Trong Dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, Bộ Y tế đề xuất, tổ chức, hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng, chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ đối với người từ 40 tuổi trở lên (lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, lao động, việc làm phù hợp) cho cán bộ y tế – dân số các cấp.
Theo đó, cán bộ y tế, dân số các cấp cần khảo sát đối tượng, định hướng nội dung tài liệu hướng dẫn.
Song song đó, xây dựng, biên soạn tài liệu cung cấp kiến thức kỹ năng về lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, lao động, việc làm phù hợp cho người từ 40 tuổi trở lên.
Tổ chức tư vấn hướng dẫn, phổ biến kiến thức, kỹ năng về nội dung chuẩn bị cho tuổi già trong các hoạt động của câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng; lồng ghép vào các hoạt động văn hóa của địa phương.
Trong dự thảo, Bộ Y tế cũng đề xuất tổ chức các lớp hướng dẫn dành cho cán bộ y tế – dân số các cấp nhằm nâng cao năng lực tư vấn về già hóa khỏe mạnh.
Sự chuẩn bị này nhằm thích ứng với tình trạng già hóa dân số đang diễn ra tại Việt Nam.
Theo Bộ Y tế, để phổ biến các tài liệu này, ngoài thông qua các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng và lồng ghép vào các hoạt động văn hóa ở địa phương để người dân dễ dàng tiếp cận; sự tham gia của truyền thông, báo chí cũng có vai trò rất lớn, hướng tới nâng cao nhận thức của cộng đồng, giúp người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già từ sớm thay vì chỉ quan tâm khi đã bước vào giai đoạn cao tuổi.
Theo Bộ Y tế, thích ứng với già hóa dân số là một trong 4 nhóm chính sách lớn Luật Dân số đang tập trung.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới.
Đặc biệt, chúng ta chưa giàu đã già. Việt Nam chỉ mất khoảng 20 năm để chuyển từ giai đoạn già hóa dân số sang dân số già, trong khi Pháp mất hơn 100 năm.
Nếu không có các chính sách ứng phó kịp thời và hiệu quả, nước ta sẽ sớm bước vào giai đoạn dân số già, kéo theo nhiều thách thức về an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm nguồn nhân lực cho phát triển.
Trong Nghị quyết số 72-NQ/TW đã xác định rõ yêu cầu “Chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời”; từ can thiệp khi đã mắc bệnh sang đồng hành cùng người dân ngay từ khi còn khỏe mạnh để nâng cao sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Theo các chuyên gia, việc “chuẩn bị cho tuổi già” từ khi 40, bằng việc thực hiện các lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe… giúp phòng bệnh khi về già.
Tại Việt Nam, trung bình một người trên 60 tuổi mắc 3-4 bệnh, đặc biệt, những người trên 80 tuổi có thể mắc trên 6 bệnh. Đây là gánh nặng rất lớn cho bệnh nhân cũng như gia đình, đặc biệt là vấn đề chăm sóc.
Theo Tổng cục Thống kê, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số vào năm 2011. Năm 2021, nước ta có 12,5 triệu người cao tuổi (chiếm 12,8% tổng dân số) và ngày càng tăng nhanh.
Chỉ số già hóa năm 2024 tại Việt Nam là 60,2% với số lượng người già từ 60 tuổi trở lên là 14,2 triệu người, tăng 2,8 triệu người (tương ứng gấp 1,25 lần) so với năm 2019 và tăng 4,7 triệu người (tương ứng gấp 1,5 lần) so với năm 2014. Dự báo đến năm 2030, số người từ 60 tuổi trở lên sẽ xấp xỉ 18 triệu người, tăng gần 4 triệu người so với năm 2024.
Ngày 7/6, Nguyễn Thị Tường Vi bước vào lễ đường trong chiếc váy cưới thắt eo tinh tế. Ở tuổi 26, cô sở hữu vóc dáng thon gọn với chiều cao 1m64 và cân nặng 60 kg.
Ba năm trước, thói quen ăn uống mất kiểm soát đẩy cân nặng tăng 15 kg chỉ trong ba tháng, lên gần 80 kg. Cơ thể phản ứng tức thì với các dấu hiệu gan nhiễm mỡ, kinh nguyệt rối loạn, cả ngày chỉ muốn ăn và ngủ.
