“Thực tế là hôm nay Cộng hòa Hồi giáo Iran đang bước vào cuộc chiến tranh tổng lực với Mỹ. Chúng ta phải nhìn nhận thực tế và chấp nhận những hệ quả tất yếu của cuộc chiến này”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố hôm nay 20/7.
Phát biểu trong cuộc họp với các quan chức ngành tư pháp tại Tehran, Tổng thống Pezeshkian cho biết: “Mặt trận quan trọng nhất hiện nay là nền kinh tế và đời sống của người dân”.
“Nếu áp lực kinh tế dẫn đến sự bất mãn trong xã hội và làn sóng bất mãn đó lan rộng, nền tảng xã hội vững chắc mà người dân đã tạo dựng để hỗ trợ nhà nước có thể bị tổn hại”, ông Pezeshkian nhấn mạnh.
Vào cuối tháng 12 năm ngoái, một phong trào biểu tình ban đầu bùng phát do chi phí sinh hoạt tăng cao đã nhanh chóng biến thành các cuộc biểu tình chống chính phủ trên diện rộng tại Iran.
Giao tranh giữa Iran và Mỹ bùng phát trở lại trong những tuần gần đây, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 6 sau nhiều tháng chiến sự khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Trong những ngày gần đây, Mỹ đã mở rộng phạm vi mục tiêu tấn công, không chỉ giới hạn ở các cơ sở radar và máy bay không người lái ven biển của Iran mà còn nhắm vào đường bộ, đường hầm, tuyến đường sắt, cơ sở hạ tầng cảng biển và, theo truyền thông Iran, cả một nhà máy khử mặn.
Đáp lại, Iran cũng mở rộng danh sách mục tiêu tấn công trên lãnh thổ của 7 quốc gia trong khu vực. Một số cơ quan truyền thông chính thức của Iran còn cho rằng những cảng biển lớn tại các quốc gia Ả rập ở Vùng Vịnh có thể sớm trở thành mục tiêu tiếp theo.
Houthi phong tỏa hàng hải Ả rập Xê út
Lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả rập Xê út.
“Các lực lượng vũ trang Yemen (Houthi) tuyên bố cấm hoạt động hàng hải đến và đi từ Ả rập Xê út theo nguyên tắc “phong tỏa đáp trả phong tỏa”. Quyết định này có hiệu lực ngay từ thời điểm được công bố”, người phát ngôn quân sự của Houthi, Yahya Saree, cho biết trên Telegram hôm nay.
Tuyên bố nhấn mạnh phong trào Houthi bảo lưu quyền leo thang xung đột trên mọi mặt trận để đáp trả các hành động của Ả rập Xê út.
“Các lực lượng vũ trang khẳng định đã hoàn toàn sẵn sàng đối phó với mọi diễn biến. Chúng tôi sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ hành động thiếu sáng suốt nào mà Ả rập Xê út thực hiện”, tuyên bố nêu rõ.
Trước đó, lực lượng Houthi đã phóng tên lửa vào Ả rập Xê út sau khi cáo buộc Riyadh không kích một sân bay do nhóm vũ trang kiểm soát hồi đầu tuần, phá vỡ thỏa thuận đình chiến kéo dài 4 năm giữa vương quốc này và lực lượng được Iran hậu thuẫn.
Houthi trước đó đã chứng minh khả năng làm tê liệt thương mại toàn cầu thông qua eo biển Bab el-Mandeb. Sau khi chiến sự Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, nhóm này đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên biển Đỏ, tuyên bố họ nhắm vào các tàu có liên hệ với Israel trong một động thái để ủng hộ người Palestine.
Trong khi đó, quân đội Mỹ tuyên bố mở các đợt không kích nhằm “tiếp tục làm suy giảm năng lực của Iran được sử dụng để tấn công các tàu thương mại tại eo biển Hormuz”.
Trước khi chiến sự bùng phát vào tháng 2, khoảng 20% lượng dầu khí vận chuyển toàn cầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 28/5 chỉ trích những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran và một số quốc gia khu vực khác, đồng thời bày tỏ sự đoàn kết với Oman.
