Nhóm vũ trang Houthi tại Yemen ngày 23/7 thông báo phóng loạt tên lửa đạn đạo, hành trình và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào tàu chở dầu Encelia và Layla của Arab Saudi, với lý do chúng vi phạm “lệnh phong tỏa” mà lực lượng này áp đặt tại biển Đỏ.
Truyền thông nhà nước Arab Saudi dẫn lời nguồn tin xác nhận tàu Encelia đã trúng đòn và xảy ra hỏa hoạn khi di chuyển ở biển Đỏ, song tất cả thành viên thủy thủ đoàn đều an toàn. Nguồn tin không nhắc đến tàu Layla.
Nasruddin Amer, phó lãnh đạo văn phòng truyền thông của Houthi, cho biết eo biển Bab el-Mandeb sẽ bị đóng cửa đối với toàn bộ tàu thuyền của Arab Saudi, để đáp trả điều mà ông gọi là “chiến dịch phong tỏa bất công đối với người Yemen trong hơn 10 năm qua”, dường như đề cập thời điểm liên quân do Arab Saudi dẫn đầu can thiệp vào nội chiến Yemen.
Nằm ở cực nam của bán đảo Arab, eo biển Bab el-Mandeb là cửa ngõ ra vào phía nam biển Đỏ, nơi thường có khoảng 12% lưu lượng thương mại toàn cầu đi qua. Giới chuyên gia cho rằng những lời đe dọa của Houthi không phải không có cơ sở, do lực lượng này sở hữu nhiều loại vũ khí uy lực, đủ sức đe dọa toàn bộ tàu hàng và cả chiến hạm di chuyển trong khu vực.
Houthi đã trưng bày ít nhất 6 mẫu tên lửa đạn đạo diệt hạm tại các cuộc diễu binh tổ chức ở thủ đô Sanaa của Yemen những năm gần đây. Tất cả đều được trang bị đầu dò quang điện tử – hồng ngoại để tăng độ chính xác trong pha cuối, khi quả đạn lao xuống mục tiêu.
Một trong số đó là dòng Asef. Mohammed al-Basha, nhà phân tích người Yemen và là sáng lập viên của công ty tư vấn rủi ro Basha Report có trụ sở ở Mỹ, cho biết tên lửa có chiều dài 8,8 m và sở hữu thiết kế rất giống dòng Khalij Fars của Iran, vốn là biến thể diệt hạm của tên lửa đạn đạo Fateh-313.
Fateh-313 là bản nâng cấp từ Fateh-110, dòng tên lửa đạn đạo từng chứng minh hiệu quả thực chiến khi tập kích lực lượng Mỹ ở Iraq và mục tiêu tại Syria.
Asef được cho là có tầm bắn tới 500 km và mang đầu đạn nặng khoảng 380 kg, song một số nguồn tin cho rằng nó có thể trang bị đầu đạn lớn hơn. Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), có trụ sở tại Anh, cho biết dòng tên lửa này đủ sức bắn trúng mục tiêu ở khoảng cách tối đa 450 km.
Tiếp đó là Tankil, có kích thước và tầm bắn lớn hơn Asef. Đây nhiều khả năng là biến thể diệt hạm của tên lửa đạn đạo tầm ngắn Raad-500 do Iran phát triển. H. I. Sutton, chuyên gia quân sự và tác chiến hải quân, nhận định Tankil có thiết kế hai tầng, trong đó tầng mang đầu đạn sẽ tách rời trong quá trình lao xuống mục tiêu để tăng khả năng vượt qua lưới phòng không đối phương.
Houthi còn có 3 mẫu tên lửa đạn đạo diệt hạm cỡ nhỏ gồm Faleq, Mayun và Al Bahr Al Ahmar, có thiết kế và công nghệ dẫn đường rất giống với sản phẩm của Iran, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy chúng là bản sao y nguyên. Hiện có rất ít thông tin về 3 loại tên lửa này, song IISS nhận định dòng Faleq có khả năng đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách gần 140 km.
