14 giờ hôm nay 16.4, lễ tắm Phật của người Khmer dịp Tết Chôl Chnăm Thmây mới chính thức bắt đầu, nhưng từ 12 giờ trưa, sân chùa Candaransi đã đông nghịt người dân. Đây là lễ được trông chờ nhất dịp tết của người Khmer. Có người đứng chờ dưới ở sân chùa gần 2 tiếng chỉ để được sư vẩy nước thơm.
Chủ sự buổi lễ là hòa thượng Danh Lung, Ủy viên Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì chùa Candaransi.
Trong buổi lễ, hòa thượng Danh Lung chia sẻ với đại chúng rằng, vật cúng dường dâng lên chư tăng cần giữ sự trong sạch, cả ở lễ vật lẫn ở tâm. Nếu làm phước mà tâm chưa thanh tịnh, vật phẩm chưa tinh khiết thì cũng như dòng nước đục, không thể chảy thông suốt mà còn tạo thành chướng ngại.
Vì vậy, tắm Phật mới có nghi thức rót nước từ trên cao xuống, tượng trưng cho sự thanh lọc và lưu chuyển phước lành.
“Khi còn sống trên cõi đời này, mỗi người có thể làm phước để hồi hướng cho người đã khuất, giúp họ được thọ hưởng. Làm phước không chỉ là hành động, mà còn cần hiểu rõ mình đang làm gì, thực hành một cách trọn vẹn, đủ đầy cả về tâm lẫn việc làm”, hòa thượng Danh Lung nói.
Cũng theo hòa thượng, những điều chưa tốt đã lỡ làm trong năm cũ, dịp này hãy xem như đã gột rửa để năm nay không lặp lại. “Điều quan trọng không phải hơn thua với người khác, mà là nỗ lực vượt lên chính mình. Nếu năm trước còn nhiều điều chưa đúng, năm nay cố gắng giảm bớt, từng bước buông bỏ, rồi sẽ nhẹ lòng hơn”, hòa thượng nhắn gửi.
Các vị chư tăng tắm Phật trước, sau đó phật tử cùng tham gia nghi thức này. Nghi thức tắm Phật trong Phật giáo Nam tông là dùng bông hoa và nước thơm để vẩy lên tượng Phật
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Sau cùng, hòa thượng trụ trì chùa Candaransi nhấn mạnh, phật tử cần sống chan hòa với mọi người, không phân biệt giàu nghèo, giữ trong lòng sự từ bi và yêu thương. Khi tâm bản thân trong sáng, biết kính trọng ông bà tổ tiên, biết hướng thiện, thì nghi thức tắm Phật mới thật sự có ý nghĩa và lòng thành ấy tự nhiên sẽ được chứng giám.
Trả lời phóng viên Thanh Niên, đại đức Châu Hoài Thái, phó trụ trì chùa Candaransi cũng cho biết, trong đời sống văn hóa – tín ngưỡng của đồng bào Khmer Nam bộ, Mahāsaṅkrānti là thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây.
Đây không chỉ là mốc thời gian theo hệ lịch cổ truyền chịu ảnh hưởng thiên văn Ấn Độ, mà còn là thời điểm mở đầu cho một chu kỳ vận hành mới của vũ trụ, gắn với quan niệm đón vị thần năm mới (Têvôđa) giáng hạ.
Theo tập tục lâu đời, Tết Chôl Chnăm Thmây diễn ra trong 3 ngày. Ngày đầu là Mahāsaṅkrānti thời điểm giao thừa, ngày đón chư thiên. Đến ngày cuối, dân gian gọi là “Vàra lơng sắc”, tức thời điểm xác nhận sự chuyển tiếp hoàn toàn sang năm mới.
Mọi công việc chuẩn bị cho lễ tết như thiết lập bàn vọng thiên, sắm sửa lễ vật, xây núi cát (Vālukacetiya), và chuẩn bị nghi thức tắm Phật… đều được tiến hành từ trước giao thừa.
