Dự thảo thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030 đang được đưa ra lấy ý kiến.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Theo số liệu năm 2024 của Cục Thống kê, có 15/34 tỉnh, thành phố có tỷ số giới tính khi sinh vượt ngưỡng 109 bé trai/100 bé gái, gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Sơn La, Hưng Yên, Phú Thọ, Lạng Sơn, Hải Phòng, Thái Nguyên, Lai Châu, Thanh Hóa, Lào Cai, Ninh Bình, Quảng Ninh, Nghệ An và Điện Biên.
Đối tượng can thiệp gồm thanh thiếu niên, vị thành niên, nam giới, phụ nữ, trẻ em gái, các cặp vợ chồng, cán bộ y tế – dân số, cộng tác viên dân số và cả các chức sắc tôn giáo.
Dự thảo đề xuất huy động sự tham gia của các chức sắc tôn giáo trong công tác phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh. Theo đó, sẽ tiến hành rà soát các tài liệu, giáo lý liên quan, bổ sung nội dung phù hợp nhằm góp phần thay đổi nhận thức xã hội, đồng thời tổ chức các hội nghị, hội thảo dành cho đại diện các tôn giáo.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất xây dựng mô hình cộng đồng xóa bỏ trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi tại các địa bàn mất cân bằng giới tính khi sinh; đưa một số nội dung vào hương ước, quy ước của thôn, bản, tổ dân phố, cụm dân cư…
Đồng thời xây dựng mô hình hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái với các hoạt động tuyên truyền nâng cao vị thế phụ nữ, xây dựng các câu lạc bộ dành cho trẻ em gái, biểu dương các phụ nữ và trẻ em gái tiêu biểu trong cộng đồng.
Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là đưa nội dung ngăn chặn, phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh vào nhà trường.
Theo đó, thử nghiệm tích hợp nội dung ngăn chặn, phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh vào các hoạt động ngoại khóa tại trường trung học cơ sở, trung học phổ thông; đồng thời hướng dẫn đưa nội dung vào các trường đại học, cao đẳng và trung cấp y.
Hằng năm, nhân Ngày Quốc tế Trẻ em gái (11/10), dự thảo đề xuất tổ chức Tháng hành động với nhiều hoạt động truyền thông quy mô lớn nhằm nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng đề xuất thực hiện các cuộc khảo sát, nghiên cứu về những yếu tố văn hóa, xã hội tác động đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách và giải pháp can thiệp trong thời gian tới.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nước mía là nguồn đường hấp thu nhanh, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng không đúng cách.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên dưới 25g mỗi ngày để có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, một cốc nước mía khoảng 240 ml cung cấp 90-120 kcal, tương đương 20-25 g đường.
"Như vậy, chỉ một cốc nước mía đã gần chạm ngưỡng đường khuyến nghị trong ngày", tiến sĩ nói.
Đường trong nước mía tồn tại ở dạng lỏng, không có chất xơ đi kèm nên được hấp thu rất nhanh vào máu, làm tăng đường huyết và kích thích tiết insulin mạnh. Dạng đường này không tạo cảm giác no và không làm giảm lượng ăn ở bữa sau, khiến người uống dễ nạp thêm năng lượng mà không nhận ra, tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa.
Nước mía thường được uống rất lạnh. Nhiệt độ thấp làm giảm cảm nhận vị ngọt, khiến người uống có cảm giác "không ngọt lắm" và dễ uống nhiều hơn bình thường. Đây là một "cái bẫy" cảm giác khá phổ biến, khiến lượng đường nạp vào thực tế cao hơn nhiều so với nhận thức.
"Bạn cho rằng mình chỉ uống nước giải khát nhẹ, nhưng thực chất đã tiêu thụ lượng đường tương đương hoặc thậm chí không kém nước ngọt có gas", tiến sĩ nói.
Ở nhiều quầy hàng, mía được cạo sẵn vỏ và để ngoài trời trong thời gian dài. Khi mất lớp vỏ bảo vệ tự nhiên, phần ruột mía giàu đường lộ ra ngoài, trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ cao của mùa hè.
Ngoài ra, bụi, ruồi, tay người và dụng cụ chế biến không đảm bảo, nguyên liệu có thể bị ô nhiễm trước khi ép. Nguồn nước đá có thể không đảm bảo vệ sinh có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, đau bụng, lâu dài ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột và tiêu hóa.
