Trong phòng bệnh Khoa Ngoại Gan Mật Tụy Thoát vị của Bệnh viện Phụ thuộc Phổ Nhân, Đại học Khoa học và Công nghệ Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, mẹ của nam sinh họ Lý nhìn con trai nằm trên giường bệnh mà vừa xót xa vừa bất lực. Chỉ hơn nửa tháng nghỉ ngơi buông thả, chàng trai đang tuổi đôi mươi đã rơi vào tình trạng nguy kịch.
Sau khi về quê nghỉ lễ, Lý, sinh viên năm nhất, bước vào chế độ “nghỉ xả hơi” đúng nghĩa. Lý thường xuyên ăn gà rán, trà sữa, thịt mỡ và hàng loạt món nhiều chất béo, nhiều đường. Thêm vào đó là lịch sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ngủ thất thường.
Rạng sáng một ngày đầu năm nay, Lý đột ngột đau bụng dữ dội, mồ hôi vã ra nên được gia đình đưa đến Khoa Cấp cứu của bệnh viện.
Kết quả xét nghiệm khiến cả ê kíp y tế giật mình. Chỉ số triglycerid, tức mỡ trung tính trong máu, cao gấp 47 lần mức bình thường. Khi lấy máu, điều dưỡng nhận thấy mẫu máu có màu trắng đục như pha sữa. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy cấp và chuyển ngay vào Khoa Ngoại Gan Mật Tụy Thoát vị để điều trị.
Bác sĩ điều trị cho biết, mỡ máu tăng nghiêm trọng không chỉ làm nặng thêm tình trạng viêm tụy mà còn có thể gây rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng.
Lý lập tức được điều trị hạ mỡ máu, ức chế men tụy, truyền dịch và các biện pháp hỗ trợ khác. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến nhanh chóng. Nam sinh xuất hiện sốt cao, chướng bụng dữ dội, tim đập nhanh, huyết áp tăng vọt, tình trạng nguy kịch.
Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sĩ quyết định chuyển bệnh nhân vào Khoa Hồi sức tích cực. Tại đây, Lý được thực hiện lọc máu, sử dụng thiết bị chuyên dụng để loại bỏ lượng lipid dư thừa và các chất chuyển hóa độc hại khỏi máu. Nhờ nỗ lực cấp cứu và chăm sóc tích cực, các chỉ số dần cải thiện. Bệnh nhân đã được chuyển ra khỏi phòng hồi sức, tiếp tục điều trị củng cố tại khoa thường.
Bác sĩ cảnh báo, viêm tụy cấp nặng do tăng lipid máu là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển nhanh, tỷ lệ tử vong và để lại di chứng cao. Những năm gần đây, tỉ lệ bệnh nhân trẻ tuổi có xu hướng gia tăng, chủ yếu liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh. Dịp lễ Tết, liên hoan, tụ tập ăn uống nhiều hơn, nguy cơ càng tăng.
Thông tin trên Sức khỏe & Đời sống, triệu chứng của viêm tụy cấp do tăng mỡ máu tương tự các thể viêm tụy cấp khác và thường xuất hiện đột ngột. Biểu hiện điển hình gồm:
-Đau dữ dội vùng thượng vị (trên rốn).
-Cơn đau lan ra sau lưng hoặc hai bên mạn sườn.
-Đau tăng dần sau vài giờ và kéo dài liên tục.
-Buồn nôn và nôn nhiều, gặp ở khoảng 70 – 80% người bệnh.
-Bụng chướng, đầy hơi, bí trung tiện hoặc đại tiện.
-Có thể kèm sốt, mệt mỏi, tụt huyết áp nếu bệnh diễn biến nặng.
-Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể xuất hiện suy hô hấp, suy thận, rối loạn đông máu, sốc và suy đa cơ quan.
Do triệu chứng ban đầu khá giống nhiều bệnh lý tiêu hóa khác, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện cơn đau bụng dữ dội vùng thượng vị, đặc biệt nếu có tiền sử tăng mỡ máu hoặc đái tháo đường.
Các bác sĩ khuyến cáo, phần lớn trường hợp viêm tụy cấp do tăng triglycerid hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt rối loạn lipid máu.
Người mắc tăng triglycerid cần:
-Duy trì chế độ ăn ít chất béo bão hòa, hạn chế thực phẩm nhiều đường.
-Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
-Duy trì cân nặng hợp lý.
-Tập luyện thể lực đều đặn.
-Hạn chế hoặc tuyệt đối không sử dụng rượu, bia.
