Những ngày đầu tháng 7, khi cơn mưa xối xả đổ xuống những cánh rừng cao su sau những ngày nắng nóng gay gắt, nấm mối mọc lên giữa những thảm lá cao su, rừng điều, rừng tràm. Người dân từ TPHCM, Đồng Nai ùn ùn kéo nhau về khu vực Xuân Quế, Xuân Nhạn, Cẩm Đường, Cẩm Mỹ (Đồng Nai), Xuyên Mộc, Châu Đức (TPHCM) để săn nấm mối.
Mấy ngày qua, cứ chiều về, tại ngã tư Nhà thờ Suối Nhạn (xã Xuân Quế, TP Đồng Nai) là địa điểm tập trung của những thợ săn nấm mối. Họ đến từ nhiều địa phương trong TP Đồng Nai. Có người đến từ các khu vực rất xa như: Đồng Xoài, Đồng Phú (TP Đồng Nai) hay Dầu Tiếng, Bến Cát, Xuyên Mộc, Châu Đức (TPHCM).
Theo anh Lê Văn Lâm (xã Cẩm Mỹ, TP Đồng Nai), nấm mối ở khu vực Đông Nam Bộ thường mọc nhiều sau những cơn mưa, giai đoạn chuyển mùa tháng 6, tháng 7. Năm nay, khu vực rừng cao su quanh các nông trường Sông Nhạn, Sông Quế, Cẩm Đường có nhiều nấm, thu hút rất đông người dân đến tìm. Nấm thường mọc vào ban đêm, nên người dân tranh thủ đi săn xuyên đêm.
“Săn nấm mối phải có kinh nghiệm. Mỗi người chuẩn bị đèn pin đeo ở đầu, túi đựng, gậy dò nấm dưới các thảm lá. Nếu may mắn, một đêm có thể nhổ 3-4 kg nấm, thu về vài triệu. Người đi săn nấm cũng phụ thuộc vào may mắn, nếu trúng “ổ” thì được nhiều tiền hơn”, anh Lâm chia sẻ.
Nấm mối có giá thành cao, chỉ mọc vào thời điểm phù hợp ở những môi trường nhất định nên việc săn nấm mối rất khó. Người đi nhổ nấm phải có kinh nghiệm, lần mò trong bóng tối, đi bộ qua rẫy rậm, đối mặt với côn trùng, rắn, rết.
Chị Lê Thị Oanh (xã Cẩm Đường, TP Đồng Nai) cho biết, công việc săn nấm mối ở rừng cao su thường bắt đầu từ 1-2 giờ sáng, khi đó nấm mối thường nhú lên khỏi mặt đất, chỉ cần pha đèn pin sẽ thấy.
Tuy nhiên, việc tìm được nấm mối cũng phải có duyên và gặp may mắn mới phát hiện được. Có nhiều ổ nấm mối, nhưng người đi trước không thấy, người đi sau lại phát hiện, đó là cái duyên của nghề.
Ông Nguyễn Hữu Tuấn, lái buôn thu mua nấm mối cho biết, đặc sản nấm mối ở Đồng Nai đang được bán trên thị trường với giá 400.000-600.000 đồng/kg; thậm chí tại vùng đô thị TPHCM, nấm mối búp đẹp được báo giá lên đến 800.000 đồng/kg nhưng không có hàng. Nấm mối khá hiếm, một năm chỉ được một mùa nên giá khá cao.
Theo người dân, nấm mối có giá cao vì đây là loại nấm không thể nuôi trồng, chúng mọc tại những nơi có cồn mối cũ, thường xuất hiện ở nơi nhiều thảm lá mục, độ ẩm cao, mọc theo từng cụm. Tai nấm nhỏ hơn lòng bàn tay, hình dáng như những chiếc ô, thân nấm màu trắng, mũ nấm khi còn búp có màu nâu nhạt, khi nở có màu trắng.
Nấm mối mới nhổ về đem đi làm sạch phần đất dưới chân. Sau khi làm sạch đất, nấm được rửa cho thật sạch, kẹp nấm giữa kẽ hai ngón tay, dội nước nhẹ trên và dưới phần mũ cho sạch đất. Thao tác phải thật nhẹ nhàng, tránh để nấm bị dập, bị ngấm nước sẽ không ngon ngọt, sau đó để cho ráo nước rồi chế biến món ăn.
Nấm mối làm được rất nhiều món như: nấm nấu ngọt, nấm đúc bánh xèo, nấm nấu cháo hoặc nấm nướng… Vốn dĩ ngọt thơm sẵn, nấm mối chẳng cần chế biến cầu kỳ.
