Tôi báo đại một món ăn như câu trả lời đối phó, rồi khẽ thừ người ngồi nghĩ vẩn vơ.
Ngày trôi ngang đời mình bỗng đầy vội vã, nhưng mà, tôi cứ tất bật từ sáng tới tối như thế, để làm gì?
Nghe cũng có lý. Tôi đi làm, kiếm tiền, gửi về quê, nghĩ rằng như vậy là đang làm tròn bổn phận. Mỗi tháng một khoản, mỗi năm vài lần về thăm, tôi tin rằng như vậy là đủ.
Nhưng rồi có những lúc bất chợt tự hỏi, một năm mình về nhà được mấy ngày? Ba ngày Tết, thêm vài dịp giỗ chạp, cưới hỏi. Còn lại, mấy trăm ngày kia, ba mẹ sống ra sao, vui buồn thế nào, tôi đâu có thật sự biết.
Rồi một ngày, ba mẹ lên thành phố, báo tôi ra bến xe để đón. Tôi xin nghỉ phép, đưa gia đình đi ăn, hỏi chuyện nhà, kể vài câu về công việc. Cuối buổi, mẹ bảo tôi chở qua bệnh viện, bảo “Tiện lên đây khám bệnh luôn”.
Hóa ra những lần tranh thủ lên thành phố thăm con, chỉ vì cơ thể ba mẹ đã rệu rã tới mức cần cái cớ để đi thăm khám. Và hóa ra, những chuyện quan trọng của ba mẹ, tôi không còn tham gia trong đó từ đầu nữa. Tôi chỉ biết khi mọi thứ đã được sắp xếp gọn gàng, khi họ đã tự lo xong phần lớn, và chỉ “tiện” ghé qua thăm mình một chút cho vơi nỗi nhớ con.
Hay như chị gái tôi quần quật làm từ sáng tới tối trong nhà máy, tăng ca liên miên, cố gắng dè xẻn từng đồng, chịu áp lực tứ phía, tất cả cũng là để cháu tôi có cuộc sống tốt hơn.
Chị muốn thằng nhỏ không thiếu ăn hay lo lắng mỗi lần làm mất bút mực chỉ vì sợ sẽ chẳng có tiền mua mới như chị em tôi ngày nhỏ. Chị muốn nó sống cuộc đời không nhiều nỗi sợ, khác chúng tôi.
Nhưng có những buổi tối chị về nhà, đèn vẫn sáng, mà con đã ngủ. Cánh cửa phòng khép hờ, tiếng con thở đều đều. Tôi thấy chị đứng đó một lúc, nhìn con, rồi thôi. Cứ như vậy, ngày này qua ngày khác. Chị ở cùng nhà với con, mà lại như không thật sự ở cùng.
Có những câu chuyện con muốn kể nhưng chị không có mặt. Có những khoảnh khắc con lớn lên từng chút, nhưng chị không kịp nhìn thấy. Hôm nọ thằng bé từ trường về, khoe khám sức khỏe học đường, cao lên được 5cm. Chị nhìn con, mới ngỡ ngàng thấy nó đã lớn bổng từ lúc nào.
Tôi đã cố gắng, chịu đựng, rồi đi qua những ngày mệt mỏi, cũng vì nghĩ đến một lúc nào đó, mọi thứ sẽ “ổn” hơn.
Vậy mà, một cơn ho kéo dài hai tuần, tôi vẫn chưa có thời gian để đi khám. Một lần chóng mặt thoáng qua, tôi tự nhủ chắc do mệt mà chẳng quan tâm. Một buổi tối kiệt sức, tôi vẫn mở laptop vì “việc chưa xong”. Tôi luôn nghĩ sẽ có lúc rảnh để chăm sóc bản thân. Nhưng lúc “rảnh” đó, hình như chưa bao giờ đến.
Đổi lại, ngoài có thêm một chút tiền trong tài khoản, một vài lời khen, một tấm bằng, một vị trí, một cái gì đó gọi là thành quả, thì phần lớn thanh xuân đã trôi qua trong những ngày chạy theo áp lực, công việc, mệt mỏi, hơn thua,…
Dù biết thành công nào cũng cần đánh đổi bằng nỗ lực. Nhưng thật sự, cái giá đang trả có phải quá đắt hay không?
Đổi thời gian bên ba mẹ để lấy tiền gửi về. Đổi những buổi tối bên con lấy những giờ làm thêm mỏi mệt. Đổi sức khỏe của mình lấy một cảm giác an tâm khi thấy tiền trong tài khoản còn đủ cho những lần đóng tiền trọ tiếp theo.
