Xung đột Trung Đông khiến 20% sản lượng dầu khí toàn cầu qua eo biển Hormuz tắc nghẽn, đẩy giá cả nhiên liệu tăng cao. Bên cạnh gấp rút tiết kiệm năng lượng và củng cố dự trữ, một số quốc gia phát tín hiệu tập trung hơn cho năng lượng sạch.
Công ty xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings dự báo đầu tư vào điện tái tạo và pin lưu trữ sẽ tăng ở các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, bao gồm cả những nước châu Âu. Trong khi, Trung Quốc đang là nhà cung cấp dẫn đầu thế giới về pin lưu trữ, thiết bị năng lượng mặt trời và xe điện.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Trung Quốc sản xuất hơn 85% pin và 70% xe điện toàn cầu. Vì thế, AP cho rằng ngành công nghiệp “xanh” của nước này dự báo hưởng lợi nhờ cuộc xung đột Trung Đông.
Các nhà đầu tư đồng quan điểm, đặt cược rằng chiến sự sẽ thúc đẩy nhu cầu phát triển năng lượng tái tạo, giúp các nhà cung cấp Trung Quốc hưởng lợi. Trong tháng 3, cổ phiếu của CATL và BYD tại Hong Kong đã tăng lần lượt 24% và 11%.
Tại Anh, nhu cầu thuê xe điện tăng hơn 30% trong ba tuần đầu tháng 3 so với cùng kỳ tháng 2, theo Octopus Energy. Tập đoàn năng lượng tái tạo này cũng ghi nhận doanh số bán các hệ thống điện mặt trời áp mái gia tăng.
Indonesia, nước xuất khẩu than lớn nhất thế giới, đang có triển vọng trở thành khách hàng công nghệ xanh lớn của Trung Quốc. Vào tháng 3, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto tuyên bố thúc đẩy phát triển xe điện, bao gồm kế hoạch sản xuất ôtô điện và mở rộng cơ sở hạ tầng sạc.
Giấc mơ điện hóa giao thông đang thu hút chú ý trở lại, theo Putra Adhiguna, nhà nghiên cứu tại viện Energy Shift Institute (Jakarta). Các công ty Trung Quốc đang đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng sạch Indonesia.
Họ đã ký các thỏa thuận trị giá hơn 54 tỷ USD với công ty điện lực nhà nước vào năm 2023 và bổ sung thêm cam kết 10 tỷ USD trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Prabowo vào năm 2024. “Các công ty Trung Quốc sẽ hưởng lợi trực tiếp về mặt tài chính”, nhà nghiên cứu Sam Reynolds tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) trụ sở tại Mỹ, đánh giá.
Khi thế giới đối mặt với sự mong manh của nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, các tập đoàn công nghiệp lớn như BYD hay CATL có vị thế tốt để tận dụng nhu cầu các sản phẩm phát thải thấp đang gia tăng.”Cách tiếp cận của Trung Quốc đối với sự phát triển ngành năng lượng và địa chính trị đã được chứng minh hoàn toàn đúng đắn bởi cuộc xung đột Iran”, ông Sam Reynolds tại IEEFA, nhận định.
Hơn một thập kỷ trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gắn an ninh năng lượng với an ninh quốc gia. Kể từ đó, nước này đã tăng phát triển năng lượng tái tạo, dù nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm ưu thế trong cơ cấu năng lượng quốc gia.
Kế hoạch 5 năm đến 2030 của Trung Quốc tiếp tục ưu tiên các ngành công nghiệp xanh. “Họ đang ở vị thế tiên phong trong lĩnh vực này, hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới, chắc chắn hơn cả Mỹ”, Li Shuo, Giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, nhận định.
Thực tế, cả trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong các công nghệ sạch đã ngày càng nới rộng. Vài năm qua, các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc đã mở rộng phát triển và sản xuất xe điện, tăng trưởng xuất khẩu nhanh hơn các đối thủ Mỹ, châu Âu. Họ cung cấp các mẫu xe rẻ hơn và giành được thị phần ở một số khu vực, như Đông Nam Á.
