Tọa đàm thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà báo, giảng viên và đông đảo sinh viên, xoay quanh những thay đổi sâu sắc mà AI đang tạo ra đối với hoạt động báo chí.
Tại tọa đàm, GS.TS Nguyễn Đức An, Viện Nghiên cứu truyền thông – chính sách xã hội, Trường đại học Văn Lang, cho biết theo thống kê mới nhất, chỉ khoảng 16% người làm báo không sử dụng AI.
Tuy nhiên, ông An nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, giúp nhà báo làm việc nhanh và hiệu quả hơn trong các khâu như phân tích dữ liệu, phỏng vấn, rã băng, dịch thuật… chứ không thể thay thế con người.
“Việc lạm dụng AI có thể làm suy giảm tư duy phản biện, năng lực sáng tạo và chuẩn mực nghề nghiệp, thậm chí tạo ra thông tin sai lệch hoặc bị lợi dụng để làm ô nhiễm môi trường thông tin.
Không nên “thánh hóa” AI mà cần tiếp cận tỉnh táo, có mục đích và chiến lược rõ ràng, tránh chạy theo phong trào. Việc ứng dụng AI phải luôn đặt dưới sự giám sát của nhà báo, minh bạch với người dùng và lấy lợi ích công chúng làm kim chỉ nam”, ông An nói.
Tại tọa đàm, nhà báo Lê Xuân Trung, Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, chia sẻ yêu cầu bắt buộc của nghề báo là kiểm chứng và chịu trách nhiệm với thông tin. AI có thể hỗ trợ, nhưng không thể gánh thay trách nhiệm nghề nghiệp.
Ông Xuân Trung chia sẻ từ thời điểm dịch COVID-19 (năm 2020), trong bối cảnh phải làm việc từ xa, báo Tuổi Trẻ đã dùng AI là các dẫn chương trình ảo thay thế con người.
Theo thời gian, AI không chỉ là công cụ mà dần trở thành “trợ lý”, thậm chí được xem như “đồng nghiệp” trong một số quy trình sản xuất nội dung.
Ông dẫn ví dụ năm 2024, báo Tuổi Trẻ đã sử dụng AI để phân tích, dự đoán tỉ số các trận đấu tại Euro 2024. Theo đó, AI đưa ra dự đoán khi trận đấu chưa diễn ra và nhờ khai thác dữ liệu lớn, công cụ này đã dự đoán chính xác 100% kết quả.
“Mặc dù AI ngày càng mạnh hơn nhưng vẫn cần con người kiểm soát và đưa ra quyết định cuối cùng”, ông Xuân Trung nhấn mạnh.
Nhà báo Lê Xuân Trung chia sẻ việc ứng dụng AI trong báo chí có thể chia thành hai hướng là sử dụng cá nhân và tích hợp vào quy trình quản trị tòa soạn.
Nếu tích hợp AI vào hệ thống quản lý nội dung, AI có thể hỗ trợ nhiều khâu như biên tập, phân tích, gợi ý nội dung và xử lý dữ liệu. Tòa soạn phải liên tục đào tạo cho người làm báo vì mức độ tiếp cận AI của mỗi người là khác nhau.
Tại tọa đàm, một giảng viên băn khoăn AI có tác động đến kinh tế báo chí, đồng thời lo ngại việc sử dụng AI có thể làm giảm dấu ấn cá nhân của người viết, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng báo chí chính luận và các tác phẩm chuyên sâu.
Nhà báo Đoàn Xuân Hiếu, Chủ tịch Hội Nhà báo TP Đà Nẵng, Giám đốc Báo và Phát thanh – truyền hình Đà Nẵng, đưa ra nhiều dẫn chứng từ thực tế và khẳng định AI không thay thế con người, nhưng thay đổi cách tổ chức báo chí.
AI không đơn thuần là câu chuyện tiết kiệm chi phí hay nhân sự, mà là vấn đề tái cấu trúc mô hình quản trị báo chí.
Ông nhấn mạnh thay vì cắt giảm nhân lực một cách cơ học, các cơ quan báo chí cần hướng đến xây dựng đội ngũ chất lượng cao, có khả năng làm chủ công nghệ và sáng tạo nội dung.
“AI không thể thay thế những giá trị cốt lõi của nhà báo như cảm xúc, trải nghiệm và tư duy sáng tạo. Đây là yếu tố tạo nên bản sắc của báo chí. AI chỉ là công cụ, còn giá trị khác biệt của báo chí vẫn nằm ở con người”, ông Hiếu nói.
