Ngày 25/7, TS.BS Lê Trung Hiếu, Giám đốc Trung tâm Ghép tạng Bệnh viện 108, cho biết cả hai người nhận đều đã qua cơn nguy kịch. Gan và tim ghép hoạt động tốt sau mổ, hai bệnh nhân đang được theo dõi, điều trị tích cực tại Khoa Hồi sức ngoại khoa và Ghép tạng.
Trước đó, ngay khi nhận thông tin từ Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, bệnh viện tổ chức các cuộc hội chẩn liên viện và nội viện để đánh giá người nhận, xây dựng phương án phẫu thuật và huy động nhân lực. Hàng chục y bác sĩ chia thành nhiều êkíp, cùng lúc triển khai các phần việc. Gan được điều phối từ Bệnh viện Thanh Nhàn, tim từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Tiếp nhận đồng thời hai nguồn tạng từ hai người hiến chết não là tình huống hiếm gặp, đòi hỏi các chuyên khoa phối hợp chính xác trong từng khâu, từ hội chẩn, lấy tạng, vận chuyển đến ghép. Mục tiêu là tận dụng tối đa thời gian thiếu máu lạnh – khoảng thời gian tạng được bảo quản lạnh sau khi rời cơ thể người hiến cho tới lúc ghép vào người nhận. Đây là yếu tố quyết định chất lượng tạng ghép và khả năng hồi phục của người bệnh, nên toàn bộ quy trình đều được tính toán chặt chẽ để rút ngắn tối đa.
Sau khi được lấy ra, gan và tim lập tức chuyển về Bệnh viện 108 để chuẩn bị ghép.
Đây cũng là lần đầu Bệnh viện Thanh Nhàn lấy tạng từ người hiến chết não. Các chuyên gia Bệnh viện 108 trực tiếp hỗ trợ chuyên môn, cùng xây dựng kế hoạch, tổ chức quy trình và xử lý các tình huống phát sinh.
“Chúng tôi không chỉ cử ê kíp phẫu thuật và gây mê đến lấy tạng, mà còn cùng bệnh viện xây dựng phương án chuyên môn, tổ chức triển khai và xử trí các tình huống phát sinh”, TS Hiếu nói, cho biết thêm một bệnh viện lần đầu lấy tạng từ người hiến chết não luôn cần sự đồng hành của các đơn vị giàu kinh nghiệm.
Người nhận gan là nam bệnh nhân 30 tuổi, suy gan cấp trên nền viêm gan B mạn tính – tình trạng gan mất chức năng nhanh chóng. Trước khi ghép, bệnh nhân đã chín lần thay huyết tương (lọc bỏ các chất độc trong máu) nhưng chức năng gan vẫn tiếp tục suy giảm, nguy cơ tử vong rất cao.
Theo PGS.TS.BS Vũ Văn Quang, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Gan – Mật – Tụy, đây là ca diễn biến đặc biệt nặng. Người bệnh còn trẻ nhưng suy gan tiến triển nhanh và không đáp ứng điều trị nội khoa tích cực, đứng trước nguy cơ hôn mê gan, nhiễm khuẩn huyết cùng suy đa cơ quan. Nếu không được ghép kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong trong thời gian rất ngắn.
Người nhận tim mắc bệnh cơ tim giãn, suy tim giai đoạn D – mức nặng nhất của suy tim mạn. Chỉ một ngày sau ghép, bệnh nhân đã cai máy thở và rút ống nội khí quản, cho thấy tim ghép bước đầu hoạt động ổn định.
Việc cùng lúc tiếp nhận hai nguồn tạng từ hai bệnh viện trong một ngày đặt ra yêu cầu cao về năng lực điều hành và phối hợp liên chuyên khoa. Thành công của hai ca ghép phản ánh khả năng tổ chức, điều phối và ứng phó với tình huống phức tạp của Bệnh viện 108 trong lĩnh vực ghép tạng.
Dự thảo thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030 đang được đưa ra lấy ý kiến.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Theo số liệu năm 2024 của Cục Thống kê, có 15/34 tỉnh, thành phố có tỷ số giới tính khi sinh vượt ngưỡng 109 bé trai/100 bé gái, gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Sơn La, Hưng Yên, Phú Thọ, Lạng Sơn, Hải Phòng, Thái Nguyên, Lai Châu, Thanh Hóa, Lào Cai, Ninh Bình, Quảng Ninh, Nghệ An và Điện Biên.