-Tuân thủ điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã được chẩn đoán rối loạn mỡ máu.
Đặc biệt, những người mắc đái tháo đường, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa cần kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu để giảm nguy cơ biến chứng.
Ngoài ra, nên khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm mỡ máu thường xuyên để phát hiện sớm tình trạng tăng triglycerid, từ đó điều trị kịp thời.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn nhiều hoặc đau bụng kéo dài, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị. Việc phát hiện sớm, xử trí đúng thời điểm không chỉ giúp hạn chế tổn thương tuyến tụy mà còn giảm nguy cơ suy đa cơ quan và tử vong.
Đang tưới rau, bà Trần Thị Thức, 70 tuổi, ở Quảng Trị nghe tiếng chén bát vỡ trong nhà. Chạy vào, bà Thức thấy cháu nội 7 tuổi chảy máu trán. Cậu bé bị em trai 5 tuổi ném cốc thủy tinh trúng đầu do tranh chiếc điều khiển tivi. Bà gọi hàng xóm nhờ đưa cháu đến trạm y tế khâu vết thương. Xong việc, người phụ nữ 70 tuổi lại phải vội vã cơm nước, tắm giặt cho các cháu đến tối muộn.
"Sang năm con có nhờ, tôi cũng không nhận chăm các cháu nữa", bà nói.
Những năm trước, con dâu bà là chị Thanh, 34 tuổi, ở Hà Nội làm tự do nên có thời gian đưa con về chơi với hai bên nội ngoại. Năm nay, do chuyển sang làm giờ hành chính, ngay đầu kỳ nghỉ hè chị gửi hai con về quê nhờ mẹ chồng chăm sóc.
Chị nghĩ các con đã biết tự chủ sinh hoạt nên bà không vất vả. Vợ chồng chị cũng muốn các cháu có dịp gần gũi, giúp bà đỡ buồn. Trước khi đi, chị biếu mẹ chồng 5 triệu đồng để phụ tiền ăn uống, sữa bánh cho các cháu.
Từ ngày hai cháu về, cuộc sống của bà Thức thay đổi. Vốn quen những bữa cơm đạm bạc, giờ bà phải đau đầu nghĩ thực đơn từ tối hôm trước cho các cháu. Nhưng hai đứa trẻ chỉ ăn gà rán, mì Ý - những món khó mua ở quê. Những bữa cơm với canh cua, thịt kho, thường bị các cháu bỏ dở.
Điều khiến bà mệt mỏi là các cháu hiếu động, xem tivi, chạy nhảy và cãi nhau liên tục. Những ngày nắng nóng, bà muốn chợp mắt một lát cũng không thể vì tiếng khóc cười, la hét vang khắp nhà. "Tuổi này sức khỏe không còn như trước. Trông cháu cả ngày thực sự quá sức", bà kể.
Áp lực "đón khách nhí ngày hè" không chỉ diễn ra ở các vùng nông thôn. Tại Hà Nội, vợ chồng chị Thu Hà, 32 tuổi, cũng trải qua hai tuần đau đầu khi 4 đứa cháu con của hai chị chồng lên chơi.
Sống trong căn hộ chung cư 70 m2, hai con của chị Hà phải nhường chỗ, sang ngủ cùng bố mẹ. Giờ giấc sinh hoạt của cả nhà bị đảo lộn vì các cháu thức khuya, ngủ muộn. Tám người dùng chung một phòng vệ sinh nên sáng nào cũng phải xếp hàng. Tiền điện, nước tăng gấp đôi, tiền chợ tăng đáng kể, chưa tính các khoản đưa cháu đi chơi cuối tuần.
"Tôi muốn cho các cháu trải nghiệm, nhưng thực sự mệt và tốn kém", chị Hà cho biết. Ban đầu, gia đình chị chồng xin gửi con một tuần. Khi họ ngỏ ý gửi tiền ăn, chị Hà từ chối, nghĩ ''không đáng bao nhiêu''. Hết hạn, các cháu xin ở lại thêm và được mẹ đồng ý.
Quá áp lực, chị Hà đề nghị chồng nói chuyện để các chị đón con về, nhưng chồng chị khuyên vợ cố thêm vài ngày vì nể. Bất đồng khiến hai vợ chồng xảy ra mâu thuẫn.
Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy (TP HCM) cho rằng hiện tượng "khủng hoảng gửi con ngày hè" phản ánh áp lực lớn của các gia đình hiện đại. Bà cho biết một bộ phận công nhân, người lao động xa quê kiệt quệ kinh tế và thiếu thời gian trong ba tháng hè. "Không phải gia đình nào gửi con cũng vì tâm lý ỷ lại hay xem nhẹ trách nhiệm", bà nói.