Theo đại đức Châu Hoài Thái, trong hệ thống nghi lễ ấy, tắm Phật là một thực hành mang ý nghĩa thanh tịnh và hồi hướng công đức. Truyền thống này được lý giải qua các tích truyện gắn với Đức Phật và vua Pasenadi (Ba Tư Nặc).
Theo đó, vào dịp năm mới, nhà vua cùng quần thần thiết lập lễ nghi trang trọng, thỉnh Đức Phật và chư tăng đến thọ trai, sau đó tổ chức nghi thức tắm như một hành động biểu trưng cho sự gột rửa thân tâm, hướng đến đời sống thanh tịnh và thiện lành.
Từ lời thỉnh hỏi của nhà vua về việc nên làm gì trong dịp năm mới, Đức Phật đã chỉ dạy những thiện hạnh căn bản: xây núi cát để tưởng niệm, tắm Phật, báo hiếu cha mẹ, kính trọng thầy tổ, thực hành bố thí, phóng sinh và thọ trì ngũ giới.
“Những việc làm này, nếu được thực hiện với tâm thành kính, sẽ đem lại phước báu, giúp con người an vui, khỏe mạnh và hướng đến đời sống tốt đẹp hơn”, đại đức Châu Hoài Thái chia sẻ.
Trải qua thời gian, nghi thức có sự điều chỉnh phù hợp với đời sống cộng đồng. Tập tục tắm chư tăng dần được giản lược, thay vào đó là nghi thức tắm kim thân Phật một hình thức mang tính biểu trưng, thường diễn ra vào buổi chiều ngày cuối của tết.
Trước đó, phật tử trang nghiêm dự lễ cùng chư tăng
Phật tử dùng nước thơm nhẹ nhàng tắm lên tượng Phật, đồng thời gửi gắm ước nguyện thanh lọc thân tâm, buông bỏ điều không thiện và khởi đầu năm mới trong sự an lành.
“Trong quan niệm của đồng bào Khmer, việc tham dự lễ tắm Phật với tâm chí thành không chỉ là hành vi tín ngưỡng, mà còn là một cách nuôi dưỡng đạo đức và kết nối cộng đồng. Nghi thức này vì thế vừa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa góp phần duy trì và trao truyền những giá trị văn hóa đặc trưng của Phật giáo Nam tông trong đời sống hiện đại”, đại đức Châu Hoài Thái bày tỏ.
Mới đây, một đoàn thiện nguyện từ TP.HCM lặng lẽ lên đường ra Điện Biên. Dẫn đầu đoàn là sư thầy Tuệ Định, cùng tăng thân và phật tử tu viện Khánh An (phường An Phú Đông), mang theo không chỉ những phần quà mà còn là tâm nguyện sẻ chia với vùng đất còn nhiều khó khăn.
Điểm dừng chân đầu tiên là xã Mường Phăng, nơi đoàn trao tặng hơn 11.300 cây xanh gồm thảo dược và cây gỗ quý. Những mầm cây được kỳ vọng phủ xanh đất trống, góp phần phát triển rừng đầu nguồn và mở ra sinh kế bền vững cho người dân.
Đoàn cũng trao tặng hơn 30 bộ đèn năng lượng mặt trời được đến các hộ khó khăn, giúp nhiều mái nhà vùng cao lần đầu có ánh sáng ổn định. Một bộ máy tính kèm máy in cũng được gửi tặng cho địa phương để phục vụ công tác hành chính, học tập.
Ngày tiếp theo, hành trình nối dài đến xã Mường Luân, đúng dịp tết té nước của người Lào. Trong không khí lễ hội, đoàn trao 2.000 suất cơm chay và 100 phần quà cho hộ nghèo. Những nghi lễ tâm linh như tắm Phật, rước nước, buộc chỉ tay… cũng được tổ chức, tạo nên không gian giao hòa giữa văn hóa bản địa và tinh thần Phật giáo.
