Chương trình Tư vấn mùa thi vừa được tổ chức tại Trường ĐH Cửu Long (Vĩnh Long) vào hôm 12.4, với nhiều người nước ngoài là sinh viên quốc tế của trường tham gia hỗ trợ. Trao đổi với Thanh Niên, sinh viên Lào Khamsavay Xayakong, đang học năm 3 ngành dược, kể cô sinh ra và lớn lên ở xã Phornuan – một vùng nông thôn tại huyện Laongam, tỉnh Saravanh tọa lạc miền nam nước Lào.
Xuất thân từ gia đình có truyền thống học y khoa, Khamsavay cũng nuôi ước mơ tương tự. Vì thế, khi được người thân và bạn bè giới thiệu Việt Nam có thế mạnh đào tạo y dược, cô biết đây chính là tương lai những năm ĐH của mình. Quyết định này còn được đưa ra trong bối cảnh tại Lào, chỉ một số địa phương lớn và xa với quê nhà của nữ sinh như Viêng Chăn, Champasak… mới có trường đào tạo các ngành này.
“Là người nước ngoài học chương trình dạy bằng tiếng Việt, nhiều lúc tôi nghe không hiểu bài giảng trên lớp. Biết được điều đó, thầy cô và bạn bè người Việt đã giúp đỡ tôi rất nhiều, từ giảng chậm lại đến thực hành trước cho tôi nắm rõ”, nữ sinh đạt trình độ 4/6 trong khung năng lực tiếng Việt bộc bạch. “Thầy cô và bạn bè yêu thương tôi như anh em trong nhà”, Khamsavay nói thêm.
Sau khi tốt nghiệp tại Việt Nam, Khamsavay chia sẻ cô sẽ trở về quê hương để làm việc tại một bệnh viện tại xã Houynamsun gần nhà. Trước đó, ngoài việc học, cô còn đăng ký tham gia câu lạc bộ văn nghệ của trường để lan tỏa văn hóa nước Lào đến bạn bè người Việt thân thiết của mình.
Tương tự, sinh viên Campuchia Tuorn Angkea Seyla, năm 2 ngành điều dưỡng, cũng mong có thể về quê Kompong Speu để làm việc ở bệnh viện tỉnh sau khi tốt nghiệp. Seyla kể rằng, thử thách lớn nhất cô đang đối diện là có thể nghe hiểu nhưng chưa nói sành sỏi tiếng Việt, một phần vì tiếng Việt có dùng dấu câu khác với tiếng Campuchia. Để khắc phục, nữ sinh chủ động giao tiếp với các bạn người Việt để rèn cách phát âm.
Seyla chia sẻ thêm, cô rất trân quý thầy cô và bạn bè người Việt khi luôn sẵn lòng giải thích lại những vấn đề cô chưa hiểu rõ, dù trong hay ngoài giảng đường. Cô cũng có bạn thân là người Việt, cả hai đã nên duyên sau thời gian thường xuyên học tập cùng nhau.
Hiện trong thời gian học dự bị tiếng Việt trước khi vào chuyên ngành, hai nữ sinh Sri Lanka Ravi Gowry Shanthi cùng Pattiyge Mihini Methsari Peiris cho biết đều chọn Việt Nam làm điểm đến du học vì có nền văn hóa lâu đời và ẩm thực đa dạng, trong khi cả hai lại yêu thích khám phá. “Đồ ăn Việt Nam vừa miệng, không cay nồng như ở Sri Lanka. Ở đây, chúng tôi cũng được chỉ cách dùng đũa để thưởng thức các món ăn”, hai nữ sinh kể.
“Người Việt còn rất thân thiện”, cả hai chia sẻ.
Dù cuộc sống tại Việt Nam luôn tràn đầy niềm vui, Ravi và Mihini cho biết cũng nhiều lần rơi vào tình huống trớ trêu khi bị nhận nhầm là… người Ấn Độ. “Những lúc này, chúng tôi sẽ rất vui vẻ giải thích về đất nước và văn hóa của mình”, hai nữ sinh nói.