Khi thực hiện chương trình "Nhà máy thân thiện với gia đình", bà Thúy từng gặp nhiều công nhân khóc khi biết mình đang làm phiền cha mẹ già, không yên tâm khi gửi con, nhưng không còn lựa chọn khác.
Ngược lại, có nhóm gia đình không gặp vấn đề tài chính, gửi con để vun đắp tình cảm. Dù không gửi tiền, họ dùng cách khác để bù đắp. Tuy nhiên, giống như bà Thức, tiền bạc chỉ là một phần, gánh nặng chăm sóc mới là vấn đề lớn. Người già khó theo kịp sự hiếu động của trẻ, khó kiểm soát việc sử dụng thiết bị điện tử và khó xử lý các nguy cơ tai nạn.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Tâm, Trung tâm đào tạo và ứng dụng khoa học tâm lý Hồn Việt (TP HCM), cho biết phụ nữ là nhóm chịu áp lực lớn nhất. Họ vừa đi làm, vừa nấu nướng, chăm sóc trẻ và quản lý các khoản chi. Trong khi đó, tâm lý cả nể dù đã quá sức khiến nhiều người không dám từ chối. Sự bức bối tích tụ lâu ngày dễ dẫn đến mâu thuẫn gia đình.
Trong vụ việc bé trai bị em ném cốc trúng đầu, bà Thức ban đầu giấu sự việc. Khi gọi video, thấy con phải băng trán, chị Thanh mới biết chuyện. "Cháu về thì mẹ vui, nhưng cũng mệt", bà Thức đành nói thật với con dâu sau một tháng hè. Chị Thanh chạnh lòng, nhưng cũng áy náy với mẹ.
Chị Thu Hà sau một thời gian cam chịu đã nhắn tin cho các chị chồng, báo bận, không thể chăm các cháu. Hai chị chồng đến đón con về với vẻ không vui.
Theo các chuyên gia, ông bà hay người thân không có nghĩa vụ nhận trông cháu. Việc chăm sóc trẻ trong kỳ nghỉ hè chỉ nên diễn ra khi người nhận sẵn sàng về sức khỏe, tài chính và không gian sống. Nếu quá sức, người nhận nên trao đổi thẳng thắn.
Về phía cha mẹ, cần chủ động chia sẻ tiền bạc, chuẩn bị đồ dùng và thường xuyên hỗ trợ. Trước khi gửi con đi, cha mẹ cần dạy trẻ tuân thủ giờ giấc và tôn trọng nếp sinh hoạt của gia đình tiếp nhận.
Biết không nên, nhưng chị Thanh không thể nghỉ việc ở nhà trông con nên đành cầu cứu bà ngoại. Tuần trước, mẹ chị đã sang thông gia, đón cháu về. ''Nếu không ổn, tôi đón con lên rồi tìm chỗ giữ trẻ'', chị nói.
Theo đó, người phụ nữ 55 tuổi đến khám vì da mặt và lòng bàn tay ngả vàng.
Theo bác sĩ Trung y La Bội Lâm, nhiều người thường nghĩ da vàng là dấu hiệu của bệnh gan. Tuy nhiên, trong trường hợp này, nguyên nhân lại hoàn toàn khác. Bác sĩ La nhận thấy lòng trắng mắt của bà vẫn trắng bình thường, chỉ phần da đổi màu rõ rệt. Sau khi bác sĩ hỏi kỹ thói quen ăn uống của người bệnh, nguyên nhân được làm sáng tỏ.
Nữ bệnh nhân cho biết, trước đây hay bị táo bón. Nghe nói khoai lang giúp nhuận tràng nên đều đặn ăn mỗi sáng. Sau một thời gian, tình trạng táo bón cải thiện, thậm chí mắt cũng đỡ mờ hơn.
Tuy nhiên, theo TVBS, việc ăn khoai lang hằng ngày suốt nhiều năm lại là thủ phạm khiến làn da bà chuyển màu.
Việc ăn khoai lang thường xuyên đã khiến nữ bệnh nhân vàng da do tăng caroten máu. Theo bác sĩ La, đây là tình trạng cơ thể hấp thu quá mức β-carotene - một sắc tố tự nhiên có trong thực phẩm màu vàng, cam, đỏ như khoai lang, cà rốt, bí đỏ, xoài hoặc đu đủ. Lượng carotene quá cao sẽ lắng đọng trong lớp sừng của da, đặc biệt ở những vùng da dày như lòng bàn tay, bàn chân và trong trường hợp nghiêm trọng, toàn thân có thể ngả vàng.
