Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số “biện pháp kỹ thuật”.
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như “con tin”, theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. “Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả”, các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran “không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu”.
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. “Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu,” bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
“Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu”, Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz “đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn”.
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò “trung gian trung lập, không bị trừng phạt” để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz “nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách”. “Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi”, nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
“Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển”, theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa “không có bất kỳ hạn chế nào”. Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
Báo cáo mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết tính đến tháng 3-2026, thành phố có 86 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực.
Trong đó 6 giấy phép thuộc thẩm quyền của bộ, gồm: 1 mỏ than đá, 1 đá ốp lát, 1 đá vôi xi măng, 3 nước khoáng.
Có 80 giấy phép thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) và UBND thành phố Đà Nẵng, trong đó 59 giấy phép do Quảng Nam cấp, 21 giấy phép do Đà Nẵng cấp.
Trong khi theo quy hoạch, khu vực có tới 186 mỏ cát, sỏi, nhưng đến nay mới chỉ cấp phép khai thác 11 mỏ cát tại khu vực Quảng Nam (cũ), với tổng trữ lượng hơn 852.000m³, công suất khoảng 122.000m³/năm.
Ngoài ra, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, đã có 16 mỏ cát được phê duyệt, tổ chức đấu giá trong thời gian qua. Tuy nhiên vì nhiều lý do chưa thể đưa vào khai thác, trong đó chủ yếu là các vấn đề liên quan đến thủ tục.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, từ đầu năm 2026 đến nay giá nhân công và vật liệu xây dựng tại Đà Nẵng liên tục tăng.
Tại các cuộc họp về giải ngân vốn đầu tư công, lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng đã yêu cầu không để giá vật liệu xây dựng tác động đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Anh Trần Văn Hòa, người dân Đà Nẵng, cho biết gia đình anh có kế hoạch xây nhà trong năm nay.
Dù đã bỏ móng nhưng do giá cát biến động tăng cao gần 50% so với tính toán nên đành phải tạm dừng công trình. Theo anh Hòa, do cát tô nhà chiếm số tiền lớn trong nguyên vật liệu làm nhà nên gia đình anh chờ giá bình ổn rồi tiếp tục thuê thợ xây.
Chia sẻ tại cuộc họp triển khai nhiệm vụ quý 2, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, yêu cầu cần phải xác định năm 2026 là năm bùng nổ các mỏ khoáng sản tại Đà Nẵng.
Bởi không chỉ giải quyết tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, đẩy nhanh tiến độ dự án đầu tư công mà còn phải xác định nguồn thu từ khoáng sản sẽ góp phần đảm bảo mục tiêu tăng trưởng chung.
"Tôi đề nghị bung ra tất cả các mỏ khoáng sản của chúng ta từ vàng bạc, đá quý cho đến đất, cát nguyên liệu" - ông Hưng nói.
Theo ông Hưng, đến nay nhiều mỏ khoáng sản đã được thăm dò trữ lượng, đã hoàn thành thủ tục nhưng đến thời điểm này chưa đưa vào khai thác.
"Nếu không gỡ được thì rõ ràng chúng ta có khuyết điểm với sự phát triển của thành phố, vì một sản lượng khoáng sản này xúc lên là đóng góp trực tiếp vào GRDP.
Các công trình của ban quản lý dự án và nhân dân đều đang thiếu đất, cát nguyên liệu thì không có lý do gì không đưa ra đấu giá. Tất cả đều phải đưa lên sàn đấu giá" - ông Hưng đề xuất.
Cũng theo ông Hưng, đối với những đơn vị trúng đấu giá, luật quy định có thể chậm khai thác trong một khoảng thời gian nhất định.
Tuy nhiên với bối cảnh hiện nay phải tuyên truyền, vận động để đấu giá xong là phải khai thác ngay. Thậm chí mời cơ quan công an vào cuộc với trường hợp đấu giá xong rồi cố ý để đó.
Tại sự kiện Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026 với chủ đề "Chuyển đổi xanh - Động lực cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam" diễn ra sáng 16/5, ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển mới.
"Biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường, áp lực cắt giảm phát thải khí nhà kính cùng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế đang đặt ra những thách thức chưa từng có", ông nhận định.
Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá đây cũng là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của phát triển, là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
"Đồng thời là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; và đây cũng chính là một trong những động lực mới để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống", ông nhận định.
Ông nhấn mạnh, muốn có mô hình tăng trưởng mới, chúng ta phải tăng tốc chuyển đổi xanh. Để phát triển nhanh và bền vững, phải chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phải đưa chuyển đổi xanh trở thành một trong những động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Chuyển đổi xanh cần phải được thực hiện ngay từ khi thiết kế quy hoạch, dự án đầu tư, sản xuất, tiêu dùng, quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Chuyển đổi xanh cần được cụ thể hóa trong từng ngành, từng lĩnh vực như: Nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp; công nghiệp tiết kiệm năng lượng; đô thị xanh; giao thông xanh; năng lượng tái tạo; du lịch xanh; tài chính xanh; tiêu dùng xanh.
"Mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình chuyển đổi xanh của mình, có hành động cụ thể, không chờ đợi, không đứng ngoài cuộc", ông nhấn mạnh.
