“Tôi thuộc thế hệ 9X đời đầu, sinh ra trong một gia đình không mấy dư dả. Hồi đó, bố mẹ từng định hướng tôi thi vào trường một ngành chỉ vì một lý do rất thực tế: không phải lo học phí và ra trường có công việc ổn định. Nhưng cuối cùng tôi lại chọn học Tài chính – Ngân hàng tại một trường đại học top đầu – một lựa chọn của tuổi trẻ, với mong muốn được theo đuổi ngành mình yêu thích. Chỉ có điều, khi bước vào giảng đường, tôi mới hiểu rằng cái nghèo không chỉ là chuyện thiếu tiền. Nó còn lấy đi của tôi hai thứ quý giá nhất: thời gian và cơ hội.
Trong khi nhiều bạn cùng trang lứa có thể dành thời gian học ngoại ngữ, tham gia câu lạc bộ, đi thực tập hoặc xây dựng các mối quan hệ, tôi phải đầu tắt mặt tối đi làm thêm để trang trải chi phí sinh hoạt. Tôi không có điều kiện đầu tư cho tiếng Anh – thứ gần như là ‘tấm vé vào cửa’ đối với ngành tài chính, ngân hàng. Khi tốt nghiệp, tôi hoàn toàn lép vế so với nhiều bạn đến từ RMIT hay Ngoại thương – những người đã được chuẩn bị tốt hơn cả về kỹ năng lẫn trải nghiệm.
Có một giai đoạn, tôi phải làm phục vụ tại quán cà phê chỉ để sinh tồn ở thành phố. Tôi nghĩ chỉ cần chăm chỉ làm việc là mọi thứ rồi sẽ ổn. Nhưng một câu hỏi của vị khách trong quán đã khiến tôi thay đổi suy nghĩ: ‘Làm thế này thì bao giờ mới kiếm được công việc đúng chuyên môn?’.
Câu hỏi đó khiến tôi nhận ra mình đang mắc kẹt trong một cái bẫy mà nhiều người trẻ xuất thân khó khăn cũng gặp phải. Chúng tôi phải đi làm để có tiền trang trải cuộc sống, nhưng càng dành nhiều thời gian để kiếm tiền trước mắt thì chúng tôi càng mất đi cơ hội đầu tư cho tương lai của chính mình.
>> Cử nhân ‘hết date’ nếu 10 năm chạy xe ôm công nghệ, shipper
Thế rồi, tôi quyết định ‘thắt lưng buộc bụng’, dừng công việc làm thêm để học lại từ đầu những kỹ năng còn thiếu. Hành trình ấy không hề dễ dàng. Tôi mất đúng 7 năm trầy trật mới chuyển được sang công việc thuộc lĩnh vực mà mình mong muốn.
Chính vì đã trải qua điều đó, đến thế hệ của em gái mình, khi điều kiện gia đình đã khá hơn, tôi chủ động trở thành người dẫn dắt trong việc định hướng nghề nghiệp cho em. Tôi khuyến khích em đi làm tại doanh nghiệp ngay từ năm hai đại học để tích lũy kinh nghiệm thực tế. Kết quả, sau khi tốt nghiệp, em tôi có việc làm ngay. Quan trọng hơn, nếu chẳng may thất nghiệp, em vẫn có sự hỗ trợ của tôi và gia đình để có thể bình tĩnh tìm kiếm cơ hội mới, thay vì phải chấp nhận bất cứ công việc nào chỉ vì áp lực cơm áo.
Sự khác biệt nhiều khi không nằm ở năng lực hay sự chăm chỉ. Một người trẻ có thể rất giỏi, rất nỗ lực, nhưng nếu rơi vào hoàn cảnh ‘ba không’ – không gia thế, không mạng lưới quan hệ và không có công việc ổn định – thì hành trình đi đến thành công sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Người trẻ không có ‘khoản đệm’ tài chính thường không được phép thất bại, hay từ chối những công việc không phù hợp. Họ buộc phải chọn công việc giúp mình sống được trước khi nghĩ đến việc sống đúng với năng lực và mong muốn của bản thân”.
Đó là chia sẻ của độc giả Ponluvbigbang xung quanh câu chuyện về những người trẻ “ba không”. Với những người trẻ có xuất phát điểm kém hơn về gia thế và quan hệ thì nỗ lực và bằng cấp là chưa đủ. Sự thiếu hụt vốn tài chính gia đình và quan hệ xã hội tạo ra cái bẫy kép, siết chặt từ hai phía: vừa triệt tiêu cơ hội việc làm, vừa âm thầm ăn dần sức khỏe tinh thần. Khi các cánh cửa đóng lại hết lần này đến lần khác, ban đầu là họ thất vọng. Rồi dần dần, thất vọng chuyển thành hoài nghi chính mình.