Hay như Pakistan đã nhập khẩu hơn 50 gigawatt tấm pin mặt trời “made in China” vào tháng 12/2025. Tính chung tháng cuối năm ngoái, xuất khẩu hàng công nghiệp xanh Trung Quốc gồm xe điện, pin mặt trời và pin lưu trữ đạt kỷ lục gần 22,3 tỷ USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước, theo viện nghiên cứu Ember.
Trong khi, nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã giảm đầu tư vào năng lượng tái tạo và dựa vào nguồn tài nguyên dầu khí để thúc đẩy xuất khẩu năng lượng, nhằm đạt được điều mà ông Trump mô tả là “sự thống trị năng lượng”.
Bà Amy Myers Jaffe, chuyên gia tại Trung tâm Quan hệ Toàn cầu thuộc Đại học New York, dự báo cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông “giúp ích cho ngành công nghiệp Trung Quốc trên toàn cầu và tổn hại cho ngành công nghiệp ôtô Mỹ”.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp. Theo đó, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo hai mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn.
Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Tại dự thảo, Bộ đề xuất không chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ công thành công ty cổ phần. Quy định này để tránh chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Theo đó, đơn vị duy nhất cung cấp một loại dịch vụ công trên cả nước hoặc tại một địa phương, nếu quy hoạch mạng lưới ngành không yêu cầu tiếp tục duy trì dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập, có thể chuyển thành doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước.
Bên cạnh đó, các đơn vị hoạt động trong những lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm mà Nhà nước cần tiếp tục nắm giữ vốn cũng được xem xét chuyển thành công ty do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ.
Kết quả khảo sát cuối 2025 của Bộ Tài chính cho thấy các đơn vị sự nghiệp công lập đang hoạt động trong 40 lĩnh vực khác nhau. Qua rà soát, cơ quan này đề xuất một số lĩnh vực Nhà nước nắm giữ tuyệt đối khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, gồm xuất bản, thông tin - truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội. Đây là những lĩnh vực đặc thù, liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và định hướng thông tin.
Dự thảo cũng đề xuất không chuyển bệnh viện, trường học và các đơn vị thuộc lĩnh vực mà pháp luật chuyên ngành không cho phép thành doanh nghiệp. Quy định này nhằm tránh ảnh hưởng tới nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công cơ bản cho người dân, đặc biệt y tế và giáo dục.
Để chuyển đổi thành doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập phải tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và đầu tư trong hai năm liên tiếp gần nhất tính đến thời điểm xem xét chuyển đổi. Điều kiện này nhằm bảo đảm đơn vị đã có khả năng hoạt động theo cơ chế thị trường, hạn chế rủi ro khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp.
Dự thảo cũng quy định việc xác định giá trị đơn vị sự nghiệp công lập khi chuyển đổi phải gồm toàn bộ tài sản hiện có, quyền sử dụng đất, các khoản công nợ và các nguồn lực khác theo quy định của pháp luật.
Trường hợp chuyển thành công ty cổ phần, tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ được xác định theo quy định về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Trường hợp chưa quy định cụ thể, bộ quản lý hoặc UBND tỉnh sẽ quyết định tỷ lệ nhưng không được thấp hơn 35%. Việc này để đảm bảo quyền phủ quyết của cổ đông nhà nước và doanh nghiệp sau chuyển đổi tiếp tục cung ứng dịch vụ công.
Giai đoạn 2021-2025 có 516 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc danh mục chuyển đổi thành công ty cổ phần. Tuy nhiên, đến nay mới có 86 đơn vị được trình Thủ tướng xem xét, 65 đơn vị được phê duyệt phương án chuyển đổi và chỉ 5 đơn vị hoàn tất quá trình chuyển thành công ty cổ phần.
Dù số lượng chuyển đổi còn hạn chế, nhà điều hành đánh giá hoạt động của các doanh nghiệp sau chuyển đổi cơ bản ổn định và có xu hướng tích cực. Doanh thu, lợi nhuận tăng lên, thu nhập người lao động được cải thiện, đồng thời chất lượng cung ứng dịch vụ cũng được nâng cao.
