14 giờ hôm nay 16.4, lễ tắm Phật của người Khmer dịp Tết Chôl Chnăm Thmây mới chính thức bắt đầu, nhưng từ 12 giờ trưa, sân chùa Candaransi đã đông nghịt người dân. Đây là lễ được trông chờ nhất dịp tết của người Khmer. Có người đứng chờ dưới ở sân chùa gần 2 tiếng chỉ để được sư vẩy nước thơm.
Chủ sự buổi lễ là hòa thượng Danh Lung, Ủy viên Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì chùa Candaransi.
Trong buổi lễ, hòa thượng Danh Lung chia sẻ với đại chúng rằng, vật cúng dường dâng lên chư tăng cần giữ sự trong sạch, cả ở lễ vật lẫn ở tâm. Nếu làm phước mà tâm chưa thanh tịnh, vật phẩm chưa tinh khiết thì cũng như dòng nước đục, không thể chảy thông suốt mà còn tạo thành chướng ngại.
Vì vậy, tắm Phật mới có nghi thức rót nước từ trên cao xuống, tượng trưng cho sự thanh lọc và lưu chuyển phước lành.
“Khi còn sống trên cõi đời này, mỗi người có thể làm phước để hồi hướng cho người đã khuất, giúp họ được thọ hưởng. Làm phước không chỉ là hành động, mà còn cần hiểu rõ mình đang làm gì, thực hành một cách trọn vẹn, đủ đầy cả về tâm lẫn việc làm”, hòa thượng Danh Lung nói.
Cũng theo hòa thượng, những điều chưa tốt đã lỡ làm trong năm cũ, dịp này hãy xem như đã gột rửa để năm nay không lặp lại. “Điều quan trọng không phải hơn thua với người khác, mà là nỗ lực vượt lên chính mình. Nếu năm trước còn nhiều điều chưa đúng, năm nay cố gắng giảm bớt, từng bước buông bỏ, rồi sẽ nhẹ lòng hơn”, hòa thượng nhắn gửi.
Các vị chư tăng tắm Phật trước, sau đó phật tử cùng tham gia nghi thức này. Nghi thức tắm Phật trong Phật giáo Nam tông là dùng bông hoa và nước thơm để vẩy lên tượng Phật
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Sau cùng, hòa thượng trụ trì chùa Candaransi nhấn mạnh, phật tử cần sống chan hòa với mọi người, không phân biệt giàu nghèo, giữ trong lòng sự từ bi và yêu thương. Khi tâm bản thân trong sáng, biết kính trọng ông bà tổ tiên, biết hướng thiện, thì nghi thức tắm Phật mới thật sự có ý nghĩa và lòng thành ấy tự nhiên sẽ được chứng giám.
Trả lời phóng viên Thanh Niên, đại đức Châu Hoài Thái, phó trụ trì chùa Candaransi cũng cho biết, trong đời sống văn hóa – tín ngưỡng của đồng bào Khmer Nam bộ, Mahāsaṅkrānti là thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây.
Đây không chỉ là mốc thời gian theo hệ lịch cổ truyền chịu ảnh hưởng thiên văn Ấn Độ, mà còn là thời điểm mở đầu cho một chu kỳ vận hành mới của vũ trụ, gắn với quan niệm đón vị thần năm mới (Têvôđa) giáng hạ.
Theo tập tục lâu đời, Tết Chôl Chnăm Thmây diễn ra trong 3 ngày. Ngày đầu là Mahāsaṅkrānti thời điểm giao thừa, ngày đón chư thiên. Đến ngày cuối, dân gian gọi là “Vàra lơng sắc”, tức thời điểm xác nhận sự chuyển tiếp hoàn toàn sang năm mới.
Mọi công việc chuẩn bị cho lễ tết như thiết lập bàn vọng thiên, sắm sửa lễ vật, xây núi cát (Vālukacetiya), và chuẩn bị nghi thức tắm Phật… đều được tiến hành từ trước giao thừa.
Theo đại đức Châu Hoài Thái, trong hệ thống nghi lễ ấy, tắm Phật là một thực hành mang ý nghĩa thanh tịnh và hồi hướng công đức. Truyền thống này được lý giải qua các tích truyện gắn với Đức Phật và vua Pasenadi (Ba Tư Nặc).
