Washington Post hôm 15/4 dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lực lượng tăng viện cho Trung Đông gồm nhóm tác chiến tàu sân bay George H.W. Bush và nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) Boxer. Hai nhóm tàu dự kiến hội quân với những chiến hạm đang làm nhiệm vụ gần Iran vào ngày 22/4, khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn.
Nhóm tác chiến George H.W. Bush gồm tàu sân bay cùng tên và nhiều khu trục hạm hộ tống. ARG Boxer gồm tàu đổ bộ tấn công USS Boxer, một tàu vận tải đổ bộ và một tàu hậu cần, kèm theo Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 11 với khoảng 800 lính thủy đánh bộ.
Các quan chức Mỹ nói rằng động thái diễn ra giữa lúc Tổng thống Donald Trump đang tìm cách gây sức ép lên Iran để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột, đồng thời xem xét khả năng phát động những cuộc tập kích mới hoặc chiến dịch trên bộ nếu lệnh ngừng bắn không được duy trì.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
James Foggo, đô đốc Mỹ về hưu, nhận định loạt chiến hạm đang tới Trung Đông sẽ giúp gia tăng áp lực lên Iran, cũng như cho phép lãnh đạo quân đội Mỹ có thêm lựa chọn nếu đàm phán thất bại.
Tàu sân bay USS George H.W. Bush ngày 14/4 di chuyển gần mũi Hảo Vọng ở phía nam châu Phi, vòng qua khu vực này để đến Trung Đông, thay vì đi qua kênh đào Suez. Hành trình bất thường cho thấy nhóm chiến hạm Mỹ dường như muốn tránh biển Đỏ, nơi có nguy cơ bị lực lượng Houthi tập kích.
Đô đốc về hưu Foggo đánh giá chiến dịch phong tỏa có thể gây tổn thất nghiêm trọng đến nền kinh tế của Iran, do nước này phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hoạt động này cũng khiến Mỹ phải chịu nhiều thiệt hại.
“Chúng ta phải thừa nhận rằng giá xăng dầu sẽ tiếp tục tăng, do đó đây là vấn đề đối với các nhà hoạch định chính sách Mỹ, vì người dân không hài lòng với điều đó”, ông nêu quan điểm.
Hai quan chức giấu tên nói rằng Lầu Năm Góc vẫn lên kế hoạch cho chiến dịch trên bộ tại Iran, động thái được đánh giá là bước leo thang nghiêm trọng trong xung đột.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 15/4 nói với các phóng viên rằng “phương án tốt nhất với Iran là đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Trump”, trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz.
Bà cho biết hai bên vẫn tiếp tục đàm phán, có khả năng quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau trong những ngày tới. “Chúng tôi cảm thấy lạc quan về triển vọng đạt được một thỏa thuận”, bà Leavitt nói.
Mỹ đang triển khai hơn 50.000 binh sĩ tại Trung Đông, nhiều hơn so với thường lệ khoảng 10.000 người, cùng hàng chục tiêm kích và máy bay quân sự. Trong số các chiến hạm Mỹ đang hoạt động tại Trung Đông có nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cùng tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và MEU 31.
Theo báo New York Times, một quan chức Nhà Trắng cho biết vào tháng trước, cơ quan này đã ban hành cảnh báo nội bộ, yêu cầu nhân viên không sử dụng thông tin mật liên quan đến xung đột với Iran để đặt cược trên các thị trường tài chính.
Chỉ thị được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện làn sóng giao dịch đáng ngờ trên các thị trường dự đoán, hợp đồng tương lai dầu mỏ và cổ phiếu, xoay quanh những thời điểm then chốt của cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran.
Văn bản được gửi qua email ngày 24-3, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đe dọa ném bom cơ sở hạ tầng dân sự của Iran.
Trước đó một ngày, ông Trump gia hạn tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, khiến thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Chỉ vài phút trước thông báo, một nhóm nhỏ nhà giao dịch đã mua khoảng 580 triệu USD hợp đồng tương lai dầu mỏ, và thu lợi lớn sau khi giá tăng vọt theo thông báo của ông Trump.
