“Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘xuồng tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ – Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
“Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc”, ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
“Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ”, thông báo cho hay. “Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran”.
Lệnh phong tỏa “bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu”, thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
“Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng”, công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
“Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa”, Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. “Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến”.
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
“Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép”, ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo “đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào”.
Ngày 7-5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết ông đã có cuộc gặp với Lãnh tụ tối cao của nước này.
Ông Pezeshkian không nói rõ cuộc gặp diễn ra khi nào nhưng cho biết nó kéo dài gần hai tiếng rưỡi.
"Điều gây ấn tượng mạnh nhất với tôi trong cuộc gặp này là cách nói chuyện, ánh mắt và thái độ khiêm nhường, thân mật sâu sắc của Lãnh tụ tối cao. Một cách tiếp cận đã biến bầu không khí thảo luận đầy sự tin tưởng, bình tĩnh, thấu cảm và đối thoại trực tiếp", Hãng thông tấn IRIB dẫn lời ông Pezeshkian.
Ông Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm vào đầu tháng 3-2026. Ông được cho đã bị thương trong vụ tấn công của Mỹ và Israel ngày 28-2, khiến cha ông - lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Iran đang xem xét đề xuất 14 điểm của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh và dự kiến sẽ đưa ra phản hồi cho các nhà trung gian hòa giải của Pakistan vào cuối ngày 7-5, giờ địa phương.
Trang Axios của Mỹ dẫn lời một số quan chức tiết lộ rằng Tehran và Washington sắp đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ ngắn gọn nhằm chấm dứt chiến tranh và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Tuy nhiên khi chỉ còn vài giờ trước khi bước sang ngày mới, Bộ Ngoại giao Iran cho biết nước này vẫn chưa đưa ra kết luận cuối cùng, theo Hãng tin Reuters.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng một thỏa thuận đã rất gần đạt được sau các cuộc đàm phán tích cực.
Thỏa thuận nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được cho có thể bao gồm Lebanon.
Cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động vào cuối tháng 2-2026 đã leo thang căng thẳng ở Trung Đông khi Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công trên khắp khu vực và siết chặt eo biển Hormuz, cửa ngõ dẫn đến ngành công nghiệp dầu khí vùng Vịnh và là tuyến đường thương mại chiến lược.
Trong tuần này, ông Trump bất ngờ phát động một chiến dịch hộ tống các tàu thương mại và buộc Iran mở lại eo biển Hormuz nhưng đã rút lại sau đó với lý do đạt tiến triển trong các cuộc đàm phán với Iran.
Tuy nhiên, theo đài NBC News của Mỹ, sự thay đổi lập trường đột ngột của ông Trump diễn ra sau khi Saudi Arabia từ chối cho phép lực lượng Mỹ sử dụng không phận và căn cứ của mình cho chiến dịch ở Hormuz.
Phát biểu trước Quốc hội Hàn Quốc ngày 2.4, ông Lee nhấn mạnh: "Chính phủ đang coi nền kinh tế như đang trong thời chiến và đang nỗ lực hết sức để vượt qua khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng hiện nay không giống như một cơn mưa rào thoáng qua rồi sẽ tạnh, mà giống như một cơn bão lớn có thể kéo dài vô thời hạn".
Ông hối thúc các nhà lập pháp nhanh chóng thông qua gói ngân sách bổ sung trị giá 17,2 tỉ USD, theo Hãng tin AFP.
Theo kế hoạch, gói hỗ trợ bao gồm 4.800 tỉ won (khoảng 3,1 tỉ USD) trợ cấp tiền mặt từ 100.000 - 600.000 won/người cho 70% nhóm thu nhập thấp nhất, với mức chi trả điều chỉnh theo thu nhập. Ngoài ra, 2.800 tỉ won sẽ được phân bổ để hỗ trợ thanh niên và người thu nhập thấp, trong khi 2.600 tỉ won dành cho các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng Trung Đông.
Ông Lee nói: "Trong thời điểm khẩn cấp, cần phải có những biện pháp đặc biệt".
Là nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, đặc biệt qua eo biển Hormuz, Hàn Quốc đang chịu tác động nặng nề khi tuyến vận chuyển này bị gián đoạn, đẩy giá năng lượng tăng cao và gây chấn động thị trường toàn cầu. Seoul đã phải áp trần giá nhiên liệu nhằm giảm áp lực nguồn cung - động thái chưa từng được áp dụng kể từ năm 1997.
