Theo bác sĩ dinh dưỡng Nguyễn Thị Thảo, Bệnh viện Bạch Mai, phương pháp “Đĩa ăn lành mạnh” là một mô hình phân bổ các nhóm thực phẩm trong một bữa ăn dựa trên tỉ lệ cân đối về mặt dinh dưỡng.
Thay vì phải cân đo đong đếm từng gram, từng calo hay ghi nhớ những bảng chỉ số phức tạp, bạn chỉ cần nhìn vào chiếc đĩa ăn của mình và sắp xếp thực phẩm theo các phần tương ứng.
Phương pháp này được các chuyên gia dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard phát triển và được các tổ chức y tế uy tín trên thế giới (WHO) cũng như Bộ Y tế Việt Nam ủng hộ.
Cơ sở của nó nằm ở việc tối ưu hóa sự đa dạng các thành phần thực phẩm trong bữa ăn giúp kiểm soát lượng đường huyết từ việc ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt, cung cấp vitamin và khoáng chất đảm bảo từ rau củ quả đa sắc màu. Đồng thời xây dựng cơ bắp và tế bào dựa vào nguồn đạm chất lượng cao, hỗ trợ tiêu hóa nhờ lượng chất xơ dồi dào.
Bác sĩ Thảo hướng dẫn cần chuẩn bị một chiếc đĩa ăn thông thường có đường kính khoảng 20 – 25cm và sau đó chia chiếc đĩa này thành các phần như sau:
1/2 đĩa – Rau củ và trái cây (ưu tiên rau nhiều hơn)
Đây là phần quan trọng nhất nhưng thường bị chúng ta bỏ quên trong một bữa ăn. Hãy chọn rau củ quả theo nguyên tắc càng đa dạng màu sắc càng tốt: màu xanh của rau cải, màu đỏ của cà chua, màu cam của cà rốt…
Càng đa dạng thực phẩm với nhiều màu sắc khác nhau, bạn càng nhận được nhiều nhóm vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa.
Phần rau củ và trái cây này là nguồn chất xơ khổng lồ, mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe cho cơ thể.
Lưu ý: Các loại khoai củ, ngô, bí đỏ không được xếp vào phần rau củ mà thuộc nhóm tinh bột.
Bạn hãy ưu tiên lựa chọn các loại thực phẩm là nguồn tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, hạt quinoa, ngô, khoai lang luộc…
Những thực phẩm này giữ lại được lớp vỏ cám giàu vitamin nhóm B và chất xơ, giúp bạn no lâu hơn, kiểm soát đường huyết và hạn chế tích tụ chất béo.
1/4 đĩa – Chất đạm lành mạnh
Đạm là nguồn cung cấp nguyên liệu có vai trò vô cùng quan trọng trong cấu tạo nên các tế bào, tham gia vào các loại hormone, giúp xây dựng cơ thể. Khi lựa chọn nguồn đạm, bạn nên cân bằng giữa 2 nhóm đạm động vật – đạm thực vật và đa dạng nguồn thực phẩm.
Bạn nên ưu tiên các loại đạm từ cá, thịt gia cầm (bỏ da), trứng, sữa, các loại hạt (đậu đỗ, hạt vừng, lạc, óc chó, hạt điều, hạnh nhân…), các loại nấm…
Thịt đỏ (thịt bò, thịt heo) nên ăn ở mức vừa phải. Hạn chế tối đa các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng vì chúng chứa nhiều muối và chất bảo quản.
Chất béo lành mạnh và đồ uống
Chất béo: Ưu tiên sử dụng dầu thực vật (dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu hướng dương) để chế biến. Hạn chế các loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (có trong đồ chiên rán nhiều lần, các loại đồ ăn nhanh).
Đồ uống: Nước lọc là ưu tiên số một. Bạn có thể dùng thêm trà hoặc cà phê (ít đường hoặc không đường). Hạn chế tối đa nước ngọt có gas và các loại nước trái cây đóng chai. Lượng nước uống mỗi ngày trung bình khoảng 35 – 40ml/kg với người trưởng thành.
Lượng nước có thể thay đổi tùy theo mùa, mức độ vận động, tình trạng sinh lý (ví dụ người có sốt, tiêu chảy… có thể cần bù lượng nước lớn hơn).
– Lắng nghe cơ thể: Hãy dừng ăn khi cảm thấy vừa đủ (khoảng 80% sức chứa của dạ dày), không ăn quá no, ăn chậm nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa xem điện thoại, máy tính. Điều này giúp bạn kiểm soát lượng ăn vào, tránh ăn quá nhiều.
