Trần Đặng Phước Cường, 33 tuổi, hoạt động trong lĩnh vực thẩm mỹ và kinh doanh thời trang dưới nghệ danh Bách Nguyên, không nhớ nổi lần đầu nhìn gương mặt mới sau ca nâng mũi là hạnh phúc hay xúc động. Chỉ nhớ rằng khi ấy mình đã mỉm cười.
“Đó là lần đầu tiên mình cảm thấy đang tiến gần hơn đến hình ảnh từng mong muốn”, Nguyên kể. “Cuối cùng cũng đủ tự tin để yêu chính mình”.
Ca mổ diễn ra năm 19 tuổi. Dốc sạch số tiền làm thêm tích góp được, khoảng 5 triệu đồng, chàng trai tìm đến một bác sĩ ở Đà Nẵng. Chi phí được báo là 7 triệu, nhưng thay vì quay về, cậu kể lại hoàn cảnh của mình và xin được tạo điều kiện. Vị bác sĩ đồng ý.
Hơn hai tiếng sau, Nguyên rời phòng mổ với chiếc mũi quấn băng, thở còn khó nhọc. Vài tuần kế tiếp, lần đầu tiên cậu thấy mình có động lực để thay đổi.
Trước đó, khuôn mặt là thứ khiến chàng trai thu mình. Những ngày du học, bạn bè dễ dàng xin được việc tiếp xúc khách hàng nhờ ngoại hình chỉn chu, còn cậu chủ yếu chỉ được nhận vào các công việc bưng bê, phục vụ. Những tấm ảnh thời cấp ba nhiều lần bị mang ra làm trò đùa. Có giai đoạn, cậu không dám chụp hình, ngại giao tiếp, né tránh đám đông vì sợ bị đánh giá.
Đứng trước gương, một câu hỏi trở đi trở lại trong đầu: “Nếu mình có ngoại hình đẹp hơn, liệu có dám sống khác đi không?”.
Ca nâng mũi đầu tiên không mang lại khuôn mặt cân đối như hình dung. Từ đó bắt đầu một hành trình chỉnh sửa kéo dài. Trong 15 năm, Nguyên trải qua hơn 20 ca can thiệp: hạ gò má, gọt hàm, độn cằm, trượt cằm, cắt hàm hô, chỉnh môi, nâng mũi, sửa nhân trung, chỉnh tai vểnh, xử lý sẹo. Có ca hơn một giờ, có ca kéo dài nhiều giờ liền.
Mỗi lần lên bàn mổ, theo lời chàng trai, không hề là quyết định bộc phát. “Đó là cả một hành trình dài với rất nhiều lần cân nhắc.” Đi kèm mỗi ca là một quá trình hồi phục nhọc nhằn. Có lúc gương mặt biến dạng tạm thời, mất nhiều tháng mới ổn định. Những cơn đau kéo dài, chế độ kiêng khem nghiêm ngặt và sự chờ đợi khiến không ít lần cậu muốn dừng lại. Soi gương, cậu tự hỏi liệu mình có đang sai.
Ca chỉnh hàm để lại nỗi ám ảnh lớn nhất. Bác sĩ can thiệp vào toàn bộ xương gò má, góc hàm, cằm và mũi. Khi thuốc mê tan, cơn đau lan khắp người, khuôn mặt sưng gấp nhiều lần, hai bên má bầm tím đến mức chính chủ nhân cũng không dám nhìn vào gương. Ngày đầu, gần như không há được miệng. Bữa ăn chỉ là cháo xay hoặc sữa bơm qua ống, mỗi lần nuốt là một lần vết mổ nhói lên.