Theo đó, vào dịp năm mới, nhà vua cùng quần thần thiết lập lễ nghi trang trọng, thỉnh Đức Phật và chư tăng đến thọ trai, sau đó tổ chức nghi thức tắm như một hành động biểu trưng cho sự gột rửa thân tâm, hướng đến đời sống thanh tịnh và thiện lành.
Từ lời thỉnh hỏi của nhà vua về việc nên làm gì trong dịp năm mới, Đức Phật đã chỉ dạy những thiện hạnh căn bản: xây núi cát để tưởng niệm, tắm Phật, báo hiếu cha mẹ, kính trọng thầy tổ, thực hành bố thí, phóng sinh và thọ trì ngũ giới.
“Những việc làm này, nếu được thực hiện với tâm thành kính, sẽ đem lại phước báu, giúp con người an vui, khỏe mạnh và hướng đến đời sống tốt đẹp hơn”, đại đức Châu Hoài Thái chia sẻ.
Trải qua thời gian, nghi thức có sự điều chỉnh phù hợp với đời sống cộng đồng. Tập tục tắm chư tăng dần được giản lược, thay vào đó là nghi thức tắm kim thân Phật một hình thức mang tính biểu trưng, thường diễn ra vào buổi chiều ngày cuối của tết.
Trước đó, phật tử trang nghiêm dự lễ cùng chư tăng
Phật tử dùng nước thơm nhẹ nhàng tắm lên tượng Phật, đồng thời gửi gắm ước nguyện thanh lọc thân tâm, buông bỏ điều không thiện và khởi đầu năm mới trong sự an lành.
“Trong quan niệm của đồng bào Khmer, việc tham dự lễ tắm Phật với tâm chí thành không chỉ là hành vi tín ngưỡng, mà còn là một cách nuôi dưỡng đạo đức và kết nối cộng đồng. Nghi thức này vì thế vừa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa góp phần duy trì và trao truyền những giá trị văn hóa đặc trưng của Phật giáo Nam tông trong đời sống hiện đại”, đại đức Châu Hoài Thái bày tỏ.
Dương lịch hôm nay là thứ năm, ngày đầu tiên của tiết Tiểu mãn, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 140. Theo lịch âm hôm nay 21.5 là ngày 5 tháng 4, theo cách gọi can chi là ngày Ất Mùi, tháng Quý Tỵ, năm Bính Ngọ.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Đạo Tặc. Dân gian quan niệm đây là ngày rất xấu, không thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi cho rằng ngày này "xuất hành bị hại, mất của".
Dưới góc độ tiết khí, người Việt trải qua ngày cuối cùng của tiết Lập hạ, có ý nghĩa là "đầu hè". Đây là tiết khí thứ 7 trong 24 tiết khí của năm. Tiết khí này bắt đầu vào ngày 5.5 và chính thức kết thúc vào hôm nay 21.5 khi tiết Tiểu mãn đã bắt đầu.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo quy ước, thời đoạn của tiết Tiểu mãn bắt đầu từ khoảng ngày 21 hay 22.5 khi kết thúc tiết Lập hạ và kết thúc vào khoảng ngày 5 hay 6.6 khi tiết Mang chủng bắt đầu. Năm nay 2026, tiết khí này bắt đầu vào ngày 21.5 và kết thúc vào ngày 5.6.
Theo cách tính hiện đại, với điểm Xuân phân là gốc có kinh độ mặt trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Tiểu mãn ứng với kinh độ mặt trời bằng 60°.
Tiểu mãn có ý nghĩa là "lũ nhỏ". Theo kinh nghiệm dân gian, đây là thời điểm kết thúc tình trạng khô hạn, thiếu nước do những đợt nắng nóng, oi bức ở tiết Lập hạ, cho thấy lượng nước dồi dào hơn. Thời điểm này xảy ra hiện tượng nước trên các sông, suối dâng cao ở miền Bắc nhưng quy mô nhỏ và vừa do các đợt mưa rào trong thời đoạn tiết Tiểu mãn.
