Hơn 11 giờ trưa, Nguyễn Văn Toán, chồng chị Nga, chậm rãi bước xuống tầng hai, một tay men theo tường tiến về chiếc ghế sofa cuối phòng. Thấy vợ và mấy người bạn đang chờ, người đàn ông 46 tuổi cười tươi, khoe vừa nấu xong bữa trưa gồm canh rau ngót, thịt gà kho, kèm phần ăn cho con chó cưng.
“Tôi mất một tiếng để nấu 4 món, tính cả khâu sơ chế”, anh nói từng từ ngắn, rõ. Nghe mọi người khen anh nấu ngon, hát karaoke hay, anh Toán bật cười.
Ngồi bên cạnh, Lê Thị Thúy Nga, 41 tuổi, ở Mai Dịch, thỉnh thoảng nhắc chồng phát âm từ khó hoặc gợi chuyện để anh nói nhiều hơn. Mỗi lần anh nói trúng, chị lại động viên.
Ba năm rưỡi trước, anh Toán liệt nửa người bên phải, mất khả năng nói và hiểu lời, tỷ lệ thương tật 91%. Hôm nay, anh tự đi lại, sinh hoạt độc lập và giao tiếp gần như bình thường.
PGS.TS Lưu Tuấn Khanh, Viện trưởng Viện Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, người từng trực tiếp điều trị cho anh Toán, gọi đây là một trong những “ca hồi phục ngoạn mục”. Theo ông, anh Toán tiếp cận y tế kịp thời, bản thân có nghị lực, cộng với sự đồng hành bền bỉ của người vợ. “Với tổn thương như vậy, hồi phục được gần 90% là rất tốt”, ông nói.
Biến cố ập đến vào một sáng mùa đông cuối năm 2022.
Khoảng 7 giờ ngày 29/12, chị Nga sang phòng gọi các con dậy đi học. Thấy chồng vẫn nằm trên thảm yoga gần giường, chị tưởng anh đang tập ke bụng buổi sáng. Gọi mấy câu không thấy đáp, chị ngó vào thấy anh nằm nghiêng, người co quắp, mặt nhăn nhó, ánh mắt thất thần.
“Tôi vỗ mạnh vào mặt chồng, hỏi ‘Anh ơi anh làm sao đấy?’ nhưng không nghe trả lời”, chị kể. Là dược sĩ vận hành chuỗi nhà thuốc, người phụ nữ vẫn thừa nhận lúc ấy mình thiếu kiến thức nhận diện đột quỵ. Chị quay video gửi một người quen làm bác sĩ. Được cảnh báo anh có thể nhồi máu não và cần đến viện gấp, chị gọi cấp cứu và báo người nhà.
“Đó là những thước phim tôi không bao giờ quên”, Nga nói, nhớ cảnh người cha già đạp xe sang nhìn con, còn mẹ chồng chạy theo xe cấp cứu, không kịp xỏ dép.
Tại bệnh viện, anh Toán được chẩn đoán nhồi máu não và tiêm thuốc tiêu sợi huyết. Thông thường sau 10-15 phút, bác sĩ kỳ vọng cục máu đông tan, máu tưới trở lại vùng não bị tổn thương, tình trạng bệnh nhân cải thiện. Nhưng anh không chuyển biến.
Bác sĩ đề nghị nâng bậc điều trị, can thiệp mạch. “Nhưng vì quá lo lắng, lại có bác sĩ quen đang chờ ở bệnh viện khác, tôi quyết định chuyển viện”, chị kể. Đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, anh được can thiệp mạch ở giờ thứ 5.
Sau này hiểu hơn về đột quỵ, người vợ tự trách. Chị dẫn con số thường được các chuyên gia trích “mỗi phút não thiếu máu, khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh chết đi”.
Ban ngày chị bình tĩnh lo toan, nhưng đêm xuống, một mình bên chồng trong phòng hồi sức, chị bắt đầu hoang mang. Anh Toán là thạc sĩ dược học, quản lý nhóm hàng đặc biệt tại một công ty dược phẩm và thiết bị y tế đa quốc gia của Mỹ. Có anh làm chỗ dựa, chị yên tâm điều hành chuỗi nhà thuốc nhỏ.