Cùng ngày, đoàn trở lại Mường Phăng, đoàn tiếp tục trao thêm 14 bộ máy tính, 14 máy in cho các bản làng, hỗ trợ mở rộng tuyến đường nội bản, lắp đặt 135 đèn năng lượng mặt trời và 30 bộ cột đèn chiếu sáng. Tổng giá trị các hạng mục tại đây lên hơn 433 triệu đồng.
Không chỉ dừng ở hoạt động thiện nguyện, đoàn còn dâng hương tại các nghĩa trang liệt sĩ, thắp nến tri ân tại Đồi A1 - nơi ghi dấu những trang sử hào hùng. Trong ánh nến, quá khứ và hiện tại như được nối lại bằng sự biết ơn.
Điểm dừng cuối là một trường mầm non ở xã Thanh An, đoàn đã trao tặng 700 bộ chăn, chiếu, gối được tận tay các em nhỏ. Những món quà giản dị nhưng thiết thực, giúp cải thiện điều kiện sinh hoạt và học tập.
Sau 4 ngày, hành trình khép lại với tổng kinh phí hơn 824 triệu đồng. Toàn bộ hành trình do sự phát tâm của cộng đồng phật tử, các nhà hảo tâm trong và ngoài nước cùng tu viện Khánh An thực hiện. Từ đó, từng phần quà được trao đi không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn chuyên chở sự quan tâm, niềm tin và hơi ấm của tình người.
Đức Hồng y Luis Antonio Gokim Tagle, Quyền Tổng trưởng Bộ Loan báo Tin Mừng của Tòa Thánh sẽ chủ sự thánh lễ tuyên phong Chân phước cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp tại nhà thờ Tắc Sậy, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau vào ngày 2.7.
Theo ban tổ chức, sự kiện dự kiến thu hút hơn 70.000 khách hành hương. Ngoài đông đảo giáo dân trong và ngoài giáo phận Cần Thơ, thánh lễ còn có sự tham dự của hàng chục giám mục, nhiều linh mục, tu sĩ và người dân ngoài Công giáo.
Cha Phêrô Vũ Văn Hài, Tổng Đại diện giáo phận Cần Thơ, Trưởng ban tổ chức, cho biết công tác chuẩn bị đang bước vào giai đoạn hoàn tất. Các hạng mục quan trọng như lễ đài, hệ thống giao thông nội bộ, khu truyền thông, y tế, vệ sinh và thông tin liên lạc đang được gấp rút hoàn thiện.
Để phục vụ lượng khách hành hương lớn, Ban tổ chức bố trí hai khu vực chính. Khu vực Nhà thờ Tắc Sậy và phần mộ cha Trương Bửu Diệp có sức chứa khoảng 25.000 người, được lắp đặt màn hình LED, hệ thống âm thanh và nhà rạp phục vụ người tham dự.
Trong khi đó, khu đất rộng khoảng 5 ha đối diện nhà thờ được quy hoạch thành quảng trường chính cùng các khu vực phụ cận và khu phía sau lễ đài, có khả năng đón khoảng 47.000 người. Các khu vực đều được bố trí mái che, màn hình và hệ thống âm thanh để người tham dự có thể theo dõi nghi thức từ xa.
Theo cha Phêrô Vũ Văn Hài, ban tổ chức mở cửa đón tiếp tất cả mọi người, không phân biệt tôn giáo hay thành phần xã hội. Các đoàn hành hương được khuyến khích đăng ký trước để thuận tiện cho việc bố trí chỗ ngồi, phân luồng giao thông và chuẩn bị các dịch vụ hỗ trợ cần thiết.
Các xe của đoàn hành hương đã đăng ký sẽ được cấp bảng nhận diện và hướng dẫn đến các bãi đỗ phù hợp. Từ đây, người tham dự sẽ đi bộ khoảng 500 - 700 m vào khu vực tổ chức.
Giáo dân trong giáo phận Cần Thơ cũng chuẩn bị hơn 40.000 phần ăn sáng miễn phí dành tặng khách hành hương trong ngày diễn ra đại lễ.