Thời điểm mua vàng chưa có quy định trên 20 triệu đồng bắt buộc phải chuyển khoản, tôi có mua 5 cây vàng nhẫn 9999 giá 12,8 triệu đồng một chỉ.
Do mua ở tiệm quen gần nhà, đã mua bán nhiều lần trước đó nên tôi một tay đưa tiền, một tay nhận vàng. Chủ tiệm chỉ cho một túi nhung có in tên tiệm để đựng mà không có hóa đơn mua bán vàng. Theo quán tính, tôi cũng không đòi hóa đơn và cũng không nghĩ nhiều về việc này.
Gần đây người thân của tôi bảo mua vàng thì phải có hóa đơn để chứng minh nguồn gốc, tiệm nào không ghi hóa đơn thì dứt khoát không mua. Tôi bị chột dạ vì điều này. Số vàng trên tôi dự định để dành trong thời gian dài vì hiện tại chưa có việc cần dùng đến.
Lỡ 10-20 năm nữa tôi có việc cần, đi bán ra mà không có hóa đơn thì sao? Tệ nhất trong trường hợp tiệm đóng cửa, phá sản thì làm thế nào? Trong lòng mỗi chiếc nhẫn có khắc tên tiệm có đủ chứng minh nguồn gốc không?
Hay là tôi bán số vàng này, rồi bù thêm tiền mua lại số vàng tương đương ở tiệm có hóa đơn để yên tâm?
Đọc bài viết "Tôi đánh giá một sao vì shipper giao hàng muộn 5 phút", tôi thấy nhiều người vẫn có cái nhìn chưa đúng với nghề giao hàng. Tôi làm shipper đã một thời gian, đủ lâu để hiểu rõ từng áp lực của công việc này. Với chúng tôi, mỗi đơn hàng là cơ hội để có thêm thu nhập giữa cuộc sống nhiều chi phí. Vì vậy, hễ có đơn là ai cũng muốn nhận thật nhanh, giao thật sớm để còn kịp chạy tiếp những đơn khác.
Đặc biệt, với những món ăn cần giữ nóng hay giữ lạnh, tôi luôn cố gắng tranh thủ từng phút, chỉ mong khách nhận được món đúng trạng thái ngon nhất. Nhưng thực tế không phải lúc nào việc giao hàng cũng suôn sẻ như những gì hiển thị trên ứng dụng. Khách chỉ thấy trạng thái "shipper đã đến quán và nhận đơn", chứ không biết rằng nhiều khi chúng tôi phải đứng đợi quán chế biến từ đầu. Có hôm tôi chờ 30 phút, thậm chí gần một tiếng mới lấy được đồ, nhưng vẫn phải kiên nhẫn, vì đã nhận đơn rồi thì không thể bỏ.
Chưa kể, nếu khách chọn dịch vụ giao tiết kiệm để giảm chi phí, hệ thống sẽ tự động ghép nhiều đơn. Điều đó đồng nghĩa với việc thời gian giao hàng kéo dài hơn. Trong khi đó, tình hình giao thông ở TP HCM thì ai cũng rõ: giờ cao điểm có khi chỉ qua một ngã tư mà mất 3-4 nhịp đèn đỏ, xe nhích từng chút một. Có những con hẻm định vị không chính xác, tôi phải vòng đi vòng lại nhiều lần, đặc biệt buổi tối tầm nhìn hạn chế, càng mất thời gian hơn.
Đến nơi giao hàng cũng chưa phải là xong. Không ít lần tôi phải đứng đợi khách 15-20 phút, còn chuyện chờ 5 phút gần như là "mặc định". Nhiều khách không nghe điện thoại, hoặc nghe rồi nhưng vẫn thong thả đi ra lấy đồ, bất kể trời nắng gắt hay mưa lớn. Có bữa tôi đứng dưới mưa, nhìn đồng hồ trôi từng phút mà không khỏi chạnh lòng, vì cảm giác thời gian của mình không được coi trọng.
