“Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘xuồng tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ – Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
“Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc”, ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
“Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ”, thông báo cho hay. “Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran”.
Lệnh phong tỏa “bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu”, thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
“Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng”, công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
“Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa”, Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. “Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến”.
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
“Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép”, ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo “đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào”.
Theo Hãng tin AFP, ngày 23-5, người đứng đầu cơ quan an ninh Đài Loan Ngô Chiêu Nhiếp (Joseph Wu) cho biết Trung Quốc đã triển khai hơn 100 tàu hải quân, hải cảnh và các loại tàu khác tại vùng biển khu vực, trải dài từ Hoàng Hải đến Biển Đông và Tây Thái Bình Dương.
Đáng chú ý, đợt triển khai này chỉ diễn ra trong vài ngày gần đây, sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Một quan chức an ninh Đài Loan bổ sung tàu Trung Quốc đã được phát hiện trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung ở Bắc Kinh, nhưng số lượng tăng lên hơn 100 chiếc trong những ngày gần đây.
Trên mạng xã hội X, ông Wu cáo buộc: "Trung Quốc là vấn đề duy nhất đang phá vỡ nguyên trạng và đe dọa hòa bình, ổn định khu vực".
Các phát biểu trên được đưa ra sau khi ông Trump nhắc đến "vấn đề Đài Loan" hôm 20-5, khi được hỏi liệu ông có trao đổi với lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức về việc bán vũ khí cho hòn đảo này hay không.
"Tôi sẽ nói chuyện với ông ấy. Tôi nói chuyện với mọi người… Chúng tôi sẽ xử lý chuyện đó, vấn đề Đài Loan", ông Trump nói, đồng thời ca ngợi cuộc gặp với ông Tập.
Trước đó, Hãng tin Reuters đưa tin Đài Loan đang chờ Washington phê duyệt gói vũ khí có thể trị giá đến 14 tỉ USD. Dù vậy sau cuộc họp với ông Tập, Tổng thống Donald Trump cho biết ông vẫn chưa quyết định có thông qua gói này hay không, khiến Đài Loan lo ngại.
Về phía Bắc Kinh, Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa đưa ra bình luận trước cáo buộc mới nhất từ Đài Loan.
Trung Quốc từ lâu phản đối các thương vụ bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan và nhiều lần yêu cầu Washington chấm dứt hoạt động này, nhấn mạnh hòn đảo là một phần lãnh thổ của mình.
Theo Hãng tin AP ngày 1-4, ít nhất 18 người đã thiệt mạng khi một chiếc thuyền cao su chở người di cư bị lật và chìm trên biển Aegean ngoài khơi tỉnh Mugla, miền tây Thổ Nhĩ Kỳ.
Sự cố xảy ra khi con thuyền này cố gắng chạy quá tốc độ và phớt lờ cảnh báo dừng lại từ lực lượng tuần duyên.
Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết ít nhất 21 người đã được cứu sống, trong khi công tác tìm kiếm các nạn nhân khác vẫn đang được tiếp tục.
Theo Bộ Tư lệnh Tuần duyên Thổ Nhĩ Kỳ, chiếc thuyền gắn động cơ ngoài được phát hiện vào khoảng 3h sáng (giờ địa phương) ngày 1-4 ngoài khơi khu vực Bodrum - một điểm du lịch nổi tiếng.
Mặc dù nhận được cảnh báo dừng lại, con thuyền vẫn cố gắng bỏ chạy với tốc độ cao, dẫn đến cuộc truy đuổi trên biển.
Trong điều kiện thời tiết xấu và sóng lớn, thuyền bắt đầu bị nước tràn vào, mất ổn định và cuối cùng bị lật rồi chìm. Lực lượng chức năng đã điều động một trực thăng cùng ba tàu cứu hộ từ khu vực lân cận, bao gồm cả thành phố Izmir, để triển khai chiến dịch tìm kiếm cứu nạn.
Các đội cứu hộ đã đưa được 21 người sống sót lên bờ và vớt được 18 thi thể. Tuy nhiên giới chức chưa xác định được tổng số người có mặt trên thuyền vào thời điểm xảy ra tai nạn, cũng như quốc tịch của các nạn nhân.
