Những đêm oi bức không chỉ gây khó chịu mà còn làm rối loạn cơ chế sinh học của giấc ngủ. Từ thân nhiệt, hormone đến hoạt động thần kinh, cơ thể con người phản ứng với nhiệt độ theo cách khiến việc ngủ sâu trở nên khó khăn hơn. Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn cải thiện chất lượng giấc ngủ trong mùa nóng.
Nguyên nhân thứ nhất đến từ thân nhiệt. Cơ thể con người vận hành theo một đồng hồ sinh học tự nhiên. Vào buổi tối, thân nhiệt trung tâm có xu hướng giảm khoảng 0,5-1°C để tạo điều kiện cho cơ thể đi vào giấc ngủ. Quá trình này liên quan chặt chẽ đến việc tiết hormone melatonin, yếu tố quan trọng giúp gây buồn ngủ.
Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường quá cao, cơ thể gặp khó khăn trong việc hạ nhiệt. Điều này khiến quá trình tiết melatonin bị gián đoạn, làm não bộ không nhận được tín hiệu “đã đến giờ ngủ”. Kết quả là bạn cảm thấy khó ngủ hoặc ngủ không sâu.
Các nghiên cứu cho thấy nhiệt độ phòng lý tưởng để ngủ dao động khoảng 16-18°C. Khi nhiệt độ vượt quá 22°C, chất lượng giấc ngủ có thể bị ảnh hưởng rõ rệt.
Nguyên nhân thứ hai là “công tắc não bộ”: Trong điều kiện nóng bức, cơ thể phải liên tục kích hoạt các cơ chế làm mát như giãn mạch máu, tăng tiết mồ hôi và tăng nhịp tim. Những phản ứng này thuộc về hệ thần kinh tự chủ, hệ thống vốn hoạt động mạnh khi cơ thể ở trạng thái căng thẳng hoặc cảnh giác.
Chính sự “kích hoạt liên tục” này khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Người ngủ có thể rơi vào vòng luẩn quẩn: càng cố ngủ lại càng tỉnh táo, dẫn đến mất ngủ kéo dài hoặc giấc ngủ chập chờn.
Một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến giấc ngủ bị phá vỡ là tình trạng đổ mồ hôi ban đêm. Khi cơ thể tiết mồ hôi, cảm giác ẩm ướt gây khó chịu khiến bạn phải thay đổi tư thế liên tục dẫn đến tần suất thức giấc tăng lên. Mồ hôi cũng khiến da có thể bị kích ứng nhẹ hoặc ngứa khiến ta khó ngủ sâu giấc hơn.
Những “vi gián đoạn” này tuy nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần trong đêm sẽ làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu, giai đoạn quan trọng giúp cơ thể phục hồi năng lượng.
Để cải thiện giấc ngủ trong điều kiện nhiệt độ cao, các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên những giải pháp tự nhiên, hỗ trợ cơ thể điều hòa thân nhiệt hiệu quả hơn.
Trước hết, cần tối ưu môi trường ngủ. Phòng ngủ nên được thông thoáng, hạn chế tích nhiệt. Việc sử dụng chăn ga gối làm từ chất liệu tự nhiên như cotton giúp tăng khả năng thoát nhiệt và hút ẩm.
Bên cạnh đó, một số phương pháp làm mát cơ thể trước khi ngủ cũng được quan tâm. Trong đó, liệu pháp làm mát nhẹ vùng đáy chậu, khu vực tập trung nhiều mạch máu và đầu mút thần kinh, được cho là có thể hỗ trợ giảm thân nhiệt và tạo cảm giác thư giãn.
Theo nguyên lý sinh lý học, việc tác động nhiệt độ lên khu vực này có thể giúp cơ thể phân tán nhiệt nhanh hơn, đồng thời kích hoạt phản ứng thư giãn của hệ thần kinh. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cần áp dụng ở mức độ nhẹ, tránh gây sốc nhiệt hoặc khó chịu.
Nóng bức không chỉ là yếu tố gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh lý giấc ngủ. Từ việc cản trở quá trình hạ thân nhiệt, làm rối loạn hormone đến kích thích hệ thần kinh, nhiệt độ cao có thể khiến giấc ngủ trở nên nông và kém phục hồi.