Cuối cùng là Mohit, biến thể diệt hạm của tên lửa đất đối đất Qaher-2, vốn được hoán cải từ tên lửa phòng không S-75 Dvina do Liên Xô phát triển. Nó không ứng dụng thiết kế bắt nguồn từ Iran, song nhiều khả năng vẫn được Houthi phát triển với sự hỗ trợ của Tehran.
Nhóm vũ trang Yemen còn sở hữu nhiều loại tên lửa hành trình diệt hạm, trong đó dòng P-21 do Liên Xô sản xuất và C-801 của Trung Quốc là những mẫu đầu tiên mà lực lượng này sở hữu.
P-21 là phiên bản xuất khẩu của tên lửa diệt hạm cận âm P-15M/P-15U được Liên Xô ra mắt trong giai đoạn 1965-1972. Quả đạn có tầm bắn 40-80 km, mang đầu nổ lõm nặng 450 kg, sử dụng đầu dò radar chủ động và có thể kèm theo cảm biến hồng ngoại để đối phó biện pháp tác chiến điện tử.
Tên lửa hành trình C-801 là phiên bản xuất khẩu của dòng YJ-8 được Trung Quốc sản xuất và đưa vào biên chế từ đầu thập niên 1990. Đây được cho là tên lửa sao chép hoặc phát triển từ thiết kế tên lửa diệt hạm Exocet MM38 của Pháp.
Houthi dường như đã thu được tên lửa P-21 từ quân đội Yemen sau khi kiểm soát thủ đô Sanaa và các khu vực khác năm 2014, còn dòng C-801 được Iran chuyển cho nhóm vũ trang.
Trong tay lực lượng này còn có mẫu Al-Mandab 2 mới hơn, được đánh giá là phiên bản sao chép hoặc đổi tên từ dòng Ghadir do Iran phát triển. Bản thân Ghadir là biến thể nâng cấp của tên lửa diệt hạm C-802 Trung Quốc, có tầm bắn ước tính 300 km.
Có khả năng Houthi đã tiếp nhận các phiên bản C-802 do Iran sản xuất, trong đó có Noor và Ghader. Nhóm vũ trang còn được Iran cung cấp mẫu Sayyad dùng đầu dò radar chủ động và Quds Z-0 mang cảm biến quang điện tử – hồng ngoại. Cả hai có tầm bắn trên 800 km, đều là biến thể của tên lửa hành trình tấn công mặt đất Quds.
Một vũ khí khác mà Houthi sở hữu là tên lửa hành trình diệt hạm cỡ nhỏ Seji, đạt tầm bắn ước tính 110 km và mang đầu đạn nặng 100 kg.
Các đơn vị tên lửa đối hải của Houthi từng thể hiện năng lực tác chiến khi đối đầu với lực lượng Mỹ trong chiến dịch Rough Rider hồi đầu năm 2025.
Ngày 30/4/2025, một tiêm kích đa năng F/A-18E và xe kéo bị rơi xuống biển khi đang di chuyển trong khoang chứa của tàu sân bay USS Harry S. Truman. Quan chức Mỹ giấu tên cho biết sự cố xảy ra khi tàu sân bay “cơ động ngoặt gấp” để tránh đòn tập kích từ nhóm Houthi.
Một tàu khu trục Mỹ hồi đầu năm 2024 cũng khai hỏa pháo Phalanx, lớp phòng thủ cuối cùng, và bắn hạ tên lửa hành trình Houthi chỉ vài giây trước khi nó lao trúng chiến hạm.
Mối đe dọa từ kho vũ khí của Houthi nhiều khả năng đã khiến Mỹ lo ngại, đến mức Tổng thống Donald Trump hôm 23/7 dọa giáng đòn “trừng phạt quân sự mạnh mẽ” vào Iran cũng như Houthi nếu nhóm vũ trang Yemen tiếp tục tấn công tàu thuyền.