"Trọng lượng dồn nhiều vào vùng đùi khiến dáng đi của tôi bị lệch. Suốt hai năm sống chung với cơ thể quá khổ, tôi luôn trong trạng thái mệt mỏi, uể oải", Vi nhớ lại.
Hệ quả không dừng ở sức khỏe. Vi liên tục bị từ chối việc làm vì ngoại hình. Các nhà tuyển dụng nói thẳng họ ưu tiên ứng viên có ngoại hình ưa nhìn. Rồi một lần đi chơi, nhìn vào tấm ảnh chụp chung, cô nhận ra vóc dáng mình to gấp 4 lần bạn bè. Cùng lúc, bác sĩ phụ khoa cảnh báo nếu không thay đổi, béo phì kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản.
Tháng 5/2025, cô bước vào hành trình thay đổi không thuốc, không phương pháp cực đoan. Vi chọn thâm hụt calo kết hợp tập luyện, một nguyên tắc được củng cố bởi hơn 30 nghiên cứu tổng hợp từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH).
Thâm hụt calo (calorie deficit) là trạng thái cơ thể tiêu hao nhiều calo hơn lượng calo nạp vào từ thức ăn và đồ uống trong một ngày. Ví dụ nếu cơ thể bạn đốt 2.000 calo mỗi ngày nhưng bạn chỉ ăn 1.500 calo, bạn đang thâm hụt 500 calo. Cơ thể sẽ lấy phần thiếu hụt đó từ mỡ dự trữ, dẫn đến giảm cân. Đây là nguyên lý cốt lõi và được khoa học chứng minh rộng rãi nhất trong giảm cân, thường được gọi tắt là "calories in, calories out". Các nghiên cứi cho thấy duy trì mức thâm hụt 500 calo mỗi ngày giúp giảm từ 0,2 đến 0,9 kg mỗi tuần một cách bền vững.
Theo phương pháp này, từ thứ Hai đến thứ Bảy, Vi tập kháng lực, tạ, cardio, bơi lội và đi bộ. Bữa sáng là khoai lang hoặc ngô luộc. Bữa chính gồm ức gà, hải sản, thịt bò và rau xanh. Đồ chiên xào, đồ ăn vặt và gia vị bị loại khỏi thực đơn hoàn toàn.
Tháng đầu tiên, Vi giảm 7 kg. Nhưng những tháng sau mới là thử thách thật sự. Cô nhớ những buổi sáng bước lên cân mà kim không nhúc nhích, những cơn thèm ăn từ bữa kiêng nhạt nhẽo. Để không bỏ cuộc, cô áp dụng "cheat day" một đến hai ngày mỗi tháng và ghi chép cân nặng mỗi ngày.
"Chỉ cần giảm được một lạng thôi cũng là động lực rất lớn để tôi đi tiếp", Vi nói. Khi có hẹn với bạn bè, cô chủ động xếp lịch vào ngày ăn xả. Khi đi cà phê, cô gọi nước ép không đường hoặc nước lọc.
Đến tháng 1/2026, sau 8 tháng, Vi về 60 kg. Nghiên cứu từ Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Mỹ chỉ ra rằng kết hợp kiểm soát calo và vận động đều đặn giúp tăng hiệu quả giảm cân hơn 20% so với chỉ ăn kiêng đơn thuần. Với Vi, con số trên bàn cân chỉ là một phần của sự thay đổi. Kinh nguyệt đều đặn trở lại. Gan nhiễm mỡ được kiểm soát. Cô ăn ngon, ngủ ngon và bước đi thẳng.
"Khi tôi thay đổi, thế giới xung quanh cũng thay đổi theo. Mọi người nhìn tôi bằng ánh mắt thiện cảm hơn, không còn những lời xì xầm hay ánh nhìn ái ngại như xưa nữa", Vi nói.
Hiện Vi vẫn tập đều đặn và muốn giảm thêm vài kg. Nhưng thứ đã thay đổi nhiều hơn là tư duy. Cô không còn đếm từng calo trong mỗi bữa ăn hay từ chối mọi buổi hẹn với bạn bè. Cô đã học được cách làm chủ cơ thể mà không để nó làm chủ mình.