– Cắt giảm muối và đường: Thói quen ăn mặn và ăn nhiều đường, đồ ngọt dẫn đến nhiều mối nguy cho sức khỏe của bạn. Do đó hãy kiểm soát lượng gia vị bạn cho vào đồ ăn, cũng như hạn chế tối đa ăn các loại thực phẩm tinh chế, đồ ăn nhanh.
– Cách chế biến ưu tiên: Hãy ưu tiên các phương pháp nấu nướng đơn giản giúp giữ tối đa chất dinh dưỡng và vị ngon ngọt tự nhiên của thực phẩm như luộc, hấp, xào nhỏ lửa, áp chảo… Hạn chế các món chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao.
– Kết hợp vận động: Trong mô hình đĩa ăn lành mạnh cũng nhấn mạnh vai trò của lối sống năng động, vận động thường xuyên. Kết hợp với dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp bạn duy trì được sức khỏe tốt, vóc dáng cân đối.
– Sự linh hoạt: Đừng quá khắt khe với bản thân. Nếu có ngày bạn lỡ ăn hơi quá đà ở một bữa tiệc, hãy cân bằng lại vào bữa ăn tiếp theo theo phương pháp này.
Cụ thể, chứng nhận được trao ngày 18.6.2026, ghi nhận vai trò nổi bật của Mắt Việt - Nga trong việc đưa giải pháp điều trị lão thị hiện đại đến gần hơn với người bệnh Việt Nam. ZEISS PRESBYOND® là giải pháp dành cho người từ 40 tuổi gặp tình trạng cận thị, loạn thị kèm lão thị, giúp cải thiện thị lực ở nhiều khoảng cách và giảm sự phụ thuộc vào kính trong sinh hoạt hằng ngày.
Đại diện Carl Zeiss Việt Nam, bà Vũ Thị Thu Hiền - Tổng giám đốc Carl Zeiss Việt Nam cho biết, PRESBYOND® là một trong những giải pháp điều trị lão thị tiên tiến của ZEISS, được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu thị giác ngày càng cao của nhóm khách hàng trung niên. Việc Bệnh viện Mắt quốc tế Việt - Nga được ghi nhận là đơn vị tiên phong triển khai và thực hiện điều trị PRESBYOND® nhiều nhất Việt Nam cho thấy sự đầu tư nghiêm túc về chuyên môn, công nghệ cũng như năng lực tiếp cận các xu hướng điều trị nhãn khoa hiện đại trên thế giới.
Đại diện Bệnh viện Mắt quốc tế Việt - Nga, bác sĩ Vitalii Bazhanov - Phó giám đốc Chuyên môn chia sẻ: "Điều khiến chúng tôi ấn tượng nhất sau quá trình triển khai PRESBYOND® không phải là số lượng ca điều trị, mà là những thay đổi tích cực trong cuộc sống của người bệnh. Nhiều khách hàng từng phải mang theo nhiều loại kính khác nhau để đọc sách, sử dụng điện thoại, làm việc với máy tính hoặc lái xe đã có thể sinh hoạt thuận tiện hơn sau điều trị. Đó cũng chính là mục tiêu mà chúng tôi hướng đến khi đưa các công nghệ điều trị lão thị hiện đại về Việt Nam."
ZEISS PRESBYOND® ứng dụng nguyên lý Laser Blended Vision, giúp mở rộng vùng nhìn rõ ở nhiều khoảng cách như nhìn xa, trung gian và nhìn gần. Nhờ đó, người bệnh có thể thực hiện các hoạt động thường ngày như lái xe, sử dụng điện thoại, đọc sách hay làm việc với máy tính thuận tiện hơn mà không phải liên tục thay đổi giữa các loại kính.
Bên cạnh hiệu quả thị giác, PRESBYOND® còn được đánh giá cao nhờ khả năng cá thể hóa điều trị dựa trên đặc điểm thị lực và nhu cầu sử dụng mắt của từng người bệnh. Chính vì vậy, công nghệ này đang ngày càng được nhiều khách hàng trong độ tuổi trung niên quan tâm khi mong muốn duy trì chất lượng cuộc sống năng động mà không còn phụ thuộc vào kính.
