Theo Hãng tin AFP, ngày 29-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn nhằm vào Iran.
Ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social: “Iran không thể vực dậy nổi tình hình của mình… Họ không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Tốt hơn là họ phải khôn ngoan và phải nhanh!”.
Bài đăng kèm ảnh chế ông Trump đeo kính đen, cầm súng trường đứng trước hậu cảnh là một pháo đài nổ tung giữa sa mạc, kèm dòng chữ “Sẽ không còn Quý ngài tử tế nữa!”.
Trước đó, tại tiệc chiêu đãi cấp nhà nước dành cho vua Anh Charles III ở Nhà Trắng tối 28-4 (giờ địa phương), ông Trump khẳng định Iran “đã bị đánh bại về mặt quân sự”.
Tổng thống Mỹ còn tuyên bố trước các khách dự tiệc: “Vua Charles còn đồng ý với tôi nhiều hơn cả chính tôi. Chúng ta sẽ không bao giờ để đối thủ đó có vũ khí hạt nhân”.
Ngày 28-4, ông Trump đã họp với lãnh đạo các tập đoàn dầu khí Mỹ để bàn cách giảm thiểu tác động lên thị trường trong trường hợp lệnh phong tỏa các cảng Iran kéo dài nhiều tháng.
Theo nguồn thạo tin của Reuters, các bên đã thảo luận về sản lượng dầu Mỹ, hợp đồng tương lai dầu, vận tải biển và khí tự nhiên. Cuộc họp diễn ra nhiều ngày sau khi nỗ lực chấm dứt xung đột rơi vào bế tắc và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn bị đình trệ.
Thị trường năng lượng phản ứng mạnh ngay sau khi báo Wall Street Journal đưa tin tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa có thể kéo dài.
Reuters ghi nhận giá dầu tăng gần 4% trong ngày 29-4. Theo AFP, vào khoảng 20h35 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent giao trong tháng 6 đã tăng 5,16% lên 117 USD/thùng. Đây là mức cao nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có hiệu lực ngày 8-4.
Ngày 29-4, một quan chức cấp cao của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết nước này đang đánh giá lại vai trò và mức độ đóng góp tại các tổ chức đa phương trên diện rộng mà Abu Dhabi tham gia.
Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi UAE bất ngờ thông báo rời khỏi OPEC và OPEC+ kể từ 1-5, làm dấy lên đồn đoán UAE có thể tiếp tục rút khỏi Liên đoàn Ả Rập và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC).
Tuy nhiên, quan chức trên khẳng định Abu Dhabi hiện chưa cân nhắc rút khỏi thêm tổ chức nào vào thời điểm hiện tại.
Phát biểu tại một hội nghị ở UAE hồi đầu tuần, ông Anwar Gargash, Cố vấn ngoại giao cấp cao của Tổng thống UAE, chỉ trích phản ứng của các nước GCC trong cuộc chiến với Iran.
“Về mặt hậu cần, các nước GCC đã hỗ trợ lẫn nhau. Nhưng về chính trị và quân sự, tôi cho rằng lập trường của họ là yếu nhất trong lịch sử”, ông Gargash nói.
Ông cũng khẳng định đã dự đoán “lập trường yếu kém” của Liên đoàn Ả Rập nhưng “không ngờ” GCC cũng phản ứng tương tự. Do đó ông kết luận “tự chủ chiến lược vẫn là lựa chọn lâu dài của UAE”.
Ngày 28-4, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi khẳng định với Hãng tin AP rằng phần lớn kho uranium làm giàu cao của Iran nhiều khả năng vẫn nằm tại tổ hợp hạt nhân Isfahan, nơi từng bị Mỹ và Israel không kích trong cuộc chiến 12 ngày tháng 6-2025.
“Số vật liệu này đã được cất ở đó từ tháng 6-2025 khi cuộc chiến nổ ra và vẫn ở đó từ đó đến nay”, ông Grossi khẳng định, đồng thời thừa nhận IAEA chưa thể vào kiểm tra hay xác minh các niêm phong còn nguyên vẹn.
Ảnh vệ tinh Airbus chụp ngày 9-6-2025, ngay trước khi chiến sự bùng nổ, cho thấy một xe tải chở 18 thùng container màu xanh đi vào đường hầm tại Trung tâm Công nghệ hạt nhân Isfahan, được cho là chứa uranium làm giàu cao.
Theo IAEA, Iran hiện sở hữu khoảng 440,9kg uranium làm giàu tới 60%, chỉ còn cách ngưỡng vũ khí 90% một bước kỹ thuật. Cơ quan này ước tính khoảng 200kg trong số đó được cất tại các đường hầm Isfahan, đủ để chế tạo tới 10 đầu đạn hạt nhân nếu Iran quyết định vũ khí hóa chương trình.
Ông Grossi cho biết IAEA đã thảo luận với Nga và một số nước về phương án đưa kho uranium này ra khỏi Iran, hoặc pha loãng để hạ mức làm giàu.
