Chờ 1 – 2 phút là bình thường, nhưng việc để người giao hàng đợi quá lâu là thiếu tôn trọng, nhất là giữa trời nắng gắt hay mưa lớn.
Lê Đạt (21 tuổi, sinh viên tại TP.HCM) cho biết vì ở ký túc xá nên anh thường xuyên đặt đồ ăn qua ứng dụng. Mỗi khi đặt hàng, anh đều chú ý điện thoại để kịp thời nghe máy khi shipper gọi và xuống nhận ngay, tránh để họ phải chờ đợi.
Đạt cho rằng không nên để người giao phải chờ đợi quá lâu. Nhận hàng trễ không chỉ ảnh hưởng đến thời gian của shipper mà còn làm gián đoạn các đơn hàng khác, thậm chí khiến họ mất cơ hội nhận thêm cuốc mới.
Trong trường hợp lỡ để shipper đợi lâu, Đạt nói sẽ chủ động xin lỗi, và nếu có thể thì gửi thêm tiền tip.
“Đặt hàng cần có trách nhiệm. Nếu chưa thể ra lấy ngay thì ít nhất nên báo trước cho shipper hoặc nhờ họ gửi ai đó”, Đạt bày tỏ.
Còn Hồng My (19 tuổi, TP.HCM) nói mỗi khi có đơn hàng, cô luôn chờ sẵn, cầm điện thoại để theo dõi. Một phần vì mong nhận được đồ sớm, phần khác là để tránh lỡ cuộc gọi giao hàng.
“Mình thường xuyên quan sát bản đồ trên ứng dụng để biết người giao hàng đang ở đâu. Khi thấy họ còn cách vài trăm mét, mình sẽ chủ động ra đứng đợi sẵn, không làm mất thời gian của nhau”, My nói.
My cũng chuẩn bị sẵn tiền mặt, hoặc thanh toán chuyển khoản trước. “Trời nắng thế này mà để mấy anh shipper đứng chờ thì tội lắm”, cô chia sẻ.
Phúc Như (27 tuổi, TP.HCM) cho biết mỗi lần đặt đồ ăn trên ứng dụng, cô thường tận dụng tối đa các mã khuyến mãi để giảm chi phí, sau đó dùng chính phần tiền tiết kiệm được để tip lại cho người giao hàng. Như nói đây là cách vừa không tốn thêm nhiều tiền mà lại giúp đỡ người giao thêm một chút.
Như nói thu nhập mỗi đơn của shipper thực tế không cao, trung bình khoảng 12.000 đồng. Ngay cả khi giao đơn ghép, có khi ba đơn chỉ khoảng 25.000 đồng chứ không phải 36.000 đồng như nhiều người nghĩ. Chưa kể, việc định vị trên ứng dụng đôi khi không chính xác, khiến shipper phải chạy thêm 1 – 2km là chuyện thường gặp.
Duy Quốc (23 tuổi, Huế) từng có thời gian làm người giao hàng, chủ yếu giao vào giờ cao điểm, cả những ngày nắng gắt lẫn mưa to. Anh cho biết thu nhập mỗi đơn không cao, khoảng 11.000-13.000 đồng, những ngày mưa có thêm phụ phí thì đỡ hơn một chút.
“Tiền tip tuy nhỏ, chỉ 1.000 – 2.000 đồng, nhưng cũng đủ khiến mình cảm thấy vui. Hay khách ra nhận hàng nhanh, đứng chờ sẵn càng vui hơn, dù sao họ cũng tôn trọng mình”, Quốc bày tỏ.
Quốc gặp nhiều kiểu khách khác nhau. Có người thân thiện, chủ động tip thêm, dù nhận hàng trễ vẫn vui vẻ xin lỗi nên khiến anh cảm thấy nhẹ lòng. Ngược lại, cũng có những trường hợp để shipper chờ 15 – 20 phút dưới trời nắng nóng hoặc mưa lớn mà không một lời giải thích cũng khiến anh không khỏi chạnh lòng.
"Không có gì chắc chắn 100%, nhưng chúng tôi thoải mái với quyết định này", ông Garrett Hughes, sống ở ngoại ô Rochester, bang New York, nói.
Theo khảo sát của Hiệp hội Người hưu trí Mỹ, khoảng 75% người trên 50 tuổi có mong muốn dưỡng lão tại gia như gia đình Hughes. Xu hướng này xuất phát từ hiện tượng "Sóng thần Bạc" (Silver Tsunami). Tuổi thọ trung bình của người Mỹ hiện đạt 79 tuổi, kéo theo nhu cầu được chăm sóc tại nhà thay vì chuyển đến các cơ sở y tế.
Chi phí đắt đỏ của các viện dưỡng lão cũng thúc đẩy xu hướng già đi tại nhà của người Mỹ. Hiện mức phí dao động 50.000-100.000 USD mỗi năm. Tại Rochester, con số này là 84.000 USD một năm.
Tuy hệ thống bảo hiểm y tế chính phủ (Medicaid) chi trả cho viện dưỡng lão, nhưng dịch vụ chăm sóc tại nhà dễ bị cắt giảm. Việc này khiến hơn 600.000 người đủ điều kiện phải chờ đợi để được hỗ trợ.