Tình trạng trên không gây hại đến gan hay sức khỏe tổng thể nhưng ảnh hưởng khá rõ đến thẩm mỹ. Điểm khác biệt quan trọng giữa vàng da do carotenemia và vàng da do bệnh gan là lòng trắng mắt: Nếu lòng trắng mắt cũng vàng, nhiều khả năng do bệnh lý gan mật. Nếu mắt vẫn trắng, nguyên nhân thường do ăn quá nhiều thực phẩm chứa carotene.
Khi ngừng hoặc giảm ăn các thực phẩm giàu β-carotene, da sẽ dần trở lại màu sắc tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình này có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, tùy khả năng trao đổi chất của mỗi người.
"β-carotene là dưỡng chất quý, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào. Nhưng nếu thấy da hoặc lòng bàn tay vàng hơn bình thường, bạn nên tạm giảm tần suất ăn hoặc thay đổi thực đơn. Thực phẩm dù tốt đến đâu cũng cần sự điều độ. Nếu biết cân bằng, bạn vừa tận dụng được lợi ích của khoai lang vừa giữ cho làn da luôn tươi sáng và khỏe mạnh", bác sĩ La nói.
Ngoài việc ăn quá nhiều, bạn cũng cần tránh một số sai lầm khi sử dụng khoai lang như sau:
Ăn khoai lang khi bụng đói
Ăn khoai lang khi bụng đói thực sự không phải thói quen tốt, đặc biệt là đối với những người có lượng đường trong máu dao động lớn. Mặc dù khoai lang rất giàu chất xơ nhưng việc ăn quá nhiều cùng một lúc khi bụng đói vẫn có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh và gây khó chịu đường tiêu hóa.
Người hệ tiêu hóa không tốt, thường xuyên bị đầy hơi, chướng bụng không nên ăn nhiều khoai lang vì lúc ăn sẽ làm tăng tiết dịch vị, gây nóng ruột, ợ chua, càng sinh hơi chướng bụng. Nếu muốn ăn nên ăn vừa phải, ăn ít một và chỉ nên ăn 2-3 lần trong tuần, không nên ăn kéo dài gây tổn thương hệ thống tiêu hóa.
Chế biến sai cách
Phương pháp chế biến khoai lang cũng ảnh hưởng đến sức khỏe. Nhiều người thích chiên hoặc nướng khoai lang. Khoai lang khi chiên sẽ giòn bên ngoài, mềm bên trong, trông rất ngon, nhưng hàm lượng chất béo cao lại không tốt cho sức khỏe tim mạch.
Đặc biệt, những người ăn khoai lang chiên trong thời gian dài dễ gặp các vấn đề như tăng lipid máu và tăng cân. Ngược lại, hấp, luộc và nướng (không dùng quá nhiều dầu) lại tốt cho sức khỏe hơn vì giữ được chất dinh dưỡng của khoai lang mà không làm tăng thêm calo.
Ăn khoai lang thay cơm để giảm cân
Theo các bác sĩ, khoai lang rất tốt cho sức khỏe nhưng không thể dùng thay cơm. Trong khoai lang vẫn chứa lượng đường khá cao, nhất là các loại khoai mật. Ăn khoai lang dài ngày thay cơm có thể dẫn đến việc tích đường trong cơ thể, là nguyên nhân dẫn đến nhiều chứng bệnh cũng như làm bệnh tình thêm trầm trọng hơn.
Người bệnh thận ăn nhiều khoai lang dễ mắc thêm bệnh tim mạch. Nguyên nhân, khoai lang chứa nhiều chất xơ, vitamin A, đặc biệt là kali. Khi thận yếu, chức năng loại bỏ kali dư thừa cùng bị hạn chế, gây ra những tác hại nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, gây yếu tim...
Do đó, người bị bệnh thận thậm chí còn được khuyến cáo không nên ăn khoai lang.
Ăn khoai lang có đốm đen
Khoai lang bảo quản không tốt sẽ rất dễ bị hà, xuất hiện những đốm đen, nhiều người không vứt bỏ mà cắt bỏ phần hà, đốm đen đi để luộc lên rồi ăn tiếp. Tuy nhiên việc xuất hiện những vết này có nghĩa khoai đã bị nhiễm khuẩn vằn đen ô nhiễm gây độc cho gan.
