Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số “biện pháp kỹ thuật”.
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như “con tin”, theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. “Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả”, các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran “không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu”.
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. “Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu,” bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
“Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu”, Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz “đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn”.
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò “trung gian trung lập, không bị trừng phạt” để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz “nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách”. “Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi”, nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
“Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển”, theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa “không có bất kỳ hạn chế nào”. Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
Chứng khoán gần như giữ trọn sắc xanh trong cả ngày hôm nay. Ngay sau phiên ATO, chỉ số VN-Index tăng gần 16 điểm. Tuy nhiên, áp lực bán dâng lên khiến chỉ số chung rơi xuống sát dưới tham chiếu. Sau 10h, bên bán vẫn chiếm ưu thế nhưng nhờ bệ đỡ từ một số cổ phiếu trụ, chứng khoán tăng trở lại, kiểm tra mốc 1.820 điểm.
Sang buổi chiều, thị trường tiếp tục dao động quanh mốc trên. Số lượng cổ phiếu giảm chiếm hơn hai phần ba toàn sàn HoSE, nhưng chỉ số chung vẫn giữ vững sắc xanh.
VN-Index đóng cửa ở sát 1.820 điểm, tăng hơn 19 điểm so với hôm qua. Tuy nhiên, thị trường có tới 213 cổ phiếu bị nhuộm đỏ, cao gấp đôi so với bên tăng giá. Điều này cho thấy chứng khoán hôm nay rơi vào trạng thái "xanh vỏ, đỏ lòng" và chỉ số chung chỉ được hỗ trợ bởi một số nhóm cổ phiếu nhất định.
Trong đó, VIC đóng góp hơn 20 điểm vào mức tăng của VN-Index. Cổ phiếu của Vingroup chạm giá trần từ đầu giờ chiều, lên 189.300 đồng một đơn vị. Đây là phiên thứ hai liên tiếp, thị giá tăng hết biên độ, đưa mã chứng khoán này lên mức cao nhất trong lịch sử.
Thanh khoản của VIC đạt mức cao thứ hai trên toàn thị trường với gần 1.413 tỷ đồng. Hơn một nửa khớp lệnh đến từ bên mua chủ động. Trong phiên chiều, mã này ghi nhận tình trạng "trắng" bên bán do các lệnh xả hàng được đưa ra đều được bên mua hấp thụ ngay lập tức.
Cùng họ "Vin", VHM là cổ phiếu xếp thứ hai trong nhóm hỗ trợ nhiều nhất cho chỉ số chung khi đóng góp hơn 5 điểm. Mã Vinhomes hôm nay đóng cửa tăng 4,5% lên 143.100 đồng, dù trong phiên có lúc tiến lên sát giá trần. Tổng giá trị giao dịch ghi nhận hơn 1.168 tỷ đồng, đứng thứ 3 toàn thị trường.
Trong phiên tăng điểm thứ 5 liên tiếp của chứng khoán, thanh khoản giảm nhẹ về trên 27.900 tỷ đồng, thấp hơn hôm qua khoảng 300 tỷ đồng. Hai phiên gần đây, thị trường đều có thanh khoản trên tỷ USD.
Khối ngoại tiếp tục gây áp lực lên tâm lý chung khi bán ròng khoảng 1.185 tỷ đồng. Hai cổ phiếu bị xả hàng nhiều nhất là FPT (gần 524 tỷ đồng) và VHM (gần 463 tỷ đồng). Trong khi đó, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng mạnh ở VIC (gần 465 tỷ đồng) và SSI (hơn 235 tỷ đồng).
Trong bản tin trước giờ giao dịch sáng nay, Chứng khoán VPBank (VPX) cho rằng đà tăng phiên trước chưa thuyết phục khi phụ thuộc vào lực kéo mạnh từ nhóm Vingroup. Trong khi đó, áp lực bán xuất hiện rõ hơn ở nhiều nhóm cổ phiếu khác, đặc biệt là các mã đã tăng nóng. Điều này phản ánh hoạt động chốt lời ngắn hạn đang diễn ra mạnh mẽ.
