Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đang phát đi thông tin những liệt sĩ đã hy sinh tại chiến trường Quảng Ngãi, kêu gọi người dân, nhân chứng lịch sử cung cấp thông tin. Đọc những dòng thông tin trên giấy báo tử, nước mắt chực trào vì lòng biết ơn những anh hùng liệt sĩ hy sinh vì độc lập của dân tộc.
“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại Quảng Ngãi đang diễn ra khẩn trương. Có thể thấy rõ điều ấy qua những cuộc họp, những văn bản đốc thúc, những đội thu mẫu ADN… làm việc liên tục.
Lòng tri ân, sự biết ơn những hy sinh của các anh hùng liệt sĩ được thực hiện bằng những việc làm thiết thực. Đâu đó, chiến dịch 500 ngày đêm còn “đánh thức” những giấy báo tử đã được gia đình các liệt sĩ gìn giữ hơn nửa thế kỷ.
Một trong những tờ giấy báo tử mà Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi phát đi, cùng hy vọng tiếp nhận thông tin quý giá từ người dân, chứng nhân lịch sử… để tìm kiếm liệt sĩ Trương Hồng Sơn (bí danh Hai Chiếm, sinh năm 1936), nguyên Chính trị viên Đại đội 2, Tiểu đoàn 48 tỉnh Quảng Ngãi.
Liệt sĩ Sơn (quê quán xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi) nhập ngũ ngày 20-8-1964, chiến đấu trên chính mảnh đất quê hương và hy sinh ngày 31-1-1968 tại đồi 45 Trà Khúc, huyện Sơn Tịnh (cũ).
Gần 60 năm trôi qua, gia đình vẫn chưa biết chính xác nơi ông yên nghỉ. Chỉ vài dòng ghi trên giấy báo tử về địa điểm hy sinh trở thành manh mối quý giá nhất.
Bởi vậy, gia đình tha thiết mong những cựu chiến binh Tiểu đoàn 48, những người từng chiến đấu ở khu vực đồi 45 Trà Khúc hay người dân từng sinh sống quanh vùng năm ấy, nếu còn lưu giữ một ký ức, một câu chuyện về nơi chôn cất các liệt sĩ sau trận đánh, hãy lên tiếng.
Bởi đôi khi, chỉ một ký ức tưởng chừng rất nhỏ cũng có thể mở ra cánh cửa đoàn tụ mà gia đình đã chờ đợi suốt mấy chục năm.
Cũng mang theo niềm hy vọng ấy là hồ sơ của liệt sĩ Nguyễn Văn Thuận (sinh năm 1941, quê quán TP Hà Nội), chiến sĩ Tiểu đoàn 40 Đặc công, Quân khu 5.
Trong hồ sơ và lời kể của đồng đội, hành trình trước trận đánh vẫn còn hiện lên khá rõ. Đêm 10-6-1969, đơn vị tập kết dưới gốc một cây đa lớn ở chân núi Ngang, sát bờ sông Vệ, khu vực giáp ranh giữa xã Hành Tín và xã Hành Đức, huyện Nghĩa Hành (cũ).
Từ điểm tập kết này, các chiến sĩ vượt qua một cánh đồng lúa ngập nước để bí mật tiếp cận núi Đá Đen, huyện Tư Nghĩa (cũ). Đây là ngọn đồi nằm đối diện đồi Đá Trắng, phía đông nhìn xuống đường quốc lộ 1.
Trận đánh diễn ra trong đêm vô cùng ác liệt. Liệt sĩ Nguyễn Văn Thuận đã ngã xuống giữa chiến trường. Khi đơn vị rút lui về khu vực Hành Tín (nay là xã Thiện Tín), đồng đội không thể đưa thi hài ông theo. Tất cả chỉ còn biết hy vọng người dân địa phương hoặc đồng bào quanh vùng đã chôn cất người chiến sĩ trẻ giữa những năm tháng bom đạn.
Chính vì vậy, hôm nay, gia đình không chỉ mong gặp lại đồng đội cũ của Tiểu đoàn 40 Đặc công, mà còn mong những người từng sinh sống quanh khu vực núi Đá Đen, đồi Đá Trắng, các xã Hành Đức, Hành Tín (huyện Nghĩa Hành Cũ; nay là xã Thiện Tín, xã Nghĩa Hành) còn nhớ về một ngôi mộ, một lần mai táng vội năm xưa có thể chia sẻ thông tin.