Tổng thống Mỹ cũng đối mặt với chỉ trích cho rằng ông lợi dụng quyền lực để thao túng thị trường, thông qua các hành động và phát ngôn của mình.
Trong giới giao dịch thậm chí xuất hiện từ "TACO" (Trump Always Chickens Out - ông Trump luôn quay xe vào phút cuối), ám chỉ việc ông đôi khi xuống thang các lời đe dọa khi thị trường lao dốc.
Ông Trump cũng có liên hệ với lĩnh vực thị trường dự đoán khi con trai ông - ông Donald Trump Jr. - là cố vấn cho hai sàn Kalshi và Polymarket.
Ngoài ra, công ty truyền thông xã hội của gia đình ông năm ngoái công bố kế hoạch ra mắt dịch vụ thị trường dự đoán.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Davis Ingle bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định ông Trump và các quan chức không sử dụng thông tin nội bộ để trục lợi tài chính.
"Tất cả nhân viên liên bang đều phải tuân thủ các quy định đạo đức của chính phủ, trong đó nghiêm cấm việc sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính", ông nói, đồng thời nhấn mạnh mọi cáo buộc không có bằng chứng đều là vô căn cứ.
Tuy nhiên luật giao dịch nội gián hiện vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng. Quan chức chính phủ chưa bị cấm rõ ràng về việc tham gia thị trường dự đoán - hình thức đặt cược vào khả năng xảy ra các sự kiện trong tương lai.
Một số kèo cược thậm chí nhắm tới các kịch bản cực đoan như nguy cơ chiến tranh hạt nhân. Nền tảng Polymarket gần đây đã gỡ bỏ một kèo liên quan đến khả năng nổ bom hạt nhân, khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Trước thực tế này, các nhà lập pháp đang thúc đẩy dự luật cấm quan chức sử dụng thông tin từ chức vụ để tham gia thị trường dự đoán, với mức phạt đề xuất lên tới 500 USD hoặc gấp đôi khoản lợi nhuận thu được từ giao dịch vi phạm.
“Thực tế là hôm nay Cộng hòa Hồi giáo Iran đang bước vào cuộc chiến tranh tổng lực với Mỹ. Chúng ta phải nhìn nhận thực tế và chấp nhận những hệ quả tất yếu của cuộc chiến này”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố hôm nay 20/7.
Phát biểu trong cuộc họp với các quan chức ngành tư pháp tại Tehran, Tổng thống Pezeshkian cho biết: “Mặt trận quan trọng nhất hiện nay là nền kinh tế và đời sống của người dân”.
“Nếu áp lực kinh tế dẫn đến sự bất mãn trong xã hội và làn sóng bất mãn đó lan rộng, nền tảng xã hội vững chắc mà người dân đã tạo dựng để hỗ trợ nhà nước có thể bị tổn hại”, ông Pezeshkian nhấn mạnh.
Vào cuối tháng 12 năm ngoái, một phong trào biểu tình ban đầu bùng phát do chi phí sinh hoạt tăng cao đã nhanh chóng biến thành các cuộc biểu tình chống chính phủ trên diện rộng tại Iran.
Giao tranh giữa Iran và Mỹ bùng phát trở lại trong những tuần gần đây, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 6 sau nhiều tháng chiến sự khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Trong những ngày gần đây, Mỹ đã mở rộng phạm vi mục tiêu tấn công, không chỉ giới hạn ở các cơ sở radar và máy bay không người lái ven biển của Iran mà còn nhắm vào đường bộ, đường hầm, tuyến đường sắt, cơ sở hạ tầng cảng biển và, theo truyền thông Iran, cả một nhà máy khử mặn.
Đáp lại, Iran cũng mở rộng danh sách mục tiêu tấn công trên lãnh thổ của 7 quốc gia trong khu vực. Một số cơ quan truyền thông chính thức của Iran còn cho rằng những cảng biển lớn tại các quốc gia Ả rập ở Vùng Vịnh có thể sớm trở thành mục tiêu tiếp theo.
Houthi phong tỏa hàng hải Ả rập Xê út
Lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả rập Xê út.