Nấm mối có tên khoa học là Termitomyces albuminosus. Chúng xuất hiện sau cơn mưa đầu mùa khoảng một tuần, mỗi đợt kéo dài 3-5 ngày. Nấm mọc từ chất thải của mối dưới mặt đất, thường xuất hiện nhiều tại các tỉnh miền Tây, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
Nhắc đến những loài chim khổng lồ và kỳ lạ nhất thế giới, cò mỏ giày là cái tên không thể bỏ qua. Với vóc dáng cao gần bằng một con người, chiếc mỏ ngoại cỡ như một "vũ khí" săn mồi và tập tính săn bắt đầy ấn tượng, loài chim này luôn khiến giới nghiên cứu cũng như những người yêu thiên nhiên phải kinh ngạc.
Giữa những vùng đầm lầy rộng lớn ở châu Phi tồn tại một loài chim khiến nhiều người kinh ngạc bởi ngoại hình kỳ lạ như bước ra từ thời tiền sử. Không chỉ cao tới hơn 1 m, sở hữu chiếc mỏ khổng lồ có hình dáng đặc biệt, cò mỏ giày còn là một trong những "sát thủ" đáng gờm của vùng nước ngập, có khả năng săn nhiều loài động vật, thậm chí cả cá sấu con.
Cò mỏ giày (tên khoa học Balaeniceps rex) là loài chim quý hiếm chỉ sinh sống tại khu vực Đông và Trung Phi, chủ yếu được tìm thấy ở các quốc gia như Uganda, Kenya, Tanzania, Zambia, Ethiopia và Nam Sudan. Với vẻ ngoài khác biệt, chúng được xem là một trong những loài chim độc đáo nhất hành tinh.
Một con cò mỏ giày trưởng thành có thể cao khoảng 1,3 m, nặng tới 7 kg, sải cánh rộng hơn 2,5 m. Điểm gây chú ý nhất của loài chim này chính là chiếc mỏ khổng lồ dài khoảng 25 cm, có hình dáng giống một chiếc giày. Đây cũng là một trong những loại mỏ lớn nhất trong thế giới loài chim.
Không sở hữu vẻ ngoài thanh thoát như nhiều loài chim khác, cò mỏ giày mang dáng vẻ mạnh mẽ, thậm chí có phần đáng sợ với đôi chân dài, thân hình cao lớn và ánh mắt lạnh lùng. Chính đặc điểm này khiến chúng thường được ví như "quái vật tiền sử" của các vùng đầm lầy châu Phi.
Chiếc mỏ đặc biệt chính là vũ khí săn mồi lợi hại nhất của cò mỏ giày. Chúng thường săn các loài cá lớn, đặc biệt là cá trê, vốn chiếm phần lớn khẩu phần ăn. Ngoài ra, loài chim này còn có thể ăn lươn, rắn, ếch, vịt và cả những con cá sấu con khi có cơ hội.
Cách săn mồi của cò mỏ giày cũng khiến nhiều người kinh ngạc. Thay vì liên tục di chuyển để tìm kiếm thức ăn, chúng thường đứng bất động hàng giờ giữa đầm lầy, kiên nhẫn quan sát từng chuyển động nhỏ của con mồi. Khi thời cơ đến, cò mỏ giày bất ngờ lao tới với tốc độ nhanh chóng, dùng chiếc mỏ cứng và sắc để tấn công, sau đó nuốt chửng con mồi.
Đặc biệt, khi phát hiện cá sấu con bị bỏ lại mà không có cá sấu bố mẹ bảo vệ, cò mỏ giày có thể nhanh chóng tấn công. Với sức mạnh từ chiếc mỏ lớn, con mồi gần như rất khó thoát khỏi cú đớp chính xác của loài chim săn mồi này.
Không chỉ sở hữu khả năng săn mồi ấn tượng, cò mỏ giày còn có đời sống sinh sản khá đặc biệt. Chúng thường sống đơn độc nhưng có thể kết đôi lâu dài. Mỗi lần sinh sản, chim mẹ thường đẻ khoảng ba quả trứng. Tuy nhiên, do sự cạnh tranh khốc liệt giữa các con non, thường chỉ một con có cơ hội sống sót đến trưởng thành.
Con non nở trước thường khỏe mạnh hơn và có khả năng giành phần lớn thức ăn, thậm chí có thể tấn công những con non nhỏ hơn. Hai con còn lại được xem như nguồn dự phòng trong trường hợp con non đầu tiên không thể sống sót.