Tiến sĩ Giang khuyến cáo mỗi lần chỉ nên dùng một cốc nhỏ khoảng 200 ml, không uống hàng ngày và không dùng thay nước lọc.
Người mắc hoặc có nguy cơ đái tháo đường nên hạn chế vì nước mía làm tăng đường huyết nhanh, khó kiểm soát. Phụ nữ mang thai cần lưu ý nguy cơ đái tháo đường thai kỳ cũng như nguy cơ nhiễm khuẩn từ quy trình chế biến không đảm bảo.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, đặc biệt là hội chứng ruột kích thích, có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy do lượng fructose cao.
Không nên uống nước mía trong bữa ăn, dễ dẫn đến tích lũy năng lượng dư thừa. Uống vào buổi tối có thể gây năng lượng dư thừa, khó được tiêu hao và có thể gây tiểu đêm do tính chất lợi tiểu nhẹ. Uống khi đói có thể làm tăng đường huyết đột ngột rồi giảm nhanh, gây cảm giác mệt mỏi.
Không uống khi đang sử dụng các thuốc điều trị đặc biệt nếu chưa có tư vấn y tế. Nên lựa chọn những cơ sở đảm bảo vệ sinh, ưu tiên nơi ép mía trực tiếp, nguyên liệu còn nguyên vỏ. Nước mía sau khi ép nên được uống ngay, không để lâu ngoài môi trường để tránh biến chất.
Ngày 16.7, tại thành phố Cần Thơ, Bệnh viện đa khoa Hoàng Tuấn tổ chức hội thảo với chủ đề "Bước tiến mới trong nâng cao hiệu quả tầm soát ung thư vú", đồng thời công bố đưa vào vận hành Hệ thống siêu âm vú tự động 3D Invenia ABUS Prime.
Theo các số liệu được công bố tại hội thảo, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 25.000 ca mắc mới và 10.000 ca tử vong do ung thư vú. Đây hiện là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ và đang có xu hướng trẻ hóa.
Các chuyên gia nhận định, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư vú có tỷ lệ điều trị thành công rất cao, đồng thời giúp tăng khả năng bảo tồn tuyến vú. Vì vậy, việc tầm soát chủ động, chính xác và kịp thời được xem là yếu tố then chốt trong công tác phòng và điều trị căn bệnh này.
Cũng theo các chuyên gia, công nghệ siêu âm vú tự động 3D ABUS cho phép khảo sát toàn bộ mô vú một cách hệ thống, tái tạo hình ảnh 3 chiều với độ phân giải cao, từ đó tăng khả năng phát hiện tổn thương, đặc biệt ở phụ nữ có mô vú dày, nhóm đối tượng khá phổ biến tại châu Á. Công nghệ này góp phần khắc phục những hạn chế của phương pháp siêu âm cầm tay truyền thống và hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác hơn.
Ông Nguyễn Hoàng Tuấn, Tổng giám đốc Công ty TNHH Bệnh viện Hoàng Tuấn, cho biết Invenia ABUS Prime là một trong những công nghệ hiện đại trong lĩnh vực tầm soát ung thư vú hiện nay. Với chi phí phù hợp, hệ thống sẽ giúp nhiều phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ ở khu vực nông thôn, có cơ hội tiếp cận kỹ thuật tiên tiến để chủ động bảo vệ sức khỏe.
Chia sẻ tại hội thảo, bác sĩ chuyên khoa 2 Lê Hồng Cúc, Chủ tịch Chi hội Chẩn đoán hình ảnh Vú Việt Nam, giảng viên Trường Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết nhiệm vụ của dòng máy siêu âm 3D là tầm soát ung thư nên cần phân biệt rõ giữa siêu âm tầm soát và siêu âm chẩn đoán. Siêu âm tầm soát được áp dụng cho những người chưa có triệu chứng nhằm phát hiện sớm bất thường. Trong khi đó, siêu âm chẩn đoán được thực hiện khi đã phát hiện tổn thương hoặc nghi ngờ có khối u để đánh giá tính chất lành hay ác tính.