"Các lực lượng vũ trang Yemen (Houthi) tuyên bố cấm hoạt động hàng hải đến và đi từ Ả rập Xê út theo nguyên tắc “phong tỏa đáp trả phong tỏa”. Quyết định này có hiệu lực ngay từ thời điểm được công bố", người phát ngôn quân sự của Houthi, Yahya Saree, cho biết trên Telegram hôm nay.
Tuyên bố nhấn mạnh phong trào Houthi bảo lưu quyền leo thang xung đột trên mọi mặt trận để đáp trả các hành động của Ả rập Xê út.
"Các lực lượng vũ trang khẳng định đã hoàn toàn sẵn sàng đối phó với mọi diễn biến. Chúng tôi sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ hành động thiếu sáng suốt nào mà Ả rập Xê út thực hiện", tuyên bố nêu rõ.
Trước đó, lực lượng Houthi đã phóng tên lửa vào Ả rập Xê út sau khi cáo buộc Riyadh không kích một sân bay do nhóm vũ trang kiểm soát hồi đầu tuần, phá vỡ thỏa thuận đình chiến kéo dài 4 năm giữa vương quốc này và lực lượng được Iran hậu thuẫn.
Houthi trước đó đã chứng minh khả năng làm tê liệt thương mại toàn cầu thông qua eo biển Bab el-Mandeb. Sau khi chiến sự Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, nhóm này đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên biển Đỏ, tuyên bố họ nhắm vào các tàu có liên hệ với Israel trong một động thái để ủng hộ người Palestine.
Trong khi đó, quân đội Mỹ tuyên bố mở các đợt không kích nhằm “tiếp tục làm suy giảm năng lực của Iran được sử dụng để tấn công các tàu thương mại tại eo biển Hormuz”.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, thông báo lực lượng nước này đêm 12/7 (rạng sáng nay giờ Hà Nội) bắt đầu tiến hành các cuộc tập kích mới nhằm vào Iran để tiếp tục làm suy yếu năng lực đối phương, ngăn nước này "tấn công thủy thủ dân sự và tàu hàng di chuyển tự do qua eo biển Hormuz".
"Tổng tư lệnh đã chỉ đạo tiến hành những cuộc tấn công này nhằm buộc lực lượng Iran phải chịu trách nhiệm", CENTCOM cho hay, đề cập Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên CENTCOM, cho biết Iran đã khai hỏa nhằm vào tàu hàng ở eo biển Hormuz trong vòng một giờ trước đó. Theo ông, máy bay Mỹ tới nay đã bắn hạ một tên lửa hành trình và một máy bay không người lái (UAV) tự sát do Iran triển khai.
Truyền thông Iran cho biết nhiều vụ nổ đã xảy ra đêm 12/7 ở một số địa điểm tại miền nam nước này, gồm Jask, Qeshm, Bandar Abbas và Sirik. Giới chức Iran cho biết không ghi nhận thương vong dân thường hay thiệt hại về cơ sở hạ tầng.
Theo đài truyền hình nhà nước Iran IRIB, một tháp viễn thông tại Sirik đã bị nhắm mục tiêu, địa điểm này cũng bị đánh trúng trong cuộc tập kích trước đó.
Bộ Ngoại giao Iran lên án các cuộc tập kích của quân đội Mỹ trong vòng 24 giờ qua, cáo buộc Washington vi phạm luật pháp quốc tế.
Cơ quan này cho rằng quân đội Mỹ đã sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng các nước dọc bờ biển phía nam vịnh Ba Tư để tiến hành tập kích Iran, cảnh báo những điểm xuất phát của các cuộc tấn công này đều bị coi là mục tiêu hợp pháp cho "đòn tập kích mang mục đích phòng vệ" của Tehran.
Bộ Ngoại giao Iran kêu gọi Liên Hợp Quốc và Hội đồng Bảo an buộc "các bên gây hấn" và những nước hỗ trợ chịu trách nhiệm. Tuyên bố được đưa ra trước khi CENTCOM thông báo bắt đầu đợt tấn công mới nhằm vào Iran.
Tình hình khu vực yên ắng trong khoảng ba tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
IRGC cáo buộc Mỹ "áp đặt ý chí" lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo "tuyến hàng hải trái phép" ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
