Lạ mà cuốn: Những bảo tàng độc đáo ở TP.HCM khiến ai ghé cũng bất ngờ

Giữa tháng 5, tại khu vực cù lao Mái Nhà, xã Ô Loan (Phú Yên cũ), hai con cá voi Bryde (Balaenoptera edeni) dài khoảng 10 m xuất hiện và kiếm ăn cách bờ hơn 300 m. Sự xuất hiện của đàn cá voi thu hút du khách và nhiếp ảnh gia đến theo dõi, chụp ảnh.

Alex, 30 tuổi, du khách Anh, cho biết sáng 17/5 tham gia tour ngắm cá voi tại cù lao Mái Nhà và tận mắt thấy hai cá voi bơi sát thuyền, ngoi lên mặt nước kiếm ăn.

Từng tham gia tour ngắm cá voi ở Costa Rica (Trung Mỹ), Alex nhận xét khoảng cách quan sát tại Việt Nam còn gần hơn và mang lại trải nghiệm rất ấn tượng. Tuy nhiên, anh cho biết trong lúc khoảng 5 tàu du lịch đang theo dõi đàn cá voi ở cự ly an toàn, có hai thuyền bất ngờ tăng tốc, áp sát khu vực cá voi kiếm ăn.

"Dù không gây thương tích trực tiếp, hành động đó vẫn có thể khiến cá voi hoảng sợ và bỏ đi", Alex nói. Anh cho rằng việc tiếp cận quá gần sẽ ảnh hưởng đến tập tính sinh sống của loài cá, khiến chúng bỏ đi hoặc thậm chí bị mắc cạn.

Đại diện đồn Biên phòng An Hải cho biết chưa ghi nhận trường hợp tàu thuyền gây hại trực tiếp đến cá voi, song đơn vị đã tăng cường tuần tra, kiểm soát sau khi xuất hiện phản ánh về tình trạng tàu áp sát đàn cá.

Đơn vị đang phối hợp với chính quyền địa phương và các bên liên quan để tìm giải pháp bảo vệ cá voi, giữ hình ảnh đẹp cho du lịch địa phương.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Minh Tú, người có nhiều kinh nghiệm chụp thiên nhiên và động vật hoang dã, bày tỏ bức xúc về việc phát triển các tour xem cá voi tự phát đang đe dọa sự an toàn của loài cá quý hiếm này.

Theo anh Tú, nhiều tàu cá và cano chở khách hoặc nhiếp ảnh gia thường tiếp cận quá gần để chụp ảnh cận cảnh.

"Tàu thuyền áp sát có thể khiến cá voi bị stress, mất phương hướng hoặc va chạm gây tổn thương", anh Tú nói.

Nhiều ngư dân địa phương cho rằng cá voi từ lâu được tôn kính gọi là cá Ông - vị thần bảo hộ trên biển, gắn với quan niệm cứu giúp người gặp nạn giữa sóng nước.

Việc một số tour du lịch tự phát đưa khách áp sát cá voi để tham quan, chụp ảnh không chỉ tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến loài vật này mà còn bị xem là hành động phản cảm, thiếu tôn trọng tín ngưỡng của cư dân miền biển.

Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Phú Yên, cho biết việc cá voi xuất hiện gần vùng biển cù lao Mái Nhà là tín hiệu tích cực cho thấy môi trường biển và nguồn lợi thủy sản tại khu vực còn khá phong phú.

Theo ông Minh, cơ quan chức năng đang phối hợp theo dõi đàn cá voi, đồng thời khuyến cáo tàu thuyền giữ khoảng cách trên 200 m, không tăng tốc hoặc chạy áp sát vì tiếng ồn và sóng lớn có thể khiến cá voi hoảng loạn.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân giữ khoảng cách an toàn, không tiếp cận hoặc khai thác thủy sản quanh khu vực cá xuất hiện. Nếu các chủ tàu cố tình vi phạm, gây nguy hiểm cho động vật biển, đơn vị sẽ phối hợp với lực lượng liên ngành để xử lý hành chính theo quy định bảo tồn nguồn lợi thủy sản.

