Lợi ích bất ngờ từ phương pháp ‘Đĩa ăn lành mạnh’

Tăng cholesterol máu (rối loạn lipid máu) xảy ra khi nồng độ LDL và triglyceride cao (nhóm “cholesterol xấu”), trong khi HDL (“cholesterol tốt”) lại thấp. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, huyết khối, bệnh động mạch ngoại biên và nhiều vấn đề liên quan khác.

Một khẩu phần khoảng 28 g hạt chia cung cấp khoảng 35% nhu cầu chất xơ khuyến nghị mỗi ngày. Chất xơ hòa tan trong hạt chia hút nước, sau đó liên kết với cholesterol và chất béo từ thức ăn. Nhờ vậy, cơ thể hấp thu ít cholesterol hơn. Gan sẽ phải sử dụng lượng cholesterol dự trữ để bù lại, từ đó giúp giảm tổng lượng cholesterol trong máu.

Hạt chia cũng rất giàu omega-3 dạng axit alpha-linolenic (ALA) - một loại chất béo có lợi. Axit béo này giúp ức chế quá trình tổng hợp triglyceride, từ đó làm giảm nồng độ triglyceride trong máu (triglyceride cao, LDL cao hoặc HDL thấp đều làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim), theo Verywell Health (Mỹ).

Dù có bằng chứng cho thấy một số dưỡng chất trong hạt chia có thể hỗ trợ giảm cholesterol, nhưng các nghiên cứu liên quan trực tiếp giữa hạt chia và việc giảm cholesterol vẫn còn trái chiều. Cụ thể:

Có thể giúp giảm triglyceride: Một nghiên cứu nhỏ ở người mắc hội chứng chuyển hóa (gồm các yếu tố nguy cơ tim mạch như tiểu đường loại 2, tăng huyết áp) cho thấy hạt chia giúp giảm triglyceride. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, hạt chia được dùng cùng với đậu nành và yến mạch - những thực phẩm vốn đã có lợi cho cholesterol.

Ít hoặc không ảnh hưởng rõ rệt: Tổng hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu cho thấy việc ăn hạt chia không làm thay đổi đáng kể cholesterol. Tuy vậy, phân tích này cũng ghi nhận hạt chia có thể giúp giảm triglyceride ở người thừa cân (BMI trên 25) và người mắc tiểu đường loại 2.

Tác động mức từ trung tính đến vừa phải: Một phân tích tổng hợp 10 nghiên cứu cho thấy hạt chia có một số tác dụng tích cực, giúp giảm vừa phải cholesterol toàn phần, LDL và triglyceride.

Ảnh hưởng lên các chỉ số tim mạch khác: Một phân tích khác cho thấy ăn hạt chia không làm thay đổi cholesterol, nhưng có thể giảm vòng eo và huyết áp - những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe tim mạch.

Nếu bạn bị tăng cholesterol, bên cạnh việc điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, có thể thực hiện thêm một số biện pháp sau:

Tin Gốc: Thanh Niên

PGS.TS Nguyễn Quang - Chủ tịch Hội Y học giới tính Việt Nam - cho rằng có một "thế giới vô hình" đang âm thầm chi phối sức khỏe sinh sản và sinh lý của nam giới, nhưng lâu nay ít được chú ý đó là hệ vi sinh vật trong cơ thể.

Theo ông, trong cơ thể mỗi người tồn tại hàng nghìn tỉ vi sinh vật, đặc biệt tập trung ở đường ruột. Không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, hệ vi sinh này còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng, bao gồm cả chất lượng tinh trùng, nồng độ testosterone và khả năng sinh lý nam.

Theo PGS Nguyễn Quang, trong nhiều thập kỷ, y học từng cho rằng cơ quan sinh dục nam như tinh hoàn, tuyến tiền liệt hay tinh dịch là môi trường vô khuẩn. Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ giải trình tự gene, quan điểm này đã thay đổi.

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy những cơ quan này đều có hệ vi sinh riêng, tạo thành một "hệ sinh thái" đặc thù. Hệ vi sinh này không chỉ tồn tại mà còn tham gia trực tiếp vào các hoạt động sinh lý, từ sản xuất tinh trùng đến chức năng cương dương.

PGS Nguyễn Quang cho biết thực tế lâm sàng cho thấy không ít cặp vợ chồng vô sinh dù kết quả xét nghiệm truyền thống đều bình thường. Có người đàn ông bị rối loạn cương dương nhưng được cho là do yếu tố tâm lý. Tuy nhiên khi nhìn sâu hơn, nhiều trường hợp có sự khác biệt rõ rệt ở hệ vi sinh đường ruột hoặc trong tinh dịch.

"Những gì được gọi là ‘tâm lý’ đôi khi lại có nền tảng sinh học, và nền tảng đó có thể bắt đầu từ hệ vi sinh", ông Quang chia sẻ.

Một số nghiên cứu cho thấy trong tinh dịch khỏe mạnh thường có sự hiện diện của các vi khuẩn "có lợi" như Lactobacillus hay Bifidobacterium. Ngược lại, khi hệ vi sinh mất cân bằng, các vi khuẩn có hại có thể gia tăng, đi kèm với tình trạng giảm chất lượng tinh trùng hoặc tăng tổn thương DNA tinh trùng.

Trong báo cáo khoa học "Vô sinh ở nam giới và hệ vi sinh vật đường ruột của con người" do nhóm tác giả Hoa Kỳ công bố cho thấy dữ liệu khoa học cũng ghi nhận phần lớn mẫu tinh dịch ở nam giới đều có vi khuẩn, nhưng không phải cứ có vi khuẩn là gây bệnh.