Ông Lê Xuân Trung cho rằng điều quan trọng là cách người làm báo sử dụng AI để tạo ra sản phẩm, bởi mỗi người có cách khai thác và đặt câu lệnh khác nhau, dẫn đến kết quả khác nhau.
Nếu phụ thuộc hoàn toàn vào AI, người viết sẽ đánh mất dấu ấn cá nhân. Tuy nhiên nếu sử dụng đúng cách, AI sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý tư liệu, từ đó tạo điều kiện để nhà báo tập trung nhiều hơn vào phân tích, bình luận và đào sâu vấn đề.
Theo Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, dịp này có 5.000 đoàn viên, lao động đang làm việc ở Bắc Ninh được nhận phiếu mua hàng miễn phí, trị giá 200.000 đồng/phiếu tại gian hàng dành cho công nhân lao động năm 2026.
Có 40 gian hàng với hàng nghìn sản phẩm từ đồ ăn, thực phẩm, đồ gia dụng, bánh kẹo, khăn giấy… được bán với giá ưu đãi, đảm bảo chất lượng dành cho công nhân lao động.
Chị Năm, công nhân Công ty TNHH FTC Long Phương, chia sẻ hàng hóa ở các gian hàng có giá rẻ hơn 10-20% so với giá mua ngoài chợ nên các chị em công nhân hẹn nhau tan ca là ra gian hàng dành cho công nhân lao động.
Hôm nay, chị Năm mua nhiều đồ thiết yếu như sữa chua, giấy ăn, bánh kẹo... để đón Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch.
"Tôi mong ngày nào cũng có gian hàng dành cho công nhân để mua đồ giảm giá, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm", chị Năm bộc bạch.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Luyến - Chủ tịch Công đoàn Công ty Chungwoo Vina - bày tỏ dù công ty chỉ có hơn 100 người song cũng được nhận các phiếu mua hàng miễn phí. Đây là niềm vui, sự động viên kịp thời của Công đoàn với công nhân lao động của đơn vị.
"Tôi mong chương trình gian hàng dành cho công nhân lao động duy trì hằng tháng để có thêm nhiều đoàn viên được thụ hưởng", chị Luyến chia sẻ.
Theo ông Thạch Văn Chung - Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, Tháng hành động An toàn vệ sinh lao động mang ý nghĩa đặc biệt trong quá trình phát triển, để đảm bảo an toàn, sức khỏe, tính mạng của người lao động.
Tháng Công nhân cũng là dịp để tổ chức Công đoàn siết chặt kỷ luật an toàn, tăng cường kiểm tra, rà soát mất an toàn tại nơi làm việc.
Ông đề nghị Công đoàn Bắc Ninh thúc đẩy phong trào thi đua trong từng tổ, đội sản xuất song song với khuyến khích đoàn viên, lao động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất gắn liền với thu nhập ổn định...
Bà Nguyễn Thị Hà - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bắc Ninh - cho hay Bắc Ninh là một trong những trung tâm công nghiệp của cả nước với trên 820.000 người đang làm việc. Nhiều chỉ tiêu của tỉnh có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ công nhân lao động đang ngày đêm làm việc trong các nhà máy, doanh nghiệp.
Bên cạnh kết quả đạt được, bà đề nghị cấp ủy Đảng, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội quan tâm hơn nữa đến đời sống vật chất, tinh thần của công nhân, lao động. Các cấp công đoàn phát huy vai trò chăm lo, đại diện, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người lao động, nhất là khi Bắc Ninh có số đoàn viên công đoàn đứng thứ 3 cả nước.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam - dự buổi đối thoại.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng các ý kiến của công nhân, người lao động thể hiện tinh thần trách nhiệm, tâm huyết không chỉ đối với quyền lợi của bản thân, mà còn với sự phát triển chung của Hà Nội.
Trên cơ sở các ý kiến đề xuất cụ thể, ông Thắng đề nghị lãnh đạo các sở, ban, ngành theo đúng chức năng và nhiệm vụ, phải giải đáp trực tiếp, cụ thể, rõ ràng ngay tại hội trường.
Đối với những vấn đề phức tạp, cần sự phối hợp liên ngành hoặc vượt quá thẩm quyền của TP, các đơn vị phải ghi nhận nghiêm túc, báo cáo chi tiết để xem xét và trả lời bằng văn bản cho người lao động trong thời gian sớm nhất, tuyệt đối không hứa suông, không né tránh.
"Tinh thần là không để các kiến nghị sau đối thoại chỉ dừng lại ở hội trường, mà phải được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ, giải pháp và kết quả thực chất" - Chủ tịch Hà Nội nói.