Chủ thương hiệu thực phẩm trẻ em HiPP và chuỗi siêu thị SPAR hôm 18/4 thông báo thu hồi toàn bộ sản phẩm hũ ăn dặm HiPP tại 1.500 cửa hàng trên khắp nước Áo, Reuters đưa tin. Theo thông báo từ Cơ quan An toàn Thực phẩm và Sức khỏe Áo (AGES), nhà sản xuất quyết định thực hiện biện pháp phòng ngừa này sau khi xác định lô sản phẩm hỗn hợp cà rốt và khoai tây (HiPP Vegetable Carrot with Potato) loại 190 gram có dấu hiệu bị can thiệp.
Trong thông cáo báo chí chính thức, HiPP, nhà sản xuất thực phẩm trẻ em của Đức - Thụy Sĩ, cho biết không loại trừ khả năng một "chất nguy hiểm" đã được đưa vào sản phẩm do những tác động từ bên thứ ba. Sử dụng các hũ đồ ăn này có thể dẫn đến hậu quả "đe dọa tính mạng".
Nghi vấn hiện chỉ tập trung vào một loại sản phẩm hương vị nhất định. Tuy nhiên để phòng ngừa rủi ro, HiPP quyết định rút toàn bộ dòng sản phẩm hũ thủy tinh khỏi các cửa hàng của chuỗi siêu thị lớn nhất Áo, SPAR.
Người phát ngôn của hệ thống SPAR cho biết đợt thu hồi quy mô lớn này triển khai ở 1.500 cửa hàng của hãng tại Áo và không ảnh hưởng đến chi nhánh tại các quốc gia khác.
Đại diện HiPP nhấn mạnh: "Tình huống nghiêm trọng này liên quan đến một sự can thiệp tội phạm từ bên ngoài ảnh hưởng đến kênh phân phối của SPAR tại Áo". Công ty đồng thời cho biết quy trình sản xuất và đảm bảo chất lượng của hãng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn.
Hiện chưa rõ "chất nguy hiểm" là chất gì. HiPP cũng là thực phẩm ăn dặm cho trẻ nhỏ phổ biến ở Việt Nam.
Cảnh sát bang Burgenland, miền Đông nước Áo, đang phối hợp HiPP để điều tra vụ việc và kêu gọi công chúng cung cấp các thông tin liên quan.
Theo cơ quan chức năng, những sản phẩm nghi bị can thiệp có dấu hiệu nhận biết đặc trưng là một nhãn dán màu trắng có vòng tròn màu đỏ dán ở dưới đáy hũ.
Phía hệ thống siêu thị SPAR cũng xác nhận việc thu hồi và cam kết khách hàng có thể trả lại sản phẩm để được hoàn tiền đầy đủ. Phạm vi thu hồi bao gồm tất cả cửa hàng thuộc hệ thống SPAR, Eurospar, Interspar và Maximarkt.
HiPP khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không cho trẻ sử dụng bất kỳ hũ thực phẩm nào đã mua tại hệ thống SPAR trong thời gian này. Tuy nhiên, hãng cũng khẳng định các sản phẩm được bán tại các quốc gia khác hoặc tại hệ thống cửa hàng khác ngoài SPAR vẫn đảm bảo an toàn và không nằm trong diện bị ảnh hưởng. Đồng thời, dòng sản phẩm sữa bột của HiPP cũng không liên quan đến sự cố lần này.
Vụ việc của HiPP xảy ra trong bối cảnh thị trường thực phẩm trẻ em vừa trải qua những đợt rúng động hồi đầu năm. Vào tháng 1 và tháng 2, hai tập đoàn Nestlé và Danone cũng từng phải thu hồi sữa bột tại hơn 60 quốc gia sau khi nhiều trẻ em có triệu chứng ngộ độc do nhiễm độc tố Cereulide, một loại độc tố không bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nấu nướng.
Tại Anh, Cơ quan An ninh Y tế (UKHSA) ghi nhận ít nhất 36 trẻ bị ngộ độc thực phẩm do các sản phẩm sữa bột nhiễm khuẩn này và may mắn không có trường hợp nào nguy kịch đến tính mạng.
Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch tại Hiệp hội Tim mạch Anh (BHF) vừa nhấn mạnh hai trong số những lựa chọn thay thế tự nhiên hiệu quả nhất đã được các nghiên cứu chứng minh có tác động tích cực đến nồng độ cholesterol.