Loại độc tố này sẽ không hề bị tiêu diệt dù bạn có luộc khoai trong nước sôi sùng sục hay là nướng khoai với than hồng rực. Vì vậy, khi có những biểu hiện này, bạn hãy vứt bỏ đi, đừng tiếc mà gọt vỏ rồi ăn tiếp.
Một vụ việc nguy hiểm vừa xảy ra tại thành phố Chiêu Thông, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, khi một người đàn ông bị hổ mang chúa dài khoảng 2 mét tấn công trong lúc làm việc, buộc phải tự vệ và sau đó được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.
Theo thông tin ban đầu, trong lúc lao động tại khu vực dân cư, nạn nhân bất ngờ bị một con rắn độc nặng khoảng 2,5 kg cắn vào người.
Trong tình huống hoảng loạn và nguy hiểm, người đàn ông đã dùng công cụ lao động chém đứt con rắn để thoát thân, sau đó nhanh chóng tìm cách đến cơ sở y tế. Ngay sau đó, anh xuất hiện các triệu chứng đau dữ dội, chóng mặt và kiệt sức, tình trạng rất nghiêm trọng.
Tại bệnh viện, nạn nhân được cấp cứu khẩn cấp và phải tiêm tổng cộng 13 mũi huyết thanh kháng nọc trong quá trình điều trị. Đồng thời, bác sĩ đã gửi hình ảnh vết thương và mẫu rắn đến hệ thống hỗ trợ chuyên môn về rắn cắn, kích hoạt cơ chế hội chẩn liên tỉnh để xác định độc tính và hướng điều trị phù hợp.
Các bác sĩ cho biết ban đầu bệnh viện sử dụng các liều huyết thanh sẵn có để xử lý cấp cứu, sau đó tiếp tục điều phối thêm nguồn huyết thanh từ tuyến trên nhằm đảm bảo đủ phác đồ điều trị. Sau ba ngày ba đêm theo dõi và điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch và được xuất viện.
Hổ mang chúa được xác định là một trong những loài rắn độc lớn và nguy hiểm nhất tại khu vực. Thời gian gần đây, loài này xuất hiện tại một số khu dân cư, làm tăng nguy cơ va chạm với con người.
Các chuyên gia nhấn mạnh đây là loài thuộc diện bảo vệ, có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, nhưng trong trường hợp đe dọa trực tiếp tính mạng con người, việc tự vệ là điều được pháp luật cho phép.
Rắn cắn là tình huống cấp cứu nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không xử lý đúng cách. Tuy nhiên, nhiều biện pháp sơ cứu hiện nay vẫn sai lầm hoặc thiếu hiệu quả, thậm chí khiến tình trạng nặng hơn.
Một số loài rắn độc như cạp nia, cạp nong, rắn hổ mang hay rắn biển có thể gây nguy hiểm chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất khi bị rắn cắn là giữ bình tĩnh và hạn chế tối đa vận động. Người bị nạn cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt bằng phương tiện hỗ trợ, tránh tự đi lại vì sẽ khiến nọc độc lan nhanh hơn trong cơ thể.
Trong sơ cứu ban đầu, có thể dùng băng vải hoặc băng đàn hồi quấn nhẹ vùng bị cắn để làm chậm sự lan truyền của nọc độc. Trong một số trường hợp đặc biệt, nhân viên y tế có thể sử dụng băng ép hoặc garo tĩnh mạch, nhưng cần thực hiện đúng kỹ thuật và không siết quá chặt. Quan trọng nhất là nhanh chóng chuyển nạn nhân đến bệnh viện gần nhất để được điều trị chuyên sâu.
- Tuyệt đối không nên thực hiện các cách sau vì có thể gây nguy hiểm hơn:
+ Rạch, chích hoặc cố gắng cắt vết cắn, vì có thể gây chảy máu và nhiễm trùng nghiêm trọng.
+ Nặn hoặc hút nọc độc tại vết thương.
+ Đắp thuốc dân gian, lá cây hoặc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc, vì không có tác dụng điều trị và dễ làm mất "thời gian vàng" cứu chữa.
Các chuyên gia cũng cảnh báo, thời điểm mưa ẩm là lúc rắn thường rời khỏi nơi trú ẩn để kiếm ăn, làm tăng nguy cơ gặp người. Vì vậy, cần đặc biệt cẩn trọng khi đi lại ở khu vực bụi rậm, vườn tược hoặc vùng ven sông suối trong mùa này.