Thạc sĩ Mai Thuận Lợi, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Du lịch bền vững, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, cho biết nhiều quốc gia phát triển du lịch ngắm cá voi đều áp dụng quy định nghiêm ngặt về khoảng cách an toàn, tốc độ di chuyển và số lượng tàu được phép tiếp cận cùng lúc nhằm hạn chế tác động đến động vật biển.

Ông Lợi cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng quy chuẩn riêng cho hoạt động ngắm cá voi, đồng thời nâng cao ý thức của đơn vị vận hành tour để vừa bảo vệ hệ sinh thái biển, vừa phát triển du lịch bền vững.

"Du khách đến để nhìn thấy cá voi trong môi trường tự nhiên, không phải để chứng kiến cảnh tàu thuyền rượt đuổi hay áp sát chúng", ông Lợi nói.

Trước đó, tình trạng tương tự từng xảy ra ở biển Nhơn Lý, Quy Nhơn cũ vào tháng 7/2025. Khi mẹ con cá voi xuất hiện, nhiều du khách và nhiếp ảnh gia đã thuê thuyền và ca nô lao vào khu vực cá voi săn mồi. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai khi đó đã phải ra văn bản yêu cầu các tour du lịch, tàu cá phải giữ khoảng cách tối thiểu, tắt động cơ và không hoạt động quá ba tàu cùng lúc khi vào khu vực có cá voi.

Cá voi Bryde sống gần bờ, xuất hiện nhiều ở vùng biển Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, đặc biệt quanh khu vực vịnh Thái Lan. Tại Việt Nam, chúng được ghi nhận ở các tỉnh Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Riêng tại Phú Yên, tần suất cá voi Bryde xuất hiện ngày càng dày trong khoảng 5 năm trở lại đây.

Loài cá này thuộc họ cá voi lưng gù (Balaenopteridae), có đặc điểm dễ nhận diện là ba đường gờ chạy trên đỉnh đầu phía trước lỗ thở, cùng 40-70 nếp gấp ở vùng cổ họng giúp mở rộng miệng khi kiếm ăn.

Tin Gốc: Vnexpress

"10 năm trước đi du lịch tôi đều hỏi giá trước khi lên taxi hay vào quán ăn, đến bây giờ thói quen đó vẫn không thay đổi, chị Thu Hà, sống tại Hà Nội, cho biết sau chuyến du lịch biển miền Trung dịp 30/4-1/5. Theo chị Hà, tâm lý lo bị "hét giá" khiến trải nghiệm du lịch của chị trong mỗi kỳ nghỉ lễ trở nên dè dặt hơn.

"Tôi chỉ yên tâm khi đặt taxi công nghệ vì giá niêm yết rõ ràng, còn các quán nhỏ lẻ ven đường thì thường phải hỏi trước hoặc bất đắc dĩ mới vào", chị nói.

Để trấn an những du khách như chị Hà, trước mỗi dịp lễ, các địa phương liên tục siết quản lý, kiểm tra việc niêm yết giá cả tại các cơ sở du lịch, hàng quán trên địa bàn. Tuy nhiên, tình trạng "chặt chém" vẫn tái diễn, chủ yếu ở các dịch vụ nhỏ lẻ. Từ đầu năm, tại các điểm du lịch nổi tiếng như Hà Nội, Nha Trang, Phú Yên vẫn xảy ra tình trạng thiếu minh bạch giá, với ít nhất 5 vụ việc bị xử phạt.

Tại Hà Nội, trong dịp lễ hội đầu xuân 2026, Hợp tác xã Du lịch chùa Hương ghi nhận phản ánh về tình trạng lái đò thu thêm tiền ngoài giá vé quy định, kèm theo thái độ phục vụ thiếu chuẩn mực. Ngày 24/2, nữ du khách Mỹ bị một tài xế xe ôm thu một triệu đồng chuyến đi từ đường Nguyễn Văn Huyên, phường Nghĩa Đô lên phố Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm.

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, tại Nha Trang, du khách nước ngoài phản ánh bị "hét giá" cây kem 100.000 đồng tại khu vực bãi biển. Người bán hàng rong sau đó bị mời làm việc, lập biên bản và tạm giữ phương tiện để xác minh hành vi vi phạm. Tại Sông Cầu, Đắk Lắk (Phú Yên cũ), một khách sạn đã bị phạt sau khi khách tố cáo thu phụ phí dịch vụ quá cao, không minh bạch giá.