Một ký ức được đánh thức có thể giúp khép lại hành trình tìm kiếm đã kéo dài hơn nửa thế kỷ của gia đình các liệt sĩ. Bởi như người thân liệt sĩ Thuận, chưa khi nào thôi mong một ngày đưa hài cốt anh về nhà.
Ở phía nam Quảng Ngãi, câu chuyện của liệt sĩ Hoàng Minh Sưu (sinh năm 1940, quê quán phường Nguyễn Trãi, TP Hải Phòng), chiến sĩ trinh sát Đại đội 50, Tiểu đoàn Đặc công 401, cũng khiến nhiều người lặng lòng.
Tháng 6-1968, trong khi làm nhiệm vụ trinh sát phục vụ trận đánh dưới chân núi Dâu, ông bị thương nặng. Đồng đội cõng ông rút khỏi trận địa về khu vực ấp chiến lược dưới chân núi Dâu, thuộc xã Phổ Hiệp, huyện Đức Phổ cũ (nay là xã Khánh Cường, tỉnh Quảng Ngãi). Người chiến sĩ trẻ đã trút hơi thở cuối cùng tại đây.
Địa danh ấy, sau gần sáu thập kỷ, vẫn là niềm hy vọng duy nhất của gia đình. Người em trai của liệt sĩ Sưu là ông Hoàng Minh Ngọc vẫn mong có một cựu chiến binh từng chiến đấu ở núi Dâu, một người dân từng sống quanh khu vực ấp chiến lược năm ấy, hay ai đó còn nhớ nơi chôn cất một người lính đặc công hy sinh sau trận đánh sẽ giúp gia đình tìm được anh.
Ba câu chuyện, ba liệt sĩ, ba địa danh khác nhau trên mảnh đất Quảng Ngãi, ba gia đình có chung hy vọng sẽ tìm thấy hài cốt người thân của mình đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.
Chiến tranh đã lùi xa, nhân chứng ngày một ít đi, ký ức cũng dần mờ theo tuổi tác. Chính vì thế, Chiến dịch 500 ngày không chỉ là cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn là cuộc chạy đua với thời gian để tìm thấy những con người anh hùng, sẵn sàng ngã xuống cho Tổ quốc đứng lên.
Mỗi thông báo tìm kiếm hôm nay không đơn thuần là một lời kêu gọi. Đó là lời nhắn gửi đến những cựu chiến binh từng hành quân qua đồi 45 Trà Khúc, từng tập kết dưới gốc đa chân núi Ngang, từng chiến đấu ở núi Đá Đen hay dưới chân núi Dâu.
Cùng với đó, là niềm hy vọng đến từ thông tin của người dân, của nhân chứng lịch sử… bởi trong cuộc chiến tranh vệ quốc ấy, những người dân từng chứng kiến những trận đánh khốc liệt năm xưa, từng âm thầm chôn cất, hướng khói cho các liệt sĩ giữa chiến cuộc khốc liệt.
Biết đâu, trong ký ức của họ vẫn còn một địa danh, một gốc cây, một triền đồi hay một ngôi mộ vô danh chưa từng được gọi tên.
Những tờ giấy báo tử vì thế không còn chỉ kể về sự hy sinh. Khi được nối lại bằng ký ức của đồng đội, sự sẻ chia của người dân và quyết tâm của Chiến dịch 500 ngày, chúng đang dần mang một sứ mệnh mới. Đó là góp thêm thông tin để đưa những người lính trở về.
Đó không chỉ là niềm an ủi đối với gia đình các liệt sĩ, mà còn là sự tiếp nối đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Ngày 13/4, nhiều cây sọ khỉ (xà cừ) lớn dọc đường Trường Chinh, đoạn gần nút giao Phạm Văn Bạch (phường Tân Sơn), được nhân viên cưa hạ, di dời để phục vụ thi công ga ngầm S10 - Phạm Văn Bạch thuộc tuyến metro. Nhiều cây đường kính khoảng một mét, cao 20-30 m, tán rộng.