Với bối cảnh chỉ số chung đang tiệm cận các vùng kháng cự và độ rộng thị trường nghiêng về bên giảm, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) khuyến nghị nhà đầu tư giữ tâm lý thận trọng và nên cân nhắc hiện thực hóa lợi nhuận đối với các mã đã đạt mục tiêu ngắn hạn. Đồng thời, nhà đầu tư tuyệt đối hạn chế việc mua đuổi ở các cổ phiếu đã tăng nóng hoặc đang chạm các vùng kháng cự mạnh.
Thị phần môi giới trên sàn TP HCM đang dịch chuyển mạnh bởi đà tăng nhanh của các công ty quy mô vừa và nhỏ. Theo thống kê mới nhất của Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (HoSE), 10 doanh nghiệp đầu ngành chỉ còn sở hữu hơn 65% thị phần trong quý II, giảm sâu so với mức bình quân 68% của những quý trước.
Thị phần môi giới được xác định theo giá trị giao dịch. Do đó, thị phần càng cao đồng nghĩa doanh thu phí môi giới càng lớn. Ngoài ý nghĩa tài chính, chỉ số này phản ánh năng lực thu hút và giữ chân nhà đầu tư, chất lượng phục vụ cũng như trình độ tư vấn của đội ngũ môi giới.
Hầu hết thị phần của các công ty chứng khoán đầu ngành giảm. VPS, doanh nghiệp dẫn đầu thị phần, mất gần ba điểm phần trăm, từ 15,3% xuống 12,6%. Chỉ số này còn rớt sâu hơn khi so sánh với giai đoạn đỉnh cao hơn 20% cách đây hai năm. Vietcap, HSC, MBS, VNDirect, KIS Việt Nam... cũng thụt lùi, giữ 3-7% thị phần.
SSI nằm trong số ít công ty chứng khoán có thị phần biến động theo hướng tích cực, lên 11,17% để duy trì vị trí thứ hai nhờ mở rộng thêm tệp khách hàng. Thứ hạng của VPBankS cũng cải thiện từ 9 lên 8 nhờ thị phần tăng khoảng 0,6 điểm, lên 3,57% - mức cao nhất từ khi doanh nghiệp này thành lập bốn năm trước.
Không tính top 10, gần 35% "miếng bánh" còn lại đang chia cho khoảng 70 công ty chứng khoán còn lại. So với những quý trước, thị phần của nhóm dưới tăng 5 điểm phần trăm trong bối cảnh nhiều công ty chứng khoán đã và sắp tăng vốn để có thêm dư địa thu hút khách hàng.
Thị phần môi giới là cuộc đua khốc liệt và trở thành ưu tiên của nhiều công ty chứng khoán trong vài năm trở lại đây, bên cạnh các chỉ tiêu về lợi nhuận, dư nợ cho vay ký quỹ và khách hàng. Tham vọng lớn của nhiều công ty trong ngành khiến cuộc đua này được dự báo ngày càng tăng nhiệt, kéo theo "miếng bánh" tiếp tục phân mảnh. Vietcap đang đặt mục tiêu duy trì hiện diện trong top 5, SHS kỳ vọng lọt top 10 ngay năm nay, còn VPBankS có kế hoạch leo từ top 8 hiện tại lên top 2 vào 2030.
Theo giám đốc khối môi giới một công ty chứng khoán vốn nước ngoài, việc tăng thị phần trong ngắn hạn có thể đạt được nhanh chóng nếu hạ phí giao dịch hay ưu đãi vay vốn. Tuy nhiên, để thực sự cải thiện và duy trì thứ hạng ổn định, các công ty phải theo đuổi một chiến lược bài bản và kiên trì trong nhiều năm.
Đại diện VPBankS cho biết thị phần của họ liên tục tăng nhờ mở rộng hoạt động kinh doanh, phát triển sản phẩm mới cho nhà đầu tư cá nhân như khuyến mãi giao dịch, margin lãi suất tốt và hạn mức cao, tăng tiền mặt khi giao dịch ký quỹ...
Công thức phổ biến của nhiều công ty chứng khoán trong cuộc đua thị phần môi giới là bổ sung vốn để có nguồn lực cho vay ký quỹ với lãi suất thấp, cộng thêm áp dụng chính sách miễn phí giao dịch (zero fee). Tuy nhiên, công thức này dần thay đổi bởi áp lực chi phí vốn và mặt bằng lãi suất cao.