Những ghi nhận từ ZEISS không chỉ đánh dấu bước tiến mới của Bệnh viện Mắt quốc tế Việt - Nga trong lĩnh vực điều trị lão thị, mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về các giải pháp điều trị thị lực hiện đại dành cho người từ 40 tuổi. Với hệ thống cơ sở tại TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng và Hạ Long cùng đội ngũ chuyên gia Việt Nam và Liên bang Nga giàu kinh nghiệm, bệnh viện tiếp tục theo đuổi mục tiêu mang đến các giải pháp chăm sóc thị lực toàn diện theo tiêu chuẩn châu Âu cho người bệnh Việt Nam. Để tìm hiểu thêm về thông tin, bạn có thể trực tiếp liên hệ đến Bệnh viện thông qua số điện thoại:
Theo thiếu tá - bác sĩ Nguyễn Thanh Bình, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), khi cơ thể bị nóng và mất nước, lượng nước trong máu giảm làm đường huyết bị “cô đặc” hơn nên chỉ số đường máu tăng lên. Ngoài ra, stress nhiệt cũng kích thích cơ thể tiết các hormone như cortisol và adrenaline. Đây là các hormone làm tăng đường huyết tự nhiên.
“Một số bệnh nhân mùa nóng còn ngủ kém, ăn uống thất thường, ít vận động ngoài trời, dùng nhiều nước ngọt, trà sữa hoặc trái cây lạnh. Những yếu tố này đều khiến đường huyết dao động mạnh hơn”, bác sĩ Thanh Bình cho hay.
Theo bác sĩ Thanh Bình, thời tiết nắng nóng, nếu không được bổ sung nước thường xuyên, cơ thể dễ mất nước; lúc này, thể tích máu giảm nhưng lượng đường trong máu không giảm tương ứng, làm nồng độ đường huyết tăng cao hơn. Ngược lại, khi đường huyết tăng, cơ thể sẽ tiểu nhiều để đào thải bớt đường ra ngoài, từ đó làm tình trạng mất nước càng nghiêm trọng hơn.
Đây là một “vòng xoắn” nguy hiểm: Mất nước làm tăng đường huyết, còn đường huyết tăng lại khiến cơ thể mất nước nhiều hơn. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nặng như tăng áp lực thẩm thấu máu hoặc nhiễm toan ceton, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Bác sĩ Bình cho biết, cần chú ý và phân biệt các dấu hiệu cho thấy người bệnh đang tăng đường huyết do mất nước chứ không hẳn do chế độ ăn uống, gồm:
Ở người lớn tuổi, dấu hiệu mất nước đôi khi kín đáo hơn, chỉ biểu hiện bằng mệt, lừ đừ hoặc lú lẫn nhẹ.
Từ đó, bác sĩ Bình khuyên người bệnh tiểu đường nên uống nước đều trong ngày, không đợi khát; ưu tiên nước lọc, hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực; nếu đổ mồ hôi nhiều có thể bổ sung điện giải nhưng cần tránh loại quá nhiều đường.
Ngoài ra, mọi người cần theo dõi đường huyết thường xuyên hơn trong các đợt nắng nóng; bảo quản insulin đúng nhiệt độ, tránh để ngoài trời nóng vì thuốc có thể giảm hiệu quả và chú ý không tập thể dục ngoài trời vào giờ nắng gắt.
“Người bệnh nên đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như đường huyết tăng cao kéo dài dù chế độ ăn không thay đổi, khát nước và tiểu nhiều liên tục, cơ thể mệt lả, buồn nôn, sụt cân nhanh, khó thở hoặc có biểu hiện lơ mơ, lú lẫn. Đặc biệt, ở người lớn tuổi hoặc có sẵn bệnh tim mạch, tình trạng mất nước kèm tăng đường huyết có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy thận cấp nếu không được xử trí kịp thời”, bác sĩ Thanh Bình lưu ý.
Những thói quen này có thể làm gia tăng các yếu tố nguy cơ tim mạch theo thời gian.
TS Sanjay Bhojraj là người tiên phong trong việc kết hợp giữa tim mạch học chính xác và y học lối sống, ông là nhà sáng lập Viện Y học Chức năng Laguna (Mỹ). Đồng thời, ông cũng là giảng viên cấp quốc gia của Viện Y học Chức năng.
Sau 20 năm điều trị bệnh tim, tắc nghẽn động mạch và các rối loạn chuyển hóa, TS Sanjay Bhojraj nhận thấy nhiều yếu tố tưởng chừng nhỏ nhặt trong buổi tối lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tim mạch.