Người đừng đầu UBND TP Hà Nội cho biết hiện TP xác định phát triển kinh tế phải đi đôi với chăm lo đời sống nhân dân, không đánh đổi an sinh xã hội, môi trường sống và quyền lợi chính đáng của người lao động lấy tăng trưởng đơn thuần.
Các sở, ngành tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng số, kỹ năng ứng dụng công nghệ mới cho người lao động để thích ứng quá trình chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Đồng thời tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất, tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho người lao động.
Về cải cách thủ tục hành chính, TP sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong giải quyết các thủ tục về bảo hiểm xã hội, y tế, lao động, việc làm theo hướng giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp.
Đối với vấn đề nhà ở công nhân, ông Thắng nhấn mạnh Hà Nội sẽ triển khai nghiêm túc chủ trương phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê dành cho người thu nhập thấp và công nhân lao động.
Trong đó, định hướng chuyển mạnh từ phát triển nhà ở để bán sang phát triển cân bằng giữa nhà ở bán, nhà ở thuê và thuê mua. Ưu tiên phát triển quỹ nhà ở cho thuê giá phù hợp dành cho công nhân, lao động trẻ và lao động ngoại tỉnh.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn đánh giá cao việc lãnh đạo Hà Nội duy trì thường xuyên hoạt động gặp gỡ, đối thoại với công nhân lao động trong nhiều năm qua.
Ông Tuấn cho rằng hiện các vấn đề được công nhân quan tâm hiện nay như nhà ở, trường học cho con em, an toàn thực phẩm, bảo hiểm xã hội, đào tạo nghề, hay đào tạo lại lao động đều là những vấn đề chung của người lao động tại nhiều địa phương.
Từ thực tiễn đó, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam xác định 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để chăm lo cho đoàn viên, người lao động trong thời gian tới.
Trong đó, sẽ tiếp tục triển khai các dự án nhà ở cho công nhân thuê theo quy định của Luật Nhà ở và Luật Công đoàn.
Cụ thể, hiện Tổng liên đoàn đang triển khai 18 dự án trên cả nước. Tổng liên đoàn cũng đề xuất sử dụng nguồn tài chính công đoàn để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho thuê và mong muốn Hà Nội quan tâm bố trí quỹ đất để triển khai các dự án phục vụ công nhân lao động.
Đối với công nhân bị tai nạn lao động, mắc bệnh hiểm nghèo, Tổng liên đoàn dự kiến dành nguồn kinh phí khoảng 100 tỉ đồng thông qua Quỹ Tấm lòng vàng để hỗ trợ công nhân có hoàn cảnh khó khăn ngay sau Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV.
Kết thúc ngày đầu tiên đi làm cho một công ty Đức, Thu Trang, 24 tuổi, nhận được email cảnh cáo vì lỗi "làm nhiều hơn 8 tiếng một ngày".
Đầu năm 2025, Trang sang bang Hessen, Đức học thạc sĩ. Sau 6 tháng tìm việc, cô trở thành nhân viên marketing bán thời gian cho một doanh nghiệp địa phương. Buổi sáng ngày đầu đi làm là thời gian đào tạo nhân viên mới. Hôm đó, Trang phải ở lại văn phòng đến gần 20h để giải quyết hết công việc.
Ngay khi về đến nhà, cô gái Việt nhận được email yêu cầu hôm sau họp với Phòng Nhân sự để giải trình. "Tôi nhận ra cân bằng công việc và cuộc sống ở Đức là nguyên tắc, không phải khẩu hiệu", Trang cho biết. "Bộ phận Nhân sự cho biết họ đánh giá nhân viên qua hiệu quả công việc, không dựa trên số giờ hiện diện".
Ranh giới giữa công việc và đời tư cũng là rào cản với Vân An, nhân viên marketing tại Amsterdam, Hà Lan. Cô không bao giờ nhận được phản hồi về công việc trước 8h hoặc sau 17h. Nếu gửi tin nhắn ngoài giờ làm, cô phải chờ đến sáng hôm sau. "Ban đầu, tôi sốt ruột vì mọi thứ diễn ra quá chậm. Ở Việt Nam, sếp thường phản hồi ngay để xử lý việc liên tục cho kịp tiến độ", An nói. "Sau này tôi mới hiểu công ty coi khoảng thời gian đó là của cá nhân nhân viên, không được xâm phạm".
"Cú sốc" lớn nhất của cô gái quê TP HCM là giám đốc bộ phận bất ngờ nghỉ phép một tháng để đi du lịch giữa lúc dự án quan trọng đang triển khai. Mọi công việc lập tức tạm dừng, vài tháng sau dự án vẫn chưa khởi động lại.