Dù có kích thước lớn, khả năng bay của cò mỏ giày lại khá hạn chế. Chúng chỉ có thể bay trong khoảng cách ngắn do tốc độ vỗ cánh chậm hơn nhiều loài chim khác. Mỗi lần bay, chúng thường chỉ di chuyển tối đa khoảng 500 m để tìm kiếm khu vực kiếm ăn mới.
Hiện nay, cò mỏ giày đang đứng trước nguy cơ suy giảm số lượng nghiêm trọng. Các chuyên gia ước tính trên thế giới chỉ còn khoảng vài nghìn cá thể trong tự nhiên. Việc mất môi trường sống, sự xáo trộn của con người và những quan niệm mê tín khiến loài chim này ngày càng bị đe dọa.
Với vẻ ngoài kỳ lạ, tập tính săn mồi độc đáo và số lượng ngày càng giảm, cò mỏ giày không chỉ là một kỳ quan của tự nhiên mà còn là lời nhắc nhở về sự cần thiết phải bảo vệ những loài động vật quý hiếm đang đứng trước nguy cơ biến mất.
16h ngày 15/7, bé Sam (tên gọi ở nhà của Nguyễn Phước Quý K) dắt xe đạp rời cửa hàng của mẹ trên đường Diên Hồng, phường Gia Định mang trứng đi giao cho khách. Vừa đạp xe, cậu bé vừa đọc lời rao: "Lạy trời mưa thuận gió hòa, cho Sam bán trứng, nhà nhà ghé mua".
Tiếng rao vần điệu của cậu bé khiến nhiều người đi đường ngoái nhìn và dừng lại hỏi mua. Mỗi khi có khách đặt hàng, Sam ghi đơn, chuyển thông tin về cửa hàng để mẹ chuẩn bị rồi nhận hàng đi giao.
Công việc này được Sam duy trì hơn một năm nay để phụ gia đình. Video ghi lại cảnh cậu đạp xe đọc thơ rao hàng thu hút hơn bốn triệu lượt xem, hàng nghìn bình luận trên mạng xã hội TikTok. Phần lớn bình luận tỏ ra thích thú với những câu rao được biến tấu từ thơ, ca dao của cậu bé.
Chị Ngọc Trang, 35 tuổi, mẹ của Sam cho biết mở cửa hàng bán trứng từ đầu năm 2025. Hè năm ngoái, tuyến đường phía trước thi công, bụi bặm khiến lượng khách giảm. Sam quyết định đạp xe rao bán trứng ở khu vực cách nhà khoảng 2 km để tìm thêm khách.
Mỗi ngày, Sam nghĩ ra một lời rao mới, ưu tiên thể thơ 4 chữ hoặc lục bát. Chị Trang tham khảo thêm ca dao, tục ngữ để giúp con hoàn thiện nội dung hoặc điều chỉnh theo chương trình khuyến mãi của cửa hàng. Đôi khi cậu bé cũng biến tấu lời từ những bài hát quen thuộc thành lời rao và ghi âm để phát qua loa khi đạp xe.
Thời điểm mới mở, cửa hàng bán khoảng 20 quả trứng luộc mỗi ngày. Sau khi Sam đi rao bằng thơ, số lượng bán ra tăng lên khoảng 50 quả. Từ cuối năm ngoái, khi video của Sam xuất hiện trên mạng, lượng khách tăng đáng kể bởi nhiều người tìm đến mua sau khi xem video.
Sam cũng đề xuất mẹ phát tờ rơi vì cho rằng dù người đi đường không đọc hết, họ vẫn sẽ nhìn qua vài giây và biết đến cửa hàng. Tiếp xúc với khách mỗi ngày, cậu nhớ số người trong nhiều gia đình quen, biết mỗi nhà thường mua bao nhiêu trứng để chủ động gợi ý các gói khuyến mãi phù hợp. Chẳng hạn, nếu khách mua 10 quả, Sam sẽ tư vấn mua 15 quả để được giá tốt hơn hoặc nhận thêm quà tặng.
"Con thấy vui vì giúp mẹ bán được nhiều trứng hơn", Sam nói.
Chị Trang cho biết Sam rất thương mẹ. Thấy mẹ thường thức khuya lựa trứng, mỗi chiều tan học, cậu đều phụ rửa rau răm, đóng gói hàng. Những hôm đông khách, Sam tiếp tục giao hàng hoặc sắp xếp trứng tại cửa hàng.