Bộ Tài chính cho biết tiến độ chuyển đổi chậm xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Thực tế, nhiều cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp vẫn còn tâm lý e ngại khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp. Không ít đơn vị quen hoạt động theo cơ chế sự nghiệp truyền thống, trong khi tình hình tài chính thiếu ổn định, thua lỗ hoặc lỗ lũy kế lớn khiến việc cổ phần hóa khó thu hút nhà đầu tư.
Về khách quan, phần lớn đơn vị sự nghiệp công lập đang cung cấp dịch vụ công, không thuộc đối tượng cổ phần hóa. Tỷ lệ đơn vị tự chủ tài chính cũng khá thấp. Theo số liệu khảo sát, trong nhóm đơn vị sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác - nhóm được định hướng đẩy mạnh cổ phần hóa - chỉ có 889 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, tương đương 6,3%.
Ngoài ra, danh mục ngành nghề được phép chuyển đổi hiện hành chưa bao quát hết các đơn vị đã có khả năng hoạt động theo cơ chế thị trường. Quy định phải hoàn tất phương án sắp xếp, xử lý nhà đất trước khi chuyển đổi cũng được đánh giá là một trong những nút thắt lớn khiến nhiều đơn vị kéo dài tiến độ.
Ngân hàng Hàng hải Việt Nam (HoSE: MSB) mới đây cho biết sẽ tiến hành thu giữ tài sản thế chấp của Công ty cổ phần Hàng không Tre Việt - đơn vị vận hành Bamboo Airways, do doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng đã ký kết.
Theo thông báo, việc thu giữ dự kiến được thực hiện sau ngày 10-5-2026 tại nơi có các tài sản bảo đảm. Danh mục tài sản bị xử lý có quy mô lớn, gồm hàng trăm quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, chủ yếu đứng tên các pháp nhân liên quan FLC Group.
Cụ thể, ngân hàng dự kiến thu giữ 207 bất động sản tại khu biệt thự thuộc khu phức hợp Đak Đoa, Gia Lai; 169 tài sản tại phân khu số 6, khu đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội, Quy Nhơn, Bình Định; 10 tài sản tại khu đô thị du lịch sinh thái FLC Sầm Sơn, Thanh Hóa và một tài sản tại TP Pleiku, Gia Lai.
MSB cho biết việc thu giữ nhằm xử lý và thu hồi nợ theo thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp đã ký, đồng thời thực hiện theo quy định của pháp luật. Nguyên nhân là bên vay không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ.
Trước đó, Sacombank cũng đã triển khai các biện pháp tương tự đối với khoản vay cấp cho Bamboo Airways. Theo ngân hàng này, khoản tín dụng được bảo đảm bằng tài sản thế chấp của FLC Group, trong khi bên vay là Bamboo Airways.
Sacombank cho biết đã gửi thông báo yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ từ ngày 20-3-2026 và đề nghị các bên liên quan tự nguyện bàn giao tài sản trước ngày 27-3-2026.
Tuy nhiên, đến thời hạn, các bên không thực hiện, buộc ngân hàng phải tiến hành thu giữ tài sản bảo đảm.
Danh mục tài sản bị thu giữ gồm 355 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với tổng diện tích hơn 86.000 m2 tại Đak Đoa, Gia Lai, trong đó phần lớn là đất ở nông thôn. Các giấy chứng nhận này được cấp cho FLC vào năm 2021, với thời hạn sử dụng đến năm 2071.
Theo kế hoạch, việc thu giữ của Sacombank diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 22-4 đến 22-6-2026.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh FLC Group đã tiếp nhận lại quyền điều hành Bamboo Airways từ tháng 9-2025, sau khi nhóm nhà đầu tư mới rút lui với lý do không đủ năng lực tài chính và quản trị để tiếp tục vận hành hãng.
Trước tình trạng lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi, nhiều ngân hàng đã triển khai hệ thống cảnh báo rủi ro trước khi khách hàng thực hiện giao dịch chuyển tiền.
Ngân hàng sẽ kiểm tra tài khoản người nhận trước khi chuyển tiền
Cụ thể, Agribank đã triển khai chức năng cảnh báo trạng thái tài khoản người nhận có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo đối với cả giao dịch chuyển tiền thực hiện tại quầy. Theo đó, hệ thống sẽ tự động kiểm tra trạng thái tài khoản người nhận trước khi hoàn tất giao dịch. Nếu phát hiện tài khoản thuộc diện nghi ngờ rủi ro, giao dịch viên sẽ cảnh báo để khách hàng cân nhắc.
