‘Nhiều doanh nghiệp nắm trong tay hàng nghìn tỉ nhưng không thể tăng trưởng’

'Nhiều doanh nghiệp nắm trong tay hàng nghìn tỉ nhưng không thể tăng trưởng'

Đó là nhận định đáng chú ý của ông Bùi Khắc Hiền, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch – tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tại hội thảo “Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng”, do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 21.7, tại Hà Nội.

Theo ông Hiền, trong tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, quan trọng nhất phải xác định được mục tiêu ưu tiên là cổ phần hóa, bán doanh nghiệp hay quản trị. Nếu cứ đặt ra tiêu chí cứng là phải cổ phần hóa, đưa doanh nghiệp ra thị trường mà không tạo được năng lực quản trị tương xứng trên thị trường thì coi như chưa đạt yêu cầu.

“Hiện có nghịch lý là, chúng ta giao vốn, tài sản cho doanh nghiệp nhưng lại không coi đó là tài sản thực sự của họ. Chẳng hạn như đất đai hay hạ tầng được giao, doanh nghiệp có được coi là tài sản để đem đi thế chấp, xoay xở kinh doanh hay không.

Nhiều doanh nghiệp nắm trong tay hàng nghìn tỉ đồng nhưng không thể tăng trưởng vì không có quyền tự quyết, không được xoay xở trên những đồng vốn và tài sản đó. Không thể đổ lỗi hoàn toàn cho doanh nghiệp về chuyện không tăng trưởng, trong khi cách quản lý, quản trị đang bó buộc”, ông Hiền nêu vấn đề.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý 13 doanh nghiệp, rất tập trung vào việc sắp xếp, chuyển giao theo đúng Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.

“Chúng tôi có những doanh nghiệp bị vướng, bị âm vốn, rất muốn chuyển đi nhưng SCIC (Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước) lại không có cơ chế để nhận. SCIC thường chỉ nhận các doanh nghiệp có lãi hoặc không bị âm vốn”, ông Hiền nói.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Vũ Hoan, Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood1), cho biết, năm 2025, Vinafood 1 đã triển khai đề án cơ cấu lại doanh nghiệp theo kế hoạch, nhưng quá trình thực hiện gặp rất nhiều khó khăn.

Khó khăn lớn nhất là hiệu quả sử dụng vốn còn thấp. Ngành lương thực có biên lợi nhuận rất mỏng, có thời điểm bán 1 kg gạo chỉ lãi khoảng 50 đồng. Quy mô vốn của nhiều doanh nghiệp thành viên thuộc Vinafood1 chỉ từ 5 – 10 tỉ đồng nên rất khó thu hút nhà đầu tư.

Cạnh đó, các vướng mắc về đất đai, hồ sơ pháp lý kéo dài nhiều năm khiến việc định giá doanh nghiệp, xử lý tài sản gặp nhiều trở ngại.

Công tác thoái vốn cũng không đạt kết quả như mong muốn vì các doanh nghiệp trong lĩnh vực lương thực, muối hay bao bì có sức hấp dẫn đầu tư thấp, nhiều lần tổ chức đấu giá nhưng không có nhà đầu tư tham gia.

Ông Hoan cũng đề cập, hệ thống chính sách, pháp luật còn chồng chéo, thường xuyên thay đổi giữa các quy định về đất đai, đầu tư và quản lý vốn nhà nước, làm kéo dài quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp.

Vinafood 1 kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý vốn nhà nước, sớm tháo gỡ các vướng mắc về đất đai; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp nhà nước theo hiệu quả sử dụng vốn, đổi mới sáng tạo, đóng góp cho tăng trưởng, thay vì chỉ dựa vào lợi nhuận ngắn hạn.

Ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội khóa XVI, nhấn mạnh, tái cơ cấu không đơn thuần là giảm số lượng doanh nghiệp thông qua sáp nhập, giải thể hay thoái vốn. Mục tiêu cốt lõi phải là nâng cao hiệu quả hoạt động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Để đạt mục tiêu này, cần xử lý dứt điểm các tồn đọng về tài chính, nghĩa vụ pháp lý, đất đai. Bộ Tài chính cần rà soát toàn diện các vướng mắc, phân loại theo thẩm quyền để trình Quốc hội, Chính phủ hoặc các bộ, ban hành cơ chế xử lý dứt điểm, thậm chí nghiên cứu một nghị quyết đặc thù nhằm tháo gỡ các tồn đọng.

“Ngoài ra, cần sớm nâng cấp SCIC thành một quỹ đầu tư nhà nước chuyên nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 79, được trao quyền chủ động hơn trong quản lý danh mục đầu tư, mua – bán và tái cơ cấu vốn theo hiệu quả thị trường thay vì phụ thuộc vào các thủ tục hành chính.

  Vất vả tính lại tiền sử dụng đất

Đây sẽ là bước đi quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, tăng sức cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2026 – 2030”, ông Hiếu nói.

Tin Gốc: Thanh Niên