Công tác tìm kiếm vẫn đang được duy trì nhằm phát hiện thêm những người có thể còn mất tích.
Vụ việc xảy ra tại vùng biển gần đảo Kos của Hy Lạp, chỉ cách bờ biển Bodrum khoảng 20km, cùng với các đảo lân cận như Kalymnos, Leros và Symi - những điểm đến quen thuộc trong hành trình vượt biển của người di cư.
Hy Lạp là một trong những cửa ngõ chính vào Liên minh châu Âu đối với người di cư chạy trốn xung đột và đói nghèo từ Trung Đông, châu Phi và châu Á, với biển Aegean là tuyến đường vượt biển phổ biến, đặc biệt từ Thổ Nhĩ Kỳ - nơi đang tiếp nhận hàng triệu người tị nạn từ Syria, Iraq và Afghanistan.
Nhiều người đã mạo hiểm di chuyển bằng những chiếc thuyền nhỏ, vốn không đủ an toàn hoặc xuất phát trong điều kiện thời tiết xấu, khiến các vụ tai nạn chết người như trên thường xuyên xảy ra.
"Số liệu mới nhất mà chúng tôi nhận được là 40 người thiệt mạng kể từ ngày 18/6, chủ yếu là người trẻ tuổi", Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu ngày 23/6 thông báo. "Họ là những nạn nhân đầu tiên trong cuộc khủng hoảng mà chúng ta đang đối mặt. Đây là tai họa bi thảm".
Để giải nhiệt, nhiều người đã tìm đến các công viên, hồ nước và khu vực sông ngòi để bơi lội giải nhiệt. Bộ trưởng Thể thao và Thanh niên Pháp Marina Ferrari khuyến cáo người dân tuân thủ các quy tắc an toàn.
Thủ tướng Lecornu cho biết ông không chắc chắn về thời gian kết thúc của đợt nắng nóng. Ông yêu cầu chính phủ nghiên cứu ba kịch bản, trong đó có khả năng "sóng nhiệt kéo dài tới gần hết tháng 7", nhằm đưa ra phương án đối phó.
Đợt nắng nóng tại Pháp bắt đầu từ tuần trước, làm gián đoạn cuộc sống thường nhật, buộc các trường học đóng cửa và làm nhiều chuyến tàu bị hủy. Thủ tướng Lecornu ngày 23/6 triệu tập các bộ trưởng họp khẩn để đối phó tình hình.
Cơ quan khí tượng Meteo-France cho biết nhiệt độ trung bình tại Pháp vào đêm 22/6, rạng sáng 23/6 là 21,6°C, mức cao nhất kể từ năm 1947 đến nay. Kỷ lục trước đó là 21,4°C, được ghi nhận vào tháng 7/2019.
Giáo sư Louis Soulat, trưởng khoa cấp cứu ở Rennes, cảnh báo "cơ thể mọi người ban đầu sẽ thích nghi với cái nóng, song tới ngày 24/6 nguy cơ có nhiều người gặp vấn đề tâm lý, biến chứng tiểu đường, suy tim và suy thận".
Tây Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt được dự báo có thể phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ, gây gián đoạn cuộc sống ở nhiều nước. Cơ quan khí tượng quốc gia Tây Ban Nha Aemet cảnh báo nhiệt độ ban ngày và ban đêm cao bất thường trong mùa hè năm nay.
Tại Anh, cơ quan khí tượng đã phát đi cảnh báo "nắng nóng cực đoan" với phần lớn miền nam đất nước và một số vùng thuộc xứ Wales từ ngày 22/6 đến 25/6, với nhiệt độ dự báo lên tới 38°C. Mức nhiệt kỷ lục của một ngày trong tháng 6 hiện là 35,6°C, được ghi nhận vào năm 1976.
Giới khoa học cho biết khi Trái Đất tiếp tục ấm lên, các đợt nắng nóng cực đoan vốn trước đây chỉ xuất hiện vào giữa mùa hè, sẽ xảy ra thường xuyên hơn, gay gắt hơn và kéo dài hơn ngay từ đầu mùa.