Tại phiên họp thường niên giữa năm nay, Chủ tịch SSI Nguyễn Duy Hưng cho hay sẽ không cạnh tranh thị phần bằng việc giảm phí hay phá giá. Thay vào đó, công ty tập trung đầu tư chất lượng dịch vụ, cung cấp các báo cáo phân tích thấu đáo để bảo vệ lợi ích nhà đầu tư. Ông nói việc thị phần tăng giảm trong vài quý là bình thường, không phải do công ty kém hơn, mà có thể vì đối thủ nhảy vọt trong ngắn hạn.
Theo ông Hưng, SSI đang thay đổi mô hình phát triển đội ngũ môi giới và mở rộng kênh bán sang mạng xã hội (livestream), tập trung phân khúc khách hàng đại trà. Đối với nhà đầu tư tổ chức, công ty kỳ vọng tăng trưởng thị phần hai chữ số nhờ hệ thống công nghệ thông tin lõi đang được hoàn thiện để có tốc độ khớp lệnh nhanh nhất thị trường.
Còn theo Chủ tịch Chứng khoán SHS Đỗ Quang Vinh, doanh nghiệp này có lợi thế hút thêm khách hàng lớn do đang "sống" trong một hệ sinh thái tài chính khép kín, trong đó có ngân hàng SHB, công ty quản lý quỹ và tập đoàn T&T. Đại diện SHS cho biết họ đang nắm khoảng 1,65% thị phần môi giới. Để vào top 10, thị phần cần lên khoảng 3%.
Tổng giám đốc SHS Nguyễn Duy Linh khẳng định không theo đuổi cuộc đua miễn phí giao dịch (zero fee) trên diện rộng nhằm tăng thị phần. Công ty dự kiến chia phân hạng khách hàng chi tiết để thiết kế sản phẩm phù hợp, đồng thời đầu tư vào cả công nghệ lẫn nâng cao trình độ đội ngũ tư vấn. "Những sản phẩm mang tính chung chung sẽ không thu hút được nhà đầu tư", ông Linh nói.
Trong buổi làm việc với đoàn công tác của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chiều 15/6, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), cho biết một trong những mũi nhọn khi sửa đổi khung pháp lý mới nằm ở việc bổ sung nhóm chính sách mới như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu.
Sandbox là cơ chế cho phép doanh nghiệp triển khai sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi giới hạn về thời gian, quy mô và nhóm khách hàng, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi, việc bổ sung sandbox nhằm tạo không gian pháp lý để thử nghiệm các sáng kiến mới trước khi áp dụng rộng rãi trên thị trường.
Cơ chế này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán, đặc biệt với các ứng dụng công nghệ tài chính (fintech), giao dịch số và các sản phẩm đầu tư mới. Kết quả thử nghiệm cũng có thể trở thành cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá rủi ro và hoàn thiện khung pháp lý chính thức trong tương lai.
Ngoài sandbox, dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán tập trung vào việc đơn giản hóa các điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính. Luật cũng sẽ được sửa đổi theo hướng tăng cường chuyển đổi số, giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chứng khoán, hoạt động của các tổ chức trung gian thị trường. Các cơ quan cũng rà soát, sửa đổi các quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai và áp dụng sau khi ban hành.
Chủ tịch SSC nói việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán lần này nhằm hoàn thiện thể chế, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68. Đồng thời, việc này cũng hướng tới phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Lãnh đạo ngành chia sẻ mục tiêu của dự án Luật là lựa chọn các nội dung thật sự cấp thiết, có căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn rõ ràng, để sửa đổi có trọng tâm, trọng điểm. Song song đó, khung pháp lý mới cũng sẽ bảo đảm kế thừa các quy định còn phù hợp, xử lý những vướng mắc đang đặt ra đối với sự phát triển của thị trường và yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn tới.
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính, nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Chứng khoán cần đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, các quy định mới phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, tham chiếu các thông lệ quốc tế tốt, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của thị trường và đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