“Việc đe dọa ném bom một quốc gia thành viên Liên hợp quốc, quốc gia luôn đóng vai trò mang tính xây dựng, hiệu quả và có trách nhiệm đối với hòa bình và an ninh khu vực, đã dành nhiều năm làm trung gian hòa giải trong các tiến trình ngoại giao, và nỗ lực phục vụ hòa bình và ổn định khu vực, không chỉ vi phạm nguyên tắc cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, mà còn là một dấu hiệu nguy hiểm khác của việc bình thường hóa hành vi coi nhẹ pháp luật và bắt nạt trong quan hệ quốc tế”, ông Baghaei cảnh báo.
Trước đó, Tổng thống Trump dọa sẽ "thổi bay" Oman nếu quốc gia đồng minh ở Trung Đông này không "biết cư xử" giữa lúc có thông tin Iran đàm phán với Oman để phối hợp thu phí quá cảnh eo biển Hormuz.
"Oman sẽ phải biết cư xử giống như tất cả những nước khác. Bằng không, chúng ta sẽ phải thổi bay họ. Họ hiểu điều đó mà. Rồi họ sẽ ổn thôi”, ông Trump tuyên bố.
Một quan chức trong khu vực cho biết, Tehran đang muốn thuyết phục Oman, một đồng minh của Mỹ, hỗ trợ một cơ chế nhằm thu phí từ các tàu bè đi qua eo biển.
Eo biển Hormuz là tuyến đường trung chuyển chiến lược đối với năng lượng toàn cầu, nhưng gần như đã bị phong tỏa kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra hồi cuối tháng 2.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran.
Chuyên gia Samir Puri tại Đại học King's College London đã gọi lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc "thổi bay" Oman "thực sự đáng ngạc nhiên". Ông lưu ý rằng Oman là bên trung gian chính trước khi Mỹ phát động các cuộc tấn công chống lại Iran vào tháng 2.
"Oman đã đóng vai trò trung gian khéo léo trong khu vực khi cố gắng đứng ngoài một số cuộc xung đột và hỗ trợ hòa giải", ông Puri nói với Al Jazeera.
Ông nói thêm rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với Oman dường như nhằm tuyên bố rằng “Iran sẽ không bao giờ kiểm soát được eo biển Hormuz”.
"Tôi không cho rằng việc ném bom Oman sẽ làm thay đổi tính toán của Iran (về Hormuz)", chuyên gia Puri nói, đồng thời cảnh báo những bình luận của Tổng thống Trump gửi "một thông điệp tồi tệ" đến các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cáo buộc các hành động gây hấn quân sự của Mỹ nhằm vào các khu vực thuộc thành phố cảng Bandar Abbas ở phía nam Iran hôm 28/5 đã xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Iran, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
“Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có nghĩa vụ thực hiện trách nhiệm pháp lý của mình để buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm”, ông Baghaei nói.
Người phát ngôn cũng chỉ ra việc Mỹ tiếp tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn với Iran, đặc biệt là các cuộc tấn công vào tàu thương mại ở vùng Vịnh Ba Tư và vùng biển quốc tế, cũng như các cuộc không kích vào các khu vực phía nam của Iran trong vài ngày qua.
Ông nhấn mạnh quyết tâm của Iran trong việc thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố, để đáp trả hành động gây hấn của Mỹ, Iran đã phát động các cuộc tấn công trả đũa vào một căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vào ngày 27/5, Iran đã phóng một tên lửa đạn đạo về phía Kuwait và đã bị lực lượng Kuwait đánh chặn thành công.
“Hành động vi phạm lệnh ngừng bắn nghiêm trọng này của Iran xảy ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng Iran phóng 5 máy bay không người lái tấn công một chiều, gây ra mối đe dọa rõ ràng ở trong và gần eo biển Hormuz. Tất cả máy bay không người lái đều bị lực lượng Mỹ đánh chặn thành công, đồng thời ngăn chặn vụ phóng máy bay không người lái thứ 6 từ một địa điểm kiểm soát mặt đất của Iran ở Bandar Abbas”, CENTCOM cho biết thêm.
Một nhân viên vệ sinh và một bảo vệ tại khu chung cư ở Bắc Kinh đang làm việc dưới mặt đất thì nghe thấy tiếng kêu cứu vọng xuống từ trên cao hôm 1/4. Ngước lên nhìn, họ phát hiện một cụ bà đang bám vào hệ thống rào chắn bảo vệ điều hòa ở tầng 26.
