất hiện nhiều, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:
Ngày 28-5, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ câu chuyện xúc động về L. - cô gái 19 tuổi hiến tạng cứu người sau khi qua đời.
Chia sẻ về cô con gái nhỏ, mẹ của L. cho biết từ năm học lớp 6, L. đã phải trải qua hai lần phẫu thuật não. Những tưởng tuổi thơ bệnh tật sẽ khiến em thu mình lại, nhưng không, cô gái nhỏ ấy luôn chọn cách sống vui vẻ, lạc quan và yêu thương mọi người.
Suốt những năm tháng điều trị bệnh, gần như chưa bao giờ em xin nghỉ học, trừ những lần phải tái khám. Những buổi ngoại khóa mà thầy cô lo em không đủ sức khỏe tham gia, em vẫn hào hứng có mặt.
Dù sức khỏe không thật sự tốt, ngày nào em cũng dậy từ 5h sáng phụ bố mẹ dọn hàng, giúp việc nhà. Có hôm mệt lả đi, em chỉ nằm nghỉ một chút rồi lại lo đỡ đần bố mẹ. Thấy bố đi làm về, em lại hỏi han: "Bố có uống nước không?", "Bố cần gì không?".
"Mọi người ai cũng quý con bé vì nó hiền lành, sống tình cảm và rất tâm lý", mẹ L. nghẹn ngào kể.
Các bác sĩ điều trị cũng dành cho em tình cảm đặc biệt. Một bác sĩ đã theo dõi em suốt nhiều năm xúc động nói: "Tôi chết đứng khi biết tin. Một bệnh nhân đã vượt qua bệnh tật bằng nghị lực phi thường, lúc nào cũng vui vẻ, gần gũi… Tôi thực sự rất thương bạn ấy".
Điều khiến người thân day dứt nhất là những lời nói của L. khi còn khỏe mạnh: "Mẹ ơi, sau này con cho người ta mắt được không?", "Mẹ ơi, có ai nhận tim của con không?".
Người mẹ khi ấy chỉ nghĩ con gái nói chơi nên gạt đi. Một bên mắt của em nhìn không rõ sau những lần phẫu thuật, vậy mà em vẫn hồn nhiên bảo: "Một bên còn nhìn được thì con cho người ta".
Không ai ngờ những câu nói ấy lại trở thành di nguyện cuối cùng. Giữa nỗi đau tột cùng, bố mẹ nhớ lại những điều con từng nhắc tới suốt nhiều năm.
Và rồi gia đình quyết định trao đi những phần cơ thể còn khỏe mạnh của em để cứu sống những người khác.
"Thôi thì những gì còn sử dụng được của con, hãy cho người khác cơ hội sống… để một phần cơ thể của con vẫn còn ở lại với cuộc đời này", người mẹ bật khóc.
Một cô gái 19 tuổi đã khép lại tuổi thanh xuân bằng nghĩa cử đẹp đẽ nhất, trao sự sống cho người khác. Em ra đi, nhưng trái tim nhân hậu ấy vẫn đang tiếp tục đập, đôi mắt ấy vẫn đang nhìn ngắm cuộc đời theo một cách khác. Và ở đâu đó, sự sống mà em để lại sẽ tiếp tục viết tiếp những hy vọng mới.
Nhờ quyết định cao cả của L. và sự đồng thuận đầy nhân văn của gia đình, các y bác sĩ đã thực hiện lấy và ghép thành công nhiều mô, tạng để cứu sống người bệnh.
Trái tim của em đã hồi sinh một sự sống khác, lá gan được chia ghép cho một người lớn và một bệnh nhi, hai quả thận được trao cơ hội sống cho hai bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, lá phổi và giác mạc của em cũng tiếp tục hành trình mang lại hy vọng cho những người đang từng ngày chờ đợi phép màu.