Dưỡng lão tại nhà đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Khảo sát của Viện Hưu trí Nationwide chỉ ra, dù 73% người được hỏi muốn ở nhà chỉ 37% đã lập kế hoạch tài chính và 22% tiến hành cải tạo nhà cửa. Phần lớn nhà ở tại Mỹ có cầu thang, cửa hẹp và sàn trơn trượt, không phù hợp với người cao tuổi.
Gia đình Hughes quyết định tự cải tạo ngôi nhà để không phải chuyển đi. Ban đầu, họ định lắp ghế nâng và thang máy, nhưng nhận ra trang bị này chỉ giải quyết vấn đề di chuyển. Sau khi con cháu từ chối dọn đến sống cùng, ông Garrett dùng phần mềm 3D thiết kế một phần mở rộng cho căn nhà, gồm phòng ngủ chính ở tầng một và mái dốc hướng nam để gắn pin mặt trời. Để trang trải chi phí, họ sử dụng khoản vay thế chấp 300.000 USD.
Melanie Towle, chủ công ty thiết kế nội thất, cho biết một dự án cải tạo phòng tắm cơ bản tốn ít nhất 45.000 USD. Nhiều khách hàng sẵn sàng chi 150.000-250.000 USD cho các thiết bị cao cấp, đa năng thay vì dùng thanh vịn y tế thông thường để giữ thẩm mỹ cho ngôi nhà.
Nhu cầu của thế hệ người cao tuổi thúc đẩy ngành dịch vụ chăm sóc tại nhà phát triển. Ngày càng nhiều nhà thầu nhận chứng chỉ thiết kế không gian cho người già. Công nghệ nhà thông minh cũng được ứng dụng rộng rãi. Tại Florida, các dịch vụ trả phí từ giao nước đến sắp xếp y tế tận nhà đang phát triển. Ryan Frederick, tác giả sách, cho biết một ngành công nghiệp mới đang hình thành để hỗ trợ người già sống tại nhà.
Dù hài lòng với ngôi nhà 300.000 USD vừa cải tạo, vợ chồng Hughes hiểu những gì phù hợp hiện tại có thể không còn tác dụng trong tương lai. Đó cũng là lý do chuyên gia Frederick luôn khuyến cáo người cao tuổi phải có một "Kế hoạch B". "Vấn đề lớn nhất là mọi người khó hình dung được tình trạng của bản thân trong tương lai", Frederick nói.
Đó cũng là điều bà Anna Marie trăn trở. Dù thường xuyên chơi quần vợt và tập Pilates, khi nghĩ đến tuổi thật, bà tự hỏi liệu hai vợ chồng có sống đủ lâu để tận hưởng trọn vẹn khoản đầu tư này.
Dù vậy, cặp đôi vẫn an tâm với các bước chuẩn bị. Họ đã dọn sẵn một phòng trên lầu cho người chăm sóc trực tiếp nếu sau này cần đến. Phòng ngủ mới đủ rộng để kê thêm giường y tế.
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bé trai T.H.M.Q, 5 tuổi, ngụ tại Quảng Ngãi bị đau bụng do nuốt dị vật nam châm. Trường hợp này là lời cảnh báo về nguy cơ biến chứng nghiêm trọng khi trẻ vô tình nuốt phải các vật dụng nhỏ, đặc biệt là nam châm.
Trước khi nhập viện khoảng 3 giờ, sau khi ăn sáng, bé M.Q xuất hiện tình trạng đau bụng, người bủn rủn, môi tái, bụng chướng. Gia đình đưa trẻ đến khám tại Phòng khám đa khoa 115 Y Dược. Kết quả chụp X-quang cho thấy có dị vật cản quang trong ổ bụng.
Khi được mẹ gặng hỏi, bé khai đã nuốt một đoạn gồm các viên nam châm nhỏ vào khoảng 17 giờ ngày hôm trước. Các viên nam châm có kích thước khoảng 4x4 mm, chưa xác định rõ số lượng. Ngay sau đó, trẻ được chuyển đến Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố để tiếp tục theo dõi và điều trị.
Thời điểm nhập viện, bé tỉnh táo, không sốt, không nôn ói. Các dấu hiệu sinh tồn ổn định, độ bão hòa oxy trong máu đạt 96%, nhịp tim và nhịp thở trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, hình ảnh X-quang bụng ghi nhận dị vật cản quang, chưa thể xác định chính xác số lượng.
Trẻ được hội chẩn liên khoa gồm Tiêu hóa, Ngoại tổng hợp và Chẩn đoán hình ảnh. Nhận định có khả năng nhiều viên nam châm đang hút dính nhau trong lòng ruột, các bác sĩ quyết định phẫu thuật lấy dị vật nhằm ngăn ngừa nguy cơ biến chứng.
Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, toàn bộ dị vật nam châm được lấy ra thành công. Sau thời gian theo dõi và điều trị, sức khỏe của bé ổn định và được xuất viện.