Việc cải thiện giấc ngủ trong mùa nóng không đòi hỏi những biện pháp phức tạp, mà bắt đầu từ việc hiểu cơ thể và điều chỉnh môi trường sống phù hợp. Khi thân nhiệt được kiểm soát tốt, giấc ngủ sẽ đến một cách tự nhiên và ổn định hơn.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết từ đầu năm 2026, Sở đưa vào vận hành Hệ thống tiếp nhận và xử lý phản ánh trong lĩnh vực y tế theo hướng số hóa và quản trị dữ liệu. Người dân gửi ý kiến, kiến nghị qua nhiều kênh như đường dây nóng, thư góp ý, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo...
Sau 6 tháng, hệ thống tiếp nhận 1.035 phản ánh, kiến nghị và đã xử lý 1.029 trường hợp.
Theo thống kê, nhóm phản ánh nhiều nhất là các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế như khám chữa bệnh không phép ở các phòng khám, quảng cáo trái phép..., với 285 trường hợp. Tiếp theo là các phản ánh về dịch vụ công trực tuyến và thủ tục hành chính với 145 trường hợp. Các vấn đề về thái độ phục vụ của nhân viên y tế, chất lượng khám chữa bệnh, quy trình khám chữa bệnh và chi phí, thanh toán bảo hiểm y tế cũng nằm trong nhóm được người dân góp ý nhiều.
"Những phản ánh này là 'tín hiệu cảnh báo sớm' giúp ngành y tế phát hiện những bất cập trong hoạt động của các bệnh viện, phòng khám để kịp thời chấn chỉnh", ông Thượng nói vào giữa tháng 7.
Thời gian qua, TP HCM đẩy mạnh chuyển đổi số trong y tế với bệnh án điện tử, đăng ký khám trực tuyến, thanh toán không tiền mặt và liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế nhằm giảm thời gian làm thủ tục cho người bệnh. Tuy nhiên, tại nhiều bệnh viện tuyến cuối thường xuyên quá tải, người bệnh vẫn phải chờ ở các khâu đăng ký khám, đóng viện phí, làm xét nghiệm hoặc nhận thuốc. Vì vậy, các phản ánh liên quan đến thủ tục và quy trình khám chữa bệnh vẫn chiếm tỷ lệ cao.
Theo Sở Y tế, khác với trước đây khi phản ánh chủ yếu được xử lý theo từng vụ việc, năm nay toàn bộ ý kiến của người dân hiện được số hóa và lưu trên một hệ thống chung. Dữ liệu được phân loại theo cơ sở y tế, lĩnh vực, mức độ nghiêm trọng và thời gian xử lý, giúp cơ quan quản lý theo dõi xu hướng phát sinh phản ánh, nhận diện những đơn vị có nhiều kiến nghị hoặc những vấn đề lặp lại để yêu cầu khắc phục.
Các phản ánh sau khi tiếp nhận được chuyển đến cơ sở y tế liên quan để xác minh, trả lời. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm sẽ được kiểm tra, xử lý. Những vụ việc phức tạp hoặc có dấu hiệu hình sự được phối hợp với cơ quan công an xác minh.
Mỗi sáng, Tổ công tác đặc biệt của Sở Y tế rà soát các phản ánh mới, đánh giá kết quả xử lý của từng cơ sở và phân tích nguyên nhân từng vụ việc. Theo ông Thượng, nhiều sai sót trong chuyên môn, quy trình quản lý, giao tiếp ứng xử, thậm chí dấu hiệu vi phạm pháp luật đã được phát hiện từ những phản ánh ban đầu của người dân.
"Một hệ thống y tế hiện đại không phải là hệ thống không có phản ánh, mà là hệ thống biết lắng nghe, biết phân tích và thay đổi để phục vụ người dân ngày càng tốt hơn", ông nói.
Khu nhà tại số 114-116-118 Trần Quốc Thảo, phường Xuân Hòa, nằm đối diện cơ sở hiện hữu của bệnh viện, thuận tiện kết nối khám chữa bệnh. Thời gian qua, cơ sở này đã được cải tạo, tổ chức lại công năng để đưa vào sử dụng.
Việc mở rộng xuất phát từ quá trình sắp xếp lại mạng lưới y tế cơ sở của thành phố. Sau khi chuyển đổi mô hình các trung tâm y tế, nhiều hạ tầng dôi dư được rà soát, bố trí lại cho các bệnh viện có nhu cầu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và phục vụ người dân. Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM là một trong những đơn vị được ưu tiên tiếp nhận mặt bằng.