Chúng ta vẫn phải làm việc, vẫn phải cố gắng. Cuộc sống không cho phép mình dừng lại hoàn toàn. Nhưng có lẽ, điều cần thay đổi không phải là làm ít đi, mà là hiểu rõ hơn mình đang sống vì điều gì.
Để khi tất bật, mình không quên mất những điều đáng giữ. Để khi mệt, mình biết dừng lại đúng lúc mà yêu bản thân. Để khi nhìn lại, không thấy mình đã đi quá xa những người mình thương.
Cơ duyên bắt đầu khi Duy Anh thực hiện một bản thảo sách khoảng 300 trang về lịch sử Trung Đông, trong đó tập trung vào vấn đề Israel và Palestine mà bạn vướng lại ở một vài vấn đề phức tạp cần được xác minh, góp ý để đảm bảo tính khách quan.
Vì cũng chưa rõ nên gửi đi đâu nên Duy Anh quyết định gửi bản thảo ấy đến nhiều nơi để xin ý kiến đánh giá. Và trong số những địa chỉ gửi đến đó có cả văn phòng Tổng thống Timor Leste mà theo Duy Anh: "Mình không kỳ vọng sẽ có hồi đáp, chỉ coi đây đơn thuần là một "phép thử" với chính mình".
Vậy mà vô cùng bất ngờ khi sau đó không lâu, cậu học trò 14 tuổi ấy nhận được một email phản hồi đầy ngỡ ngàng. Bức thư điện tử từ chính email cá nhân của Tổng thống José Ramos-Horta.
Trong thư, Tổng thống bày tỏ sự bất ngờ trước độ tuổi và nội dung bản thảo ông nhận được.
"Bạn thật tuyệt vời, bạn chỉ mới 13 tuổi thôi sao, tôi thật không thể tin được nhưng tôi phải tin và tôi rất ấn tượng...", Tổng thống viết. Và ngay trong thư phản hồi này, Tổng thống đã gửi lời mời Duy Anh đến thăm Timor Leste.
Ban đầu, khi nhận được email phản hồi từ văn phòng Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta, Duy Anh còn chưa tin đấy là thật.
Bạn kể đã phải đọc đi đọc lại nhiều lần, thậm chí còn nghĩ có thể ấy là email giả hoặc lừa đảo.
Nhưng khi đã xác minh được đó là email thật, Duy Anh kể điều khiến bạn ấn tượng hơn cả là sự giản dị của bức thư có nội dung ngắn gọn, rõ ràng và chữ ký cũng chỉ là tên riêng chứ không kèm chức danh.
Trước khi đến Timor Leste, Duy Anh đã có những bước thử sức đầu tiên ở môi trường quốc tế khi gửi bài viết góc nhìn cho một số tạp chí trong khu vực.
Chẳng hạn từ một hiện tượng văn hóa trong nước như bộ phim Mưa đỏ gây chú ý tại phòng vé, Duy Anh tìm hiểu thêm về bối cảnh phát triển của điện ảnh Việt Nam, xu hướng khán giả và cách một tác phẩm nội địa có thể tạo được sức lan tỏa.
Từ đó, bạn viết bài chia sẻ góc nhìn cá nhân, đặt ra nhiều câu hỏi về lý do bộ phim được đón nhận và ý nghĩa của nó trong bức tranh rộng hơn của điện ảnh Việt.
Viết xong Duy Anh gửi bài đến tòa soạn Asia Times với suy nghĩ rất đơn giản "cứ gửi chứ có mất gì đâu". Thế nhưng ngày 29-9-2025, bài viết này đã được đăng trong chuyên mục văn hóa - xã hội của tạp chí.
Trải nghiệm này trở thành dấu mốc đáng nhớ, giúp bạn thấy tự tin hơn khi đưa những câu chuyện từ Việt Nam ra khỏi phạm vi trong nước. Ngoài Asia Times, bạn cũng có bài cộng tác cho Asia Sentinel và một số trang trong nước...
Cô Trần Thị Thúy Phượng - giáo viên chủ nhiệm của Duy Anh - nhận xét bạn ấy là học sinh có tư duy nổi bật so với lứa tuổi, thể hiện ở khả năng nhìn nhận vấn đề đa chiều, logic và có chính kiến rõ ràng.
"Bạn luôn chủ động đặt câu hỏi, tự tìm kiếm và chọn lọc thông tin để hình thành quan điểm riêng. Hành trình của Duy Anh cho thấy học sinh Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp cận và bày tỏ quan điểm về các vấn đề toàn cầu nếu được định hướng đúng cách", cô Phương chia sẻ.