Tuy nhiên, các quan chức giấu tên nói với hãng thông tấn Reuters rằng quân đội Mỹ đang bị hạn chế về nguồn lực, trong đó nhiều hệ thống cần được triển khai để đối phó Houthi lại đang phải làm nhiệm vụ trong chiến dịch tấn công Iran. “Chúng tôi đã rất bận rộn rồi”, một quan chức nói, thêm rằng một số chiến hạm đang phải ở ngoài khơi lâu hơn bình thường.
"Hải quân Pháp sáng 31/5 chặn Tagor, tàu chở dầu đang chịu các lệnh trừng phạt quốc tế và xuất phát từ Nga", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo trên X ngày 1/6. "Chiến dịch này hoàn toàn hợp pháp, diễn ra trên vùng biển quốc tế ở Đại Tây Dương với sự hỗ trợ của nhiều đối tác, trong đó có Anh".
Hải quân Pháp công bố video cho thấy trực thăng NH90 Caiman tiếp cận tàu Tagor đang di chuyển trên biển. Các binh sĩ sau đó đu dây từ trực thăng xuống boong tàu và kiểm soát phương tiện này.
Cơ quan Hàng hải Đại Tây Dương của Pháp cho biết Tagor khởi hành từ cảng Murmansk, tây bắc Nga. Tàu bị nghi treo cờ Cameroon trái phép và đang hướng đến thành phố ven biển Limbe, phía tây quốc gia châu Phi. Theo nền tảng theo dõi hàng hải MarineTraffic, tàu Tagor dài 252 m, đăng ký dưới cờ Madagascar.
"Quá trình kiểm tra giấy tờ đã cho thấy đăng ký của con tàu không hợp lệ", cơ quan của Pháp thông báo. Tàu có 23 thủy thủ và đang được hải quân Pháp đưa về neo đậu ở vùng biển tây bắc nước này.
Đại sứ quán Nga tại Pháp đã đề nghị Paris cung cấp thông tin thủy thủ đoàn. "Phía Pháp chưa đưa ra bất kỳ thông báo nào liên quan đến các biện pháp được thực hiện đối với con tàu", theo đại sứ quán Nga.
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/6 cho biết Moskva coi hành động của Paris với tàu Tagor "là phi pháp".
"Những hành động này chẳng khác nào cướp biển", ông Peskov nói. "Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với nhận định rằng hành động của phía Pháp đã tuân thủ luật pháp quốc tế".
Tagor là tàu dầu thứ tư bị lực lượng Pháp đổ bộ và bắt giữ kể từ tháng 9/2025 với cáo buộc thuộc "đội tàu bóng tối". Đây là thuật ngữ phương Tây dùng để chỉ những tàu hàng mà họ cho rằng Nga sử dụng để lách lệnh trừng phạt, được quản lý thông qua mạng lưới công ty bình phong để che giấu quyền sở hữu.
Trong tháng 1, hải quân Pháp đã chặn một tàu dầu Nga bị nghi thuộc "hạm đội bóng tối" trên Địa Trung Hải, nhưng sau đó cho tàu tiếp tục hành trình.
Nga hồi tháng 2 cảnh báo nước này có thể triển khai hải quân đến các vùng biển chiến lược, ngăn phương Tây truy bắt tàu chở dầu.
Cuối tuần qua (21.6), Colombia đã trải qua cuộc bầu cử tổng thống với kết quả sít sao. AP dẫn kết quả từ cơ quan bầu cử cho biết, với 99,9% số phiếu được kiểm, ông Abelardo de la Espriella đã vượt qua ứng viên đối lập Ivan Cepeda, với tỷ lệ phiếu bầu 49,7% so với 48,7%. Tính đến chiều qua, dù giới chức chưa chính thức tuyên bố người chiến thắng, kết quả này được xem là dấu chấm hết cho các chính sách của đương kim Tổng thống cánh tả Gustavo Petro.