Theo các bác sĩ, nam châm là một trong những loại dị vật nguy hiểm nhất đối với trẻ nhỏ. Khi trẻ nuốt từ hai viên nam châm trở lên hoặc nuốt nam châm cùng các vật kim loại khác, lực hút giữa chúng có thể khiến các quai ruột bị kẹp lại, gây tổn thương thành ruột.
Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, trẻ có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như thủng ruột, hoại tử ruột, nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Trẻ nhỏ trong giai đoạn phát triển thường tò mò, thích khám phá và có thói quen đưa đồ vật vào miệng. Để phòng tránh các tai nạn do nuốt dị vật, phụ huynh cần:
- Để xa tầm tay trẻ các vật nhỏ, dễ nuốt như nam châm, pin cúc áo, đồ chơi có chi tiết nhỏ.
- Kiểm tra kỹ đồ chơi của trẻ, lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi.
- Loại bỏ hạt lớn trong các loại trái cây trước khi cho trẻ ăn.
- Tập cho trẻ thói quen ăn chậm, nhai kỹ, không nói chuyện hoặc đùa giỡn khi đang ăn.
- Luôn quan sát trẻ trong lúc vui chơi và ăn uống để phát hiện sớm những tình huống bất thường.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi nghi ngờ trẻ nuốt phải dị vật, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, không tự gây nôn hoặc chờ dị vật tự đào thải vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng.
Sau gần hai năm liên tục bị cứng khớp và suy giảm khả năng vận động, một bé gái 12 tuổi tại Tp.HCM được xác định mắc hội chứng "người hóa đá" (Fibrodysplasia Ossificans Progressiva - FOP) thể không điển hình - một trong những bệnh di truyền hiếm gặp nhất thế giới.
Thông tin từ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố cho biết bệnh nhi nhập viện với tình trạng hạn chế vận động vùng háng trái sau một cú ngã nhẹ khi tập đi xe đạp. Ban đầu, trẻ xuất hiện sưng khu trú, cảm giác tê và khó chịu ở vùng mông trái, kèm theo cứng khớp và khó khăn trong đi lại.
Điều đáng lo ngại là các triệu chứng không thuyên giảm theo thời gian mà ngày càng tiến triển nặng. Trong gần hai năm sau đó, tình trạng cứng khớp lan dần lên cột sống, cổ và hai vai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và khả năng vận động hằng ngày của trẻ.
Việc chẩn đoán gặp nhiều thách thức bởi bệnh nhi không mang dị tật ngón chân cái - dấu hiệu bẩm sinh điển hình xuất hiện ở hơn 90% trường hợp mắc FOP. Chính vì vậy, nguyên nhân gây bệnh không được xác định trong thời gian dài.
Khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, bệnh nhi được thực hiện hàng loạt kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu. Kết quả chụp CT vùng khung chậu cho thấy hiện tượng hóa xương bất thường ở mô mềm quanh khớp háng trái, không liên quan đến cấu trúc xương bên dưới - một dấu hiệu gợi ý bệnh lý hóa xương mô mềm hiếm gặp.
Trước diễn tiến cứng khớp ngày càng nghiêm trọng cùng những bất thường trên hình ảnh học, các bác sĩ quyết định thực hiện xét nghiệm giải trình tự gene. Kết quả xác định trẻ mang đột biến gây bệnh trên gene ACVR1 (c.617G>A, p.Arg206His), qua đó khẳng định chẩn đoán mắc hội chứng "người hóa đá".
Theo các chuyên gia, FOP là bệnh di truyền cực hiếm với tỷ lệ mắc khoảng 1/2 triệu người. Căn bệnh này khiến cơ, gân, dây chằng và các mô liên kết dần bị thay thế bởi xương. Quá trình hóa xương có thể được kích hoạt sau các đợt viêm hoặc những chấn thương rất nhẹ trong sinh hoạt hằng ngày.
Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn FOP. Sau khi xác định bệnh, các bác sĩ đã xây dựng phác đồ quản lý phù hợp nhằm hạn chế những can thiệp có thể làm bệnh tiến triển nặng hơn. Bệnh nhi được theo dõi lâu dài, điều trị các đợt bùng phát bằng corticosteroid liều cao ngắn ngày hoặc thuốc kháng viêm không steroid tùy tình trạng cụ thể. Đồng thời, trẻ cũng được kiểm tra thính lực định kỳ do nguy cơ suy giảm thính giác liên quan đến bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ xuất hiện tình trạng sưng mô mềm tái phát, các khối xơ cứng dưới da hoặc cứng khớp tiến triển, nhất là sau những va chạm nhẹ. Ngay cả khi không có dị tật ngón chân cái, hội chứng "người hóa đá" vẫn cần được xem xét trong quá trình chẩn đoán.
Khi nghi ngờ mắc bệnh, cần hạn chế tối đa các thủ thuật có nguy cơ gây tổn thương mô mềm như tiêm bắp, sinh thiết, xoa bóp mạnh hoặc phẫu thuật không thực sự cần thiết. Việc phát hiện sớm và phối hợp điều trị đa chuyên khoa đóng vai trò quan trọng trong việc làm chậm tiến triển bệnh, bảo tồn khả năng vận động và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