Tàu vũ trụ Artemis II của NASA rời bệ phóng vào ngày 2/4 (theo giờ Hà Nội), mang theo các phi hành gia Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen bay quanh mặt trăng.
Họ không chỉ thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu mà còn phải thích nghi với cuộc sống thường nhật trong môi trường không trọng lực - nơi cách trái đất hơn 434.000km.
Bởi vậy, từ việc gội đầu, đánh răng đến trang điểm nhẹ, đặc biệt với các nữ phi hành gia, mọi hoạt động cá nhân đều đối mặt với những thách thức riêng trong không gian.
Trong môi trường vi trọng lực, nước không chảy xuống mà kết thành những giọt lơ lửng, dính như keo. Tóc dài cũng bị đẩy dựng lên và bay tự do theo mọi hướng.
Các sản phẩm dạng bột hay nước hoa gần như không thể sử dụng vì nguy cơ các hạt nhỏ bay vào phổi hoặc làm hỏng thiết bị. Do đó nữ phi hành gia phải thay bằng các sản phẩm dạng kem. Việc vệ sinh cũng được tối giản nhằm tiết kiệm nguồn nước quý giá.
Nữ phi hành gia Kellie Gerardi từng chia sẻ với tạp chí Glamour về việc NASA cung cấp bộ dụng cụ vệ sinh cá nhân cho mỗi người. Tuy nhiên họ có thể tùy chỉnh theo sở thích như chọn loại kem đánh răng riêng.
“Bạn hiếm khi thấy phi hành gia trang điểm cầu kỳ như trên trái đất. Nhưng họ vẫn mang theo những thứ giúp bản thân trông tươi tắn hơn”, cô nói.
Những buổi tắm vòi sen sang trọng là điều không tưởng trong không gian. Thay vào đó, phi hành gia dùng khăn ướt để lau người nhanh. Việc gội đầu được thực hiện bằng túi nước bằng nhựa hoặc giấy bạc kết hợp dầu gội không cần xả, thường mất khoảng 20-25 phút.
Khi cạo râu, phi hành gia chỉ sử dụng dao cạo thông thường và kem không mùi với lượng dùng được kiểm soát chặt chẽ cho hành trình dài ngày.
Chia sẻ về chuyện làm đẹp, nữ phi hành gia Serena Aunon-Chancellor cho biết, cô thường mang theo bút kẻ mắt, phấn mắt và có thể là chì kẻ mày. Dù không gian ở tàu vũ trụ khiến việc trang điểm phiền phức hơn nhưng một số nữ phi hành gia vẫn làm đẹp mỗi ngày.
"Tôi thấy da mình trông trẻ hơn trong không gian do sự dịch chuyển chất lỏng trong cơ thể khi ở quỹ đạo. Khi gọi video về trái đất, nhiều người cũng nhận xét như vậy”, nữ phi hành gia nói.
Ngoài ra, các nữ phi hành gia thường để tóc buông tự nhiên để giúp thông thoáng, giảm nguy cơ bít nang tóc, gàu hoặc vi khuẩn phát triển.
Trường hợp nổi tiếng là nữ phi hành gia Sunita Williams - người từng mắc kẹt ngoài không gian 288 ngày. Khi rời trái đất, bà có mái tóc nâu dài. Nhưng khi trở về bằng tàu SpaceX Dragon ở ngoài khơi bang Florida (Mỹ), qua mũ bảo hiểm, nhiều người nhận ra mái tóc của bà đã chuyển sang màu trắng. Sự thay đổi này được cho là do hormone căng thẳng như adrenaline và cortisol làm suy giảm tế bào sản sinh melanin.
Trong nhiệm vụ Futura năm 2015, nữ phi hành gia Samantha Cristoforetti của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tiết lộ, cô sử dụng túi xà phòng đặc biệt để chăm sóc da.
Một video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy, cô bơm dung dịch lên tay, chất lỏng gần như “dính” trên da do sức căng bề mặt, sau đó lau khô bằng khăn và treo gần hệ thống thông gió để hong khô.
Không thể đến tiệm làm móng, các phi hành gia phải tự cắt móng tay và hút sạch phần vụn để tránh chúng bay lơ lửng trong khoang. Ngay cả việc đánh răng cũng không đơn giản. Họ phải nuốt kem đánh răng hoặc nhổ vào khăn do không có trọng lực.
Hiểu biết về nhu cầu của nữ phi hành gia đã thay đổi đáng kể kể từ năm 1963 khi Valentina Tereshkova trở thành người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian ở tuổi 26.