“Tôi không biết cuộc đời mình sẽ đi đâu, ba mẹ con sau này ra sao. Mai anh có tỉnh không, hay bao giờ mới tỉnh? Hàng trăm câu hỏi cứ hiện lên”, Nga nhớ lại.
Sang ngày thứ hai, anh mở mắt nhưng chưa nhận thức được xung quanh. Khi bác sĩ kiểm tra vận động rồi cho biết anh mất khả năng lao động, chị Nga òa khóc. “Đó là lúc tôi thực sự sợ hãi”.
Hơn 10 trong viện, anh khó chịu, liên tục giật ống thông tiểu, ống xông ăn, dây oxy, đòi về nhà. Thấy chồng dù không nói được vẫn cố vùng vẫy để tự lập, chị quyết định đóng cửa các nhà thuốc, dồn toàn bộ thời gian cho chồng.
Giai đoạn đầu, anh Toán rơi vào trầm cảm sau đột quỵ và liên tục từ chối tập luyện. Chị phối hợp cùng bác sĩ điều trị tâm lý song song phục hồi chức năng.
Suốt nhiều tháng, từ thứ Hai đến thứ Bảy, chị đưa chồng đi khắp các bệnh viện và trung tâm ở Hà Nội. Ban ngày nội trú, tối đến hai vợ chồng lại tới phòng tập tư, 500.000 đồng cho mỗi buổi 30 phút. Có tháng, riêng chi phí đi lại và tập luyện lên tới 70 triệu đồng.
Ban đầu chị nghĩ chỉ vài tháng đến nửa năm là xong nên dồn toàn lực. Nhưng hết năm đầu, do tổn thương cả vùng nói lẫn vùng hiểu lời, anh vẫn chỉ bật được từng từ đơn. Áp lực kinh tế buộc chị chấp nhận đây là chặng đường dài. Trong lúc đưa anh đi tập, chị ghi âm, quan sát bác sĩ, rồi lên mạng tìm tài liệu nước ngoài.
Mỗi ngày, người phụ nữ mở YouTube, hướng dẫn anh nhận mặt và đọc bảng chữ cái, rồi ghép vần, rồi đọc thành câu. Chị massage, đưa anh ra ngoài tập thể dục, cho anh tập các bài vận động đơn giản ở nhà.
Khi đã đi lại được và dùng linh hoạt tay trái, anh Toán bắt đầu vẽ tranh, chăm khu vườn nhỏ trên sân thượng, đọc năm trang sách mỗi ngày. Người đàn ông tương tác với người xem trong các buổi livestream trên trang cá nhân của vợ, hát karaoke, đi xe đạp. Bạn bè, đồng nghiệp vẫn ghé thăm.
Chị Nga tin thời gian tới anh sẽ viết được. Ngoài kênh chia sẻ kiến thức và quá trình hồi phục, hai vợ chồng muốn biến phòng tranh nhỏ ở nhà thành nơi giao lưu, tập luyện cho những người cùng cảnh ngộ.
“Hành trình đã qua có cả mồ hôi và nước mắt, nhưng tôi hạnh phúc với những gì anh đang có”, chị nói. “Chúng tôi mong câu chuyện của mình tiếp thêm niềm tin cho các gia đình khác: chỉ cần không bỏ cuộc”.
Theo CNN hôm 18/5, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) đã kích hoạt Điều khoản 42, một điều luật y tế công cộng cho phép hạn chế nhập cảnh vào Mỹ trong thời gian bùng phát các bệnh truyền nhiễm, có hiệu lực trong ít nhất 30 ngày.
Điều khoản 42 được ban hành từ năm 1944 nhưng mới chỉ được áp dụng hai lần. Lần đầu tiên là từ tháng 3/2020 đến tháng 5/2023, trong đại dịch Covid-19. Động thái ứng phó với dịch Ebola hôm qua là lần thứ hai điều luật được sử dụng.
Bộ Y tế Việt Nam hôm 17/5 cũng phát đi khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần tự theo dõi sức khỏe 21 ngày nếu trở về từ vùng dịch.