Họ lập tức gọi cứu hộ và nhắc cụ giữ nguyên vị trí chờ người đến cứu. Tuy nhiên, cụ bà vẫn tiếp tục leo xuống đến khi kiệt sức và dừng lại ở tầng 21, cách mặt đất khoảng 50 m.
Lúc này, lực lượng cứu hỏa đã có mặt tại hiện trường và tiến hành giải cứu. Họ buộc dây vào người cụ bà, cắt song sắt để tạo khoảng trống cho cụ bà ngồi nghỉ trên dàn nóng điều hòa, cung cấp áo khoác và nước uống.
Sau khi để bà nghỉ ngơi 20 phút, họ dùng cáng tạo thành cầu nối giữa bệ dàn nóng điều hòa và cửa sổ của căn hộ tầng 21, rồi nhoài người ra ngoài để đưa cụ bà vào bên trong. Cụ không bị thương, chỉ cảm thấy kiệt sức và sợ hãi.
Cụ cho hay sống một mình trong căn hộ ở tầng 27 và vô tình khóa cửa nhốt mình trong phòng ngủ, trong khi điện thoại để ở phòng khách. Cụ quyết định bám rào chắn điều hòa để leo xuống. Người thân của cụ bà đã vội vàng chạy đến sau khi được báo tin và cảm ơn lực lượng cứu hỏa.
Video về sự việc thu hút hơn 4 triệu lượt xem trên một nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người thán phục sức mạnh thể chất và ý chí của cụ, đặt cho cụ biệt danh "bà ngoại siêu nhân" và "phiên bản bà ngoại của Alex Honnold". Honnold là nhà leo núi tự do nổi tiếng, người gần đây đã chinh phục tòa nhà chọc trời Đài Bắc 101 cao 508 m mà không cần buộc dây hay thiết bị an toàn.
"Người sinh năm 89 không dám leo xuống từ tầng 27, nhưng một cụ bà 89 tuổi đã dám làm điều đó", một người bình luận.
“Các cuộc đàm phán đã tiến triển theo cơ chế Iran có thể rút khỏi thỏa thuận nếu Tehran nhận thấy bất kỳ sự gián đoạn nào trong việc tiếp cận các tài sản bị đóng băng.
Nói cách khác, cơ chế tiếp cận 12 tỉ USD này phải đóng vai trò cho sự đảm bảo việc thực thi thỏa thuận”, truyền thông Iran nhấn mạnh.
Trong 12 tỉ USD này, 6 tỉ USD là “các khoản tiền của Iran đã bị đóng băng trước đây” và 6 tỉ USD còn lại là “khoản tiền mới phải được giải phóng trong giai đoạn này”.
Theo truyền thông Iran, quốc gia Hồi giáo này "không có ý tưởng bước vào tiến trình đàm phán, ký kết thỏa thuận và rồi một lần nữa lại mất quyền tiếp cận tài sản của mình nếu một cuộc chiến khác nổ ra".
Trong khi đó, Hãng thông tấn Tasnim cho hay tổng cộng 24 tỉ USD tài sản của Iran có thể được giải phóng nếu Tehran và Washington đạt thỏa thuận. Một nửa trong số đó sẽ được giải phóng khi thỏa thuận được công bố.
Cùng ngày, các hãng truyền thông Iran đưa tin Mỹ và Iran vẫn đang tiếp tục đàm phán, bất chấp việc nhiều quan chức cấp cao của nước này đe dọa leo thang nếu Israel tiếp tục triển khai các đợt tấn công vào Lebanon.
Theo đó, Hãng tin Mehr cho biết Iran vẫn đang xem xét bản dự thảo đề xuất cuối cùng về một thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ và chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào với các bên trung gian. Giới chức Iran đang xem xét đề xuất này một cách thận trọng vì “thiếu niềm tin” ở Mỹ.
“Lịch sử hành động thiếu thiện chí của Mỹ và sự mất lòng tin lâu dài khiến Iran nhìn nhận vấn đề này hết sức nghiêm ngặt. Dựa trên những kinh nghiệm trước đây, Iran đang tìm kiếm những lợi ích cụ thể và thực chất”, một quan chức nói với Mehr.
Về phía Mỹ, Hãng tin Reuters dẫn lời Tổng thống Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang diễn ra, bất chấp có thông tin cho rằng Tehran đã tạm dừng các cuộc thương lượng gián tiếp với Washington.