Ông Cepeda (đồng minh thân cận của Tổng thống Petro) tuyên bố không công nhận kết quả và chuẩn bị hồ sơ khiếu nại tại hơn 30.000 điểm bỏ phiếu. Truyền thông Mỹ lưu ý rằng lịch sử Colombia chưa từng ghi nhận việc kiểm phiếu lại có thể lật ngược kết quả bầu cử tổng thống, song động thái này báo hiệu một giai đoạn chuyển giao quyền lực nhiều chông gai trước ngày nhậm chức 7.8 tới.
Theo Reuters, chiến thắng của ông de la Espriella gây chú ý lớn bởi ông là một nhân tố hoàn toàn mới trên chính trường. Ở tuổi 48, ông là luật sư và doanh nhân có tiếng khi sở hữu nhiều thương hiệu đa ngành từ hãng luật, thời trang nam, rượu vang đến bất động sản. Trong khi đó, ông chưa từng nắm giữ chức vụ nào trong chính quyền Colombia.
Thông điệp chủ đạo trong suốt chiến dịch tranh cử của ông Abelardo de la Espriella (người được phe ủng hộ đặt biệt danh "Mãnh hổ") là cam kết dùng "bàn tay sắt" với tội phạm, bao gồm trấn áp quân sự và xây dựng các siêu nhà tù. Ông cũng tuyên bố sẽ lật ngược chính sách mềm mỏng của Tổng thống Gustavo Petro với các nhóm vũ trang ở Colombia. Lập trường của ứng viên "tay ngang" nói trên đã nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người cũng từng đắc cử hồi năm 2016 khi không có kinh nghiệm chính trường. Viết trên mạng xã hội, ông Trump đã đăng tải lời chúc mừng: "Ông ấy thắng lớn rồi!".
Chiến thắng của ông de la Espriella không phải là một hiện tượng đơn lẻ mà là một phần trong "hiệu ứng domino" đánh dấu sự trở lại của các lãnh đạo cánh hữu tại Mỹ Latinh. Tờ The Washington Post chỉ ra từ Argentina, Chile, Ecuador, Bolivia đến Panama, các ứng viên bảo thủ đều liên tiếp giành chiến thắng trong vòng 3 năm qua với cùng lập trường, đó là trấn áp tội phạm và phục hồi nền kinh tế.
Diễn biến trên đảo ngược giai đoạn chính quyền cánh tả thống trị khu vực Mỹ Latinh hồi đầu thập niên 2020. Giới chuyên gia cho rằng sự chuyển dịch này gắn liền với các nỗ lực gia tăng ảnh hưởng của ông Donald Trump tại Nam Mỹ. Reuters ngày 22.6 dẫn lời Giáo sư Steven Levitsky - chuyên nghiên cứu khu vực Mỹ Latinh tại Đại học Harvard (Mỹ) - nhận định cục diện hiện nay "như sự hội tụ hiếm hoi của các vì sao dành cho ông Trump", khi hàng loạt chính phủ trong khu vực đều có chung hệ tư tưởng với nhà lãnh đạo Mỹ.
Sự trỗi dậy của các lãnh đạo cánh hữu cho thấy sự thay đổi lớn trong ưu tiên của cử tri. The Washington Post trích lời chuyên gia Sergio Guzman, Giám đốc Tổ chức nghiên cứu Colombia Risk Analysis ở Colombia, phân tích rằng nhiều nhóm cử tri bất mãn khi chính sách nhân nhượng với các nhóm vũ trang không hiệu quả. Do đó, phong cách chính trị đề cao hình ảnh cứng rắn đang đánh trúng tâm lý của nhóm cử tri này. Các chuyên gia cũng đồng tình rằng những ứng viên bảo thủ đang vận động bằng những thông điệp đơn giản, trực diện, tập trung vào cảm xúc thay vì những tuyên bố vĩ mô.