CDC châu Phi hôm qua công bố đợt bùng phát hiện gây ra 395 ca nghi nhiễm và 106 trường hợp tử vong tại Congo và Uganda. Tổng giám đốc CDC châu Phi Jean Kaseya đánh giá con số thương vong này là "không thể chấp nhận".
Ngay khi Uganda phát hiện hai ca bệnh xâm nhập cuối tuần qua, WHO lập tức ban bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu. Chính phủ Uganda sau đó quyết định hoãn sự kiện tôn giáo lớn nhằm ngăn rủi ro đám đông hành hương lây lan mầm bệnh.
Giới chức y tế Mỹ xác định ít nhất 6 công dân nước này đã phơi nhiễm virus Ebola trong quá trình làm việc tại châu Phi. Tổ chức từ thiện Serge xác nhận bác sĩ truyền giáo Peter Stafford dương tính với Ebola sau khi tiếp xúc nguồn bệnh tại Congo. Chính phủ Mỹ đang điều động phương tiện sơ tán nam bác sĩ cùng vợ, 4 người con và một đồng nghiệp tới Trung tâm Y tế Khu vực Landstuhl (Đức) để cách ly và điều trị.
Đây là bệnh viện lớn nhất của Mỹ ngoài lãnh thổ, đồng thời là trung tâm sơ tán và điều trị trọng yếu cho các thương bệnh binh thuộc quân đội Mỹ tại khu vực châu Phi, châu Âu và Trung Đông. Cơ sở y tế 65 giường bệnh này từng đảm nhận vai trò tương tự trong giai đoạn bùng phát Ebola tại Tây Phi năm 2014-2015, thời điểm Mỹ triển khai 3.000 quân nhân để hỗ trợ kiểm soát dịch bệnh.
Nhằm kiểm soát rủi ro, Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo công dân tránh đến Congo và Uganda, đồng thời cử chuyên gia y tế hỗ trợ các nước truy vết dịch tễ.
Các chuyên gia xác định chủng virus Bundibugyo khiến đợt dịch bùng phát là hiếm gặp, lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm hoặc vật dụng bị ô nhiễm. Loại virus này chưa có vaccine hay thuốc đặc trị, tỷ lệ tử vong 25-40%. Nguyên thị trưởng Mongbwalu Jean Pierre Badombo cho biết dịch bùng phát từ giữa tháng 4 sau một đám tang lớn ở tỉnh Ituri và âm thầm lây lan suốt nhiều tuần.
Chuyên gia y tế công cộng Ahmed Ogwell nhận định thói quen sinh hoạt gắn liền với rừng rậm khiến người dân dễ tiếp xúc với loài dơi quả mang mầm bệnh. Các tổ chức quốc tế hiện gấp rút chi viện nhân lực và vật tư đến tâm dịch để khắc phục rào cản từ tình trạng nghèo đói và bất ổn an ninh tại khu vực.
Loại gia vị đầu tiên cần nhắc đến là muối. Thành phần chủ yếu của muối là natri clorua. Đây là khoáng chất khá ổn định khi nấu nên nêm trước hay sau thường không làm thay đổi giá trị dinh dưỡng của món ăn, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Tuy nhiên, nêm muối quá sớm ở các món hầm, kho hoặc canh nấu lâu có thể khiến món ăn trở nên mặn hơn khi nước bay hơi dần. Điều này khiến nhiều người phải thêm nước vào món ăn hoặc vô tình nạp nhiều muối hơn mức cần thiết.
Đường khá ổn định ở nhiệt độ nấu ăn thông thường. Do đó, cho đường trước hay sau thường không làm mất giá trị dinh dưỡng đáng kể. Khi đường được thêm sớm trong các món kho, nướng hoặc làm bánh, nó có thể tham gia phản ứng caramel hóa khi gặp nhiệt cao, giúp tạo màu nâu, mùi thơm và hương vị đặc trưng. Ví dụ như thịt kho, nước màu hoặc bánh nướng.
Tương tự, bột ngọt khá ổn định ở nhiệt độ nấu ăn thông thường. Do đó, nêm trước hay sau thường không tạo khác biệt lớn về mặt dinh dưỡng.
Các loại rau thơm như húng quế, ngò rí, thì là hoặc bạc hà chứa vitamin C, folate và nhiều hợp chất chống ô xy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao.