Phẫu thuật chỉnh xương hàm, hay orthognathic surgery, được y văn xếp vào nhóm đại phẫu vùng đầu mặt, nơi tập trung nhiều mạch máu lớn và dây thần kinh cảm giác. Một nghiên cứu theo dõi 3.236 bệnh nhân, công bố trên tài liệu về phẫu thuật hàm mặt, ghi nhận tổn thương thần kinh cảm giác, biểu hiện là tê bì môi và cằm, là biến chứng phổ biến nhất, chiếm khoảng 19% số ca. Trong đó, khoảng 2% bệnh nhân mất cảm giác vĩnh viễn không hồi phục. Một nghiên cứu khác trên 485 ca cho thấy tỷ lệ biến chứng chung là 19,2%, và con số này tăng theo số đoạn xương bị can thiệp trong cùng một lần mổ, đúng kiểu can thiệp đa vùng mà Nguyên đã trải qua.
Nhưng thứ khó chịu nhất, với cậu, không phải cơn đau, mà là sự chờ đợi. Mỗi sáng, Nguyên cầm gương xem mặt đã bớt sưng chưa. Ngày đầu tiên nhìn gương mặt phù nề, cậu suýt không nhận ra chính mình. Phải một tuần sau vết sưng mới bắt đầu xẹp, và nhiều tháng nữa các đường nét mới dần định hình. Suốt giai đoạn ấy, mọi cuộc gặp bạn bè đều bị từ chối, những lần ra ngoài cũng hạn chế đến mức tối đa.
Ca sửa mũi bằng sụn sườn để lại ấn tượng tương tự. Vùng mũi gần như mất cảm giác, còn nơi lấy sụn ở sườn thì đau nhiều ngày liền. Có những đêm trắng không ngủ. Bác sĩ giải thích đây là phản ứng có thể xảy ra trong quá trình hồi phục, chàng trai mới phần nào yên tâm.
Không phải ai cũng đứng về phía cậu. Vài người bạn thân động viên theo đuổi điều khiến mình tự tin hơn, nhưng cũng có người cho rằng cậu đã “nghiện” dao kéo, thậm chí mỉa mai rằng đang cố trở thành một người khác. Mỗi lần đăng ảnh sau phẫu thuật, dưới bài là đủ loại bình luận: “làm thế này có đáng không”, “đẹp tự nhiên vẫn hơn”, “rồi sẽ hối hận”. Nguyên chọn im lặng.
“Không ai ngoài bản thân hiểu được cảm giác sống nhiều năm trong tự ti, cũng như những tổn thương khi trở thành trò đùa của người khác”, cậu nói. Chưa từng hối hận, đó là điều Nguyên khẳng định. Mỗi lần vượt qua một ca mổ và thấy sự thay đổi, động lực lại nhen lên. Phần khó nhất, với cậu, không nằm ở thể xác, vì “đau rồi cũng sẽ hết”, mà ở áp lực tinh thần là những ngày chờ kết quả, nỗi lo mỗi lần bước vào phòng mổ, cả những bình luận tiêu cực phải tự mình gánh khi chưa thấy điều mình mong đợi.
“Hơn 20 lần phẫu thuật là rất nhiều năm vừa học vừa làm, tích lũy và cố gắng”, Nguyên nói. “Mỗi thay đổi đều có cái giá của nó, không chỉ là tiền bạc mà còn là thời gian, sức khỏe và cả những cơ hội phải tạm gác lại để hồi phục”.
Cái giá ấy, xét về mặt cơ thể, còn tăng dần theo mỗi lần bước lên bàn mổ. Tài liệu về tái phẫu thuật thẩm mỹ chỉ ra rằng mô sẹo xơ tích tụ sau mỗi ca can thiệp làm mờ ranh giới giải phẫu tự nhiên và phá vỡ hệ mạch máu nuôi dưỡng tại chỗ. Theo các tài liệu này, từ ca mổ thứ ba trở đi, nguy cơ nhiễm trùng, co rút mô và hoại tử da cao hơn nhiều lần so với lần đầu. Nói cách khác, càng sửa nhiều, mỗi lần sửa sau càng khó và càng rủi ro.