Song song đó, cả hai cũng đang đối diện với một thử thách “sống còn” là vượt qua bài kiểm tra tiếng Việt sẽ được tổ chức sau 4 tháng nữa, đặc biệt khi một từ tiếng Việt có nhiều nghĩa khác nhau. “Đây là cái khó nhất”, Ravi nói. Ngoài ra, cách phát âm cũng là một vấn đề làm nữ sinh đau đầu.
Cô ví dụ, để chỉ cái chết, tiếng Anh chỉ có từ “death” trong khi tiếng Việt sẽ có thêm các từ mất, ra đi, qua đời, từ trần, hy sinh, băng hà… tùy ngữ cảnh. Trong khi đó, khi phát âm chữ nấm, nếu cô không nói đúng thì người nghe có thể hiểu nhầm thành nam (men), năm (year), năm (số 5), nằm (lie) chứ không biết đó là nấm (mushroom).
Sau khi hoàn thành khóa tiếng Việt, Ravi cùng Mihini sẽ được vào học chuyên ngành công nghệ thông tin. Chia sẻ về kế hoạch tương lai sau tốt nghiệp, Mihini nói cô dự định về nước sắp xếp công việc rồi lên lịch trở lại Việt Nam, còn Ravi mong muốn gắn bó lâu dài với dải đất hình chữ S. “Mọi người tại đây rất tốt bụng và luôn giang tay giúp đỡ người nước ngoài. Tôi yêu Việt Nam”, nữ sinh bộc bạch.
Điểm đặc biệt của 4 sinh viên quốc tế nêu trên là đều được trao học bổng toàn phần nhờ thành tích học tập xuất sắc. Tuy nhiên trong vài năm trở lại đây, một tín hiệu tích cực là số lượng sinh viên quốc tế học diện tự túc ở trường ngày càng tăng, theo tiến sĩ Nguyễn Thanh Dũng, Phó hiệu trưởng kiêm Viện trưởng Viện Hợp tác và đào tạo quốc tế Trường ĐH Cửu Long.
Thầy Dũng thông tin, trường đang thu hút 137 sinh viên quốc tế gồm 56 sinh viên Lào, 74 sinh viên Campuchia, 5 sinh viên Sri Lanka và 2 sinh viên Đức. Tất cả đều theo học chương trình cấp bằng từ cử nhân tới thạc sĩ. Tất cả cũng đều dành năm đầu để học tiếng Việt trước khi vào chuyên ngành dạy bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Các ngành đào tạo phổ biến với sinh viên quốc tế là sức khỏe, kinh tế, công nghệ thông tin…, thầy Dũng cho biết thêm.
Cũng theo tiến sĩ Dũng, trừ 7 sinh viên Sri Lanka và Đức đều nhận học bổng toàn phần, số lượng sinh viên quốc tế du học tự túc tại trường là 46 bạn, chiếm khoảng 33% và mang lại nguồn thu đáng kể cho nhà trường. Trong đó, số lượng tự túc tăng nhanh ở nhóm sinh viên Campuchia, trong khi nhóm sinh viên Lào tự túc đang chững lại.
“Trường cũng là một trong số ít cơ sở giáo dục ĐH trên cả nước thu hút sinh viên Sri Lanka và là đơn vị duy nhất tại Đồng bằng sông Cửu Long được Bộ GD-ĐT cho phép đào tạo và cấp chứng chỉ tiếng Việt cho người nước ngoài”, tiến sĩ Dũng cho hay. Đồng thời ông cho biết thêm những năm học trước trường còn thu hút sinh viên từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Đài Loan đến học các khóa dạy ngôn ngữ Việt.
Để hỗ trợ sinh viên quốc tế, Trường ĐH Cửu Long không chỉ xây dựng khu ký túc xá riêng mà còn phân công 3 bộ phận phối hợp quản lý là Ban Quản lý ký túc xá, Phòng Công tác sinh viên cùng Viện Hợp tác và đào tạo quốc tế. “Chúng tôi đặc biệt quan tâm tới yếu tố an toàn cho các bạn”, thầy Dũng nói thêm.