Việc kiểm soát chỉ số này là yếu tố sống còn để duy trì sức khỏe tim mạch, bởi cholesterol trong máu tăng cao sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và các vấn đề về tuần hoàn. Về cơ bản, cholesterol tồn tại dưới hai dạng:
Lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL): Hay còn gọi là cholesterol "xấu" - vận chuyển cholesterol từ gan đến các cơ quan khác.
Lipoprotein tỷ trọng cao (HDL): Được gọi là cholesterol "tốt" - vận chuyển cholesterol dư thừa từ cơ thể quay trở lại gan để đào thải.
Nồng độ LDL cao có thể dẫn đến hình thành các mảng bám chất béo bên trong thành động mạch. Theo thời gian, các mảng bám này cứng lại và làm hẹp động mạch, hạn chế lưu thông máu đến các cơ quan thiết yếu như tim và não, dẫn đến đau tim hoặc đột quỵ.
Một số loại thực phẩm chứa các hợp chất tự nhiên có khả năng hạ cholesterol theo cách tương tự thuốc statin. Những thực phẩm này rất giàu chất xơ hòa tan, sterol/stanol thực vật và axit béo omega-3.
Thuốc statin hoạt động bằng cách ức chế một loại enzyme trong gan (HMG-CoA reductase) - vốn đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất cholesterol. Trong khi đó, một số thực phẩm như yến mạch và sterol thực vật cũng giúp gan loại bỏ nhiều cholesterol hơn khỏi máu để sản xuất mật.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng dù thực phẩm rất tốt, không có một loại thực phẩm hay sự thay đổi chế độ ăn uống đơn lẻ nào có thể thay thế hoàn toàn hiệu quả của thuốc statin trong trường hợp bệnh lý nặng. Việc tư vấn bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn là vô cùng quan trọng.
Dưới đây là 2 "siêu thực phẩm" được các chuyên gia nhắc tên:
Yến mạch
Một nghiên cứu gần đây của Đại học Bonn (Đức) cho thấy việc ăn yến mạch trong hai ngày liên tiếp có thể giúp giảm cholesterol đáng kể. Yến mạch chứa nhiều beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan chính yếu.
Khi vào hệ tiêu hóa, beta-glucan tạo thành một chất dạng gel, bẫy các axit mật giàu cholesterol và ngăn chúng hấp thụ vào máu. Để bù đắp, gan buộc phải rút thêm cholesterol từ máu để tạo mật mới, từ đó làm giảm mức LDL.
Một đánh giá trên 58 thử nghiệm lâm sàng công bố trên British Journal of Nutrition cho thấy người trung niên giảm 4,2% cholesterol "xấu" khi tiêu thụ 3,5 g beta-glucan mỗi ngày.
FDA khuyến nghị nạp 3 g beta-glucan mỗi ngày. Theo BHF, một bát cháo yến mạch (40 g) chứa khoảng 2 g beta-glucan, trong khi một ly sữa yến mạch (250ml) cung cấp khoảng 1 g.
Thực phẩm từ sữa
Nhiều loại bơ thực vật, sữa và sữa chua hiện nay được tăng cường sterol và stanol thực vật (phytosterol). Các chất này có cấu trúc tương tự cholesterol, tạo ra sự "cạnh tranh" hấp thụ tại đường ruột, khiến lượng cholesterol đi vào máu ít hơn.
Một đánh giá trên 124 nghiên cứu năm 2014 cho thấy tiêu thụ tối đa 3,3 g phytosterol mỗi ngày có thể giảm dần cholesterol LDL từ 6-12% sau khoảng 4 tuần.
Mặc dù phytosterol có sẵn trong trái cây, rau củ và hạt, nhưng lượng nạp vào từ thực phẩm tự nhiên thường thấp (dưới 600 mg/ngày). Do đó, các thực phẩm bổ sung tăng cường (như sữa công thức) được coi là nguồn cung cấp hiệu quả hơn để đạt mức 2 g/ngày theo khuyến nghị.
Hiệp hội Tim mạch Anh lưu ý: "Mặc dù sterol và stanol thực vật giúp hạ cholesterol, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh chúng làm giảm trực tiếp nguy cơ đau tim và đột quỵ rõ rệt như statin".
Vì vậy, hãy coi các loại thực phẩm này là "đồng minh" hỗ trợ bên cạnh lối sống lành mạnh bao gồm: tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và không hút thuốc. Nếu bạn đang điều trị bệnh lý, hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung các loại thực phẩm tăng cường này vào thực đơn hàng ngày.