Việc đốn hạ bắt đầu triển khai từ khoảng hai ngày qua. Khu vực thi công quây rào chắn, bố trí lực lượng túc trực điều tiết, phân luồng giao thông liên tục nhằm đảm bảo an toàn và hạn chế ùn tắc. Trước đó, nút giao Trường Chinh - Phạm Văn Bạch bị đóng để thi công ga ngầm, xe được phân luồng ra cách đó 200 m.
Ngoài khu vực trên, dự án dự kiến giải tỏa khoảng 453 cây xanh trên các tuyến Lê Lai, Trương Định, Phạm Hồng Thái và Cách Mạng Tháng Tám. Trong đó, 404 cây sẽ bị chặt hạ, số còn lại được di dời. Công việc thực hiện theo hai giai đoạn, tổng kinh phí khoảng 1,4 tỷ đồng.
Tuyến metro Bến Thành - Tham Lương dài gần 11,3 km, nối từ trung tâm đến khu tây bắc thành phố, trong đó hơn 9 km đi ngầm. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng, khởi công giữa tháng 1 và dự kiến hoàn thành năm 2030. Đây là tuyến metro thứ hai của TP HCM, sau tuyến Bến Thành - Suối Tiên đã đưa vào khai thác cuối năm 2024.
Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị TP HCM, các ga ngầm tuyến metro Bến Thành - Tham Lương nằm trong khu vực dân cư dày đặc, tập trung nhiều hạ tầng kỹ thuật ngầm và nổi như điện, nước, viễn thông. Vì vậy, cùng với việc xử lý cây xanh, công tác di dời và tái lập các hệ thống này đã được triển khai liên tục thời gian qua để chuẩn bị mặt bằng thi công.
Những ngày cuối tháng 5 và đầu tháng 6.2026, tại các thôn Mỹ Tân và Vĩnh Trà, xã Bình Sơn (Quảng Ngãi) câu chuyện thiếu nước sạch tiếp tục trở thành nỗi ám ảnh thường trực của người dân.
Tại xóm Sát, thôn Mỹ Tân, bà Lê Thị Tin (57 tuổi) đã quá quen với việc nhiều đêm phải thức giấc liên tục để kiểm tra nguồn nước. Theo bà Tin, từ năm 2025 đến nay, hệ thống cấp nước thường xuyên xảy ra tình trạng áp lực yếu hoặc mất nước kéo dài.
"Mỗi đêm tôi phải đặt đồng hồ báo thức. Cứ khoảng một tiếng lại dậy kiểm tra một lần. Hễ thấy nước chảy là lập tức bật máy bơm để đưa nước lên bồn chứa. Nếu ngủ quên thì hôm sau cả nhà không có nước dùng", bà Tin kể.
Thiếu nước khiến sinh hoạt gia đình bà bị đảo lộn hoàn toàn. Quần áo phải gom nhiều ngày mới giặt một lần. Khi nguồn nước dự trữ cạn kiệt, bà phải mang đồ sang nhà người thân ở khu vực khác để giặt giũ.
Theo bà Tin, ban ngày gần như không có nước. Hy vọng duy nhất là những giờ khuya khi lượng nước trong đường ống tăng lên đôi chút.
"Muốn có nước nấu ăn hay tắm giặt thì phải đi xin từng can nước từ các hộ dân gần đầu nguồn. Nhiều lúc thấy nước chảy yếu cũng mừng vì còn có cái để bơm dự trữ", bà Tin nói.
Không riêng gia đình bà Tin, hàng trăm hộ dân trong khu vực đang phải chật vật đối phó với tình trạng tương tự.
Ở tuổi 75, bà Nguyễn Thị Hường vẫn đều đặn gánh nước từ nơi có nguồn cấp ổn định về nhà sử dụng. Quãng đường từ điểm lấy nước đến nhà dài hơn 200 m nhưng ngày nào bà cũng phải đi nhiều chuyến.
"Hai vợ chồng già sống dựa vào từng canh nước xin được. Nước sinh hoạt thì tận dụng nước sông gần nhà, còn nước ăn uống phải đi xin từng chút một", bà Hường chia sẻ.