Gương mặt mới khiến chàng trai cởi mở hơn, dám đứng trước đám đông, có thêm cơ hội trong công việc. Nhưng phẫu thuật, theo cậu, chỉ mang lại khoảng một nửa sự thay đổi. Nửa còn lại đến từ việc tập luyện, chăm sóc sức khỏe, rèn tư duy và học cách yêu thương bản thân. Cậu muốn nói với người khác rằng làm đẹp là quyền của mỗi người, nhưng chỉ nên chọn khi đã hiểu mình muốn gì, có đủ kiến thức và tìm đến bác sĩ uy tín.
“Đừng phẫu thuật chỉ vì một lời chê, hay thay đổi chỉ để làm hài lòng người khác”. Nguyên nói. “Sau cùng, điều khiến mình hạnh phúc nhất không phải những lời khen, mà là mỗi sáng thức dậy có thể nhìn vào gương và mỉm cười. Không còn mặc cảm, không còn né tránh máy ảnh, không còn lo người khác đánh giá. Với mình, đó mới là món quà lớn nhất”.
Theo ông Hưng, cha mẹ của bé (36 và 32 tuổi) đã mong con 5 năm mà chưa được toại nguyện, lần này mẹ bé mang thai đôi nhờ hỗ trợ sinh sản (IVF).
Đến tuần thai thứ 20 (cuối 2025 vừa qua), mẹ bé có dấu hiệu dọa sảy thai nên đã vào Bệnh viện Phụ sản Hà Nội điều trị, các bác sĩ đã nỗ lực cấp cứu nhưng đến tuần thai thứ 25 thì bé gái trong cặp song sinh đã chào đời.
"Những em bé sinh ở tuần thứ 25 của thai kỳ được coi là rất non, bệnh viện đã phối hợp các chuyên khoa sản khoa - nhi khoa - gây mê hồi sức và chống nhiễm khuẩn phối hợp điều trị, hiện bé đã có cân nặng khoảng 1,9 kg và phát triển khá tốt, hy vọng bé có các chỉ số bình thường. Nhưng thời điểm đó, giữ em bé còn lại là thách thức với y khoa" - bác sĩ Hưng nói.
Lý do dẫn đến khó khăn trong chăm sóc em bé còn lại là vì khi bé thứ nhất chào đời thì tử cung người mẹ có cơn co để sinh bé, ảnh hưởng đến việc giữ bé còn lại trong bụng mẹ. Thứ 2 là vấn đề chống nhiễm khuẩn, bé trong bụng mẹ có hai hàng rào bảo vệ là tử cung và nước ối, khi sinh bé thứ nhất nguy cơ vi khuẩn xâm nhập, ảnh hưởng tới an toàn của bé thứ 2" - ông Hưng cho hay.
Trong tình huống khó khăn này, ông Hưng nói bên cạnh sự nỗ lực của y bác sĩ là sự phối hợp của cha mẹ bé, đặc biệt mẹ bé đã có 13 tuần vừa qua rất vất vả để giữ con. Kết quả em bé còn lại là một bé trai đã chào đời ở tuần thai thứ 38, nặng 2,4 kg và có các chỉ số sức khỏe như các em bé sơ sinh bình thường.
Theo Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, việc giữ được em bé còn lại trong cặp song sinh ở tình huống tương tự đến tuần thai thứ 38 chưa từng được ghi nhận ở Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cũng như ở Việt Nam.
"Chúng tôi hy vọng những phương pháp hỗ trợ đã áp dụng điều trị cho mẹ con bé sẽ góp thêm kiến thức để các đồng nghiệp có thêm thông tin cho điều trị trong sản khoa" - ông Hưng nói.
Đau là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi mô bị tổn thương hoặc có nguy cơ tổn thương. Tuy nhiên, không phải cơn đau nào cũng giống nhau. Một số bệnh lý và chấn thương thường được đánh giá là gây đau dữ dội hơn hẳn do tổn thương thần kinh, viêm nặng hoặc áp lực lớn lên các mô.
Đau dây thần kinh sinh ba
Đây là một trong những nguyên nhân gây đau dữ dội nhất vùng mặt, đôi khi được đánh giá là "cơn đau quá khủng khiếp".