Đối tượng can thiệp gồm thanh thiếu niên, vị thành niên, nam giới, phụ nữ, trẻ em gái, các cặp vợ chồng, cán bộ y tế - dân số, cộng tác viên dân số và cả các chức sắc tôn giáo.
Dự thảo đề xuất huy động sự tham gia của các chức sắc tôn giáo trong công tác phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh. Theo đó, sẽ tiến hành rà soát các tài liệu, giáo lý liên quan, bổ sung nội dung phù hợp nhằm góp phần thay đổi nhận thức xã hội, đồng thời tổ chức các hội nghị, hội thảo dành cho đại diện các tôn giáo.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất xây dựng mô hình cộng đồng xóa bỏ trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi tại các địa bàn mất cân bằng giới tính khi sinh; đưa một số nội dung vào hương ước, quy ước của thôn, bản, tổ dân phố, cụm dân cư…
Đồng thời xây dựng mô hình hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái với các hoạt động tuyên truyền nâng cao vị thế phụ nữ, xây dựng các câu lạc bộ dành cho trẻ em gái, biểu dương các phụ nữ và trẻ em gái tiêu biểu trong cộng đồng.
Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là đưa nội dung ngăn chặn, phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh vào nhà trường.
Theo đó, thử nghiệm tích hợp nội dung ngăn chặn, phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh vào các hoạt động ngoại khóa tại trường trung học cơ sở, trung học phổ thông; đồng thời hướng dẫn đưa nội dung vào các trường đại học, cao đẳng và trung cấp y.
Hằng năm, nhân Ngày Quốc tế Trẻ em gái (11/10), dự thảo đề xuất tổ chức Tháng hành động với nhiều hoạt động truyền thông quy mô lớn nhằm nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng đề xuất thực hiện các cuộc khảo sát, nghiên cứu về những yếu tố văn hóa, xã hội tác động đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách và giải pháp can thiệp trong thời gian tới.
Ngoài rượu bia và thuốc lá, chế độ ăn uống cũng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe gan. Một số thực phẩm tưởng chừng vô hại nhưng nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc quá mức có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
Đồ ăn nhanh
Thực phẩm chiên rán và đồ ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và calo. Tiêu thụ thường xuyên các loại thực phẩm này có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo WebMD, dung nạp quá nhiều chất béo bão hòa khiến gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa chất béo. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây viêm, hình thành sẹo ở gan (xơ gan), làm tăng nguy cơ suy gan và ung thư gan.
Ngoài rượu bia và thuốc lá, chế độ ăn uống cũng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe gan. Một số thực phẩm tưởng chừng vô hại nhưng nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc quá mức có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
Đồ ăn nhanh
Thực phẩm chiên rán và đồ ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và calo. Tiêu thụ thường xuyên các loại thực phẩm này có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo WebMD, dung nạp quá nhiều chất béo bão hòa khiến gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa chất béo. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây viêm, hình thành sẹo ở gan (xơ gan), làm tăng nguy cơ suy gan và ung thư gan.
Thịt chế biến sẵn
Các loại xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội... thường chứa nitrit và nitrat để bảo quản. Các chất này có thể chuyển thành nitrosamine trong cơ thể, làm tăng kháng insulin và nguy cơ tiểu đường - những yếu tố góp phần thúc đẩy bệnh gan.
Thịt chế biến sẵn
Các loại xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội... thường chứa nitrit và nitrat để bảo quản. Các chất này có thể chuyển thành nitrosamine trong cơ thể, làm tăng kháng insulin và nguy cơ tiểu đường - những yếu tố góp phần thúc đẩy bệnh gan.
Carbohydrate tinh chế
Bánh ngọt, mì ống, gạo trắng và các thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Thay thế những thực phẩm này bằng ngũ cốc nguyên hạt có thể hỗ trợ gan cũng như hệ tiêu hóa nói chung.
Carbohydrate tinh chế
Bánh ngọt, mì ống, gạo trắng và các thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Thay thế những thực phẩm này bằng ngũ cốc nguyên hạt có thể hỗ trợ gan cũng như hệ tiêu hóa nói chung.