Để bảo đảm an toàn giao thông, Công an tỉnh Cà Mau sẽ điều tiết lưu thông trên quốc lộ 1 đoạn qua khu vực nhà thờ Tắc Sậy. Cụ thể, các phương tiện bị hạn chế lưu thông từ 13 giờ ngày 1.7 đến 4 giờ ngày 2.7 và cấm hoàn toàn từ 4 giờ đến 17 giờ ngày 2.7, ngoại trừ xe ưu tiên và các phương tiện làm nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.
Công tác y tế cũng được chuẩn bị ở quy mô lớn. Một bệnh viện dã chiến trung tâm cùng các trạm y tế vệ tinh sẽ hoạt động liên tục trong thời gian diễn ra thánh lễ tuyên phong Chân phước. Đội ngũ y bác sĩ, nhân viên y tế, lực lượng phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn và các đơn vị bảo vệ sẽ túc trực thường xuyên để hỗ trợ người tham dự khi cần thiết.
Quán bún thang gia đình nho nhỏ nằm trên đường Hồ Biểu Chánh, phường Phú Nhuận suốt hàng thập kỷ qua là điểm đến quen thuộc của nhiều thực khách ở TP.HCM muốn thưởng thức món ăn thanh tao bậc nhất của ẩm thực Hà Nội.
Nằm ở số 50 Hồ Biểu Chánh, quán ăn của gia đình chị Bích Ngọc (36 tuổi), truyền nhân đời thứ 3 của quán, được thực khách gọi với cái tên thân thương là Bún Thang 50.
TP.HCM một buổi sáng mát mẻ sau cơn mưa nặng hạt từ chiều tối hôm trước, chúng tôi tìm tới quán ăn bình dân này để thưởng thức món bún thang Hà Nội trứ danh. 9 giờ hơn, khách bắt đầu đến, ngồi kín các bàn, vừa ăn vừa nói chuyện rôm rả.
Trong quầy bếp mở, chị Bích Ngọc cùng người thân tất bật chuẩn bị để mang những tô bún nóng hổi tới thực khách sớm nhất, không để ai phải chờ đợi lâu. Trong khi đó, bà Phạm Ngọc Bảo (86 tuổi), người sáng lập quán ngồi phía trước. Ở tuổi này, cụ bà hài lòng nhìn cháu dâu kế thừa quán, hạnh phúc khi thấy thực khách thân thương ghé thưởng thức món ăn của mình.
Quán bún thang của gia đình bà Bảo có tuổi đời 36 năm, được nhiều thực khách xa gần biết tới
ẢNH: CAO AN BIÊN
Chia sẻ với PV Thanh Niên, bà Bảo nở nụ cười hiền hậu, kể rằng sau khi về hưu sớm, năm 1990 quyết định mở quán ăn gia đình để con thêm thu nhập, cũng là để có cái nghề để mưu sinh.
"Trong rất nhiều món ăn, tôi chọn món bún thang để bán, món ăn có nguồn gốc lâu đời, rất rất lâu ở Hà Nội. Món ăn này là món tôi thích gắn bó với ký ức tuổi thơ của tôi, một món ăn thanh tao không có nhiều dầu mỡ, tốt cho sức khỏe. Tôi nấu món ăn theo đúng hương vị Hà Nội, theo đúng ký ức, kinh nghiệm của cuộc đời mình", bà kể.
Món ăn quen thuộc mang hương vị "rất Hà Nội" do bà Bảo bán được nhiều người gốc Bắc ở TP.HCM tìm tới thưởng thức để góp nhặt lại ký ức. Trong khi đó, người dân TP.HCM cũng như người tứ xứ làm việc ở thành phố này lại ghé ăn vì tò mò món bún có cái tên lạ, rồi "phải lòng" lúc nào không hay, cứ vậy ăn suốt mấy chục năm.
Quán ăn này từ chưa có nhiều người ủng hộ thuở đầu mới mở bán, dần dà có nhiều khách ghé, tới nay có rất nhiều khách "ruột". Có những khách gắn bó với quán từ những ngày đầu, sau đó tuổi cao sức yếu nên không thường ghé.