Ông Lee kêu gọi: "Tôi tha thiết kêu gọi công chúng tích cực tham gia vào các hoạt động tiết kiệm năng lượng trong cuộc sống hằng ngày". Bộ năng lượng Hàn Quốc gần đây đã ban hành hướng dẫn kêu gọi người dân tiết kiệm năng lượng, bao gồm rút ngắn thời gian tắm, sạc thiết bị vào ban ngày và tăng sử dụng phương tiện công cộng.
Dự luật ngân sách dự kiến sẽ được đưa ra bỏ phiếu vào ngày 10.4.
Trong bối cảnh xung đột tại Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá dầu thế giới tăng vọt, làm gia tăng rủi ro lạm phát và suy giảm tăng trưởng toàn cầu. Trong phiên giao dịch ngày 2.4, giá dầu Brent có thời điểm tăng 6,6%, lên gần 108 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 6,3% lên khoảng 106,4 USD/thùng.
Biến động này kéo theo đà giảm trên các thị trường tài chính. Ngày 2.4, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm khoảng 1%, trong khi thị trường châu Âu giảm hơn 1,5%. Tại châu Á, chỉ số Nikkei của Nhật Bản mất 2,4%, còn Kospi của Hàn Quốc giảm mạnh 4,5%. Chỉ số MSCI khu vực châu Á - Thái Bình Dương (trừ Nhật Bản) cũng giảm hơn 2%.
Các nhà phân tích nhận định tâm lý thị trường đã "xấu đi chỉ sau một đêm" sau những phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. "Không có dấu hiệu cho thấy Mỹ đang tìm kiếm một lối thoát sớm khỏi cuộc chiến", theo Deutsche Bank (Đức).
Hãng Reuters ngày 22.5 dẫn lời Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đến nay đã có 750 ca nghi nhiễm, 177 ca tử vong nghi do Ebola, trong bối cảnh WHO nâng mức cảnh báo tại CHDC Congo.
Ông cho biết WHO đã điều thêm nhân sự đến Ituri, khu vực tâm dịch Ebola tại quốc gia Trung Phi này. Trước đó, số liệu hôm 20.5 của WHO cho thấy đã có 600 ca nghi nhiễm, 139 ca tử vong nghi do Ebola.
Trả lời phỏng vấn tại trụ sở WHO ở Geneva ngày 22.5, Giám đốc khu vực châu Phi của WHO, ông Mohamed Yakub Janabi, cảnh báo rằng sẽ là một sai lầm nếu đánh giá thấp rủi ro do dịch Ebola gây ra. Theo ông, chỉ một trường hợp nhiễm bệnh cũng có thể lây lan virus ra ngoài CHDC Congo và Uganda.
"Sẽ là một sai lầm lớn nếu đánh giá thấp nó, đặc biệt là chủng Bundibugyo mà chúng ta chưa có vắc xin. Vì vậy, tôi thực sự khuyến khích mọi người, hãy giúp đỡ lẫn nhau, chúng ta có thể kiểm soát được dịch bệnh này", ông kêu gọi.
Ông nói thêm rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo đã nhận được tương đối ít sự chú ý trên toàn cầu so với dịch hantavirus bùng phát hồi đầu tháng này, ảnh hưởng đến hành khách đến từ 23 quốc gia đi trên du thuyền.
"Chỉ cần một trường hợp tiếp xúc cũng đủ để đặt tất cả chúng ta vào nguy hiểm, vì vậy điều tôi mong muốn và cầu nguyện là chúng ta nên dành cho Ebola sự quan tâm xứng đáng", theo ông Janabi.
Ebola là một loại virus có tỷ lệ tử vong cao, gây ra các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, nôn mửa và tiêu chảy. Virus này lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh, bề mặt bị nhiễm bẩn hoặc người đã chết vì bệnh.
Ngày 22.5, WHO đã nâng mức độ rủi ro của chủng Ebola Bundibugyo lên "rất cao" ở cấp quốc gia tại CHDC Congo. Trước đó, WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola hôm 17.5.
"Chúng tôi hiện đang xem xét lại đánh giá rủi ro của mình ở mức rất cao ở cấp quốc gia, cao ở cấp khu vực và thấp ở cấp toàn cầu," người đứng đầu WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết.
Trong một diễn biến khác, ông Tedros kêu gọi các nước tiếp tục theo dõi hành khách từ du thuyền nhiễm virus hanta, sau khi có thêm một ca dương tính được ghi nhận trong số các thành viên thủy thủ đoàn Hà Lan.