Hầu hết trường hợp vi phạm không nằm ở hệ thống doanh nghiệp lớn, mà tập trung ở nhóm dịch vụ tự phát hoặc quy mô nhỏ, nơi việc niêm yết giá và giám sát còn hạn chế. Theo báo cáo năm 2025 của Viện Kinh tế Mastercard (Mastercard Economics Institute), các hành vi gian lận trong du lịch không phân bổ đồng đều mà tập trung chủ yếu vào những nhóm dịch vụ có giá linh hoạt và khó kiểm soát theo thời gian thực như taxi, vận tải nhỏ lẻ, hàng quán tự phát và cơ sở lưu trú quy mô nhỏ.

Ông Trần Tường Huy, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, nhận định văn hóa du lịch hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển của ngành, khiến tình trạng "chặt chém" trở thành vấn đề hệ thống. Theo ông Huy, đặc thù mùa vụ khiến người bán nảy sinh tâm lý "tranh thủ", trong khi du khách thường chấp nhận vì sự khan hiếm dịch vụ dịp cao điểm.

Thực tế tại Việt Nam, các kỳ nghỉ lễ thường tập trung vào một số thời điểm ngắn, tạo áp lực quá tải cục bộ. Theo dữ liệu từ Cục Du lịch, lượng khách nội địa trong các kỳ nghỉ lễ thường tăng 30-50% so với ngày thường, tạo cơ hội cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ có tư duy "ăn xổi".

Sự thiếu hụt của một nền văn hóa phục vụ chuyên nghiệp và việc buông lỏng giám sát tại địa phương cũng là nguyên nhân. Nhiều nơi chưa chú trọng niêm yết giá hoặc thiếu lực lượng thanh tra giám sát, chế tài đủ mạnh để răn đe. Việc ứng dụng công nghệ để tiếp nhận phản ánh còn chậm, khiến du khách khó bảo vệ quyền lợi. Ông Huy nhấn mạnh vấn nạn này chỉ được giải quyết khi có sự phân bổ dòng khách hợp lý và áp dụng bộ quy tắc ứng xử văn minh đến từng hộ kinh doanh.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng giám đốc AZA Travel, cho rằng ranh giới giữa việc tăng giá hợp lý và "chặt chém" nằm ở tính minh bạch. Theo ông Đạt, chi phí nhân công và nguyên liệu ngày lễ có thể khiến giá tăng 12-20%, nhưng nếu tăng gấp đôi là dấu hiệu trục lợi. "Khách cần được thông tin đầy đủ về giá cả và chất lượng tương xứng trước khi sử dụng dịch vụ", ông Đạt nói.

Ông Đạt cũng chỉ ra kẽ hở trong phân cấp trách nhiệm quản lý. Hiện nay, khách sạn, nhà hàng thuộc Ban quản lý khu du lịch, nhưng niêm yết giá lại do Quản lý thị trường thuộc Sở Công thương phụ trách, còn vận tải du lịch như taxi, xe ôm lại thuộc thẩm quyền Sở Xây dựng. Điều này dẫn đến sự phân mảnh trong quản lý. Để khắc phục, nhiều quốc gia du lịch phát triển như Thái Lan đã thành lập Cảnh sát Du lịch - lực lượng chuyên trách có thẩm quyền xử lý nhanh các vi phạm về giá và an ninh tại các khu vực trọng điểm du lịch.

Tại TP HCM, chính quyền đang bám sát việc phân cấp và đa dạng hóa kênh phản ánh. Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó giám đốc Sở Du lịch TP HCM, cho biết thành phố vận hành hệ thống đa kênh gồm tổng đài, chatbot, ứng dụng VNeID. Thông tin từ các kênh này sẽ được chuyển ngay đến chính quyền địa phương để thống nhất phương án xử lý nhanh nhất. Trước mỗi dịp lễ, Sở Du lịch đều gửi văn bản tuyên truyền, giám sát giá đến từng xã, phường, đặc khu.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Chu Đình Trung, đại diện tiệm Phở 2000 ở TP HCM, cho biết quán thường xuyên đón những đoàn khách MICE hàng trăm người và luôn bán đúng mức giá niêm yết, không phụ thu.