Theo Prevention, người bệnh có thể trải qua cơn đau như bị điện giật hoặc tác động lực mạnh vào vùng mặt. Chỉ với những kích thích rất nhẹ như nói chuyện, đánh răng, nhai thức ăn hoặc cạo râu cũng có thể khởi phát cơn đau. Các cơn đau thường chỉ kéo dài vài giây đến vài phút nhưng có thể tái diễn liên tục nhiều lần trong ngày.
Gout cấp
Cơn gout cấp xảy ra khi các tinh thể axit uric tích tụ trong khớp, kích thích phản ứng viêm. Người bệnh thường đau đột ngột, dữ dội, khớp sưng đỏ, nóng và rất nhạy cảm. Vùng khớp bị ảnh hưởng có thể đau đến mức chỉ cần tiếp xúc rất nhẹ, kể cả từ ga trải giường hay chăn mỏng, cũng gây đau rất nhiều.
Ngón chân cái là vị trí bị ảnh hưởng phổ biến nhất, nhưng bệnh gout cũng có thể xảy ra ở mắt cá chân, đầu gối, cổ tay hoặc khuỷu tay. Nếu không được kiểm soát tốt, các cơn gout có thể tái phát nhiều lần, gây tổn thương khớp và ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động.
Bỏng độ ba
Bỏng độ ba phá hủy toàn bộ các lớp da và có thể lan đến mô bên dưới. Mặc dù vùng bỏng sâu có thể mất cảm giác do đầu dây thần kinh bị tổn thương, người bệnh vẫn phải chịu những cơn đau dữ dội ở vùng mô xung quanh còn nguyên vẹn.
Theo Times of India, quá trình thay băng, cắt lọc mô hoại tử hoặc ghép da cũng là những thủ thuật gây đau nhiều, khiến người bệnh cần được kiểm soát đau tích cực trong suốt quá trình điều trị.
Sỏi thận
Sỏi di chuyển trong đường tiết niệu có thể gây cơn đau quặn thận, thường bắt đầu ở vùng hông lưng rồi lan xuống bụng dưới hoặc bẹn. Nhiều người từng trải qua tình trạng này cho biết cơn đau nặng đến mức không thể nằm yên. Cơn đau sỏi thận thường đi kèm buồn nôn, nôn hoặc tiểu ra máu.
Hội chứng đau vùng phức tạp (CRPS)
Đây là hội chứng đau mạn tính ít gặp, thường xuất hiện sau chấn thương hoặc phẫu thuật. Cơn đau thường vượt xa mức độ của tổn thương ban đầu. Vùng bị ảnh hưởng có thể sưng, nóng hoặc lạnh bất thường, thay đổi màu da và trở nên cực kỳ nhạy cảm, đến mức chỉ một cái chạm nhẹ cũng gây đau dữ dội.
Viêm tụy cấp
Viêm tụy cấp thường gây đau nghiêm trọng ở vùng bụng trên, có thể lan ra sau lưng và kéo dài nhiều giờ hoặc nhiều ngày. Cơn đau thường tăng lên sau khi ăn, nhất là bữa ăn nhiều chất béo. Người bệnh còn có thể buồn nôn, nôn, sốt và cần nhập viện điều trị để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Đau đầu cụm
Đau đầu cụm được xem là một trong những dạng đau đầu dữ dội nhất. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, tập trung quanh một bên mắt hoặc thái dương, kéo dài từ 15 phút đến vài giờ và có thể tái diễn nhiều lần trong ngày. Nhiều người mô tả cảm giác như "có vật nhọn đâm xuyên qua mắt". Ngoài đau đầu, người bệnh còn có thể chảy nước mắt, nghẹt mũi hoặc sụp mí mắt cùng bên.
Nâng tạ đã được chứng minh giúp tăng cường cơ bắp, cải thiện sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ mắc một số bệnh như đái tháo đường và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, một số động tác có thể khiến các vùng khác trên cơ thể trở nên yếu đi.