Ngoài ra, ông Thành cho rằng cần khơi thông nguồn lực cho chuyển đổi xanh. Theo đó, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính bền vững, thị trường carbon và các công cụ kinh tế môi trường đóng vai trò quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chí môi trường, dự án xanh, kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy minh bạch dòng vốn xanh, ngăn chặn “xanh hóa hình thức”, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính bền vững...
Liên quan đến thúc đẩy chuyển đổi xanh trong ngành công thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho rằng quá trình chuyển đổi xanh cần phải được thực hiện đồng bộ.
"Từ việc doanh nghiệp đổi mới, ứng dụng công nghệ mới nhằm tăng hiệu quả sử dụng năng lượng; từ việc thị trường có thêm nhiều sản phẩm, dịch vụ mới và xanh hơn và từ chính lựa chọn hằng ngày của mỗi người dân trong tiêu dùng, đi lại, sinh hoạt", bà Giang nói.
Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết gần đây nhu cầu tiêu thụ điện đang liên tục lập đỉnh mới, trong khi nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu tác động từ xung đột địa chính trị, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng ngày càng cấp thiết.
"Vì vậy, người dân và doanh nghiệp cần đồng hành thực hiện Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng về tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện", bà chia sẻ.
Theo bà, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện riêng của môi trường, mà đã trở thành yêu cầu trực tiếp đối với phát triển kinh tế, sản xuất, tiêu dùng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế...
Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp niêm yết đã công bố thông tin bất thường liên quan đến việc lãnh đạo cấp cao bị khởi tố, bắt tạm giam. Các doanh nghiệp trải từ nhóm hạ tầng hàng không, xây dựng, hóa chất đến năng lượng, bất động sản công nghiệp.
Đầu tháng 3, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP (mã chứng khoán: ACV) công bố thông tin Chủ tịch HĐQT Vũ Thế Phiệt bị Bộ Công an bắt tạm giam để điều tra hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng và nhận tiền để tạo điều kiện cho nhà thầu trúng thầu.
Cùng bị bắt có ông Nguyễn Tiến Việt - Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Ban điều hành ACV, kiêm Giám đốc Ban quản lý dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Cùng thời điểm, Tổng CTCP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, mã chứng khoán: VCG) công bố thông tin về việc hai lãnh đạo bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra, gồm ông Nguyễn Hữu Tới - Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Vinaconex và ông Dương Văn Mậu - Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc.
Ở mảng hóa chất, trong diễn biến bất ngờ không kém, ngày 17/3, CTCP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (mã chứng khoán: DGC) công bố thông tin 7 cá nhân trong hệ thống bị khởi tố, bắt tạm giam liên quan đến các hành vi về kế toán, khai thác tài nguyên và môi trường.
Trong đó, ông Đào Hữu Huyền - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai, bị khởi tố và bắt tạm giam về ba nhóm tội danh liên quan đến kế toán, khai thác tài nguyên và môi trường.
Sang tháng 5, nhóm doanh nghiệp ngành điện và tư vấn điện cũng đồng loạt công bố thông tin bất thường liên quan đến lãnh đạo cấp cao bị khởi tố.
Mở đầu danh sách gồm Tập đoàn PC1 (mã chứng khoán: PC1): công bố ông Trịnh Văn Tuấn, Chủ tịch HĐQT; ông Vũ Ánh Dương, Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc; cùng một số Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc và Kế toán trưởng.
Tại Công ty Tư vấn Xây dựng Điện 2 (PECC2, mã chứng khoán: TV2): Chủ tịch HĐQT Nguyễn Chơn Hùng và Kế toán trưởng Bùi Thị Ngọc Lý cũng bị khởi tố. Theo TV2, vụ việc nằm trong quá trình điều tra vụ án hình sự xảy ra tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, CTCP Tập đoàn PC1 và các công ty liên quan.
Tương tự, CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 1 (PECC1, mã chứng khoán: TV1) thông báo Chủ tịch HĐQT Nguyễn Hữu Chỉnh bị khởi tố bị can và tạm giam. Tiếp nối là CTCP Nhiệt điện Hải Phòng (mã chứng khoán: HND) thông báo Tổng Giám đốc Dương Sơn Bá bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức”.
Ngoài nhóm trên, CTCP Giao nhận Kho vận Ngoại Thương Việt Nam (Vinatrans, mã chứng khoán: VIN) cho biết Thành viên HĐQT Nguyễn Duy Dũng bị khởi tố và bắt tạm giam. Vụ việc liên quan đến các sai phạm xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), nơi ông Dũng từng giữ chức kế toán trưởng.
Hay mới nhất 27/5, Sonadezi cũng nhận được Thông báo của Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an thành phố Đồng Nai về việc khởi tố bị can, bắt bị can để tạm giam đối với bà Đặng Lê Bích Phượng, Trưởng Ban Kiểm soát của Tổng công ty Sonadezi. Bà Phượng bị điều tra về hành vi "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí".
Nhìn chung, các nhân sự liên quan chủ yếu giữ vai trò trong HĐQT, ban điều hành hoặc vị trí then chốt về tài chính - kế toán. Hiện, các công ty đều đã có bố trí người thay thế các vị trí chủ chốt để hoạt động kinh doanh diễn ra bình thường.