Thời gian cao điểm đón khách, tiệm chủ động làm việc với các đơn vị lữ hành trước nhiều tháng để chuẩn bị nhân sự và thực phẩm, tránh quá tải hay phát sinh chi phí. Theo ông Trung, hành vi "chặt chém" giá có thể xảy ra ở các cơ sở nhỏ lẻ nhưng sẽ tác động lớn đến cả chuỗi cung ứng dịch vụ trong khu vực.

Để xóa bỏ vấn nạn này, ông Nguyễn Tiến Đạt đề xuất cần nâng mức chế tài, phạt gấp nhiều lần số tiền trục lợi, đình chỉ hoạt động 1-6 tháng hoặc rút giấy phép kinh doanh để đủ sức răn đe.

Các biển báo đường dây nóng cần hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ tại vị trí dễ quan sát để hỗ trợ khách quốc tế. Theo thống kê của tổ chức du lịch quốc tế, chỉ khoảng 10% du khách gặp sự cố thực hiện phản ánh qua hotline do quy trình phức tạp. Việc đơn giản hóa thủ tục tố giác trực tuyến sẽ giúp cơ quan chức năng có dữ liệu để xử lý triệt để hơn.

Để tránh rủi ro, du khách được khuyến cáo nên tìm hiểu thông tin trước, ưu tiên các cơ sở uy tín và yêu cầu làm rõ giá dịch vụ trước khi sử dụng. Các địa phương cần xây dựng danh sách "điểm đến tin cậy" được cập nhật thường xuyên trên website chính thức để hỗ trợ du khách chọn lọc dịch vụ.

Ông Trần Tường Huy cảnh báo sự mất cân bằng giữa giá cả và chất lượng gây thiệt hại lớn cho thương hiệu điểm đến. Khi du khách trả giá cao nhưng nhận lại dịch vụ kém, họ sẽ không quay lại.

"Trong thời đại mạng xã hội, một hình ảnh tiêu cực lan truyền nhanh chóng sẽ phá hủy công sức gầy dựng hình ảnh của địa phương", ông Huy nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Tại các khu phố sầm uất như Akihabara, Tokyo hay Nipponbashi, Osaka, du khách dễ bắt gặp nhiều quán cà phê hoạt động dựa trên hình thức cà phê theo chủ đề. Cà phê hầu gái là một nhánh của mô hình cà phê theo chủ đề, nơi nhân viên phục vụ mặc trang phục cách điệu từ hình tượng hầu gái phương Tây, hoặc các nhân vật trong anime, manga.

Khác với các quán cà phê thông thường, mô hình cà phê hầu gái tập trung vào trải nghiệm tương tác và "nhập vai". Khi bước qua cánh cửa, khách hàng không còn là "khách" mà là "chủ nhân", "cậu chủ", "tiểu thư", trở về dinh thự của mình.

Ngay khi khách bước qua cửa, nhân viên sẽ thực hiện nghi thức chào đón bằng câu khẩu hiệu kinh điển "Okaerinasaimase!" (Mừng chủ nhân về nhà) để xác lập vai trò của khách hàng trong không gian giả tưởng. Trước khi thưởng thức, khách hàng thực nghi thức "Omajinai" (phép thuật món ăn).

Nhân viên hướng dẫn khách cùng làm các động tác tay hình trái tim và đọc những câu thần chú như "Moe moe kyun", một cụm từ trong văn hóa đại chúng Nhật Bản biểu thị sự dễ thương và năng lượng tích cực, với mục đích tượng trưng là giúp món ăn trở nên ngon miệng hơn. Nhân viên vẽ tương cà trực tiếp tại bàn, tạo hình thú cưng hoặc viết tên khách hàng theo yêu cầu lên các món ăn.

Mô hình cà phê hầu gái ra đời vào tháng 3/2001 tại khu phố Akihabara, Tokyo, với cơ sở đầu tiên tên Cure Maid Cafe. Sự xuất hiện của cà phê hầu gái gắn liền với bối cảnh kinh tế Nhật Bản sau giai đoạn đình trệ kéo dài, được các nhà kinh tế gọi là "Thập niên mất mát" (The Lost Decade).

Đến cuối những năm 1990 và đầu 2000, hệ quả từ thị trường lao động đóng băng đã tạo ra một thế hệ thanh niên Nhật Bản mất phương hướng, dẫn đến sự gia tăng của trạng thái Hikikomori (những người rút lui hoàn toàn khỏi xã hội) và sự bùng nổ của cộng đồng Otaku (người hâm mộ văn hóa đại chúng Nhật Bản).