Tư vấn mùa thi là chương trình thường niên do Báo Thanh Niên phối hợp thực hiện với Bộ GD-ĐT và các cơ quan, đoàn thể địa phương. Sự kiện diễn ra ở Trường ĐH Cửu Long mới đây cũng là trạm dừng cuối của Tư vấn mùa thi trong năm 2026 và đánh dấu mốc 28 lần tổ chức thành công chương trình trên toàn quốc.
Với điểm thi tốt nghiệp THPT, thí sinh phải đạt 16 điểm trở lên ở tổ hợp 3 môn mới được đăng ký. Riêng ngành Luật và Luật kinh tế là 20 điểm. Nếu xét bằng điểm học bạ, các em phải đạt 20 điểm trở lên ở tất cả ngành.
Trường hợp dùng điểm thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, thí sinh cần đạt tối thiểu 600/1200, với ngành Luật và Luật kinh tế là 720.
Còn ở phương thức xét kết hợp điểm thi đánh giá năng lực chuyên biệt do trường Đại học Sư phạm TP HCM tổ chức, trường lấy sàn 20/30 cho tất cả ngành.
Học phí trường Đại học Công thương TP HCM với các chương trình cử nhân là 110-116 triệu đồng trọn khóa. Với chương trình cấp bằng kỹ sư, trường thu tổng cộng 139-144 triệu đồng.
Năm ngoái, điểm chuẩn theo kết quả thi tốt nghiệp THPT 2025 của trường khoảng 17-24,5. Nếu xét bằng điểm học bạ, thí sinh phải đạt 20-26,5. Ở phương thức xét điểm đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP HCM, mức trúng tuyển là 607-800/1200. Còn điểm chuẩn theo kết quả thi đánh giá năng lực chuyên biệt Đại học Sư phạm TP HCM từ 20,25 đến 26,25.
Phát biểu tại hội thảo "Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới" hôm qua 8.4, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục cho rằng đào tạo và sử dụng nhân tài là giải pháp then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng "hai con số". Mặc dù các trường đại học đang được tạo điều kiện tối đa để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và hạt nhân của hệ sinh thái khoa học công nghệ nhưng "chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ" và "nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta".
"Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu hệ thống và chưa liên tục. Liên kết giữa đào tạo - nghiên cứu - sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao. Hiện tượng "chảy máu chất xám" và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu", GS Nguyễn Tiến Thảo nói.
GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội cho biết, dù điều kiện thực hành ở bậc đại học đã có những bước tiến dài, nhưng nếu nhìn vào các phòng thí nghiệm dành cho hệ sau đại học (thạc sĩ và tiến sĩ), Việt Nam vẫn còn ở khoảng cách "rất xa so với thế giới". Mặt khác, chúng ta chưa tạo ra được môi trường để những người có tài năng thiên bẩm mang kiến thức vào thực tế cuộc sống và dẫn dắt xã hội.
TS Đặng Văn Huấn, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học cũng chia sẻ diễn biến triển khai Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 và định hướng tới 2045 mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt hồi tháng 5.2025.
Theo đó, Bộ GD-ĐT đã có một lộ trình khắt khe để đưa thuật ngữ "tài năng" thoát khỏi sự xa xỉ và trở nên thực chất hơn. Chuẩn chương trình đào tạo tài năng sẽ không dành cho số đông. Để được gọi là "tài năng", sinh viên phải vượt qua những rào cản đầu vào gắt gao: hoặc là những người đoạt giải quốc gia, quốc tế; hoặc phải nằm trong nhóm 20% có điểm số cao nhất toàn quốc.