Người mẹ khẳng định không đặt mục tiêu bán được nhiều hàng nhờ công sức của con. Việc chị cho con phụ bán hàng là một cách rèn kỹ năng. Sam được hướng dẫn cách xuống xe, dùng hai tay đưa hàng và cúi đầu cảm ơn khách. Với mỗi đơn, cậu được trả 5.000 đồng để tự quản lý chi tiêu.
Những ngày cuối tháng 5, các tỉnh thành ở miền Bắc bước vào đợt nắng nóng gay gắt nhất.
Trưa 27/5, giữa cái nóng hầm hập ngoài đường, nhiệt độ ghi nhận trên điện thoại gần 40 độ C, chứng kiến cảnh gần 20 người công nhân làm đường ăn tạm suất cơm hộp để nghỉ ngơi, gia đình anh Quân chị Hạnh ở phường Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh) thấy không đành lòng.
Chị Hạnh cho biết, khoảng một tuần qua, một nhóm công nhân đang thi công tuyến đường trong khu vực ngõ nhà chị. Trưa 27/5, thấy thời tiết nắng nóng cực điểm, anh Quân chủ động mời mọi người vào nhà nghỉ trưa cho mát.
Nhận lời mời của gia chủ, gần 20 người công nhân vui vẻ vào nhà. Họ nghỉ ngơi từ 11h30 tới gần 14h mới rời đi. Tận dụng phòng khách rộng hơn 20m2, anh Quân lau sạch nền nhà để mọi người có chỗ nằm tạm. Do gia đình không đủ chiếu nên cả nhóm nằm luôn xuống sàn nhà cho mát.
Căn phòng nhanh chóng chật kín người. Gia đình bật 2 điều hòa công suất lớn để mọi người nghỉ ngơi thoải mái sau buổi sáng làm việc vất vả dưới trời nắng gay gắt.
"Tôi chỉ nghĩ đơn giản, trời nắng nóng như vậy nếu họ có thêm chỗ nghỉ để lấy sức làm việc cho buổi chiều, cơ thể mới được phục hồi", chị Hạnh nói.
Sau khi chia sẻ bức hình lên trang cá nhân với mục đích lưu giữ kỷ niệm, chị Hạnh bất ngờ khi thấy bài viết nhận về lượng tương tác lớn với hàng chục nghìn bình luận và chia sẻ.
Trong đó, không ít ý kiến bày tỏ sự bất ngờ trước hành động nhỏ nhưng mang nhiều ý nghĩa lớn của gia chủ.
"Nhìn căn phòng chật kín người, càng thấy thương người lao động phải làm việc cực nhọc giữa trời nắng cực điểm. May mắn giữa thời tiết khắc nghiệt vẫn có những nghĩa cử đáng trân quý", tài khoản Minh Lâm nhận xét.
"Cái mát của điều hòa chưa chắc mát bằng tấm lòng của sự tử tế. Hy vọng ngoài xã hội sẽ có thêm nhiều hành động tử tế như vậy", tài khoản Hoa Phương bình luận.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Hạnh cho biết, sáng 28/5, nhóm công nhân vẫn tiếp tục làm việc tại khu vực gần nhà chị, nhưng tới trưa đã di chuyển tới xóm khác vì nơi này đã hoàn thiện.
"Nếu các bác còn ở đây, nhà tôi vẫn sẽ mời vào nghỉ ngơi bình thường. Nhà có mấy cái điều hòa, đông người thì nằm kéo dài cả xuống phòng bếp cũng được”, chị cười nói.
Câu chuyện nhỏ giữa ngày nắng nóng nhận được nhiều lời khen từ cộng đồng mạng bởi sự chân thành, mộc mạc và tinh thần sẻ chia rất đời thường của người dân Bắc Ninh.
Theo cơ quan khí tượng, đợt nắng nóng này một số nơi có nhiệt độ phá vỡ kỉ lục của tháng 5. Trạm Hiệp Hòa (Bắc Ninh) có nhiệt độ cao nhất là 39,7 độ C, vượt giá trị lịch sử 39 độ C ngày 19/5/2019. Trạm Bắc Ninh có nhiệt độ cao nhất ngày là 40,5 độ C, bằng giá trị lịch sử ngày 21/5/2020.
Cơ quan khí tượng cho biết từ ngày 29/5, nắng nóng diện rộng ở Bắc Bộ kết thúc, ở Trung Bộ nắng nóng dịu dần.