Dù vậy, giới quan sát cảnh báo những thách thức đang chờ đón chính phủ mới của Colombia cũng như phe bảo thủ ở Mỹ Latinh, vốn là khu vực có môi trường chính trị phức tạp. Làn sóng cánh hữu đã thành công trong việc giành lại quyền lực, thế nhưng bài toán duy trì sự ổn định quốc gia vẫn là một phép thử lớn.
Cảnh sát thành phố Houston, bang Texas ngày 4/5 phát hiện thi thể 4 thành viên trong gia đình Thy Mitchell tại nhà riêng ở phố Kingston. Dựa vào các bằng chứng ở hiện trường, điều tra viên nhận định người chồng Matthew Mitchell, 52 tuổi, đã bắn vợ là Thy Mitchell, 39 tuổi, cùng hai người con rồi tự sát.
Thảm kịch khiến nhiều người dân ở Houston bàng hoàng, bởi hai vợ chồng Mitchell vốn là những gương mặt quen thuộc trong giới ẩm thực và thời trang thành phố. Họ là chủ hai nhà hàng nổi tiếng Traveler's Table và Traveler's Cart, đồng thời sở hữu thương hiệu thời trang Foreign Fare.
"Tôi thực sự sốc. Thy Mitchell là người có tầm nhìn, sáng tạo và chân thành", Gloria Benedict, người quen của gia đình, nói.
Các chủ nhà hàng trên khắp Houston cũng bày tỏ nỗi bàng hoàng, tiếc thương trước thảm kịch. Tuần trước, bà Thy Mitchell còn chủ trì cuộc họp hội đồng quản trị Hiệp hội Nhà hàng Houston, với 50 chủ nhà hàng tham dự.
"Đúng là một bi kịch. Tôi vô cùng đau lòng. Chúng tôi sẽ rất nhớ họ", Ronnie Nguyen, chủ sở hữu nhà hàng Roostar Vietnamese Grill, bày tỏ.
"Không từ ngữ nào diễn tả được mất mát này. Cô ấy là một người đi đầu thực thụ trong ngành, không ngại lên tiếng và thường nâng đỡ những người xung quanh", Sandy Nguyen, chủ sở hữu Saigon Hustle và Sunday Press, viết trên Instagram.
Hiệp hội Nhà hàng Texas cho biết sẽ "sát cánh cùng cộng đồng ngành dịch vụ nhà hàng khách sạn ở khu vực Greater Houston trước thảm kịch".
Nguyên nhân thảm kịch chưa được cảnh sát công bố. Trong cuộc phỏng vấn với Morning Honey hồi tháng 12/2024, Thy từng chia sẻ về áp lực và rủi ro khi điều hành hai nhà hàng.
"Điều căng thẳng nhất luôn là nguy cơ thất bại khi biết nhiều nhân viên và gia đình họ đang dựa vào doanh nghiệp của bạn để mưu sinh", Thy nói, cho biết hai nhà hàng có hơn 150 nhân viên.
Thy và Matthew Mitchell đều lớn lên ở Houston. Thy sinh ra ở Chicago, là con của người nhập cư gốc Việt. Từ nhỏ, cô phụ gia đình vận hành nhà hàng Việt Nam. Matthew trước đây làm việc trong ngành dược phẩm, báo chí.
Khu phố nơi gia đình sinh sống nằm cách trung tâm Houston khoảng 8 km, là nơi ở của nhiều người nổi tiếng như mục sư truyền hình Joel Osteen, thượng nghị sĩ Ted Cruz và cựu võ sĩ quyền anh George Foreman. Một hàng xóm cho biết gia đình Mitchell mới chuyển đến khu vực này chưa lâu.
Thảm kịch xảy ra 6 tháng sau vụ doanh nhân gốc Việt Paula Truong tự sát sau khi bắn chết chồng và hai con gái tại nhà riêng, gây rúng động California. Bà Truong từng sở hữu loạt cơ sở cà phê ở Mỹ, nhưng làm ăn thua lỗ, vỡ nợ sau đại dịch Covid-19.