Đến năm 1978, khi NASA tuyển nhóm nữ phi hành gia đầu tiên, nhiều điều chỉnh đã được thực hiện, từ trang phục, dù, mũ bảo hiểm đến thiết bị hỗ trợ như quần thấm hút tối đa (MAG). Đây là loại tương tự tã người lớn, được sử dụng trong lúc phóng, hạ cánh và đi bộ ngoài không gian.
Thậm chí, NASA còn từng thiết kế một bộ trang điểm riêng cho nữ phi hành gia. Trong đó bao gồm mascara kẻ mắt, son bóng và má hồng. Năm 2018, cơ quan này chia sẻ hình ảnh lưu trữ và cho biết các kỹ sư NASA với trí tưởng tượng phong phú, cho rằng nữ phi hành gia sẽ cần trang điểm nên họ đã thiết kế hẳn một bộ dụng cụ.
Phi hành gia đã nghỉ hưu Rhea Seddon cho biết một số người thực sự muốn có mỹ phẩm khi làm việc ngoài không gian vì không muốn bản thân trông nhợt nhạt, nên đã đề nghị mang theo vài món cơ bản.
Chiều 21-5, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Diên Hồng (TP.HCM) tổ chức tọa đàm chuyên đề "Phát huy các giá trị tình làng nghĩa xóm trong thời đại số".
Chia sẻ tại chương trình, TS Vũ Thị Phương - Trưởng khoa quản lý văn hóa, nghệ thuật Trường đại học Văn hóa TP.HCM - cho rằng tình làng nghĩa xóm là giá trị đặc trưng của văn hóa Việt Nam.
Tình làng nghĩa xóm vì thế giống như một thiết chế xã hội nơi người dân sống với nhau bằng tình cảm, một mạng lưới tương trợ nhau đúng với tinh thần của ông bà "bán anh em xa, mua láng giềng gần".
Nhìn về thực tiễn, bà Trương Thị Minh Hạnh - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó chủ tịch UBND phường Diên Hồng - đánh giá trên địa bàn, tình làng nghĩa xóm, tình nghĩa giữa các khu dân cư rất bền chặt.
Bà Hạnh vẫn còn nguyên sự xúc động nhớ về những ngày cả nước hướng về miền Trung bão lũ. Khi đó, chỉ trong vòng 3 ngày, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường đã vận động được hơn 2 tỉ đồng tiền mặt cùng hàng trăm tấn gạo, mì, nước suối, quần áo.
Bên cạnh đó, nhiều phần quà được trao đến các hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường, thêm nhiều trẻ em được đến trường, dựng thêm những ngôi nhà, cây cầu, chăm lo vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
"Đó là những tấm lòng, nghĩa cử cao đẹp của bà con các khu phố. Hành động này xuất phát từ tình cảm, từ trách nhiệm và từ sự đoàn kết toàn dân", bà Hạnh nhấn mạnh.
Bàn về chuyển đổi số, TS Phương tin rằng dù ở thời điểm nào, trong bất cứ bối cảnh nào, giá trị tình làng nghĩa xóm không mất đi mà chỉ chuyển dịch sang một hình thức mới.
"Những lời hỏi han, quan tâm đã chuyển sang các nền tảng số, vẫn với tinh thần chia sẻ, sẵn sàng hỗ trợ nhau. Giá trị tình làng nghĩa xóm vẫn còn nguyên sống động khi chúng ta vẫn chào nhau, cười với nhau thân tình mỗi dịp gặp gỡ", TS Phương bày tỏ.
"Công nghệ giúp chúng ta thao tác nhanh hơn, cập nhật nhanh hơn nhưng để sâu hơn vẫn cần tình người, sự tương tác trực tiếp giữa người với người", TS Phương chỉ rõ thêm.
Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Kim Trung - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Diên Hồng - cũng cho rằng dù xã hội có phát triển đến đâu, nhu cầu được kết nối, quan tâm và được sống trong một cộng đồng nghĩa tình vẫn là nhu cầu rất căn bản của con người.
"Những lời hỏi thăm khi đau bệnh, những lần giúp đỡ nhau lúc khó khăn, những lần bà con cùng nhau chăm sóc các tuyến hẻm xanh, sạch, đẹp, giữ gìn an ninh khu phố đều góp phần làm nên sự gắn bó, niềm tin và sự ấm áp trong cộng đồng dân cư", ông Trung kết luận.
Dịp này, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Diên Hồng cũng phát động phong trào "Hàng xóm hiện đại - Gắn kết tình thân". Mỗi khu phố đăng ký một phần việc cụ thể, góp phần xây dựng khu dân cư đoàn kết, nghĩa tình, văn minh và giàu bản sắc văn hóa.