Dưới cái nắng gay gắt của mùa hè miền Trung, việc vận chuyển nước trở thành gánh nặng lớn đối với người cao tuổi. Bà Hường cho biết sức khỏe giảm sút đáng kể vì thường xuyên phải đi lấy nước.
"Có lần gánh nước về giữa trưa, tôi mệt quá nên ngã ngay giữa đường. Người dân gần đó thấy vậy chạy ra giúp đỡ. Sau đó phải truyền nước mới hồi phục được", bà kể.
Tại xóm Mỹ An, thôn Mỹ Tân, bà Lê Thị Ngọc (76 tuổi) cho biết gia đình đã hơn một tuần không có nước máy sử dụng. Do bị đau chân, đi lại khó khăn nên bà phải nhờ con cháu chở nước từ nơi khác về.
"Sống một mình nên rất cực. Đêm nào tôi cũng thức đến khuya rồi vài tiếng sau lại dậy kiểm tra xem nước có về không để hứng. Có hôm chờ cả đêm mà không được bao nhiêu", bà Ngọc nói.
Theo thống kê của UBND xã Bình Sơn, hiện có khoảng 1.400 hộ dân tại hai thôn Mỹ Tân và Vĩnh Trà đang chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi tình trạng thiếu nước sạch.
Ông Nguyễn Hữu Quân, Bí thư Chi bộ thôn Mỹ Tân cho biết, tình trạng thiếu nước đã kéo dài nhiều tháng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của khoảng 700 hộ dân trong thôn.
Do nguồn nước ngầm tại địa phương bị nhiễm phèn nên phần lớn người dân không thể sử dụng nước giếng khoan. Hầu hết các hộ dân đều phụ thuộc vào nguồn nước máy do Công ty CP Vinaconex Dung Quất cung cấp.
"Không có nước máy thì người dân gần như không còn nguồn nước sạch nào khác để sử dụng. Nhiều gia đình phải đi xin nước hoặc mua nước từ nơi khác về dùng", ông Quân cho biết.
Còn ông Nguyễn Phi Khanh, Trưởng thôn Vĩnh Trà, cũng cho rằng tình trạng thiếu nước kéo dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân địa phương.
Trước phản ánh kéo dài của người dân, ngày 22.5, UBND xã Bình Sơn đã phối hợp Công ty CP Vinaconex Dung Quất tổ chức cuộc họp với đại diện các thôn bị ảnh hưởng để tìm giải pháp khắc phục.
Qua rà soát, nguyên nhân chính được xác định là áp lực nước trên hệ thống quá yếu, khiến nguồn nước không thể cung cấp ổn định đến các khu vực cuối tuyến.
Theo khảo sát của doanh nghiệp, việc xây dựng các trạm bơm trung chuyển tại một số vị trí trên địa bàn sẽ góp phần giải quyết tình trạng áp lực nước yếu kéo dài nhiều năm qua.
Ngày 4.6, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Võ Quốc Nam, Phó chủ tịch UBND xã Bình Sơn, cho biết địa phương đã làm việc với Công ty CP Vinaconex Dung Quất để khảo sát các vị trí lắp đặt trạm tăng áp.
Đồng thời, chính quyền cũng có văn bản đề nghị xã Vạn Tường hỗ trợ đấu nối hệ thống cấp nước tại xóm Hòa Tây, thôn Phước Hòa nhằm cấp nước cho các khu vực đang thiếu nghiêm trọng.
"Sau khi hoàn thành bàn giao mặt bằng, doanh nghiệp sẽ triển khai lắp đặt trạm tăng áp trong khoảng một tháng. Mục tiêu là sớm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt ổn định cho người dân", ông Nam nói.
Theo ông Bắc, đơn vị đang xây dựng phương án đầu tư hai trạm tăng áp mới. Trong đó, một trạm tăng áp nhỏ có công suất khoảng 70 m³/giờ phục vụ trực tiếp cho khu vực Mỹ Tân và Vĩnh Trà. Trạm còn lại có công suất khoảng 300 m³/giờ nhằm đáp ứng nhu cầu cấp nước cho toàn bộ khu vực phía tây Khu kinh tế Dung Quất.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đã làm việc với Công ty Điện lực tỉnh Quảng Ngãi để nâng công suất trạm biến áp, phục vụ vận hành hệ thống bơm với lưu lượng lớn hơn.