TS Đặng Văn Huấn đưa ra một bảng tiêu chí lựa chọn cơ sở đào tạo tài năng với thang điểm 100 đầy thách thức. Chẳng hạn, một trường đại học muốn đào tạo tài năng phải có uy tín trong đào tạo tiến sĩ (20 điểm), có hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại (10 điểm) và các nhóm nghiên cứu mạnh với nhiều công bố quốc tế (15 điểm). Trong đợt xét chọn đầu tiên, chỉ có 92 ngành đào tạo đáp ứng được các tiêu chuẩn này, phần lớn tập trung vào lĩnh vực kỹ thuật và máy tính.
Theo thông tin từ Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, 4 cá nhân nêu trên được trao tặng huân chương vì những đóng góp vào việc thúc đẩy quan hệ giữa Nhật Bản - Việt Nam. Nổi bật nhất là GS-TS Furuta Motoo, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Việt Nhật (ĐH Quốc gia Hà Nội), giáo sư danh dự ĐH Tokyo (Nhật Bản) và trước đó từng đảm nhận vị trí Phó giám đốc ĐH này.
GS-TS Furuta được giới chuyên môn đánh giá là nhà Việt Nam học hàng đầu của Nhật Bản và từng xuất bản sách chuyên khảo về lịch sử chính sách dân tộc từ năm 1925 đến nay của Đảng Cộng sản Việt Nam - tác phẩm giúp ông nhận giải thưởng quốc gia Bảo Sơn vào năm 2025. Ông cũng là hiệu trưởng người nước ngoài đầu tiên ở một trường thành viên của ĐH Quốc gia Hà Nội và thông thạo tiếng Việt như người bản xứ.
GS-TS Furuta cũng là gương mặt quen thuộc với những thế hệ sinh viên khi nhiều lần dành phần thưởng, nhuận bút từ các công trình nghiên cứu của ông để trao tặng học bổng cho người Việt.
Với "đóng góp vào hoạt động giao lưu học thuật Nhật-Việt", GS-TS Furuta được trao Huân chương Thụy Bảo có tia vàng và ruy băng cổ.
Hai học giả Việt được trao Huân chương Mặt trời mọc có tia sáng vàng và nơ thắt hoa hồng là ông Nghiêm Việt Hương, nguyên Trưởng khoa tiếng Nhật ở Trường ĐH Hà Nội và PGS-TS Nguyễn Thị Bích Hà, nguyên Trưởng khoa tiếng Nhật ở Trường ĐH Ngoại thương. Cả hai thầy cô đều được trao huân chương vì đã góp phần phát triển hoạt động giảng dạy tiếng Nhật tại Việt Nam và thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa Nhật-Việt.
Thầy Nghiêm Việt Hương là người đặt những viên gạch đầu tiên cho nền móng Khoa Tiếng Nhật, Trường ĐH ngoại ngữ Hà Nội, nay là Trường ĐH Hà Nội. Năm 2021, thầy từng được nhận bằng khen của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản bởi những công lao trong sự nghiệp giảng dạy tiếng Nhật tại Việt Nam.
Tương tự, cô Nguyễn Thị Bích Hà cũng từng được trao bằng khen của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản trong cùng năm 2021. Ngoài đảm nhận vai trò lãnh đạo tại Khoa Tiếng Nhật của Trường ĐH Ngoại thương, cô còn hỗ trợ ĐH này ký kết thỏa thuận hợp tác với các ĐH Nhật Bản và trực tiếp dạy tiếng Nhật thương mại trên Đài truyền hình Việt Nam.
Cùng nhận huân chương từ chính phủ Nhật Bản đợt này còn có ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn FPT. Ông Bình được trao Huân chương Mặt trời mọc có tia sáng vàng và ruy băng cổ vì những "đóng góp vào việc thúc đẩy hoạt động giao lưu kinh tế giữa Nhật Bản - Việt Nam". FPT hiện có hơn 5.000 nhân sự làm việc trực tiếp tại 18 văn phòng và trung tâm nghiên cứu ở Nhật Bản, cùng hơn 18.000 chuyên gia toàn cầu chuyên trách thị trường này.