Theo bác sĩ Cúc, siêu âm vú tự động 3D ABUS là công cụ hỗ trợ đắc lực trong việc tầm soát ung thư vú. Hiện nay, trong tầm soát ung thư vú, chụp nhũ ảnh vẫn là phương pháp đầu tiên nhờ khả năng phát hiện các tổn thương có vi vôi hóa. Tuy nhiên, với những trường hợp ung thư không có vôi hóa, đặc biệt ở phụ nữ có mô vú dày, nhũ ảnh có thể bỏ sót khoảng 30 - 40% trường hợp. Vì vậy, việc kết hợp siêu âm, nhất là siêu âm vú tự động 3D, sẽ giúp nâng cao hiệu quả phát hiện sớm bệnh.
Khác với siêu âm cầm tay truyền thống, hệ thống siêu âm vú tự động 3D ABUS tự động quét toàn bộ tuyến vú và lưu trữ dữ liệu hình ảnh trên hệ thống để bác sĩ chẩn đoán hình ảnh phân tích. Việc kết hợp đồng thời hình ảnh nhũ ảnh và siêu âm giúp tăng độ chính xác trong chẩn đoán, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào kỹ năng của người thực hiện.
Đối với phụ nữ đã đặt túi ngực, việc tầm soát ung thư vú vẫn có thể thực hiện nhưng mức độ chính xác phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Theo bác sĩ Cúc, nếu thời gian đặt túi ngực chưa lâu, việc chụp nhũ ảnh và siêu âm vẫn tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, khi túi ngực đã tồn tại trong thời gian dài, tình trạng xơ hóa và biến dạng túi có thể gây khó khăn cho việc khảo sát, khiến quá trình phát hiện tổn thương trở nên phức tạp hơn so với người không đặt túi ngực.
Trong công văn gửi các địa phương hôm 1/4, Bộ Y tế đánh giá vụ việc làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, đe dọa an toàn thực phẩm và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người dân, nhất là trẻ em, học sinh, sinh viên và người lao động.
Trước đó, Công an Hà Nội phát hiện đường dây giết mổ và tiêu thụ 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi, tương đương 300 tấn. Trong chuỗi này, công ty Cường Phát được xác định là đầu mối tiêu thụ và phân phối, cung cấp thịt cho một số trường học ở Hà Nội.
Danh sách trường học sử dụng thực phẩm từ công ty Cường Phát hiện chưa được công bố.
UBND các tỉnh, thành phố chấn chỉnh công tác quản lý bếp ăn tập thể sau vụ việc, tăng cường thanh kiểm tra đột xuất. Cơ quan chức năng công khai các trường hợp sai phạm để cảnh báo cộng đồng. Các đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể phải tuân thủ nghiêm quy định về an toàn thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu, đảm bảo truy xuất nguồn gốc.
Đối với trường học có bếp ăn nội trú, bán trú và căng tin, Bộ Y tế yêu cầu nâng cao trách nhiệm của nhà trường, tăng cường tuyên truyền kiến thức an toàn thực phẩm cho giáo viên và học sinh. Đồng thời, huy động phụ huynh và các tổ chức trong trường tham gia giám sát hoạt động bếp ăn.
Dịch tả heo châu Phi (ASF) là bệnh truyền nhiễm chỉ xảy ra ở lợn, bao gồm lợn nhà và lợn rừng. Virus gây bệnh (ASFV) có khả năng lây lan cực nhanh và gây tỷ lệ tử vong gần như 100% ở lợn bị nhiễm.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết virus tả heo châu Phi tồn tại lâu trong môi trường và dễ lây lan qua hô hấp lẫn tiêu hóa giữa các con lợn. Người tiếp xúc với chuồng trại, xe vận chuyển hoặc thực phẩm từ lợn bệnh có thể phát tán virus.
Người nuôi thường khó phát hiện lợn nhiễm bệnh sớm, dễ khiến dịch lây sang cả đàn. Lợn mắc tả còn dễ nhiễm thêm các bệnh khác như tai xanh, cúm, thương hàn... Dù đã nấu chín, độc tố vẫn còn lại trong thịt. Khi ăn phải, người dùng có thể bị tiêu chảy, nôn, thậm chí sốc nhiễm trùng máu, có thể tử vong.
Mặt khác, thịt lợn ốm, chết có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn, ký sinh trùng khác (như giun sán, khuẩn Salmonella, E.coli) gây ngộ độc hoặc các bệnh tiêu hóa nguy hiểm cho người. Nhận biết thịt lợn thật sự sạch phải xem xét toàn bộ chuỗi cung ứng, khâu nào bị bỏ qua thì nguy cơ nhiễm bệnh rất cao.