Tiết Tiểu mãn là thời điểm quan trọng cho việc chăm sóc cây trồng, hoa quả bởi các loài sinh vật và vi sinh vật trong thời kỳ này cũng sinh trưởng rất mạnh mẽ, gây ảnh hưởng xấu lên các loại cây trồng, người nông dân cần chú ý theo dõi, chăm tưới và cắt tỉa thường xuyên hơn. Tiết Tiểu mãn là thời điểm nhiệt độ và độ ẩm đều tăng cao, nhiều người cần chú ý đến tình trạng sức khỏe khỏi một số bệnh đặc trưng ở mùa này.
Mạng xã hội đang chia sẻ sự kiện ẩm thực buffet sầu riêng diễn ra ngay tại trung tâm TP.HCM trong 2 ngày cuối tuần 30.5 và 31.5. Nhiều thực khách hào hứng cho biết đây là sự kiện thú vị nên muốn trải nghiệm thử.
Sự kiện do cửa hàng trái cây Fruits T&T phối hợp cùng Vina T&T Group tổ chức. BTC cho biết đã chuẩn bị hơn 1 tấn sầu riêng Ri6 chuẩn xuất khẩu để phục vụ cho buffet lần này, dự kiến đón hơn 400 khách đến trải nghiệm trong 2 ngày.
Buffet sầu riêng lần này diễn ra trong khung giờ 10 giờ - 19 giờ ngày 30.5 và 31.5 tại chung cư Hado Centrosa Garden nằm trên đường Ba Tháng 2, phường Hòa Hưng, TP.HCM (Q.10 cũ), thực khách được thưởng thức sầu riêng không giới hạn trong 1 giờ.
Trao đổi với Thanh Niên, đơn vị tổ chức cho biết mỗi vé buffet sầu riêng có giá 229.000 đồng. Bên cạnh sầu riêng, BTC cũng chuẩn bị thêm sinh tố bơ sầu riêng và chè thái.
"Hiện tại, đã có 200 khách đăng ký trước sự kiện, vượt 50% số lượng khách dự kiến. Sự kiện không chỉ là hành trình ẩm thực thú vị với trái cây Việt Nam mà còn là để ủng hộ bà con nông dân trồng sầu riêng cũng như đưa trái cây Việt chuẩn xuất khẩu tới gần với người tiêu dùng", BTC cho biết.
Là một người "mê" sầu riêng, chị Bích Ngọc (35 tuổi) sống ở phường Bình Đông hào hứng khi biết tới sự kiện buffet sầu riêng này qua mạng xã hội. Chị dự định cuối tuần này sẽ cùng người thân tới trải nghiệm thử.
"Mình ăn buffet cũng nhiều nhưng chưa từng ăn buffet sầu riêng. Hôm trước, mình cũng có biết tới sự kiện tương tự, nhưng lúc biết thì đã muộn vì chương trình kết thúc nên lần này tới ăn xem thế nào. Chỗ tổ chức cách nhà không xa, lại vào ngày cuối tuần nên cũng tiện cho gia đình", chị chia sẻ.
Hồi giữa tháng 5.2026, buffet sầu riêng được Vina T&T Group tổ chức tại một siêu thị lớn ở phường An Lạc (TP.HCM) đã gây sốt mạng xã hội.
Đơn vị tổ chức cho biết đầu tháng 6, buffet sầu riêng sẽ tiếp tục được tổ chức ở Đồng Tháp (Tiền Giang cũ) dự kiến diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 4.6 - 7.6 với giá vé 199.000 đồng/người.
Tốt nghiệp THPT năm 2008, anh Lê Văn Hòa vào các tỉnh phía nam làm công nhân, sau đó quay về quê cưới vợ và có ý định sang Hàn Quốc lao động. Thế nhưng, khi các thủ tục xuất ngoại sắp hoàn tất thì anh lại "quay xe" và quyết định ra Hà Nội làm shiper.
Đây là khoảng thời gian khiến chàng trai này "tự thay đổi nhận thức" và bắt đầu đam mê công việc thiện nguyện.