Theo Hãng thông tấn ISNA, ngày 29-4, đồng rial Iran đã rơi xuống mức thấp kỷ lục 1.810.000 rial đổi 1 USD trên thị trường tự do. Chỉ trong hai ngày, đồng nội tệ Iran đã mất gần 15% giá trị.
Ngân hàng Trung ương Iran cho biết lạm phát trong giai đoạn 20-3 đến 20-4 đã lên tới 65,8% và xu hướng này nhiều khả năng còn xấu hơn do đà mất giá của đồng rial.
Diễn biến cho thấy sức ép kinh tế ngày càng lớn lên Iran sau sáu tuần xung đột và lệnh phong tỏa cảng của Mỹ, khi nhu cầu mua ngoại tệ bị dồn nén suốt thời gian chiến sự nay đổ ra thị trường mở.
Dù vậy, giới chức Iran ngày 28-4 vẫn khẳng định nước này có thể chống chịu được lệnh phong tỏa nhờ sử dụng các tuyến thương mại thay thế, và “chưa coi cuộc chiến đã kết thúc”.
Ngày 29-4, quân đội Lebanon cáo buộc Israel không kích giết chết một binh sĩ nước này. Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi chính lực lượng này thông báo hai binh sĩ bị thương do cuộc tấn công của Israel ở miền nam Lebanon.
“Israel cuối cùng phải nhận ra rằng con đường duy nhất tới an ninh là đàm phán, nhưng trước hết phải thực thi đầy đủ lệnh ngừng bắn. Các cuộc tấn công của Israel không thể tiếp diễn như hiện nay. Chúng tôi đang chờ Mỹ ấn định ngày bắt đầu đàm phán trực tiếp”, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tuyên bố.
Vào hôm qua (25.5), Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), có trụ sở tại Thụy Điển, công bố báo cáo chỉ ra các hoạt động gìn giữ hòa bình đa phương trên toàn cầu đang rơi vào tình thế khó khăn. Báo cáo được đưa ra trước thềm Ngày Quốc tế lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ (29.5).
Theo SIPRI, tính đến cuối tháng 12 năm ngoái, lực lượng quốc tế tham gia các sứ mệnh gìn giữ hòa bình chỉ còn 78.633 người, giảm tới 49% so với năm 2016 và chạm mức thấp nhất kể từ năm 2000. Dù đà suy giảm đã diễn ra trong suốt một thập niên qua, năm 2025 đã ghi nhận mức giảm kỷ lục với 17% chỉ trong một năm.
Nguyên nhân cốt lõi của sự suy giảm trên đến từ những chia rẽ sâu sắc trong HĐBA LHQ. Theo SIPRI, các thành viên thường trực nhiều lần đưa ra những yêu cầu cứng rắn cùng đe dọa phủ quyết khiến các sứ mệnh khó được thông qua.
Điển hình như vào tháng 8.2025, Mỹ đã yêu cầu chấm dứt lực lượng lâm thời của LHQ tại Li Băng (UNIFIL) và HĐBA chỉ có thể đạt được thỏa hiệp gia hạn lần cuối đến tháng 12.2026. Trước đó, trong năm 2024, sáng kiến bố trí lực lượng gìn giữ hòa bình ở Haiti do Mỹ đề xuất cũng vấp phải phản đối từ Nga và Trung Quốc. Tình trạng bế tắc trên khiến các tổ chức khu vực như Liên minh châu Phi (AU) hay Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) phải gánh vác nhiệm vụ gìn giữ hòa bình, song các tổ chức này gặp hạn chế về nhân lực và nguồn tài chính.
Tiến sĩ Jair van der Lijn, Giám đốc Chương trình Quản lý xung đột và hoạt động hòa bình của SIPRI, cảnh báo: "Nếu hoạt động gìn giữ hòa bình tiếp tục suy giảm, chúng ta có thể chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng của cơ chế quản lý xung đột đa phương và các thể chế như LHQ sẽ gần như bị gạt ra ngoài lề. Hệ quả tất yếu là các cuộc xung đột sẽ bùng phát nhiều hơn, gây ra những tác động tàn khốc hơn cho dân thường".
Không chỉ bế tắc về mặt chính trị, hoạt động gìn giữ hòa bình toàn cầu còn đang đối diện với tình trạng thiếu hụt tài chính trầm trọng. Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc các quốc gia tài trợ hàng đầu đã không thanh toán các khoản đóng góp theo cam kết đúng hạn hoặc không nộp đủ, tổ chức từ Thụy Điển cho hay.
Theo SIPRI, vào tháng 7.2025, các hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ ghi nhận thâm hụt lên tới 2 tỉ USD - chiếm hơn 35% tổng ngân sách 5,6 tỉ USD được duyệt cho giai đoạn 2024-2025. Hậu quả là hàng loạt phái bộ buộc phải cắt giảm nhân sự sâu rộng. Tình trạng cạn kiệt ngân sách này cũng đang tác động đến các tổ chức khu vực, khiến nỗ lực đảm bảo hòa bình tại các điểm nóng xung đột hiện nay như Sudan hay Ukraine gặp vô vàn trở ngại.