Tại Hà Lan, ngoài số ngày nghỉ phép năm, nhiều công ty có thêm ngày nghỉ cho những lý do riêng, ví dụ nhân viên chuyển nhà. Khi sếp nghỉ, cả tập thể chấp nhận tiến độ bị ảnh hưởng, không ai phàn nàn. Vào tháng 5, nhân viên thường nhận được khoản trợ cấp nghỉ hè tương đương một tháng lương để đi du lịch. "Ở Việt Nam, mọi người thường cố xử lý xong việc rồi mới nghỉ", An nói.
Cách giao tiếp không phân cấp bậc là điểm bất ngờ tiếp theo. An từng ăn trưa cùng giám đốc nhân sự toàn cầu của công ty ngay khi người này bay từ Mỹ sang Amsterdam. Lần đầu dùng bữa cùng lãnh đạo trong nhóm 5 người, cô "run đến mức chỉ muốn trốn đi". Tuy nhiên, buổi trò chuyện diễn ra hoàn toàn khác. Mọi người hỏi cô về việc học, cuộc sống và trải nghiệm công việc. "Ngồi một lúc tôi mới thả lỏng vì nhận ra mọi người xem đây chỉ là một bữa ăn bình thường", An kể.
Ông Kent Murphy, Giám đốc điều hành công ty tuyển dụng quốc tế Zlata Design Recruitment (Anh) cho rằng người Việt thường gặp sốc văn hóa khi gia nhập môi trường công sở châu Âu do khác biệt về triết lý lao động. Số liệu từ Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) cho thấy tỷ lệ lao động làm việc quá 49 tiếng mỗi tuần tại Đức và Hà Lan dao động 5-8%, thuộc nhóm thấp nhất khu vực.
Nghiên cứu của tổ chức tư vấn văn hóa Hofstede Insights cũng chỉ ra nhiều quốc gia Tây Âu có chỉ số khoảng cách quyền lực thấp, nhân sự quen với cấu trúc phẳng và giao tiếp trực diện. Nhiều lao động châu Á dễ bị ngợp trước tốc độ ra quyết định và sự thẳng thắn.
"Nhưng khác biệt lớn nhất của người Việt khi làm việc tại châu Âu thường nằm ở cách giao tiếp và vận hành công việc", ông Kent Murphy nói. Môi trường công sở châu Âu ưu tiên hiệu suất, trách nhiệm cá nhân. Tại Anh và Bắc Âu, phản hồi thường được đưa ra trực diện để xử lý vấn đề ngay lập tức. Với nhiều nhân viên Việt Nam, cách trao đổi này dễ tạo cảm giác gay gắt. Ở Việt Nam, nhân viên thường ít "dám" phản biện quản lý. Ngược lại, nhiều công ty châu Âu kỳ vọng nhân viên chủ động nêu ý kiến, phản biện và đưa ra sáng kiến mà không cần chờ cho phép.
Cách vận hành tổ chức cũng có sự khác biệt. Ở nhiều công ty châu Âu, nếu vấn đề nằm ngoài phạm vi, nhân viên sẽ chuyển cho người phụ trách thay vì tự xử lý. Hệ thống dựa trên quy trình cá nhân, trái ngược với sự linh hoạt và hỗ trợ chéo thường thấy ở Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp châu Âu đôi khi hiểu chưa đúng về người Việt. "Cách giao tiếp quá thận trọng đôi khi bị hiểu nhầm là thiếu tự tin hoặc thiếu chủ động", ông Murphy nói.
Để thích nghi, Thu Trang mất nửa năm làm quen với nhịp độ họp hành ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề nên nhiều cuộc họp lên lịch 30 phút nhưng kết thúc sau 9 phút. Cô học được cách tập trung cao độ trong giờ làm và tắt thông báo công việc khi về nhà. Ngoài giờ làm và học, Trang có thời gian cho mình, xây dựng kênh TikTok ghi lại trải nghiệm tại Đức, dành thời gian du lịch các nước châu Âu.
Để giải quyết xung đột văn hóa công sở, ông Kent Murphy cho rằng doanh nghiệp cần giải thích rõ quy trình và kỳ vọng cho nhân sự mới. Đồng thời, người lao động nên rèn luyện cách đặt câu hỏi sớm, cập nhật tiến độ và xem các phản hồi trực tiếp là công cụ cải thiện hiệu suất.
"Cả hai phía cần cố gắng hiểu văn hóa làm việc của nhau thay vì chờ một bên phải thích nghi hoàn toàn", ông Murphy nói.