"Ngay khi hoàn tất các thủ tục pháp lý và được bố trí mặt bằng, chúng tôi sẽ triển khai lắp đặt trạm tăng áp. Dự kiến trạm nhỏ sẽ hoàn thành trong khoảng một tháng, còn trạm lớn cần từ 3 - 6 tháng để đưa vào vận hành", ông Bắc nói.
Trong lúc chờ các giải pháp kỹ thuật được triển khai, hàng nghìn người dân tại Bình Sơn vẫn tiếp tục sống trong cảnh thấp thỏm chờ nước.
Với họ, mong muốn lớn nhất lúc này là sớm chấm dứt những đêm thức trắng canh nước và có được nguồn nước sạch ổn định cho cuộc sống hằng ngày.
Ngày 16.5, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết đã giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan kiểm tra, xử lý kiến nghị của Hợp tác xã (HTX) xích lô du lịch Nha Trang - Chi nhánh Công Nông 79, về việc tăng cường quản lý và phát triển dịch vụ xích lô trên địa bàn Nha Trang.
Theo kiến nghị của HTX trên, hiện có nhiều xe xích lô hoạt động tự do, thiếu kiểm soát tại khu vực Nha Trang, gây ùn tắc giao thông, phục vụ kém chất lượng, chặt chém khách du lịch, thậm chí gây tai nạn rồi bỏ trốn. Đáng lo ngại hơn, một bộ phận lái xích lô nhậu nhẹt say xỉn, liên quan đến tệ nạn xã hội khi tham gia giao thông, ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh du lịch Khánh Hòa.
Tình trạng "độ chế" gắn động cơ điện trái phép cũng là vấn đề nhức nhối. Theo quy định, xích lô là phương tiện thô sơ, di chuyển bằng sức người và chỉ được chở một người. Tuy nhiên, việc gắn động cơ điện, thay đổi kết cấu khiến phương tiện tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao, nhất là trong điều kiện giao thông đông đúc.
HTX xích lô du lịch Nha Trang đề xuất nhiều giải pháp. Đáng chú ý nhất là yêu cầu tất cả lái xích lô phải đội mũ bảo hiểm bắt buộc và kiểm tra nồng độ cồn thường xuyên khi tham gia giao thông. HTX cũng đề xuất tiếp nhận, quản lý tập trung các xe xích lô tự do; cấp mã định danh điện tử trên cổng VNeID cho từng xe; yêu cầu lái xích lô được đào tạo nghiệp vụ và cấp thẻ hành nghề.
Ngoài ra, đơn vị này còn kiến nghị kiểm soát động cơ hỗ trợ, chỉ cho phép sử dụng động cơ nhỏ hoặc đạp truyền thống; lắp đồng hồ tính cước theo quy chuẩn taxi và triển khai đặt xe qua ứng dụng công nghệ để minh bạch giá cả.
Trước đó, như Thanh Niên đã đưa tin, UBND phường Nha Trang đã có văn bản gửi UBND tỉnh Khánh Hòa đề xuất cấm xích lô lưu thông trên địa bàn do tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông. Phần lớn xích lô đang hoạt động là phương tiện thô sơ tự sản xuất, tự ý gắn động cơ điện nhưng chưa được kiểm định, đăng ký, tiềm ẩn nguy cơ lật khi vào cua gấp, chập cháy do ắc quy tự chế và không có bảo hiểm khi xảy ra tai nạn.
Xung quanh đề xuất này, nhiều ý kiến cho rằng cấm là biện pháp cuối cùng, chẳng đặng đừng. Nha Trang có thể tham khảo cách quản lý xích lô du lịch tại Huế, Vũng Tàu... nơi loại hình này được quy hoạch bài bản, trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng thay vì nguồn gây rối trật tự.
Giải pháp khả thi hơn là quy hoạch tuyến đường và thời gian hoạt động, bắt buộc đăng ký phương tiện, cấp thẻ hành nghề cho tài xế, niêm yết giá dịch vụ và xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm, vừa giữ được trật tự an toàn giao thông, vừa bảo tồn một nét đặc trưng của du lịch Nha Trang và sinh kế cho hàng nghìn lao động yếu thế tại địa phương.