Trên lý thuyết, nhiều nước vẫn đang ủng hộ các sứ mệnh hòa bình. Hồi giữa năm ngoái, hơn 130 thành viên LHQ đã họp tại Đức để thảo luận về kế hoạch gìn giữ hòa bình mới, bao gồm việc triển khai lực lượng đa phương. Thế nhưng, trên thực tế, các đề xuất này chưa thể thực hiện do mâu thuẫn chính trị, sức ép từ các nước sở tại và đặc biệt là tình trạng thiếu ngân sách.
"Rõ ràng vẫn có sự ủng hộ rộng rãi dành cho các hoạt động hòa bình của LHQ. Tuy nhiên, để duy trì cơ chế này, các quốc gia không thể chỉ dừng lại ở những lời tuyên bố ủng hộ. Họ cần phải cung cấp nguồn tài chính ổn định và tạo ra đủ không gian chính trị để đưa ra các biện pháp ứng phó hiệu quả", tiến sĩ Claudia Pfeifer Cruz, nhà nghiên cứu cấp cao của SIPRI, nhận định.
Bộ Tư pháp Mỹ ngày 1/4 cho biết Andrew Emerald, 45 tuổi, đã viết 8 thông điệp trên mạng xã hội năm ngoái, trong đó đe dọa làm bị thương và sát hại Tổng thống Donald Trump.
"Hoặc Trump chết và được chôn cất trước năm 2026 hoặc tôi sẽ truy lùng, đưa ông ta xuống đó", Emerald viết trong một bài đăng hồi tháng 5/2025.
Cùng tháng đó, người đàn ông này tiếp tục đăng bài với lời lẽ tục tĩu, đe dọa tấn công khu nghỉ dưỡng của Tổng thống Mỹ ở Florida. "Tôi đảm bảo ông sẽ có mặt ở Mar-a-Lago khi tôi thiêu rụi nó thành tro bụi", Emerald viết.
Theo hồ sơ tòa án của Cục điều tra Liên bang Mỹ (FBI), khi giới chức thi hành lệnh bắt giữ tại nhà riêng của Emerald ở Massachusetts, người này đã từ chối ra ngoài và vung thanh kiếm dài bằng kim loại, thách thức các đặc vụ nổ súng bắn. Trong bài đăng trên Facebook trước đó, Emerald viết sẽ tới thủ đô Washington với thanh kiếm của bản thân và sát hại ông Trump.
Cuối cùng, Emerald chịu rời khỏi nhà sau khi một sĩ quan cảnh sát địa phương và một chuyên gia đàm phán tới thuyết phục anh ta.
Giới chức bắt Emerald sau khi người này bị truy tố hôm 19/3 với 8 cáo buộc truyền tải thông tin đe dọa, có thể phải đối mặt với án tù lên đến 5 năm, ba năm quản chế và khoản tiền phạt 250.000 USD nếu bị kết tội
Năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Emerald cũng từng bị giới chức thẩm vấn vì lời đe dọa nhắm vào ông.
Giới chức Mỹ đã xử lý nhiều trường hợp đăng bài đe dọa ông chủ Nhà Trắng trên các nền tảng mạng xã hội. Hồi tháng 3, một người đàn ông ở Virginia bị kết án hơn hai năm tù vì dọa giết ông Trump.
Theo Hãng tin Reuters, phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore ngày 30-5, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định Mỹ "hoàn toàn đủ khả năng" tái khởi động chiến dịch quân sự nếu cần thiết.
"Kho dự trữ của chúng tôi đủ đáp ứng cho điều đó, cả tại khu vực lẫn trên toàn cầu. Chúng tôi đang ở vị thế rất tốt", ông nói.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc cũng bác bỏ lo ngại cho rằng xung đột với Iran khiến Washington giảm chú ý tới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
"Chúng tôi có thể làm hai việc cùng lúc. Mỹ đang thúc đẩy mạnh mẽ nền công nghiệp quốc phòng để sớm nâng sản lượng vũ khí lên gấp 2, 3, thậm chí 4 lần, nhằm bảo đảm mọi kế hoạch tác chiến trên toàn cầu đều được đáp ứng đầy đủ", ông khẳng định.
Ông cũng nhấn mạnh Washington tự tin vào lượng dự trữ vũ khí hiện có, cách sử dụng chúng trong các chiến dịch quân sự và cả năng lực sản xuất trong tương lai.
Liên quan câu hỏi về khả năng gắn việc bán vũ khí cho Đài Loan với tình hình Iran, ông Hegseth khẳng định hai vấn đề này cần được "tách biệt hoàn toàn".
Theo ông, mọi quyết định về các thương vụ vũ khí tương lai dành cho Đài Loan sẽ do Tổng thống Trump quyết định và phụ thuộc vào quan hệ song phương Mỹ - Trung Quốc. Ông cũng nhấn mạnh không có thay đổi nào trong lập trường hiện tại của Washington sau các cuộc tiếp xúc với Bắc Kinh.
Ngoài ra, ông Hegseth cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn duy trì cách tiếp cận "kiên nhẫn" và muốn đạt một "thỏa thuận lớn" nhằm đảm bảo Iran không phát triển vũ khí hạt nhân.