Cơ sở mới được kỳ vọng giảm áp lực quá tải kéo dài nhiều năm, đồng thời rút ngắn thời gian chờ khám chữa bệnh. Giai đoạn đầu, bệnh viện sẽ di dời Khoa Cấp cứu và một số phòng khám sang khu nhà mới, đồng thời triển khai các dịch vụ cận lâm sàng như đo thính lực, nhĩ lượng, ABR, CT scan, X-quang, xét nghiệm và nội soi tai mũi họng. Lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu cũng được đầu tư thêm công nghệ nhằm nâng cao chất lượng phát hiện và điều trị.
Sau khi hoàn tất cải tạo, cơ sở này sẽ là nền tảng để phát triển các chuyên khoa mũi nhọn. Trong đó, Khoa Cấy ốc tai điện tử được định hướng mở rộng, giúp người khiếm thính nặng, đặc biệt là trẻ điếc bẩm sinh hoặc mất thính lực sâu, có thêm cơ hội phục hồi giao tiếp.
Bệnh viện cũng lên kế hoạch thành lập Khoa Ung bướu Tai Mũi Họng, đáp ứng nhu cầu điều trị ung thư vùng đầu cổ, với định hướng ứng dụng các công nghệ như dao siêu âm, laser và hệ thống định vị không gian ba chiều trong phẫu thuật. Khoa Tai thần kinh sẽ tập trung điều trị các bệnh lý tai trong, dây thần kinh thính giác và phẫu thuật nền sọ, nhóm bệnh đòi hỏi chuyên môn cao và thiết bị hiện đại.
Bên cạnh đó, mô hình điều trị trong ngày được đẩy mạnh, cho phép người bệnh khám, làm thủ thuật hoặc điều trị ngắn hạn và ra về trong ngày nếu đủ điều kiện, qua đó giảm thời gian nằm viện và tối ưu sử dụng giường bệnh.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng kỳ vọng, với hạ tầng được đầu tư đồng bộ cùng nền tảng chuyên môn vững và đội ngũ giàu kinh nghiệm, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM sẽ bứt phá, từng bước trở thành trung tâm chuyên sâu hiện đại hàng đầu cả nước và khu vực.
Theo tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Xuân Thy, Điều hành Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, trong các đợt nắng nóng kéo dài, một số cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp mất nước, rối loạn điện giải, ngất, tụt huyết áp, các đợt cấp của bệnh tim mạch và thận. Điều này phản ánh tác động rộng của nhiệt độ môi trường lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.
Bác sĩ Xuân Thy cho biết, mất nước kéo dài làm tăng độ cô đặc của máu, đồng thời gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch và có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh ở người có sẵn yếu tố nguy cơ.
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể thấy mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm khả năng tập trung. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua vì tương tự tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên rõ rệt hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
Theo bác sĩ Xuân Thy, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hoặc dự trữ sinh lý hạn chế. Ở những người mắc tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc tiểu đường, môi trường nắng nóng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não.
“Cần lưu ý rằng người trẻ khỏe vẫn có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc tập luyện cường độ cao trong điều kiện nắng gắt, đặc biệt khi không bổ sung nước đầy đủ. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sốc nhiệt nặng xảy ra ở nhóm này do đánh giá thấp nguy cơ và thiếu biện pháp phòng ngừa phù hợp”, bác sĩ Xuân Thy nói thêm.
Từ đó, theo bác sĩ, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc nghi ngờ bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và tiến hành làm mát bằng khăn ướt hoặc nước mát, tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trong trường hợp có dấu hiệu nặng như lơ mơ, mất ý thức, co giật hoặc không thể uống nước, cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Một số sai lầm thường gặp cần tránh như cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn hoặc giảm ý thức hoặc trì hoãn xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường. Những yếu tố này có thể làm tình trạng chuyển nặng nhanh hơn.
“Mọi người nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát; khi ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung thêm điện giải phù hợp. Nên ăn thực phẩm dễ tiêu, tăng rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất; hạn chế rượu bia, chất kích thích vì dễ làm mất nước”, bác sĩ Xuân Thy khuyên.