Tính năng này có khả năng tự động phân tích thông tin tài khoản nhận tiền và đưa ra cảnh báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Cảnh báo gồm có 3 mức là rủi ro cao, rủi ro trung bình, chưa xác thực. Ngân hàng cho biết sau thời gian triển khai, hệ thống đã ghi nhận hàng trăm nghìn lượt cảnh báo giao dịch, góp phần giúp khách hàng nhận diện rủi ro và hạn chế các giao dịch có dấu hiệu bất thường.
Trước đó, Vietcombank cũng triển khai hệ thống cảnh báo VCB Alert trên ứng dụng VCB Digibank và tại quầy giao dịch. Nhiều ngân hàng khác như BIDV, VietinBank, MB hay VPBank cũng đang áp dụng các cơ chế cảnh báo rủi ro khi khách hàng chuyển tiền qua mobile banking.
Giao dịch từ 500 triệu đồng có thể mất vài ngày
Một thay đổi cũng gây chú ý khác, nhiều bên như Vietcombank, VPBank, Eximbank, SHB, MSB,... đã dừng tính năng “tự động tách lệnh” đối với giao dịch từ 500 triệu đồng trở lên.
Trước đây, với các giao dịch liên ngân hàng vượt hạn mức 500 triệu đồng/lần của Napas, hệ thống của một số ngân hàng có thể tự động chia giao dịch lớn thành nhiều lệnh nhỏ dưới 500 triệu đồng để tiếp tục đi qua kênh chuyển nhanh Napas 24/7. Nhờ cơ chế này, các giao dịch trên 500 triệu đồng vẫn có thể thực hiện gần như ngay lập tức, kể cả ngoài giờ hành chính, cuối tuần hay ngày nghỉ.
Tuy nhiên, khi dừng triển khai tính năng này, toàn bộ giao dịch từ 500 triệu đồng trở lên sẽ chuyển sang luồng xử lý thông thường thay vì chuyển nhanh 24/7. Điều đó đồng nghĩa thời gian nhận tiền có thể kéo dài vài giờ, thậm chí sang ngày làm việc tiếp theo nếu phát sinh ngoài giờ hành chính hoặc vào ngày nghỉ.
Các ngân hàng cho biết, thay đổi này được triển khai theo lộ trình tuân thủ Thông tư 40/2024 của Ngân hàng Nhà nước. Trong trường hợp cần chuyển tiền gấp, các ngân hàng khuyến nghị khách hàng chủ động chia nhỏ giao dịch, với mỗi lần chuyển dưới 500 triệu đồng để tiếp tục sử dụng kênh Napas 24/7.
Không còn dùng biệt danh, số điện thoại... thay cho số tài khoản
Ngoài ra, ngân hàng cũng siết quản lý tên tài khoản thanh toán. Theo Thông tư 30/2025 của Ngân hàng Nhà nước, từ ngày 1/4, tên hiển thị trên tài khoản thanh toán bắt buộc phải trùng khớp hoàn toàn với thông tin trên căn cước công dân hoặc thẻ căn cước.
Quy định này khiến dịch vụ đặt biệt danh tài khoản (nickname, iNick) tại nhiều ngân hàng phải dừng hoạt động.
Trước đây, nhiều ngân hàng cho phép khách hàng tạo tên tài khoản dễ nhớ bằng chữ, số điện thoại hoặc biệt danh cá nhân để thuận tiện khi chuyển tiền. Tuy nhiên, cơ chế này bị đánh giá có thể làm gia tăng nguy cơ chuyển nhầm tiền và gây khó khăn trong việc xác minh chính chủ dòng tiền.
Sau thời điểm 1/4, các giao dịch chuyển tiền đến nickname cũ có thể bị từ chối hoặc không thể thực hiện. Người dùng buộc phải quay trở lại sử dụng số tài khoản gốc do ngân hàng cấp.
Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải minh bạch thông tin số hiệu và tên tài khoản trên chứng từ giao dịch, đồng thời tăng cường giám sát các luồng tiền có dấu hiệu bất thường hoặc liên quan đến lừa đảo.