Theo CNBC Make It, bệnh tim mạch thường hình thành và tiến triển trong nhiều năm dưới tác động của nhiều yếu tố như huyết áp, tình trạng viêm, khả năng kiểm soát đường huyết và chất lượng giấc ngủ. Nhiều yếu tố trong số này chịu ảnh hưởng từ các thói quen sinh hoạt vào buổi tối.
Dưới đây là 7 điều TS Sanjay Bhojraj cho biết ông thường tránh sau 19h:
1. Ăn khuya
Quá trình chuyển hóa chịu ảnh hưởng của nhịp sinh học. Vào buổi tối, độ nhạy insulin có xu hướng giảm, khiến cơ thể xử lý đường và chất béo kém hiệu quả hơn. Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn muộn có liên quan đến tăng đường huyết sau ăn, rối loạn chuyển hóa lipid và gia tăng các dấu hiệu viêm.
Các nghiên cứu về chế độ ăn giới hạn thời gian cũng ghi nhận việc ăn sớm hơn trong ngày có thể giúp cải thiện kiểm soát đường huyết, huyết áp và một số chỉ số nguy cơ tim mạch.
2. Tiếp xúc với ánh sáng mạnh, đặc biệt là ánh sáng xanh
Tiếp xúc với ánh sáng mạnh vào buổi tối, nhất là ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử, có thể ức chế quá trình tiết melatonin - hormone tham gia điều hòa chu kỳ ngủ - thức.
Một số nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm có liên quan đến rối loạn nhịp sinh học và có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe tim mạch.
TS Bhojraj khuyến nghị ưu tiên sử dụng ánh sáng ấm vào buổi tối để hỗ trợ cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ.
3. Xem nội dung gây căng thẳng hoặc kích động cảm xúc
Những nội dung dễ gây căng thẳng, tranh cãi hoặc kích động cảm xúc có thể hoạt hóa hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và huyết áp tạm thời.
Nhiều nghiên cứu cho thấy căng thẳng tâm lý kéo dài là một yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch. Vì vậy, TS Bhojraj cho rằng buổi tối nên ưu tiên các hoạt động giúp thư giãn thay vì làm gia tăng áp lực tinh thần trước giờ ngủ.
4. Tập thể dục cường độ cao quá muộn
Tập luyện thể chất mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch. Tuy nhiên, với một số người, các bài tập cường độ cao vào cuối buổi tối có thể làm tăng mức độ hưng phấn của cơ thể, ảnh hưởng đến khả năng đi vào giấc ngủ và quá trình phục hồi.
TS Bhojraj cho rằng nếu phải tập muộn, nên cân nhắc lựa chọn các hình thức vận động nhẹ hoặc vừa phải để hạn chế tác động đến giấc ngủ.
5. Uống rượu bia
Mặc dù rượu bia có thể tạo cảm giác thư giãn trong thời gian ngắn, nhiều nghiên cứu cho thấy việc sử dụng đồ uống có cồn vào buổi tối có thể làm suy giảm chất lượng giấc ngủ, tăng nhịp tim khi nghỉ ngơi và ảnh hưởng đến quá trình điều hòa huyết áp ban đêm.
Chất lượng giấc ngủ kém kéo dài cũng được xem là một yếu tố liên quan đến nguy cơ tim mạch gia tăng.
6. Tham gia các cuộc trò chuyện căng thẳng về cảm xúc
Những cuộc tranh luận hoặc xung đột cảm xúc vào buổi tối có thể làm tăng phản ứng căng thẳng của cơ thể, kéo theo sự gia tăng các hormone như cortisol và adrenaline.
Theo TS Bhojraj, nếu có thể, nên lựa chọn thời điểm phù hợp hơn để trao đổi các vấn đề nhạy cảm nhằm hạn chế ảnh hưởng đến tâm trạng và giấc ngủ.
7. Sử dụng thiết bị điện tử liên tục trước giờ ngủ
Điện thoại, máy tính bảng và tivi không chỉ phát ra ánh sáng xanh mà còn có thể khiến não bộ duy trì trạng thái tỉnh táo lâu hơn.
Tình trạng thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ giấc kéo dài đã được chứng minh có liên quan đến tăng huyết áp, kháng insulin, viêm mạn tính và nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn.
TS Bhojraj nhấn mạnh rằng việc duy trì giờ ngủ đều đặn và hạn chế các yếu tố gây xáo trộn nhịp sinh học vào buổi tối là những biện pháp đơn giản nhưng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch về lâu dài.
Ông cũng khuyến cáo mọi người nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi thực hiện những thay đổi lớn về chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng hoặc tập luyện.