Vitamin C là vitamin tan trong nước và khá nhạy cảm với nhiệt. Nếu nấu lâu có thể làm giảm đáng kể lượng vitamin C trong rau củ. Ngoài ra, tinh dầu tạo mùi trong rau thơm cũng rất dễ bay hơi. Nếu cho rau thơm vào quá sớm và nấu trong thời gian dài, món ăn có thể mất đi mùi thơm đặc trưng. Vì vậy, rau thơm tươi thường nên được cho vào ở giai đoạn cuối hoặc rắc lên sau khi món ăn hoàn tất.
Bên cạnh đó, không phải loại gia vị nào cũng dễ mất chất khi gặp nhiệt. Các loại gia vị khô như nghệ, quế, tiêu, gừng nếu nấu với nhiệt vừa phải có thể giúp giải phóng nhiều hoạt chất có lợi.
Nghệ chứa curcumin, gừng chứa hợp chất gingerol, quế chứa cinnamaldehyde, trong khi tiêu đen có piperine. Những hoạt chất này tương đối ổn định khi được nấu ở nhiệt độ vừa phải.
Trong nhiều món ăn, việc cho các loại gia vị khô vào sớm giúp chúng hòa tan tốt hơn trong dầu hoặc nước, từ đó lan tỏa hương vị đều hơn. Ví dụ, curcumin trong nghệ có thể hấp thu tốt hơn khi đi cùng chất béo, còn piperine trong tiêu đen có thể hỗ trợ tăng khả năng hấp thu curcumin, theo Healthline.
Sáng 7-4, Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi cho biết đã tiếp nhận kết quả kiểm nghiệm từ Viện Pasteur Nha Trang và báo cáo phân tích của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh liên quan vụ ngộ độc bánh mì xảy ra tại xã Tịnh Khê. Nhiều mẫu thực phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Theo kết quả kiểm nghiệm, cơ quan chức năng đã lấy tổng cộng 11 mẫu, gồm 4 mẫu thực phẩm và 7 mẫu bệnh phẩm của các bệnh nhân đang điều trị.
Trong đó, Viện Pasteur Nha Trang thực hiện xét nghiệm các mẫu thực phẩm, còn Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phân tích các mẫu bệnh phẩm.
Kết quả cho thấy có 2/4 mẫu thực phẩm dương tính với vi khuẩn. Cụ thể, một mẫu chả lụa phát hiện vi khuẩn Bacillus cereus, trong khi mẫu chà bông dương tính với cả Salmonella spp và Bacillus cereus.
Đối với bệnh phẩm, có 4/7 mẫu dương tính với Salmonella.
Kết luận ban đầu xác định thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh là nguyên nhân dẫn đến vụ ngộ độc.
Trên cơ sở này, Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi đề nghị UBND xã Tịnh Khê xử lý vi phạm hành chính đối với cơ sở liên quan theo quy định về an toàn thực phẩm.
Trước đó, trong các ngày 22 và 23-3, 19 người dân trên địa bàn xã Tịnh Khê xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói sau khi ăn bánh mì và phải nhập viện điều trị.
Qua xác minh, các trường hợp này đều liên quan đến việc sử dụng bánh mì có nhân tại một điểm bán tại xã.
Qua kiểm tra ban đầu, cơ sở bán bánh mì hoạt động vào buổi sáng, cung cấp nhiều loại nhân như chả, chà bông, bơ chế biến từ trứng và dầu đậu nành, tương ớt, rau ngò, xíu mại.
Nguyên liệu được lấy một phần từ địa phương, phần còn lại do cơ sở tự chế biến và bảo quản trong khoảng 2-3 ngày.
Tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở chưa xuất trình được đầy đủ các thủ tục pháp lý liên quan đến hoạt động kinh doanh, cũng như giấy tờ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu. Khu vực chế biến được bố trí riêng nhưng vẫn liên quan đến không gian sinh hoạt gia đình, sau đó thực phẩm được vận chuyển đến điểm bán cách đó khoảng 80m.
Đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm đã niêm phong toàn bộ thực phẩm còn lại, đồng thời yêu cầu cơ sở tạm dừng hoạt động để phục vụ điều tra.