"Vừa làm shiper, tôi vừa tham gia nhóm thiện nguyện của các Phật tử chùa Pháp Vân, Hà Nội. Ban đầu, tôi tham gia vì tò mò, nhưng sau vài lần lên chùa nghe sư thầy thuyết pháp về trách nhiệm của cá nhân đối với xã hội, đất nước, cộng đồng, những việc làm thiện nguyện sẽ giúp mình sống tốt hơn, yêu thương hơn thì tôi bị thuyết phục và bắt đầu yêu thích việc thiện nguyện", anh Hòa kể.
Ngoài thời gian đi giao hàng, anh Hòa tích cực tham gia các hoạt động nhặt rác làm sạch môi trường, san lấp ổ gà trên các tuyến đường cùng nhóm thiện nguyện và tham gia học võ cổ truyền. Sau một thời gian bám trụ ở thủ đô, anh Hòa về quê khởi nghiệp bằng việc bán hàng online, mở lớp dạy võ và gia nhập nhóm thiện nguyện của các Phật tử chùa Viên Quang, cách nhà hơn 10 km.
"Kể từ khi tham gia thiện nguyện, chạy xe máy trên đường, thấy có ổ gà gây khó khăn cho đi lại và có thể gây nguy hiểm cho người đi đường, tôi dừng lại chụp ảnh rồi lên kế hoạch san lấp", anh Hòa nói.
Để ổ gà không bị hư hỏng trở lại, chất liệu vá lấp phải là nhựa đường. Anh tìm đến các doanh nghiệp thi công đường, nói rõ ý định và xin lại nhựa dư thừa rồi mang về dự trữ ở nhà văn hóa của thôn để sử dụng. Trước khi đi vá ổ gà, anh Hòa thông báo cho các thành viên trong nhóm thiện nguyện để cùng thực hiện.
Việc san lấp ổ gà cũng không đơn giản như dùng đất để lấp. Nhóm của anh Hòa phải khoét sâu ổ gà, làm sạch hố để tạo độ bám, sử dụng khò gas làm nóng thảm nhựa, sau đó dùng đầm để đầm chặt thảm nhựa. Công việc thường là ban đêm, có khi ban ngày, vì "lúc nào rảnh là đi".
"Ban đầu, chúng tôi chụp ảnh, quay video đăng Facebook cá nhân cho vui, nhưng không ngờ hiệu ứng mang lại rất mạnh mẽ. Nhiều người chia sẻ, ủng hộ việc làm này và nhắn tin báo cho tôi biết các điểm có ổ gà nguy hiểm cần san lấp. Khi làm xong công việc gia đình, tôi đều tìm đến các nơi này để khảo sát và sau đó chúng tôi đều đến san lấp", anh Hòa nói.
Không chỉ trong phạm vi H.Nam Đàn cũ, người dân ở cách xa 20 - 30 km nhắn tin nhờ lấp ổ gà, anh Hòa và nhóm thiện nguyện đều sẵn sàng hỗ trợ.
"Ban đầu, nhiều người nghĩ chúng tôi rảnh việc, đi làm cái việc lẽ ra của đơn vị quản lý đường bộ. Nhưng tôi lại nghĩ, khi đường hư hỏng nhiều, đơn vị quản lý đường mới sửa chữa chứ một vài ổ gà đơn lẻ thì họ chưa kịp làm, mà mình làm thay cũng tốt mà, để tiết kiệm cho nhà nước.
Chưa kể, nhiều tuyến đường do địa phương quản lý, nhưng đường rải nhựa, việc tìm thảm nhựa để lấp ổ gà là không dễ, lấp bằng bê tông do khác chất liệu nên nhanh hỏng", anh Hòa chia sẻ.
Ngoài việc đi lấp ổ gà, anh Hòa còn vận động hàng chục học trò trong lớp dạy võ của mình tham gia dọn rác, làm sạch các di tích, nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn.
"Lúc đầu, các em còn bị động, nhưng bây giờ rất hăng hái tham gia. Làm việc thiện mang lại cho mình cảm giác an vui, ngủ rất ngon và nhìn cuộc sống lạc quan và yêu thương hơn", anh Hòa tâm sự.