Mô hình cà phê chủ đề nhập vai kiểu cà phê hầu gái ra đời như một không gian giải tỏa tâm lý. Những tương tác trực tiếp, sự lắng nghe và chăm sóc từ nhân viên giúp khách hàng tạm rời xa những áp lực từ đời sống thực tế để bước vào một thế giới giải trí nhẹ nhàng, mang tính giả tưởng.

Mô hình này lan tỏa sang nhiều quốc gia, nhưng vẫn vấp phải những định kiến. Tại một số nơi, nhiều ý kiến chỉ trích mô hình này thúc đẩy sự phục tùng của phụ nữ và "vật hóa" nhân viên. Tại Trung Quốc, mô hình này từng đối mặt với lệnh cấm sau những biến tướng độc hại.

Cuối năm 2023, từ một vụ án tấn công tình dục xảy ra tại một cơ sở giải trí theo mô hình cà phê hầu gái ở thành phố Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang, cơ quan kiểm sát đã điều tra hơn 800 doanh nghiệp liên quan.

Kết quả cho thấy nhiều cơ sở đã ép buộc nhân viên nữ quỳ gối phục vụ trà, đút ăn và massage cho khách nam trong những bộ trang phục hở hang. Tháng 4/2024, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã xếp vụ án Nghĩa Ô vào danh sách án lệ điển hình để chấn chỉnh trên toàn quốc. Tòa án phán quyết các dịch vụ này là bất hợp pháp vì vi phạm nghiêm trọng "quyền nhân phẩm" của phụ nữ.

Tại Nhật Bản, chính quyền nỗ lực "làm sạch" bằng cách siết chặt quy định quản lý. Cảnh sát Tokyo thường xuyên truy quét các quán "núp bóng" hầu gái để chèo kéo khách trái phép hoặc cung cấp dịch vụ nhạy cảm tại Akihabara.

Tại các chuỗi lớn như Home cafe, quy tắc "không chạm" được thực thi tuyệt đối. Nhân viên không được ngồi cùng bàn, cấm tiếp xúc thân thể và không được phép tiết lộ thông tin cá nhân cho khách hàng.

Tại Nhật, có nhiều phiên bản biến tấu từ mô hình cà phê hầu gái. Quán Slo-maid ở Kamakura, tỉnh Kanagawa, từng gây chú ý khi chỉ tuyển "nhân viên hầu gái" trên 65 tuổi. Mô hình này thay thế sự năng động của giới trẻ bằng sự điềm tĩnh, ấm áp của các cụ bà, tạo không gian "chữa lành" cho những người trẻ kiệt sức vì áp lực. Tại đây, khách hàng tìm thấy sự kết nối thế hệ thay vì dịch vụ giải trí đơn thuần.

Một số quán ở Tokyo cung cấp trải nghiệm cho du khách nhập vai thành hầu gái và phục vụ nhân viên. Thực khách trả khoảng phí 4.000 yen (khoảng 25 USD) cho 90 phút mặc trang phục người hầu, quản gia, phục vụ trà bánh cho nhân viên đóng vai "tiểu thư".

Mô hình cà phê hầu gái trở thành ngành công nghiệp dịch vụ hái ra tiền, thuộc nhóm ngành dịch vụ trong thị trường Otaku. Theo đánh giá từ Viện Nghiên cứu Yano, đơn vị khảo sát thị trường hơn 50 năm hoạt động tại Tokyo, doanh thu từ mô hình này cùng các dịch vụ hóa trang (cosplay) đã chạm mốc hàng trăm tỷ yen vào năm 2025.

Thay vì chỉ bán đồ ăn, đồ uống, các mô hình bán trải nghiệm cảm xúc. Khách hàng sẵn sàng chi trả từ phí vào cửa theo giờ, thực đơn giá cao cho đến các dịch vụ cộng thêm như chụp ảnh lấy liền hay xem biểu diễn sân khấu.

Mai Phương (Theo Soranews24, SCMP, Sixth Tone)

Nguồn: https://vnexpress.net/ca-phe-hau-gai-o-nhat-ban-5059230.html