Trong tô bún thang của quán ăn này, nổi bật là phần bún sợi nhỏ trắng mịn, mềm nhưng không bị nát. Sợi bún nhỏ giúp ngấm đều nước dùng thanh ngọt và hài hòa với các nguyên liệu khác như thịt gà xé trắng ngà, sợi trứng tráng mỏng màu vàng non, giò lụa thái chỉ màu hồng nhạt, nấm đông cô, nấm mèo màu nâu nhạt, màu xanh của rau răm, hành, mùi tàu thái nhỏ…
Các thành phần được xếp vòng tròn khéo léo như một "bức tranh" ẩm thực. Tất cả quyện lẫn trong nước dùng ngọt đậm đà, trong veo, đượm mùi tôm khô, hương gà, nấm đậm vị và thơm phưng phức. Chủ quán cũng chuẩn bị sẵn mắm tôm để thực khách ăn kèm "đúng điệu" Hà Nội.
Sau hàng chục năm "đứng quán", vì tuổi tác, sau này, bà để lại quán cho con gái, nay là cháu dâu. Chị Bích Ngọc, đời thứ 3 kế thừa quán nói rằng trước đó, chị làm công việc về văn phòng.
2 năm gần đây, chị mới bắt đầu bán chính. Trước đó nhiều năm, chị cũng có thời gian phụ bà và gia đình chồng buôn bán. Nhìn cháu gái đứng bếp, bà Bảo tự hào, dành lời khen không ngớt cho truyền nhân đời thứ 3 của quán ăn gia đình.
Tô bún thang trứ danh ở quán
Không chỉ món bún thang được khách ủng hộ, quán cũng bán thêm bún măng, mì gà, miến gà, miến cua… với mức giá bình dân từ 40.000 đồng. Quán ăn mở bán từ 6 giờ tới 13 giờ hằng ngày.
Lần đầu ghé quán thưởng thức món bún thang, chị Hồ Ái Nhi cho biết bản thân cảm thấy hợp khẩu vị, đặc biệt phần bún ở quán đồ ăn đầy đặn, tô bún hấp dẫn về hình thức lẫn hương vị.
"Chồng mình ăn bún thang gà xé, còn mình ăn bún thang đùi gà, có nhờ quán xé đùi giúp để tiện ăn hơn, quán cũng nhiệt tình!. Quán có bình trà đá miễn phí. Sẽ quay lại để thử các món khác!", nữ thực khách chia sẻ.
Trong khi đó, chị Mai Thị Yến Nhi, một khách "ruột" của quán chia sẻ nếu ai thích ăn các món thuần vị Bắc thì sẽ "bị mê" khi ghé Bún Thang 50. Thực khách ấn tượng với sự nhiệt tình, xởi lởi của chị chủ quán.
"Không chỉ món ăn ngon, có hôm quán còn tặng cho khách cây, có hôm nấu nước sâm cho khách uống. Quán sạch sẽ, gọn gàng, đồ ăn nhiều. Mình cũng thương cụ bà, người sáng lập quán. Cụ lúc nào cũng lo cho khách từng chi tiết nhỏ", chị bày tỏ.
Một trong những điểm thú vị về bún thang chính là cái tên, khi tên gọi và cách giải nghĩa "truyền miệng" phần nào nói lên nguyên liệu có trong tô. Nói về nguồn gốc tên gọi bún thang, cụ Bảo nói rằng:
"Chữ "thang" trong bún thang có nghĩa là thang thuốc sắc, là do trong thang thuốc có nhiều vị. Nên gọi bún thang là để chỉ tô bún có nhiều vị, nhiều thành phần nguyên liệu và sự kết hợp của các nguyên liệu trong phần bún thang đều tốt cho sức khỏe".
Với bà Bảo và gia đình, ngày ngày được nấu những phần bún thang mang hương vị đặc sắc của ẩm thực kinh kỳ đến với thực khách xa gần tại TP.HCM là niềm tự hào và hạnh phúc.