Đồ uống có đường
Nước ngọt và nhiều loại nước trái cây đóng chai thường chứa siro ngô giàu fructose (HFCS). Tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, kháng insulin, viêm và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo Times of India, khi cơ thể nạp quá nhiều đường, gan sẽ chuyển phần đường dư thừa thành chất béo. Lâu dần, lượng chất béo này tích tụ trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Đồ uống có đường
Nước ngọt và nhiều loại nước trái cây đóng chai thường chứa siro ngô giàu fructose (HFCS). Tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, kháng insulin, viêm và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo Times of India, khi cơ thể nạp quá nhiều đường, gan sẽ chuyển phần đường dư thừa thành chất béo. Lâu dần, lượng chất béo này tích tụ trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Ngày 29/6, đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết khoảng 20 phút sau khi tai nạn xảy ra, người con trai mới phát hiện bệnh nhân nằm bất động trên nền xưởng. Anh lao vào đỡ thì cũng bị điện giật bắn ra, lúc này mới nhận ra nguồn điện chưa được ngắt. Ngay sau khi nhanh chóng ngắt dòng điện, các đồng nghiệp của bệnh nhân ép tim ngoài lồng ngực liên tục ngay tại hiện trường và duy trì suốt chặng đường 10 phút di chuyển đến bệnh viện.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, ngừng tim, ngừng thở, tím tái toàn thân, mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng và không đo được nồng độ oxy trong máu (SpO₂). Các bác sĩ lập tức kích hoạt hệ thống báo động đỏ để hồi sinh tim phổi nâng cao.
Sau 40 phút cấp cứu tích cực, tim người bệnh đập trở lại nhưng tiên lượng vẫn vô cùng nguy kịch do tổn thương đa cơ quan, bao gồm suy tim mạch, suy thận cấp kèm vô niệu, suy gan cấp và tiêu cơ vân.
Bác sĩ Hà Việt Huy, Khoa Hồi sức tích cực, nhận định não là cơ quan tổn thương sớm và nặng nề nhất do thiếu oxy ở những bệnh nhân được cứu sống sau ngừng tuần hoàn. Để ngăn chặn nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn, ê-kíp điều trị chỉ định hạ thân nhiệt ngay lập tức. Đây là kỹ thuật làm lạnh nhằm kiểm soát và duy trì thân nhiệt bệnh nhân ở mức 33-36 độ C sau khi ngưng hô hấp.
Trạng thái "ngủ đông" này giúp giảm thiểu tối đa nhu cầu chuyển hóa và tiêu thụ oxy của cơ thể. Nhờ đó, phương pháp này ngăn chặn tình trạng phù não, xuất huyết nội tạng, nhồi máu, đồng thời ức chế các chất dẫn truyền gây độc tế bào thần kinh. Các nghiên cứu trên thế giới chứng minh liệu pháp hạ thân nhiệt giúp giảm 14% tỷ lệ tử vong và giảm 11% tỷ lệ di chứng nặng cho bệnh nhân ngưng hô hấp. Kỹ thuật này đạt hiệu quả cao nhất khi áp dụng trong vòng 6 tiếng đầu tiên kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Bác sĩ Huy nhấn mạnh điện giật có thể gây rối loạn nhịp tim và ngừng tuần hoàn chỉ trong thời gian rất ngắn. Cơ hội sống sót của nạn nhân phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ năng sơ cứu của những người xung quanh. Khi phát hiện người bị điện giật, người cứu hộ tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi chưa ngắt nguồn điện. Việc cần làm là giữ bình tĩnh, nhanh chóng ngắt cầu dao tổng hoặc dùng các vật dụng cách điện như gậy gỗ khô, nhựa, cao su để tách nguồn điện ra khỏi người gặp nạn, đồng thời gọi cấp cứu 115.
Nếu nạn nhân đã ngừng thở và ngừng tim, người xung quanh phải tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức với tần số 100-120 lần mỗi phút. Người sơ cứu cần kiên trì thực hiện thao tác này liên tục cho đến khi nhân viên y tế tiếp quản và duy trì suốt quá trình vận chuyển. Việc cấp cứu đúng cách trong những phút đầu tiên giữ vai trò quyết định đến khả năng giữ lại mạng sống cũng như hạn chế tối đa các di chứng thần kinh về sau cho người bệnh. Khi tim đã đập trở lại, mục tiêu cốt lõi của y học hồi sức hiện đại không chỉ dừng lại ở việc cứu sống mà còn phải bảo vệ toàn vẹn chức năng não bộ cùng các cơ quan nội tạng.