Cơ sàn chậu giữ cho vùng lõi cơ thể ổn định, giữ các cơ quan ở đúng vị trí và hỗ trợ các chức năng cơ bản của cơ thể. Việc tập luyện quá sức có thể dẫn đến tình trạng căng cứng mãn tính và cuối cùng là rối loạn chức năng tình dục ở nam giới.
“Các cơ xung quanh sàn chậu đóng vai trò trong sự cương cứng và hưng phấn. Nếu chúng liên tục bị căng cứng hoặc quá tải, chúng có thể hạn chế lưu lượng máu và chèn ép các dây thần kinh cần thiết cho chức năng tình dục khỏe mạnh”, huấn luyện viên cá nhân Toby King nói với tờ The New York Post.
Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến đau vùng chậu, đau khi quan hệ tình dục, đau khi thủ dâm, rối loạn xuất tinh, các vấn đề về bàng quang và khó chịu hàng ngày.
Vậy bạn nên chú ý điều gì? Theo King, bất cứ bài tập nào đòi hỏi gồng cơ mạnh, chẳng hạn như squat, deadlift (động tác nâng tạ từ sàn) và thậm chí cả các bài tập tập trung vào cơ bụng, đều có thể khiến người tập vô thức căng cơ sàn chậu mà không nhận ra.
“Rất nhiều nam giới thường xuyên gồng cơ. Họ gồng cơ khi nâng tạ, thường xuyên gồng cơ cả ngày và theo thời gian, điều này tạo ra tình trạng cơ sàn chậu hoạt động quá mức, có thể gây cản trở cương dương và thậm chí gây đau”, ông nói.
Tình trạng này cũng có thể do các bài tập như ép chân, lăn bụng, nâng chân treo và thậm chí cả plank gây căng thẳng ở vùng cơ lõi.
Người đạp xe và vận động viên ba môn phối hợp cũng nên lưu ý, vì King cho biết các buổi tập dài trên yên xe được thiết lập không đúng cách có thể gây áp lực lên các dây thần kinh và mô cơ xung quanh khu vực này.
Ông so sánh sự căng thẳng liên tục này với việc tập nhóm cơ tay mà không cho chúng nghỉ ngơi, vì theo thời gian, cơ bắp sẽ ngừng hoạt động.
Mặc dù việc cố gắng vượt qua giới hạn và tăng thêm trọng lượng có vẻ hấp dẫn, nhưng tải trọng nặng và kỹ thuật kém cũng có thể làm trầm trọng thêm vấn đề.
“Nếu tư thế sai và bạn không thở đúng cách, áp lực đó thường sẽ dồn vào sàn chậu”, King nói thêm.
Lo lắng về các triệu chứng cũng có thể gây ra thêm căng thẳng, tạo thêm áp lực và bắt đầu một vòng luẩn quẩn khiến cơ sàn chậu bị căng quá mức.
King không khuyên bạn nên hoàn toàn tránh các động tác như squat và deadlift, những bài tập có lợi cho sức khỏe và vóc dáng. Thay vào đó, bạn nên xem xét lại thói quen tập luyện và hạn chế các bài tập tập trung nhiều vào vùng háng, đùi trong và các cơ hông sâu khi các triệu chứng xuất hiện.
Học cách thư giãn các cơ sàn chậu bị căng cứng là chìa khóa để khắc phục mọi vấn đề. Hãy bắt đầu bằng cách thực hiện các bài tập thở và giãn cơ mông và hông, chẳng hạn như tư thế em bé và tư thế em bé hạnh phúc.
Trên hết, việc gặp bác sĩ vật lý trị liệu sàn chậu được khuyến nghị để xác định vấn đề và lập kế hoạch điều trị. Lý do là bạn có thể gặp vấn đề về sự căng cứng, yếu cơ, cơ không thư giãn, không hoạt động đúng cách hoặc cả ba vấn đề này.
Các chuyên gia vật lý trị liệu cũng có thể hướng dẫn thêm các bài tập hỗ trợ ngoài vùng sàn chậu nhằm cải thiện chức năng tổng thể.