>> Tôi làm thợ thu nhập gấp ba lần người bạn chạy xe ôm công nghệ
Tôi cũng từng giao cho khách nước ngoài, và trải nghiệm có phần khác. Phần lớn họ đã đứng đợi sẵn hoặc xuống nhận hàng rất nhanh. Tôi chia sẻ điều này không phải để so sánh hơn kém, mà chỉ là một quan sát cá nhân: đâu đó, vẫn có những thói quen ứng xử của một bộ phận người Việt với shipper chưa thực sự phù hợp.
Thực ra, tôi cũng từng là người đặt đồ ăn. Có lần, do không để ý cài đặt thông báo, tôi đã bỏ lỡ cuộc gọi của shipper khi quán hết món. Khi gọi lại, trong lòng tôi rất áy náy vì đã làm mất thời gian của người giao hàng. Từ đó, mỗi lần đặt đồ, tôi luôn chủ động theo dõi ứng dụng và xuống đợi sẵn. Chỉ một thay đổi nhỏ, nhưng tôi biết nó giúp người khác bớt đi một chút vất vả.
Tôi viết những dòng này không phải để phàn nàn hay trách móc. Nghề nào cũng có khó khăn riêng, và khách hàng cũng có những lý do của họ. Chỉ mong rằng, nếu có thể, mỗi người dành cho nhau thêm một chút thấu hiểu: để ý điện thoại khi đã đặt hàng, chủ động ra nhận sớm hơn, hoặc đơn giản là kiên nhẫn hơn khi biết shipper có thể đang kẹt xe hay phải chờ quán, cũng đừng vội vàng đánh giá 1 sao cho ai đó chỉ vì họ lỡ giao trễ vài phút.
Giữa cuộc sống vội vã và nhiều áp lực, đôi khi chỉ cần một chút cảm thông cũng đủ làm mọi thứ trở nên nhẹ nhàng hơn, cho cả người nhận hàng lẫn người đang chạy ngoài đường để kịp giao một bữa ăn.
Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm. Cơ quan này đề xuất thí điểm cho các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh có thể trả phí thuê một phần mặt bằng dưới lòng đường, vỉa hè để kinh doanh. Theo đó, phí thuê tại các tuyến phố thấp nhất 20.000 đồng, cao nhất 45.000 đồng mỗi m2 một tháng, tùy khu vực, vị trí.
Các tuyến phố thực hiện thí điểm phải đáp ứng loạt tiêu chí như không thuộc phạm vi bảo tồn di tích lịch sử văn hóa, không có điểm ùn tắc giao thông. Vỉa hè của các tuyến phố này cũng cần rộng từ 3 m trở lên và đảm bảo lối đi cho người đi bộ (tối thiểu 1,5 m). Ngoài ra, ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh tại các tuyến phố này phải đồng thuận thì việc thí điểm mới có thể thực hiện. Nhà quản lý đề xuất cần trang bị hệ thống camera giám sát phạm vi phần lòng đường, vỉa hè khi thực hiện thí điểm.
Tuy nhiên, đặt dấu hỏi về tính khả thi của đề xuất, độc giả Nguyễn Lê Hoàng này tỏ băn khoăn: "Nếu mục tiêu ban đầu là dẹp vỉa hè, chống lấn chiếm, trả lại không gian công cộng cho người đi bộ thì việc cho thuê vỉa hè liệu có làm nảy sinh nhiều vấn đề? Đầu tiên là không gian vỉa hè liệu có lại quay về như cũ, chỉ là người kinh doanh phải nộp phí, rồi phí đó khách hàng lại phải gánh?
>> Cô chú tôi mất nửa doanh thu sau chiến dịch dẹp vỉa hè Hà Nội
Thứ hai là vỉa hè của nhà nào thì chỉ nhà đó được thuê hay người nơi khác đến thuê cũng được, rồi kinh doanh trước cửa nhà người khác có làm nảy sinh mâu thuẫn? Thứ ba là quy định cho thuê vỉa hè ở các địa điểm khác nhau liệu có thể làm thống nhất theo khuôn khổ không, do cơ quan nào quy định, hay mỗi nơi làm một kiểu?
Cùng chung thắc mắc, bạn đọc Quốc Huy đặt ra nhiều vấn đề: "Cho thuê vỉa hè thì lấy chỗ đâu để xe máy, đi bộ? Rồi chi phí người kinh doanh bỏ ra để thuê vỉa hè có tính vào giá sản phẩm và người tiêu dùng lại phải gánh? Nếu nhà mặt đường không kinh doanh thì người khác lại thuê trước cửa nhà họ được không? Và nếu một lô vỉa hè sẽ cho đấu giá thuê hay người có mặt tiền gần nhất được ưu tiên?