Vấn đề nằm ở sự cân bằng. Khi cân bằng này bị phá vỡ, nguy cơ viêm nhiễm, stress oxy hóa và tổn thương tinh trùng có thể tăng lên.

Nghiên cứu cho thấy khoảng 30 - 50% trường hợp vô sinh nam hiện nay vẫn chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng. Một trong những giả thuyết được quan tâm là vai trò của hệ vi sinh, thông qua cơ chế gây viêm hoặc làm tăng stress oxy hóa, yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tinh trùng.

Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng hệ vi sinh không chỉ là vấn đề của riêng nam giới mà còn liên quan đến cả hai vợ chồng. Quan hệ tình dục có thể làm thay đổi hệ vi sinh của cả nam và nữ, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Một số nghiên cứu cho thấy khi cả hai cùng có tình trạng mất cân bằng vi sinh, tỉ lệ thành công của thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể giảm, trong khi nguy cơ sẩy thai tăng lên.

Theo các chuyên gia, việc đánh giá hệ vi sinh có thể trở thành một bước quan trọng trong chẩn đoán vô sinh nam trong tương lai. Thay vì chỉ dựa vào tinh dịch đồ hay xét nghiệm nội tiết, bác sĩ có thể cần xem xét thêm yếu tố vi sinh để có cái nhìn toàn diện hơn.

Bên cạnh đó, các biện pháp điều chỉnh hệ vi sinh như thay đổi chế độ ăn uống, sử dụng men vi sinh hoặc kết hợp điều trị nhiễm khuẩn cũng đang được nghiên cứu như những hướng tiếp cận tiềm năng.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh rằng lĩnh vực này vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên người để khẳng định rõ vai trò và hiệu quả của các can thiệp.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tập trung vào từng cơ quan riêng lẻ, cách tiếp cận mới coi cơ thể là một hệ thống liên kết, trong đó vi sinh vật đóng vai trò như "đồng đội" của con người.

"Có thể câu trả lời cho nhiều trường hợp vô sinh hoặc rối loạn sinh lý không nằm ở những nơi chúng ta vẫn tìm kiếm lâu nay, mà nằm ở hệ vi sinh", PGS Nguyễn Quang nhận định.

Theo các chuyên gia, việc hiểu và chăm sóc tốt hệ vi sinh, thông qua lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý và hạn chế các yếu tố gây hại có thể là cách để giúp cải thiện sức khỏe sinh sản nam giới trong tương lai.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Để tối ưu khả năng kiểm soát đường huyết, đậu bắp nên kết hợp với những món sau:

Khi ăn đậu bắp cùng các thực phẩm giàu protein như cá, thịt nạc, trứng hoặc đậu hũ, cơ thể sẽ tiêu hóa chậm hơn. Điều này có nghĩa là đường glucose được giải phóng vào máu từ từ thay vì tăng nhanh sau bữa ăn.

Protein có khả năng kích thích tiết hoóc môn giúp điều hòa đường huyết, đồng thời làm chậm quá trình tiêu hóa. Trong khi đó, chất xơ hòa tan trong đậu bắp tạo thành một lớp gel trong ruột, làm chậm quá trình hấp thu tinh bột. Khi hai yếu tố này kết hợp, hiệu quả kiểm soát đường huyết sẽ rõ rệt hơn.

Ví dụ đơn giản là canh đậu bắp nấu cá, đậu bắp xào thịt nạc hoặc đậu bắp hấp kèm trứng luộc. Đây đều là những cách ăn dễ áp dụng mà vẫn hỗ trợ tốt cho kiểm soát đường huyết.

Một nguyên tắc quan trọng là không chỉ nhìn vào từng món ăn riêng lẻ mà cần xem xét cả bữa ăn. Đậu bắp nên được kết hợp với các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp như gạo lứt, yến mạch hoặc khoai lang.

Những thực phẩm này giải phóng đường glucose vào máu chậm hơn so với tinh bột trắng như cơm hoặc bánh mì. Khi ăn cùng đậu bắp, hiệu ứng làm chậm hấp thu đường sẽ càng rõ hơn, giúp đường huyết ổn định sau ăn. Ngược lại, nếu ăn đậu bắp nhưng vẫn dùng nhiều tinh bột tinh chế, đường huyết vẫn có thể tăng nhanh.

Polyphenol là nhóm hợp chất chống ô xy hóa có trong nhiều thực phẩm như trà xanh, nghệ, rau củ màu đậm hoặc quả mọng. Những chất này có khả năng giảm viêm và cải thiện độ nhạy insulin.

Đậu bắp cũng chứa polyphenol, đặc biệt là các flavonoid như quercetin. Khi kết hợp với các thực phẩm giàu polyphenol khác, hiệu quả chống ô xy hóa sẽ được tăng cường, từ đó giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Mọi người có thể kết hợp đậu bắp với rau củ nhiều màu như cà chua, ớt chuông, hoặc các món có nghệ.

Chất béo lành mạnh như dầu ô liu, dầu mè, quả bơ hoặc các loại hạt cũng quan trọng với mục tiêu ổn định đường huyết. Khi được dùng trong bữa ăn, chất béo sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu tinh bột. Điều này giúp đường huyết không tăng vọt sau ăn mà duy trì ổn định hơn.

Trong khi đó, đậu bắp chứa nhiều hợp chất chống ô xy hóa. Khi kết hợp với chất béo tốt, hiệu quả bảo vệ chuyển hóa sẽ được tăng cường. Mọi người có thể thử đậu bắp luộc chấm dầu mè, trộn với dầu ô liu hoặc nấu chung với cá. Những cách chế biến này vừa ngon miệng vừa có lợi cho đường huyết.

Tin Gốc: Thanh Niên